De Joop, al uw nieuws en opiniesOpinies

Laatste Reacties (80) Reageer Reacties in wachtrij: 0

• Johannes Zeilstra, za 01 mei 2010 16:32 Reageer op Johannes

  

  Zoals Galbraith al vaak opperde, de onzichtbare zelfcorrigerende hand van de vije markt bestaat niet, het is slechts de emotie die richting bepaalt. En de toevalligheid.
  Voorts bestaat er zoiets als markt beinvloeding en het laten ontstaan van vraag. (zie essentiele marketing)
  Daarbij genomen de beinvloeding door middel van lobby van de politiek, en het wederzijdse daardoor te behalen voordeel, laat mij in ieder geval inzien dat vrije markt een utopie is
  Wie krachten van Porter kent, en de afhankelijkheid van ieder bedrijf in de keten van primaire competenties, weet dat vrije markt slechts zeer beperkt vrij kan zijn.
  Overdenk dan ook nog eens de geografische en demografische factoren die meespelen in iedere economie, en je komt al snel tot de conclusie dat de wereld te complex is om op zoiets ongrijpbaars te vertrouwen als de onzichtbare hand.
  Er is in onderstaande draad verwezen naar George Orwell, ik wil daar aan toevoegen dat George Orwell altijd socialist is gebleven, met aansluiting bij het anarcho syndycalisme, en derhalve is zijn grootste kritiek geweest op links , de staatsmacht die het communisme centraliseerde.
  Ook wil ik nog verwijzen naar het uiteindelijke doel van theoretici zoals Lenin en Rosa Luxembourg, en dat was uiteindelijk de afschaffing van de staat....., daarmee waren ze in feite liberaler dan de grootste liberaal alhier.
  Alleen de weg die gekozen is om dat doel te bereiken is een afschuwelijk mislukt experiment geweest.

• paul bakker, vr 30 april 2010 00:58 Reageer op paul

  

  Een film verplicht stellen op school (en zelfs de universiteit... ja hoor)
  klinkt me nogal staatspropagand/totalitair in de oren.
  Zullen we het rode boekje meteen erbij doen?

• Hans van der Helm, vr 30 april 2010 12:17 in reactie op paul bakker Reageer op Hans

  

  Om dat zo maar af te doen gaat nogal ver, het zou goed zijn dat men de tegenwoordige "studenten" ook eens een ander geluid laat horen.
  Ik ben voor de tijd van "nieuw links" met Andre van der Louw, Marchel van Dam, Schaeffer, en anderen.
  Ook het boekje"Links over rood" en het "zwartboek van de marinier" zijn boekjes die mij nog goed voor de geest staan.
  Ik was blij dat er na lange tijd vernieuwing kwam in de PvdA.
  Het kan nu ook geen kwaad als er personen opstaan die links een nieuw elan geven om de uit de hand gelopen maatschappij weer socialer te maken en af te stappen van de egoïstische consumptie maatschappij en rechts eens wijzen op hun "Rechtse hobby's"
  "Alles voor ikke en de rest kan stikken"

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 22:33 Reageer op Joop

  

  Jan, Henry, en de rest. Hier nog een prachtige aanvulling op 'The Shock Doctrine'
  
  Onderstaand heb ik een artikel geplaatst waarvan ik erg benieuwd ben hoe jullie tegen deze informate aankijken.
  Gezien onze discussie die we de afgelopen dagen hebben gevoerd wilde ik dit toch graag (nogmaals) onder de aandacht brengen.
  Ik heb al eens het eerder geplaatst in een ander context.
  Daar kreeg ik slechts 1 antoord op.
  Het geeft 'enigszins' aan waarom ik zo kritisch blijf. :
  Het betreft een interview met Hans Achterhuis.
  
  Volkskrant 10-04-2010, pagina 5.
  
  Het geloof der kameraden in de liberale revolutie
  
  Het verhaal van de vrije markt leek zelfs voor filosoof Hans Achterhuis een onontkoombare visie op de werkelijkheid. Maar het is een utopie.
  
  Door Pieter Klok.
  
  Het neoliberalisme presenteert zichzelf graag als een vanzelfsprekendheid. Het is het systeem dat ontstaat als de regering de zaken op zijn beloop laat, de natuurlijke situatie. De gemiddelde neoliberaal ziet zichzelf als een realist. De dromers, dat zijn de anderen. Hij koestert geen illusies, hij weet dat de mens zich in diepste wezen slechts laat voortdrijven door eigenbelang.
  
  lees verder op http://kunst.volkskrant.nl/boeken/recensie/9789047702573/de_utopie_van_de_vrije_markt/achterhuis

• Heerlijk Helder Hoppe, do 29 april 2010 11:55 in reactie op Joop Schouten Reageer op Heerlijk Helder

  

  Dag Joop. Ik heb het even gelezen.
  
  Over Ayn Rand kun je natuurlijk veel zeggen, en de kritiek in het stukje gin m.i. vooral over de persoon Rand, ipv haar filosofie. Haar filosofie is dan ook eht Objectivisme, en dat staat neit per definitie gelijk aan het (neo)liberalisme.
  
  Greenspan zou de linin van het neoliberalisme zijn, maar het laaghouden van de rentestanden komt rechtstreeks uit'' The General Theory of Employment, Interest and Money'' van JM Keynes, moeilijk een neoliberaal beleid te noemen dus. Vanuit liberaal oogpunt opzicht zou de overheid geeneens een centrale bank moeten hebben. Geld komt van de markt, niet van de overheid.
  
  Later word JM Keynes dan afgeschildert als een tegenstander van het noeliberalisme terwijl de hoofdmoot van zijn theorie de paragrafen eerder terecht bekritiseerd wordt.
  
  Hier worden dus slechte Keynesiaanse maatregelen aangehaald, en ten onrechte toe gedicht aan het liberalisme, om dit in een kwaad daglicht te stellen.
  
  Herrinnert iemand zich nog Bretton Woods, mede door Keynes bedacht, vanaf het begin al doodverklaard door vrije-markt economen (met H. Hazlittt als de voornaamste) en in '71 was eht dan ook definitief afgelopen.
  Keynes en de vrije markt zijn echt niet te rijmen.
  
  Ook zou ik het economisch beleid van de laatste decennia niet classificeren als een vrije markt economie, verre van zelfs. Zoals eerder gezegd, een vrije markt word het rationeel functioneren belemmerd door kunstmatige rentestanden, die we al veel te lang hebben. We hebben Keynesiaans economisch beleid gekend, en momenteel zie je dat al helemaal terug, kijk naar de bankenbailouts, Griekenland, de torenhoge overheidsschulden overal...
  
  Maar ik heb goed nieuws, steeds meer mensen beginnen in te zien dat keynes het waarschijnlijk niet bij het rechte einde had, je kunt geen welvaart creeren door de drukpers aan te zetten.
  En dat, dames en heren, is een goede trend.

• Harry Moentezool, do 29 april 2010 12:53 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Harry

  

  ---"Vanuit liberaal oogpunt opzicht zou de overheid geeneens een centrale bank moeten hebben. Geld komt van de markt, niet van de overheid."---
  De Amerikanen hebben het in 'liberaal' opzicht dan goed gedaan aangezien de Fed geen overheidsbezit is.

• Heerlijk Helder Hoppe, do 29 april 2010 13:13 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Heerlijk Helder

  

  Dats is waar, technisch gezien niet, maar de enige bestaansreden van de FED is dat het het monopoly op de creatie van geld gekregen heeft van de overheid. Ook worden de belangerijke personen aangewezen door de politiek.
  De Fed is dus geen marktfenomeen.
  
  Van de FED site:
  The Federal Reserve System is not "owned" by anyone and is not a private, profit-making institution. Instead, it is an independent entity
  -within- the government, having both public purposes and private aspects.

• Harry Moentezool, do 29 april 2010 12:50 in reactie op Joop Schouten Reageer op Harry

  

  Dank voor je verwijzing naar de recensie van het nieuwe boek van Achterhuis.
  Vooral deze uitspraak zou te denken moeten geven:
  ---'Wat ik theoretisch heel goed wist, maar in de praktijk niet goed doorhad, was dat elke ideologie zichzelf als een onontkoombare en natuurlijke visie op de werkelijkheid presenteert. Daardoor blijft ze goeddeels onzichtbaar. Zij is de bril die bijna iedereen draagt.'---
  
  Dat is mooi en scherp gesteld. Ze ziet voortdurend dat aanhangers van het neoliberalisme eigenlijk niet zien wat er nu werkelijk aan de hand is. Langzaam wegzakkend in de modder van hun vrije markt ideologie blijven zij volhouden dat zij als enige vaste grond onder de voeten hebben.
  Dat past ook heel goed bij de wijze waarop ze 'inhoudelijk' het neoliberalisme menen te kunnen verdedigen. Die reikt namelijk niet verder dan het strooien van de stromannen Keynes en Marx. Het is het standpunt van ontkenning waar de neoliberaal zich noodgedwongen mee tooit. Een zwak standpunt.
  Nooit zullen ze ingaan op meer fundamentele kritiek dat door hedendaagse intellectuelen (zoals bijv. Achterhuis) wordt geuit op het neoliberalisme. Ook n.a.v. het interview van Ankersmit door de VK.(www.economischegroei.net/file/361) zullen de recht in de leer zijnde neoliberalen meewarig het hoofd schudden. Hiermee de eerder aangehaalde uitspraak van Achterhuis bevestigend.

• Heerlijk Helder Hoppe, do 29 april 2010 13:14 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Heerlijk Helder

  

  Met alle respect, maar je kunt een ankerhuis moeilijk op een lijn stellen met mensen als Friedman, Rand, Marx, of Keynes.

• Harry Moentezool, do 29 april 2010 14:02 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Harry

  

  Dat is zeker zo aangezien Ankerhuis -voor zover ik weet- niet bestaat.
  Mocht je echter doelen op Frank Ankersmit en Hans Achterhuis dan is jouw reactie een drogreden (een diskwalificatie op basis van autoriteit zonder inhoudelijk op de argumenten in te gaan).
  Sterker nog, dan dienen jij en ik hier te zwijgen en de discussie over te laten aan de zgn. experts met het statuur van een Friedman.
  Een aanlokkelijk perspectief voor de neoliberaal wellicht?

• Heerlijk Helder Hoppe, do 29 april 2010 14:14 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Heerlijk Helder

  

  waar, het lijkt me duidelijk dat ik de schrijvers hiervan bedoelde.
  Als je de recentie leest, zul je zien dat ook die vooral op de personen en hun filosofie ingaat, en minder op de argumenten. Ik reageerde op deze recensie, vandaar dat ik meer ook over de personen sprek. Als jij een goed argument uit joop's link kan pakken, wil ik daar best op reageren.

• Harry Moentezool, do 29 april 2010 14:44 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Harry

  

  Het ging mij niet zozeer om het al dan niet aanhalen van personen en hun filosofie maar om het gebruik van een drogreden op basis van autoriteit.
  Op zich denk ik dat je best zelf argumenten uit de recensie kunt aanhalen en deze van kanttekeningen kunt voorzien. Maar vooruit, ik ben ook de slechtste niet. Uit de recensie waar Joop in de reactie van wo 28 april 2010 22:33 naar verwijst:
  
  ---"Het wereldbeeld van de neoliberalen is net zo schematisch als het wereldbeeld dat van de communisten. Beiden houden er een beperkte en enigszins armoedige kijk op de mensheid op na. De communisten vergeten dat de gemiddelde mens last heeft van hebzuchtige en egoïstische driften, waardoor die zich nooit volledig kan opofferen aan een collectief ideaal. De neoliberalen vergeten dat de mens eveneens last heeft van belangeloze liefde, loyaliteit en mededogen, waardoor die zich nooit alleen door eigen belang laat sturen. Beide groepen revolutionairen veronderstellen een rationaliteit die de gemiddelde mens vreemd is. Ze zien niet dat er ook irrationele angsten en verlangens zijn."---
  
  Je zou hier Aristoteles "juiste midden" weer volmondig gaan bepleiten, nietwaar?
  
  Het citaat raakt tevens aan de fundamentele tekortkoming van het neoliberalisme. Namelijk die waarin er gemakshalve vanuit gegaan wordt dat alle private belangen -zodra deze op de vrije markt tot onderlinge interactie komen- met elkaar harmoniseren en zo vanzelf het publieke belang dienen. Het publieke domein is daarmee in laatste instantie (zo stelt Ankersmit in het stuk waar ik naar verwijs) een redundant begrip geworden. Het politieke wordt als zodanig verdreven uit de wereld die op zijn beurt door de neoliberaal louter economisch opgevat wordt. Een kwalijke zaak voor zowel de democratie als het liberale gedachtegoed lijkt mij.

• J van Ginkel, do 29 april 2010 16:54 in reactie op Joop Schouten Reageer op J

  

  Achterhuis schijnt de centrale figuur in de nederlandse `neoliberale' discussie te worden. Hij wordt in elke krant besproken of becommentarieerd. Daarom is het volgende wellicht ook interessant, een artikel van de man zelf:
  http://www.trouw.nl/opinie/letter-en-geest/article3031688.ece/Utopie_zonder_mededogen_.html
  
  Hieruit blijkt gelijk al dat hij deels beinvloed is door Naomi Klein en John Gray. De parallellen zijn overduidelijk.
  
  Zijn stuk maakt ook duidelijk dat de terminologie een riskant onderdeel is. Marktwerking is niet gelijk neo-liberalisme. Objectisime is dat ook niet 1 op 1, maar wel de inspiratiebron van veel neo-liberalen. Overigens gaat men vaak voorbij aan het schisma in de neo-liberale wereld, monopolies, ja of nee? Eén deel vindt het een logisch uitvloeisel van het spel dat men naar monopolies streeft, terwijl een ander deel dat onnatuurlijk vindt, want concurentie is per definitie natuurlijk.
  
  Ook de wijze waarop Keynes erbij betrokken wordt (en hieronder in de reacties) toont aan dat de terminologie problematisch is. Keynes (en voor hem al Smith en veel andere liberale economen) vertrouwen op marktwerking (en prive-bezit) als de drijvende kracht in de economie als de meest effectieve. Echter de discussie gaat over de regelgeving en bijsturing - de neo-liberalen gaan zover dat ze regelgeving tot het minimum (maar wat is het minimum? - zelfs Friedmann schuift in zijn positie daarin) terwijl andere voor meer pleiten (wat die anderen overigens ook als een vorm van minimum zien). Iedereen is ervan overtuigd dat (te) veel regelgeving nadelig is voor de economie en daarmee voor de welvaart van de gemeenschap en ook de armste laag van die gemeenschap.
  Kort en goed, de neo-liberalen zijn extremisten, wellicht utopische extremisten ... maar zelfs Keynes verschilt alleen gradueel.
  En dat is ook kenmerkend voord e huidige discussie, er is geen alternatief voor het bestaande systeem (de eerder ontwikkelde alternatieve systemen zoals het communisme worden door (bijna) iedereen als empirisch bewezen mislukt beschouwd). Keynes heeft een uitgebreide theorie opgezet met relatief meer overheidingrijpen, maar ook dat is vastgelopen op de menselijke driften (en de vertaling daarvan in de politiek). Mensen (politici en kiezers) doen niet aan midden- of langetermijndenken. Het lukt niet om in tijden van voorspoed te sparen, en pas uit te geven als het tegenzit.
  Overigens is de vergelijking tussen de groei uit de keynsiaanse tijd tov de neoliberale tijd een valse. De historische, sociale en economische context is zo verschillend dat dat echt appels met peren vergelijken is. Een leuke retorische truc maar wetenschappelijk gezien bagger.
  
  De vraag blijft, wat zal het resultaat zijn van deze discussie? Ik zie geen nieuwe economische theorie naar voren komen. Marktwerking en privebezit (en eigenbelang) blijven een belangrijke rol spelen. Per context zullen er `regels' en `toezicht' gecreeerd worden .. en wanneer de toestand verandert, zullen regels en toezicht ook - vertraagd - veranderen. Crises zullen er ook altijd weer zijn ... HET moment om veranderingen door te voeren (niet alleen voor neoliberalen :-)) Ook in de economie is men steeds voorbereid om de vorige oorlog te vechten .. niet die van het nieuwe moment .. of - andere metafoor - de afweer tegen griep is steeds voorbereid op de virussen die al geweest zijn, niet op de nieuwste mutatie.

• Joop Schouten, za 01 mei 2010 00:46 in reactie op J van Ginkel Reageer op Joop

  

  Jan van Ginkel. Excuus voor deze late reactie op je schrijven.
  Ik ben diep onder de indruk van je heldere aanvulling en informatie.
  Bedankt.
  
  Ik heb net de link gelezen van Trouw over Achterhuis.
  Deze kende ik niet. Hartelijk dank.
  
  Wat mij direct persoonlijk raakte was zijn opmerking:
  'Om eerlijk te zijn: de wiskundige modellen over geldvoorraden, rentepercentages en staatsschulden waren voor mij vaak evenzovele hindernissen om de neoliberale utopie te beoordelen. Zij blijven dat ongetwijfeld voor financiële leken, maar we mogen ons daar niet zo door laten intimideren dat we onze taak om kritisch de actualiteit te beoordelen, laten rusten.'
  
  Dit zou ik zelf gezegd kunnen hebben. Frappant.
  
  Alles wat je schrijft opgeteld, heb de stellige indruk dat je een 'echte' liberaal met een sociale inborst bent. Zoals het hoort naar mijn idee.
  
  Als 'de VVD eerst maar eens naar je zou luisteren...
  
  Hoewel ik niet grondig onderlegd, 'gekwalificeerd', en/of volledig overzicht in de stand van economisch-sociale situatie heb probeer ik me wel al een voorstelling te maken van een samenlevingssysteem die aan alle belangrijke basisbehoeftes zou kunnen voldoen. Fysiek, emotioneel en houdbaar.
  (Jan. L gaf al eens de tip het boek 'Cradle to cradle' eens te lezen. Maar dit terzijde.)
  
  Je opmerking: '....er is geen alternatief voor het bestaande systeem...' geloof ik niet!
  Het is wel mogelijk naar mijn idee.
  
  Het probleem blijft herverdeling van goud en goederen op vrijwillige basis. (...)
  Dit moet opgelost worden zonder de slechtst mogelijke oplossing: gebruikmaking van geweld. De geschiedenis is het bewijs.
  (De beste leidraad tenslotte!)
  
  Je gaf me nog een eye-opener. John Galt. Iemand die eerder op dit forum z'n zegje deed noemde zichzelf zo.
  Nu snap ik waarom hij neoliberalisme zo verdedigde.
  Ha, ha, ha,....

• daniel teeboom, wo 28 april 2010 14:30 Reageer op daniel

  

  Oh ja nog meer propaganda op school. En wie bepaald van welke kleur deze propaganda moet zijn? En wat als ik mijn kind aan geen enkele vorm van propaganda wil blootstellen?
  
  @karuna waaijer
  
  "Hoezo concurrentie"
  
  Omdat het niet om de CEO's gaat. Wat belangrijk is zijn Jan en Anneke met de Pet die dankzij het bedrijf waar die CEO de baas van is in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
  
  Wat kan het mij schelen wat mijn werkgever verdient als ik een goed salaris heb. Wat mij betreft verdient ie 100 miljoen, het is toch niet mijn geld, maar geld wat het bedrijf verdient door diensten of producten te leveren aan mensen die deze diensten of producten geheel vrijwillig afnemen.
  
  Een overheid die tegen bonussen te keer gaat vind ik op z'n minst verdacht, want de overheid gaat over ons geld en daar mag inderdaad zuinig mee worden omgegaan. Wat dus niet gebeurd, en wat ook niet hoeft daar wij ons geld niet vrijwillig aan die oveheid afdragen.

• J van Ginkel, wo 28 april 2010 17:39 in reactie op daniel teeboom Reageer op J

  

  Historisch gezien zijn gemeenschappen waar de inkomst- en vermogensverschillen extreem zijn minder stabiel dan die waar het minder extreem is. Naarmate een groter deel van de gemeenschap financieel en materieel gebonden is aan die gemeenschap zal hij/zij zich er emer mee vereenzelvigen en zich er voor inzetten. (Overigens geldt het ongekeerde tot op zekere hoogte ook - naarmate de top financieel en materieel verder van de rest van de gemeenschap afstaat, vereenzelvigt die zich ook minder met die gemeenschap en ziet zich als een separate entiteit - wat uiteindelijk de interne stabiliteit ook niet bevordert.)
  Kort door de bocht, waar iedereen min of meer gelijk is is het voor mensen gevaarlijker om extremistische standpunten in te nemen omdat ze te veel te verliezen hebben! Dat neemt niet weg dat differentiatie ook goed is binnen een gemeenschap - zoals beloning voor speciale talenten of inzet. Totale nivelering leidt tot lethargie en uiteindelijk ook een gebrek aan gemeenschapzin. Het is een wisselwerking van allerlei processen. Een balans tussen die processen is meestal beter dan wanneer één type beweging (differentiatie - nivelering) heel ver uitslaat. Overigens is zo'n balans ook niet een vast punt, maar dynamisch en verschuift door de historische en sociale context. Panta rei

• Joop Schouten, zo 02 mei 2010 12:50 in reactie op J van Ginkel Reageer op Joop

  

  Panta Rei Jan.
  En zo is het....
  
  ;-)

• karuna waaijer, wo 28 april 2010 13:46 Reageer op karuna

  

  Wat ook wel grappig is als het niet eigenlijk triest is, is het volgende.
  
  De gedachte achter het onbegrensde vrije marktdenken is dat concurrentie het gevolg is. Dus propageren ze vrijheid.
  Alleen, dat werkt maar ten dele zo en over vrijheid hebben ze een heel aparte invulling.
  Immers, de CEO's gaan naar elkaar zitten kijken en vinden dat ze net zoveel als de ander moeten verdienen. Gevolg, het opdrijven van salarissen, niks concurrentie.
  Daarbij schuiven ze elkaar van alles toe, hoezo vrijheid voor een ander om ertussen te komen, hoezo concurrentie.
  Dan, zie Goldman Sachs, ze houden dingen achter zodat een ander in een rottig product trapt. Hoezo concurrentie, hoezo vrijheid voor de ander die dus niet de vrijheid heeft te onderkennen waar hij intrapt.
  Dan nog de mooiste. Vrijheid houdt toch ook in dat je vrijheid hebt van denken, van eigen afwegingen maken.
  Zo niet voor de vrije marktdenker, die roept als het fout gaat onmiddellijk: het niet onwettelijk.
  Met andere woorden, niks eigen denken, niks de vrijheid om naar geweten te handelen, niks vrijheid om rekening te houden met de ander, gewoon de wet, iets buiten jezelf.
  
  De vrijheid die het marktdenken zelf wil en die ze profileert is de vrijheid egoïstisch te zijn en niks anders.

• karuna waaijer, wo 28 april 2010 13:25 Reageer op karuna

  

  Ik heb de film nog niet gezien dus daar kan ik niets over zeggen, maar ik ben het met dit stuk helemaal eens.
  
  Mensen verliezen zich in hun egoïsme.
  Zo duidelijk als wat, is hartstikke gebleken.
  Een systeem wat het egoïsme onderkend (en niet veroordeelt) maar het wel probeert te reguleren is nodig en daarvoor moet je zijn bij links want rechts wakkert het egoïsme alleen maar aan.
  
  Ik ben ervan overtuigd dat onder het vrije marktdenken de nadruk veel teveel komt te liggen op het egoïsme/eigenbelang.
  Als je daar geen plafond aan geeft dan blijkt het dus gewoon geen plafond te hebben.
  De enige die daar gestructureerd een plafond aan kan geven zijn regeringen.
  Zo simpel is het volgens mij.

• Erik Visser, wo 28 april 2010 10:25 Reageer op Erik

  

  Wat ik uit 'The Shock Doctrine' opmaakte was niet zozeer dat kapitalisme in zijn geheel fout is maar dat, heel kort samengevat, er een groep is die misbruik maakt van de mogelijkheden binnen kapitalisme. Hierboven las ik ergens 'vrije marktwerking' en dat iedereen vrij is te kiezen. Alleen gaat dat tegenwoordig dankzij al die machtige bedrijven niet meer helemaal op. Dat de film (ook het boek) niet alles belicht en er voor kiest om bepaalde dingen weg te laten, dat is iets wat ik in alle boeken en alle documentaires tegenkom...
  Er zitten een paar goeie dingen in de docu. Bijvoorbeeld de oorlog in Irak. Er zitten daar meer 'contractanten' dan normale militairen. Die oorlog is in handen van bedrijven die geld verdienen met de oorlog. Je kan er gewoon op wachten dat er verhalen komen van bedrijven die bewust de oorlog laten voortduren of aanwakkeren om maar zoveel mogelijk geld te blijven verdienen. Dat heeft niks met kapitalisme te maken en wil ook niet zeggen dat kapitalisme slecht is, maar de mogelijkheid om dit te doen is wel gecreëerd. In mijn ogen kun je niet alles uit handen geven van commerciële bedrijven....
  Er zitten helaas veel waarheden in het verhaal van Naomi....

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 10:18 Reageer op Joop

  

  Heel Goed nieuws uit Europa:
  
  Verslag van Tiny Kox:
  RAAD VAN EUROPA: MARKTECONOMIE MOET AAN BANDEN
  28-04-2010
  In opmerkelijke eensgezindheid heeft de parlementaire assemblee van de Raad van Europa dinsdag opgeroepen tot het aan banden leggen van de markteconomie. SP-senator Kox, fractievoorzitter van Verenigd Links in de assemblee is tevreden: ?De gevolgen van de financiële en economische crisis zijn overal in Europa merkbaar, en ingrepen in de economische vrijheid zijn onvermijdelijk. Nu moet de daad nog bij het woord worden gevoegd. Dat wordt nog een hele klus.?
  
  Kox is blij met de opmerkelijk eensgezinde opstelling van parlementariërs uit alle 47 Europese landen vandaag in Straatsburg: ?Het besef dringt gaandeweg door dat na alle jubel in de achterliggende jaren over het neoliberalisme, links gelijk had dat er iets helemaal scheef zit in het kapitalisme. Het kapitalisme blijkt een vulkaan waarvan we weten dat hij ooit uitbarst. We weten alleen niet wanneer,en hoe en hoeveel schade die uitbarsting aanrichten zal. Maar een geheim is het niet, dat het kapitalisme gebouwd is op enorme tegenstellingen. Tussen arbeid en kapitaal, tussen arm en rijk, tussen het kortetermijnbelang van de machtigen en het langetermijnbelang van de bevolking. Marx zei het in de 19de eeuw, Keynes vertelde het ons in de 20ste eeuw, Paul Krugman vertelt het nu. En we zien het op dit moment in alle gruwel om ons heen. De uitbarsting van de crisis kost honderden miljarden aan de economie, doet miljoenen mensen hun baan en hun inkomen verliezen, en onder de allerarmsten verliezen talloze kinderen zelfs het leven door gebrek aan eten.?
  
  Kox: ?Als een vulkaan uitbarst, kunnen we de vulkaan niet de schuld geven. Hij doet wat hij moet. Maar het kapitalisme is een door ons zelf gemaakte vulkaan. Dat betekent dat we er ook zelf iets aan kunnen veranderen. Vandaag blijkt en brede steun voor maatregelen die wij al tijden terug voorstelden maar waar niet alleen liberalen en conservatieven niks voor voelden,maar sociaaldemocraten en groenen evenmin. Nu lijkt er groeiende steun voor een effectieve regulering van de markteconomie en de verhoudingen tussen markt en overheid. De tijd van meer markt en minder overheid is hopelijk voorbij. Goede publieke diensten, bescherming van de lonen en pensioenen, en passende sociale bescherming voor iedereen, vandaag stemde iedereen vóór.?
  
  Kox complimenteerde in zijn bijdrage aan het debat de verschillende rapporteurs voor hun ingrijpende voorstellen ter beteugeling van de economie en bescherming van de solidariteit. ?En tegen die sociaaldemocraten en groenen die nu met ons weer kritiek leveren op het kapitalisme en met ons nu vaststellen dat het kapitalisme een vulkaan is die elk moment kan uitbarsten, zeg ik: welkom thuis!?
  
  Bron:
  http://www.sp.nl/wereld/nieuwsberichten/7590/100428-raad_van_europa_markteconomie_moet_aan_banden.html

• Ding Bat, wo 28 april 2010 01:44 Reageer op Ding

  

  Het filmpje komt op mij nogal ideologisch eenzijdig en propagandistisch over.
  Opvallend is ook het denken in complotten en samenzweringen terwijl meer voor de hand liggende verklaringen niet eens aan bod komen.
  Het geschop tegen een pure markteconomie is ook wat overbodig want daar zijn eigenlijk geen echte voorbeelden van, niet de VS en wij al helemaal niet.
  Een combo van markteconomie en democratie is echt een hele sterke propositie voor een prettig leven voor zoveel mogelijk mensen. Het is dus goed voor de welvaart EN eveneens goed voor de vrede. Alle andere systemen en manieren om een land te runnen die ik tot dusver gezien heb zijn echt heel veel minder prettig.
  Het komt niet voor dat landen met een markteconomie en democratie een ander land aanvallen met hetzelfde systeem.
  Ik meen me te herinneren dat Bolkestein eens provocatief zei "wat Marx bedoelde is wat wij hebben" en dat is op zijn minst een beetje waar.
  Hou alles liberaal, niet teveel regels en veel vrijheid. Daar staat wel (vooral financieel) toezicht met een stevig mandaat tegenover.

• Johannes Zeilstra, di 27 april 2010 23:57 Reageer op Johannes

  

  Geweldig !!! bedankt, het is lange tijd heel stil geweest rond de Shock Doctrine van Naomi Klein, in Nederland.
  Ik heb het boek in 1 adem uitgelezen, en wat ik jarenlang vermoedde, heeft ze zeer sterk onder woorden kunnen brengen.
  Een aanrader voor mensen die de achtergronden van de economische manipulaties en machinaties van de afgelopen 30 jaar willen kennen.
  Inderdaad geeft dit "links" weer voldoende houvast om op een constructieve manier naar onze wereld en alles wat daarop leeft te kijken.
  Laat het boek verplichte kost worden, het zet aan tot denken , en is beslist niet sturend of doordrenkt met ideologie.
  U kunt als u interesse heeft lid worden van de facebook pagina van Naomi Klein, en op de hoogte blijven van actuele zaken , maar ook kritiek leveren.
  Nogmaals bedankt voor dit goede stuk.

• Peter Volta, di 27 april 2010 23:23 Reageer op Peter

  

  In het vind het altijd wel grappig, dat geschop tegen die anonieme investeerders. Kniesmeijer bedoelt waarschijnlijk zijn eigen pensioenfonds zorg en welzijn, belegd vermogen rond de 86 miljard. Als die een negatief rendement boeken is dat heel vervelend voor Tom's pensioen straks. Dus voor hem en al die andere deelnemers is het te hopen dat de beheerders van die gelden een beetje verstandig met dat geld omgaan en hun oren niet al teveel laten hangen naar mensen die er allerlei curieuze opvattingen over de economie op na houden. Betere regulering van de financiele sector is absoluut noodzakelijk, maar om nu meteen de hele boel op socialistische leest te gaan schoeien lijkt me geen geweldig idee.

• Aert Willem d'Holbach, di 27 april 2010 23:59 in reactie op Peter Volta Reageer op Aert Willem

  

  Kom op Peter, gun hun ook hun hype.

• tom kniesmeijer, wo 28 april 2010 22:26 in reactie op Peter Volta Reageer op tom

  

  Beste Peter,
  
  Ik kan je verzekeren dat ik niet in een pensioenfonds deelneem en al helemaal niet in dat van Zorg en Welzijn. Ik heb het gelukkig allemaal zelf geregeld. Daarover mag ik mijn handjes dichtknijpen. In een volgend artikel voor Joop zal ik je vertellen waarom, onder het motto "ontwaakt pensioenbetalers der aarde".
  In mijn denken is er trouwens een licht verschil tussen sociaal en socialistisch. Ik pleit voor meer sociaal gevoel.

• Ton evertsen, di 27 april 2010 11:45 Reageer op Ton

  

  nieuw links?
  
  dit is meer oud links, veel wijzen naar het kapitaal en roepen om een sterke overheid. Vele hebben dat gedaan in het verleden, of er werd genationaliseerd of er werd een minister aangesteld aan wie zakenlieden rapport moesten uitbrengen of toestemming vragen voor ze wat deden

• Joop Schouten, di 27 april 2010 00:11 Reageer op Joop

  

  Prachtig verwoord Tom !!!
  Bedankt.
  
  Een aantal zinnen uit je stuk raakte me direct: 'De huidige crisis en de shocktoestand waarin de economie dis beland, vormen hét aanknopingspunt voor verandering van economische paradigma's.'
  en
  'Er is niets mis met een overheid die haar onderdanen hier en daar beschermt tegen ongeremd egoïstische winstpakkers. Dat levert geen communistische heilstaat op, maar een stevige combinatie van vrijheid én collectieve verantwoordelijkheid. Er zijn nu eenmaal zaken die we gezamenlijk delen, als Nederlanders. Laten we die zaken dan ook gezamenlijk beschermen, en de macht niet weggeven aan een groep anonieme investeerders'.
  
  Prachtig, helder en waar!
  
  Naast 'de verplichte kost de filem te zien en boek te lezen' zouden deze waarheden alle mensen politici constant onder ogen moeten worden gehouden en politici in het bijzonder!

• Leo van Loo, di 27 april 2010 08:08 in reactie op Joop Schouten Reageer op Leo

  

  Hoezo zijn het 'waarheden''? Ik zie het meer als een perspectief, een van de vele perspectieven om naar de maatschappij/economie te kijken. Volgens mij verlies je je teveel in absolutismen, net zoals die vrije marktdenkers. De vrije markt is op een aantal plaatsen verreweg de beste methode om goede resultaten te boeken. En op een aantal plaatsen is het een matige methode. En op een aantal plaatsen is het een methode met grote (onoverkomelijke) bezwaren.
  
  In plaats van nu weer als een kip zonder kop de andere kant op te rennen, zou ik liever beredeneerde argumenten zien waarom er in een bepaalde situatie wel of geen marktwerking plaats zou moeten vinden.
  
  Niet dat we daar ooit uit helemaal gaan komen, omdat verschillende politieke stromingen nu eenmaal een verschillend wereld en mensbeeld hebben, maar ik zou toch liever beginnen met argumenten dan altijd maar dogmatisch uitgaan van het eigen gelijk (en dat geldt voor zowel de linker- als de rechterzijde in deze debatten).

• Joop Schouten, di 27 april 2010 08:59 in reactie op Leo van Loo Reageer op Joop

  

  Goedemorgen Leo.
  Ik heb in andere reacties al proberen uit te leggen waarom ik tegen een vrije markt met neoliberale insteek ben.
  Let wel, ik ben niet tegen marktwerking. Ik ben tegen Milton Friedman's theorie van marktwerking!

• Heerlijk Helder Hoppe, di 27 april 2010 11:56 in reactie op Joop Schouten Reageer op Heerlijk Helder

  

  Joop, wat is het verschil in tussen marktwerking in jouw ogen, en Milton Friedman's marktwerking?

• Joop Schouten, di 27 april 2010 12:30 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Joop

  

  De theorie.
  
  lees Friedman's en je snapt de achterliggende gedachtegang direct.
  Simpel gezegd: Het recht van de sterkste, egoïsme en hebzucht.

• Heerlijk Helder Hoppe, di 27 april 2010 13:20 in reactie op Joop Schouten Reageer op Heerlijk Helder

  

  Ik ben al geruime tijd met het gedachtengoed van Friedman bekend. Ik vraag me echter af of u zelf wel eens daadwerkelijk wat van hem gelezen hebt, of alleen het schrijven van derden over hem hebt gelezen.
  
  ''Het recht van de sterkste, egoïsme en hebzucht'' is namelijk wel een heel erg bekrompen beschrijving van deze theorieen.

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 09:19 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Joop

  

  Goedemorgen Henry. Hier nog wat (late) antwoorden op je vragen.
  Ik heb voornamelijk uittreksels gelezen en ik volg commentaren van mensen zoals Heertjes, Marcel van Dam enz. Ook de economie items in de dagbladen zoals de volkskrant en NRC volg ik nauwgezet.
  Pas toen ik sinds een jaar of 20 geleden in de gaten begon te krijgen dat een economisch beleid ook onethische kanten heeft (...) ben ik me enigszins gaan verdiepen.
  
  Ik heb geen economische achtergrond.
  De rode draad is mij echter wel wel duidelijk zoals je maar moet aannemen... (En anders maar niet.)
  Ook voor mij is individualisme een groot goed. Aan de andere kant heb je met een samenleving te maken (let op het onderdeel 'samen').
  In mijn ogen Friedman heeft een 'hebzuchtig egoïstisch economisch monster' geschapen.
  Haar aanhangers vind ik in dit opzicht daarom nog steeds dom en gewetenloos.
  
  Dit mag je bekrompen vinden. Vrijheid van meningsuiting is ook voor mij belangrijk. maar je hoeft me niet te vangen met de drogreden dat als iemand z'n boeken niet gelezen heeft hij geen recht van spreken heeft of niet zou begrijpen hoe iets in elkaar steekt.
  
  Heb jij 'The Shock Doctrine' gelezen of gezien?
  Als daar slechts 1% waarheid in schuilt is dat voor mij al voldoende Friedman en al zijn aanhangers voor de rechter ter verantwoording te roepen.
  Misschien moet dit maar eens gebeuren.

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 09:36 in reactie op Joop Schouten Reageer op Joop

  

  Milton Friedman is helaas dood. Postuum voor de rechter brengen zou een andere mogelijkheid kunnen zijn.

• Jan L., wo 28 april 2010 10:05 in reactie op Joop Schouten Reageer op Jan

  

  [...]De rode draad is mij echter wel wel duidelijk zoals je maar moet aannemen[...]
  
  Leg toch maar uit, wat is het verschil in tussen marktwerking in jouw ogen, en Milton Friedman's marktwerking?
  
  Die vraag raakt nou het hele punt, je laat telkens zien niet genoeg van de materie te weten waartegen jij zo ageert. Friedman, neoliberalisme, noem maar op. Allemaal gebaseerd op wat bij elkaar ge-Google-de informatie en van horen zeggen.
  
  We leven NIET in een neoliberalistisch systeem in Nederland (eigenlijk nergens), we leven met een hybride variant waar invloed van zowel de Keynesiaanse school als die van Friedman te herkennen zijn, en gegraai in het bedrijfsleven gelijk stellen aan de fundamenten van het liberalisme is feitelijk onjuist.
  
  Er is inhoudelijk zo makkelijk de gaten in te schieten dat ik bijna niet weet waar ik zou moeten beginnen. Erger nog is dat verschillende eerdere pogingen door jou volstrekt genegeerd worden omdat dit niet in het plaatje past wat je in je hoofd hebt.

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 11:38 in reactie op Jan L. Reageer op Joop

  

  Je hebt helemaal gelijk Jan.
  Het complexe economische geheel is te ingewikkeld voor mij om op wetenschappelijk niveau te converseren.
  Maar dat Friedman's toepassingen zichtbare en aanwijsbare schadelijke gevolgen heeft zijn mij bekend genoeg (...). En of deze informatie nu 'ge-googled' is of elders vandaan komt mag weinig uitmaken.
  Zoals ik al eerder schreef ben ik geen econoom.
  De neoliberale insteek, gedeeltelijk toegepast of niet, blijft onethisch in mijn ogen.
  Het zou je sieren hier zelf ook eens kritische kanttekeningen bij te plaatsen ipv te blijven hameren om wetenschappelijk onderbouwde economische details.
  Economische benaderingen zijn overigens beperkter dan sociologische. Het zijn aannames, geen feiten.

• Harry Moentezool, wo 28 april 2010 12:44 in reactie op Joop Schouten Reageer op Harry

  

  Ach, zie het zo.
  Ook de economen weten niet waar ze over praten. Ze noemen zich wetenschappelijk maar ze kunnen nog niet eens drie maanden vooruit kijken. Dat kan ook helemaal niet aangezien de macro-economische modellen waar ze mee werken geen rekening houden met politiek, cultuur etc. Je zou bijna gaan denken dat het ook maar mensen zijn...

• Jan L., wo 28 april 2010 13:54 in reactie op Joop Schouten Reageer op Jan

  

  [...]Je hebt helemaal gelijk Jan. Het complexe economische geheel is te ingewikkeld voor mij om op wetenschappelijk niveau te converseren. Maar dat Friedman's toepassingen zichtbare en aanwijsbare schadelijke gevolgen heeft zijn mij bekend genoeg (...). En of deze informatie nu 'ge-googled' is of elders vandaan komt mag weinig uitmaken.[...]
  
  Je kan niet stellen dat Friedman's toepassingen zichtbare en aanwijsbare gevolgen hebben die toe te rekenen zijn aan zijn theorie als:
  a) het hier helemaal geen situatie betreft waar enkel vrije makrtwerking plaatsvindt en zijn theorie dus niet uitgevoerd wordt, en
  b) er zaken aan vrije marktwerking worden toegeschreven die feitelijk onjuist zijn.
  
  Ik converseer helemaal niet op wetenschappelijk niveau, noch wil ik er een wetenschappelijke discussie van maken. Jij maakt fundamenteel verkeerde aannames, daar gaat het mij om.
  
  En als ik je dan vraag dat met praktijkvoorbeelden aan te tonen geef je niet thuis. Nogmaals, onze economie en die van andere westerse landen is een hybride vorm waarin veel verschillende theoriëen samenkomen. Er is helemaal geen sprake van een economie zonder regulering vanuit de overheid. Er is dus helemaal geen sprake van een vrije markt.
  
  Het andere wat me opvalt in de discussie is ook nog dat de uitwassen van een sociaal systeem zoals het communisme door het gemiddelde publiek hier NIET toegerekend wordt aan dat systeem, terwijl een liberaal systeem als de vrije markt economie WEL voor het gemak wordt gelijkgesteld aan semantische termen als 'graaien' en 'de rijken worden rijker, etc etc'. Lijkt me weinig zuiver.
  
  [...]Zoals ik al eerder schreef ben ik geen econoom. De neoliberale insteek, gedeeltelijk toegepast of niet, blijft onethisch in mijn ogen.
  Het zou je sieren hier zelf ook eens kritische kanttekeningen bij te plaatsen ipv te blijven hameren om wetenschappelijk onderbouwde economische details. Economische benaderingen zijn overigens beperkter dan sociologische. Het zijn aannames, geen feiten. [...]
  
  Ik ben wel een econoom, maar dat doet weinig af aan deze discussie.
  Wat jij en velen anderen hier doen is een 50 jaar oude economische theorie proberen aan te vallen terwijl daar in de praktijk helemaal geen grond voor is. Er wordt heel gemakkelijk tussen verantwoordelijkheid, theorie en praktijk geschakeld, terwijl dit verschillende dimensies zijn.
  
  En ja, Friedman was een briljant econoom (hij heeft niet voor niets de Nobelprijs gewonnen in een tijd dat deze prijs nog niet gedevalueerd was), maar zijn overtuiging dat alle problemen opgelost zouden kunnen worden door de vrije markt had fundamentalische trekjes. Dat doet niets af aan zijn contributie aan de welvaart van deze wereld, die groter is dan menigeen denkt.

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 15:02 in reactie op Jan L. Reageer op Joop

  

  Je hebt inhoudelijk op alle punten gelijk Jan.
  Ik gooi inderdaad teveel onderdelen op één hoop.
  M'n insteek was dus al fout en m'n aannames waren gebaseerd op rammelende vergelijkingen en veronderstellingen.
  Ik zal je lessen te harte nemen en proberen m'n argumenten beter te onderbouwen.
  Heel hartelijk dank voor je verhelderd antwoord.
  : )

• Jan L., wo 28 april 2010 15:13 in reactie op Joop Schouten Reageer op Jan

  

  Ik ben blij dat jij dat nu ook inziet :-)

• Heerlijk Helder Hoppe, wo 28 april 2010 10:56 in reactie op Joop Schouten Reageer op Heerlijk Helder

  

  Mogge Joop, ik heb 'The shock doctrine' (nog) niet gezien, maar wel soortgelijke pamfletten zoals ''Capitalism a love Story''.
  
  Wat mij bij dergelijke films vaak opvalt, is dat niet per definitie kapitalisme of de vrije markt wordt veroordeeld, maar corporatisme.
  Bedrijven met een vinger in de pap bij de overheid die op die manier voordelen afdwingen. Voorbeelden van dit zijn patenten, IP rechten, bailouts etc. Bedrijven die belang hebben bij het in stand houden van een oorlog, kopen politici om om zodoende de oorlog in stand te houden. ''Control of a state or organization by large interest groups'' Dit is corporatisme.
  
  Als economen over een kapitalistisch systeem praten, maken ze deze distinctie, en definiteren kapitalisme, of een vrije markt als een systeem gebaseerd op vrijwillig handelen van elk individu.
  Als kapitalist hoef je geen gierige graaier te zijn, liefdadigheid is een groot goed, maar dit kun je moreel gezien niet afdwingen met de dreiging van geweld.
  Kijken we naar de geschiedenis, zien we dat kapitalisme ongeloofelijk veel welvaart oplevert. Tijdens de industriele revolutie in de UK is de populatie verdubbeld. De economie werd zo efficient dat het het dubbele aantal mensen kon onderhouden.
  
  Maar goed, laten we eens kijken naar wat we vandaag de dag hebben, een economisch systeem gebaseerd op het gedachtengoed van Lord Keynes.
  Dit is een systeem dat corporatisme ondersteunt, de staat heeft veel macht, het monopolie op het creeren van geld, en kan daardoor de bovolking via de 'achterdeur' belasten, om zodoende hun vrinden uit de brand te helpen. Schoolvoorbeeld hiervan zijn de wereldwijde bankenbailouts. Verder worden de rentestanden worden bepaald door de overheid, wat grove misallocaties veroorzaakt in de economie (de zgn businesscycle).
  
  Ok een alternatief, Marxistisch socialisme/communisme. De overheid bezit alle productiemiddelen. Iedereen verdient even veel. Dit geeft een aantal problemen. Ten eerste, de motivatiestructuur; wie neemt er de moeite om 10 jaar naar school te gaan om hersenchirurg te worden, wie gaar in siberie in de mijn werken, wat is de motievatie voor mensen om dit soort werk te doen, als daar geen beloning tegenover staat? De een noemt het graaien, de ander een rationele menselijke gedachtengang.
  Ten tweede, het ontbreken van een prijssysteem; als de markt helemaal geelimineerd wordt, zijn er ook geen (rationele) prijzen. Economische calculatie wordt onmogenlijk gemaakt. welke projecten zijn rendabel, en welke niet. In de socialistisch Rusland stonden er trekkers op het land weg te roesten, omdat er niemand was om ze te besturen, omdat iedereen in de fabriek nieuwe trekkers te bouwen. Een prijssysteem alloceert alle factoren van productie immens veel beter dan een mens, f een overheid ooit zal kunnen doen. Het concept van spontaneous order.
  Al de argumenten die ik zou kunnen geven wegen nog niet op tegen een gebeurtenis, de val van de muur, de socialistische staat faalde, niet vanwege de leiders, maar vanwege de onmogenlijkheid van een dergelijke staat.
  Positief punt voor Marx: hij was tenminste geen Keynesiaan.
  
  Gelukkig wordt de stroming van de Oostenrijkse school economie weer stukken populairder de laatste tijd, vooral vanwege het falen van Keynesiaans beleid. Een van de belangerijkste economen van deze school, Mises, was ooit ook bijna veroordeeld om zijn denkbeelden. Door de nazi's welte verstaan. Het veroordelen van economen is het beleid van tyrannen en dictators, zou het niet aanraden dus.

• Joop Schouten, wo 28 april 2010 12:32 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Joop

  

  Hoi Henry. Mooi antwoord. Alles in een notendop. Hartelijk dank voor de moeite.
  
  Je benoemd een aantal effecten van systemen die ik ook wist, zie en goed begrijp (...).
  (De efficiëntie van een kapitalistisch systeem contra de communistische zonder een goede motivatiestructuur enz.)
  
  Ik kan me goed vinden in wat je schreef: 'Een vrije markt als een systeem gebaseerd op vrijwillig handelen van elk individu.' Ik heb echter nog steeds die 'Maar waarom' in m'n achterhoofd.:
  Maar waarom wordt deze vrijheid misbruikt en onvoldoende bestraft? Maar waarom zou overmatige economische- en bevolkingsgroei goed zijn? Maar waarom gaat men door met vervuilen en vernietigen? Enz.
  Zou het toch simpelweg in alle gevallen de hebzucht kunnen zijn?
  
  Zou je (in essentie) kunnen zeggen dat starre economische modellen, gebrek aan psychologisch/fysiologisch/biologisch inzicht, gebrek aan antropologisch en sociologisch inzicht debet kunnen zijn aan de malaise?
  Zou het mogelijk zijn al deze informatie te verenigen en een nieuw economisch model te scheppen?
  
  Ik vind economische vrijheid goed mits deze onder controle blijft van een staat die de belangen van alle partijen evenwichtig afweegt en controleert. Dan bedoel ik uiteraard geen rigide, idiote kafkaiaanse instelling maar een flexibele die blijft meedenken in het belang van iedereen. Tenslotte blijft alles veranderen en in beweging. (Panta Rei.)
  
  Mijn voorkeur gaat dan toch steeds uit richting Maynard Keynes. Ik vind de huidige economisch/sociaal-maatschappelijke controle onvoldoende.
  
  Ik hoop dat je enigszins begrijpt wat ik probeer te zeggen.
  
  Mvrgr.
  
  En nu ga ik weer hard aan het werk.

• Heerlijk Helder Hoppe, di 27 april 2010 13:29 in reactie op Joop Schouten Reageer op Heerlijk Helder

  

  Een betere beschrijving van een vrije markt is de volgende.
  ''A series of VOLUNTARY exchanges between individuals'' meer is het niet, de vrije markt.

• Harry Moentezool, di 27 april 2010 15:12 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Harry

  

  Dat is juist.
  De centrale vraag is natuurlijk in hoeverre je de vrije markt laat doorwerken in alle geledingen van de maatschappij. Voor mij als liberaal moet er duidelijk onderscheiden worden tussen datgene waar wij allemaal belang bij hebben en datgene wat het individu exclusief toekomt. De neoliberale -en metafysische- aanname van Friedman dat het publieke belang zich laat oplossen in het eigenbelang is zowel onjuist als ronduit gevaarlijk.

• Aert Willem d'Holbach, ma 26 april 2010 23:42 Reageer op Aert Willem

  

  Ja welja zeg, verplicht linkse agitprop op school. Dan Fitna ook maar meteen? Rode boekje op de literatuurlijst? Mein Kampf? Das Kapital?1984?
  
  Een school dient vrij van politieke en religieuze doctrines te zijn.
  
  Leestip: "U draait en bent niet eerlijk" van Chris Aalberts.

• Duvel Duvel, ma 26 april 2010 21:13 Reageer op Duvel

  

  Volgens mij heeft Naomi weinig tot niets met deze film. Zet eerder haar boek in de boekenkast op de scholen.

• leo dijkstra, ma 26 april 2010 21:00 Reageer op leo

  

  Je kunt ze beter verplicht 1984 van George Orwell laten lezen, over de verschrikkingen van een totalitaire staat.

• Harry Moentezool, ma 26 april 2010 21:49 in reactie op leo dijkstra Reageer op Harry

  

  Zat ik ook aan te denken. Temeer daar het neoliberale systeem evenzeer tot totalitarisme kan leiden.

• Roland Bruynesteyn, ma 26 april 2010 23:23 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Roland

  

  Neoliberalisme kan tot totalitarisme leiden? Huh?

• Harry Moentezool, di 27 april 2010 00:44 in reactie op Roland Bruynesteyn Reageer op Harry

  

  Dat is toch niet zo moeilijk voor te stellen?
  Lever alle democratische zeggenschap (lees: 'staat') uit aan de vrije markt of (nog erger) aan iets er tussenin en er is een gerede kans dat je uitkomt bij zoiets als de dictatuur van het kapitaal. Een totalitaire systeem op basis van een oligarchie.

• Heerlijk Helder Hoppe, di 27 april 2010 10:41 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Heerlijk Helder

  

  Wat je je niet realiseert is dat de laagste ambtenaar meer macht heeft dan de hoogste CEO van een bedrijf. De bureaucraat dwingt actie (handelen af) door middel van de dreiging van consequesties; je krijgt een boete, je gaat de gevangenis in, je vergunning wordt ingetrokken etc.
  
  Commerciele bedrijven daarentegen, kunnen je tot niets dwingen. Je hoeft geen relatie met dergelijke bedrijven aan te gaan, tenzij je dat uit pure vrije wil doet. Dit is een essentieel verschil.
  De CEO's zijn niet de bazen, de eigenaren van bedrijven (kapitaal) HEBBEN bazen. Ze moeten elke dag nauwkeurig luisteren naar wat de mensen verlangen, en daar op inspelen. Ze moeten creatief denken om met nieuwe producten en diensten te komen waarnaar mensen verlangen. Inspelen op een altijd veranderende markt.
  Niemand dwingt je om zijn/haar product te kopen; uiteindelijke bazen in een kapitalistisch systeem zijn de mensen zelf.
  
  ''What vitiates entirely the socialists economic critique of capitalism is their failure to grasp the sovereignty of the consumers in the market economy.'' Ludwig von Mises

• Dhimmie Buigmans, di 27 april 2010 15:27 in reactie op Heerlijk Helder Hoppe Reageer op Dhimmie

  

  Grappig, de afstand tussen de productiebepalende consument en jouw verhaaltje is ongeveer even groot als de afstand tussen de productiebeheersende arbeider en een marxistisch verhaaltje.

• Aert Willem d'Holbach, di 27 april 2010 08:40 in reactie op Roland Bruynesteyn Reageer op Aert Willem

  

  Ja... Dat is toch logisch? Door het van je afschuiven van taken naar anderen neemt de invloed op het leven van de mensen door het bewind toe, in maatschappelijk, politiek, ecomisch... uh... leidt tot... uh... een totalitaire democratie.
  
  Ik denk dat ik niet overtuigd ben door Moentezool. Moentezool zou Robert Michels eens moeten bestuderen: "wie organisatie zegt, zegt oligarchie". Aardig ook om de persoonlijke (politieke) ontwikkeling van Michels daarbij niet uit het oog te verliezen.

• Harry Moentezool, di 27 april 2010 09:57 in reactie op Aert Willem d'Holbach Reageer op Harry

  

  Of een zacht despotisme. Lees de Tocqueville.
  Het gevaar van het neoliberale model zit 'm natuurlijk in het vervagen en verdwijnen van het onderscheid tussen publiek en privaat. Dát is de fundamentele systeemfout die ten grondslag ligt aan het neoliberalisme. Sterker nog, veel van de problemen waar de burger tegen ageert in de politiek en overheid vallen hier op terug te leiden. Ik durf deze stelling wel aan.
  Voor alle duidelijkheid: het denken van mensen als von Hayek en Friedman heeft het liberalisme gecorrumpeerd. Dat is het grote verlies dat we onder het neoliberalisme hebben moeten leiden. Neoliberalisme en liberalisme zijn niet hetzelfde omdat laatstgenoemde wel een goed doordachte visie op de dichotomie van het publieke en private heeft.

• Aert Willem d'Holbach, di 27 april 2010 15:43 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Aert Willem

  

  Met dat laatste ben ik het dan weer volledig eens.

• Roland Bruynesteyn, ma 26 april 2010 23:26 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Roland

  

  "mijn oproep: maak van The Shock Doctrine verplichte kost op middelbare scholen en universiteiten".
  
  Ik denk dat ze dat in Cuba, Noord Korea ook graag zouden willen. Zullen we ze wat exemplaren cc sturen als ontwikkelingshulp / morele steun?

• leo dijkstra, ma 26 april 2010 23:32 in reactie op Harry Moentezool Reageer op leo

  

  Neo-liberalen zijn voor een kleine overheid, in 1984 komt de dreiging vooral van een almachtige overheid. Orwell had zijn verhaal gemodelleerd naar de situatie in de Sovjet-Unie.

• Harry Moentezool, di 27 april 2010 01:03 in reactie op leo dijkstra Reageer op Harry

  

  Dat is juist maar tegelijkertijd het halve verhaal. Orwell gaat in '1984' namelijk verder én dieper in op het totalitarisme dan je in een globale en vluchtige lezing van het boek zou vermoeden. Waar het in wezen om gaat bij Orwell is dat de zaken toevalligerwijs zo kunnen lopen dat je op een dag wakker wordt en een penetrante spruitjeslucht ruikt. Eentje die niet meer weggaat maar blijft. Voor eeuwig.
  De kern van het boek is de suggestie van Orwell (in de woorden van Rorty) dat de toekomst een laars is. Eeuwig stampend op iemands gezicht.
  Ook in een neoliberale maatschappij blijft de waarschuwing van Orwell onverminderd relevant. Juist vooral ook door de intellectuele armoede van dat neoliberalisme en de vanzelfsprekendheden van het eigenbelang die met een zweem van vrijheid gebracht worden maken het tot een sluipmoordenaar van het 19de eeuwse liberale gedachtegoed.

• Censuur Joop, di 27 april 2010 10:50 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Censuur

  

  Je hebt het allemaal duidelijk uitgelegd. Jouw reacties waren boeiend om te lezen.

• Censuur Joop, di 27 april 2010 11:02 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Censuur

  

  Boeiend artikel. Goeie analyse, dito kritiek.
  
  Als ik het zo lees dan zou de film niet alleen verplichte les moeten zijn op de middelbare school maar ook als een opfrissingsles op hogescholen en universiteiten gebruikt moeten worden.
  En op primetime worden uitgezonden op de tv. Door de Tros en SBS6. Tegelijkertijd.
  
  Over de film zelf kan ik niets zeggen. Ik heb hem nog niet gezien.

• Censuur Joop, di 27 april 2010 23:58 in reactie op Censuur Joop Reageer op Censuur

  

  Dit was bedoeld voor Tom Kniesmeijer. Het loopt vandaag niet echt lekker bij Joop.

• Roland Bruynesteyn, di 27 april 2010 17:54 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Roland

  

  Orwell heeft het nadrukkelijk over de staat (als eventuele laars). Neoliberalisme (mogelijk neigend naar) totalitarisme noemen is een wel heel aparte manier van neoliberalisme te kritiseren.
  
  Neoliberalisme streeft naar een kleine (minimale) overheid. Neoliberalisme streeft daarmee naar maximale vrijheid. Dit leidt tot maximale welvaart met daar binnen (relatief en absoluut) grotere verschillen in rijkdom dan in een socialistische maatschappij zoals de onze. (Ik denk dat je een maatschappij met een zo grote collectieve sector als de onze half socialistisch mag noemen).
  
  Hoe liberaler hoe kleiner de overheid, hoe socialistischer, hoe groter de overheid. En dan gaat het niet puur over aantallen ambtenaren maar met name over het aantal beleidsterreinen waar de overheid meent een nuttige of noodzakelijke rol te kunnen spelen.
  
  Neoliberalen hebben groot respect voor eigendomsrechten en kijken daarom (zeer) kritisch naar belastingheffing als manier om 'her te verdelen' en zaken collectief aan te pakken die wellicht beter aan de markt zouden kunnen worden overgelaten. De kosten van de marktverstoring wegen naar hun oordeel zelden of nooit op tegen de (overigens ook niet altijd gerealiseerde) voordelen.
  
  Met andere woorden: neoliberalen zijn absoluut democraten maar willen het recht van de gekozen meerderheid om haar zin door te drijven zeer beperken.
  
  Als een democratisch gekozen meerderheid zegt dat 2 x 2 6 is is dat nog steeds niet waar. Als een democratisch gekozen meerderheid vindt dat rijken wel wat meer mogen afstaan is dat nog steeds niet rechtvaardig.
  
  Het gekke is dat veel kritiek op neoliberalen of op uitwassen van modern kapitalisme feitelijk te wijten is aan staatsinterventie. Wat voor Russische miljardairs opgaat gaat in beperktere mate ook op voor bijvoorbeeld het management van KPN en TPG. De hoogte van hun salaris wordt niet bepaald door de markt maar door een wettelijk beschermd monopolie op (grote) delen van de bedrijfsvoering.

• Harry Moentezool, di 27 april 2010 19:28 in reactie op Roland Bruynesteyn Reageer op Harry

  

  Het gevaar van het sovjet-regime was in de tijd van Orwell heel reëel. Daar reageerde hij op met zijn boek. Tegelijkertijd is de strekking van '1984' zoveel tijdlozer dan het (toenmalige) concrete gevaar van het communisme. Het zit 'm in de gedachte dat de dingen zo lopen als dat ze lopen. Er bestaat niet zoiets als een liberaal scenario waar we actief aan kunnen werken dat een pessimistische en uitzichtloze toekomst zou kunnen voorkomen. De persoon van 'O Brien moet vooral als een waarschuwing gezien worden. Of hij nu de staat representeert of het grootkapitaal doet er in dit verband niet zoveel toe. O' Brien kan ook nu in onze (neo)liberale samenleving een werkelijkheid worden. Net als een grote overstroming of vulkaanuitbarsting dat ook kan worden. Zo lees ik '1984' tenminste.
  
  ---"Dit [het streven naar maximale vrijheid] leidt tot maximale welvaart met daar binnen (relatief en absoluut) grotere verschillen in rijkdom dan in een socialistische maatschappij zoals de onze."---
  Dat is een onbewezen aanname. Pure metafysica dus.
  Grappig trouwens dat de rechtgeaarde neoliberaal de mens bovenal als een economisch dier beschouwd. Daar kan hij de communist met diens onderbouw nog eens ferm de hand schudden.
  
  ---"Met andere woorden: neoliberalen zijn absoluut democraten maar willen het recht van de gekozen meerderheid om haar zin door te drijven zeer beperken."---
  Dat neoliberalen zichzelf als absoluut democraat beschouwen mag zo zijn maar tussen verlangen en werkelijkheid zit nogal eens een gapend gat.
  Een democraat is voor mij i.i.g. iemand die de relevantie van een separate publieke sector onderkent en daar effectief het private belang tegenover weet te plaatsen. Een democraat kan geen anti-etatist zijn. Dat is vooral ook wat het 19de eeuwse liberalisme ons heeft geleerd.
  
  ---"Als een democratisch gekozen meerderheid zegt dat 2 x 2 6 is is dat nog steeds niet waar."---
  Alsof mensen hun politieke en morele overtuigingen van de één of andere epistemologie laten afhangen. Nee, het is juist liberaal wanneer mensen de mogelijkheid hebben te zeggen dat 2 x 2 =6 zonder daar persoonlijk op afgerekend te worden.
  
  ---"Als een democratisch gekozen meerderheid vindt dat rijken wel wat meer mogen afstaan is dat nog steeds niet rechtvaardig."---
  Op welke morele wet beroep je je hier?
  
  Je eindigt je relaas met een knorrige sneer naar het fenomeen staatsinterventie. Wat ik op mijn beurt weer gek vind is dat de bankiers van Wall Street en The City -die malle opperneoliberalen- altijd het hardst van leer trokken tegen de overheid maar wanneer de nood echt aan de man kwam wel meenden dat zij het meest recht hadden op steun van diezelfde overheid. Hoezo vrije markt? Dat is niet het neoliberalisme tot in de finesses van de theorie doorvoeren en uitwerken maar simpelweg boerse klaploperij!

• Roland Bruynesteyn, wo 28 april 2010 08:47 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Roland

  

  Ik heb nu even geen tijd en geen zin om op je filosofische kretologie in te gaan (metafysica? epistemologie?) maar je laatste alinea is me uit het hard gegrepen:
  
  "wanneer de nood echt aan de man kwam wel meenden dat zij het meest recht hadden op steun van diezelfde overheid. Hoezo vrije markt? Dat is niet het neoliberalisme tot in de finesses van de theorie doorvoeren en uitwerken maar simpelweg boerse klaploperij!"
  
  In geval van nood bij de overheid je hand ophouden is niet (neo-)liberaal. Diezelfde overheid voorhouden dat je dat niet alleen om persoonlijke redenen doet maar ook vanwege het belang van de sector is emotionele chantage. Vervolgens blijven zitten en behoorlijk arrogante mailtjes laten lekken getuigt van minachting. Een (neo-)liberaal die op dit moment het gedrag van (met name) Amerikaanse banken verdedigt bestaat niet. Het zijn etatisten die zeggen dat de markt laat zien dat ze het niet alleen kan en dat de staat moet optreden. Daar reken ik dan ook dat zelfde management van de banken toe.

• Harry Moentezool, wo 28 april 2010 12:10 in reactie op Roland Bruynesteyn Reageer op Harry

  

  ---"Ik heb nu even geen tijd en geen zin om op je filosofische kretologie in te gaan (metafysica? epistemologie?) (...)"---
  
  Dat is inderdaad niet verstandig omdat je daarmee ongetwijfeld je eigen standpunten onwillekeurig zou ondermijnen.
  
  Met je laatste stukje ter verdediging van de 'ware neoliberaal' manoeuvreer je het neoliberalisme wel in een heel wankele positie. Natuurlijk zijn die bankiers neoliberalen die dat allemaal riepen en verlangden. Simpel opportunisme noem je dat.
  
  Nee, wat je hier probeert is een ideaaltype van de neoliberaal op te tuigen die zich voortdurend aan elke kritiek kan onttrekken wanneer er iets op die vrije markt misgaat. Dat is hetzelfde als zeggen dat christenen of moslims die doden in naam van God geen ware gelovigen zijn. Onzin natuurlijk want zo kun het begrip 'waar' in het geheel niet gebruiken.
  Dat is nu tevens die metafysica van Friedman waar ik het al over had. Dat je de theorie (of liever ideologie) van het neoliberalisme voor meer waar houdt dan de werkelijkheid zelf. Want de werkelijkheid is deze: wanneer de banken niet geholpen zouden zijn (door die vermaledijde) staat dan kun je tellen dat 2 x 2 = 4 en dat we werkelijk met een niet overzienbare ramp geconfronteerd zouden zijn.
  
  Dat zegt ons tenslotte twee dingen.
  -De banken zijn te belangrijk en te machtig om zonder meer volledig aan de vrije markt over te laten. Ze hebben (ten dele) een publieke functie.
  -De vrije markt heeft gewoon zijn werk gedaan en het neoliberalisme op de financiële markten een pootje gelicht. Het neoliberalisme bleek simpelweg niet bestand tegen datgene waar het zo'n gewag van maakt.
  
  Des te meer reden om duidelijk voor ogen te hebben wat je wel wenst te reguleren door de vrije markt en wat niet. Een duidelijk onderscheid maken tussen publiek en privaat. Dat is van belang voor zowel de continuïteit van zowel onze welvaart als voor onze democratie.

• leo dijkstra, wo 28 april 2010 17:00 in reactie op Harry Moentezool Reageer op leo

  

  Je weet het verschil niet tussen een totalitaire staat en een autoritaire staat. Neo-liberalisme zou volgens mij nooit tot het eerste kunnen leiden, misschien in het slechtste geval tot het tweede, maar ook dat lijkt me sterk.

• Harry Moentezool, wo 28 april 2010 20:01 in reactie op leo dijkstra Reageer op Harry

  

  Vreemde logica. Omdat volgens jou het neoliberalisme niet tot een totalitaire staat zou kunnen leiden, zou ik het verschil niet weten tussen laatstgenoemde en een autoritaire staat.
  Overigens zul je ongetwijfeld gelijk hebben wanneer je je eigen definities hanteert.
  Wel heb je een punt wanneer je zou stellen dat we niet van een totalitaire 'staat' zouden kunnen spreken. Wanneer een neoliberale samenleving een totalitair karakter zou krijgen zouden we wellicht een nieuw woord daarvoor moeten uitvinden.

• Hans Oosterwegel, ma 26 april 2010 18:51 Reageer op Hans

  

  Helemaal mee eens, om deze film als verplichte kost op hogere jaren van middelbaar onderwijs, HBO-scholen en universiteiten op te voeren, als een van de meerdere interessante en originele visies op recente geschiedenis. Deze film is inderdaad een prachtige aanjager, om een goede discussie tot stand te brengen tussen leerlingen, op de manier, zoals dat in het Ketelhuis ging. Maar dan wil ik ZEKER de nuancering van Dick Pels daarbij aangetekend zien. Want dat snijdt hout. Deze man durft tenminste twijfelend na te denken. Ik denk, dat hij meer intelligent gehoor zou krijgen, dan enkele verstokte "linkse" "religieuze" blère-apen, welke het zgn. begrip "links" als historisch, economisch, en politiek begrip, verwarren met een soort van geloof of zo! Dick Pels had daar als intellectueel denker en wellicht als hoogleraar en niet als directeur van het wetenschappelijk instituut van Groen Links moeten presenteren. Mensen als Dick Pels vind ik bijzonder inspirerend, vanwege hun voorliefde voor hygiënisch, liefdevol en kwetsbaar denken.

• Piet Paaltjes, ma 26 april 2010 18:30 Reageer op Piet

  

  Doe mij eens een management uittreksel toekomen.

• Hjalmar Hoort, ma 26 april 2010 18:18 Reageer op Hjalmar

  

  Wat dacht je er van als we politiek gekleurde films gewoon weren uit de schoolbanken? Op de uni vind ik het prima, men is dan wat ouder. Voor die tijd, doe maar niet. Anzich ben ik het wel eens met je stellingname tegen extreme uitwassen van kapitalisme. Let wel: ook deze zijn vaak staatsgestuurd. De deregulatie word gewoon geregeld door de politiek, dus overheid treft ook gewoon blaam. Goldman, JP, Citi zijn niet alleen van McCain de grootste bijdragers geweest, maar ook van Obama. Uiteindelijk doen bedrijven hetzelfde als politici: macht consolideren en proberen vast te houden. Helaas betaald de overheid peanuts, dus krijg je monkey's: verklaart ook meteen waarom GS rondjes om de SEC heen kan rennen. Zelfde geldt voor de AFM en DNB tegenover de banken en verzekeraars hier in NL.
  
  Trouwens, voor hetzelfde geld creeer je een casus waarbij Fitna straks verplichte kost wordt. Lijkt me niet zo slim.
  
  Misschien is het een goed plan om back 2 back een pro en een con film te tonen als maatschappij of economie leraar. Eerst Shock Doctrine, en daarna verplicht freakonomics of undercover economist lezen ofzo? Fair and balanced ofzo? Kan dat nog?
  
  Ik ben er een beetje wars van om snoeiharde ideologische propaganda teveel overmacht te geven in scholen. Ik heb ook geen zin in pro-reli onderwijs, of intelligent design lessen voor mijn kinderen. Maatschappijleer in de bovenbouw met seculiere informatie over de wereldreligies prima, maar geen reli kul graag.
  
  Dit heeft daar toch een smaakje van in mijn optiek.

• Han van der Horst, ma 26 april 2010 19:05 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Han

  

  Ik ben er juist erg vóór dat propagandatechnieken worden blootgelegd in de schoolbanken. Als ik in het onderwijs zat, zou ik die film zeker vertonen om vervolgens samen met de klas te ontdekken hoe je een publiek kunt meeslepen. Wat wij met beeld en geluid doen, dat konden de Romeinen trouwens met hun stem alleen wel af. De hele techniek wordt uitentreuren besproken in Quintilianus' Institutio Oratoria, door Piet Gerbrandy briljant vertaald onder de titel "De opleiding tot redenaar". Jullie zijn natuurlijk te zuinig om dat prachtige boek aan te schaffen en daarom hier een Engelse vertaling die door Iowa State University on line is gezet: http://honeyl.public.iastate.edu/quintilian/

• Hjalmar Hoort, ma 26 april 2010 21:18 in reactie op Han van der Horst Reageer op Hjalmar

  

  Uhm.... wie is jullie? en waarom zijn we te zuinig?

• Hjalmar Hoort, ma 26 april 2010 21:19 in reactie op Han van der Horst Reageer op Hjalmar

  

  trouwens opzich wel een goede insteek ja, helemaal mee eens. Alleen dat is niet wat de schrijver van het opiniestuk voor ogen heeft he?

• J van Ginkel, ma 26 april 2010 17:57 Reageer op J

  

  Ook dit essay begint als een stormram en ontaardt in de vriendelijke nuance ... terecht!
  Eerst wordt radicaal gekozen voor de aggressieve methode om iets wat je niet aanstaat met de meest extreme zwart-wit tegenstellingen aan te pakken. Het maakt niet uit of je de waarheid een beetje geweld aan doet, het doel heligt de middelen, inclusief creatief gebruik van de feiten. Ten strijde tegen het neo-liberalisme!!!
  De kentering treedt op als er gesteld wordt dat The Shock Doctrine zijn pijlen richt op een extreme variant binnen het kapitalisme: die van de volledige vrijemarkteconomie. Opeens is de vijand veel meer gelimiteerd. Kapitalisme is niet fout, maar de extreme variant wel. Als de staat de scherpe kantjes eraf vijlt en voor een vangnet zorgt, is het zo gek nog niet.
  Daarna komt de eigenlijke aap uit de mouw, de frustratie over de aanval van rechts tegen het socialisme en communisme, de neergang van het oostblok als falen van een economisch systeem. The Shock geeft eindelijk de mogelijkheid te zeggen, "lekker puh, jullie systeem werkt ook niet" ... Het is een vorm van katharsis.
  Ik denk dat dat zeker één van de aantrekkelijke aspecten van boek en docu is. Eindelijk het bewijs dat de anti-socialist (Friedmann) ook fout was. Dat daarbij zo nu en dan met de waarheid een loopje wordt genomen .. so what?
  
  En zo zullen we de film en het boek ook vooral moeten zien ... niet als een historisch argumenterende analyse (daarvoor is er te veel mis mee of te ongenuanceerd), maar als een bevrijding van een schuldgevoel. Daar is niets mis mee!!
  
  Zolang daar niet radicale conclusies worden getrokken die ons van de regen in de drup helpen. In die zin vind ik de overgang van zwart wit naar genuanceerd in deze bijdrage iets wat hoop biedt. Als de conclusie is dat ook neo-liberalisme tot crises kan leiden, end at aspecten daarvan die kans op een crisis verhogen, dan is dat terecht! Dat wil niet zeggen dat andere systemen zonder crisis door het leven gaan. Ook de staat-gedreven variant van het kapitalisme (de bejubelde opbouwjaren) kende in de jaren 70 een extreme crisis (waarvoor de oliecrisis een aanleiding was, niet de achterliggende oorzaak).
  Of we het nu willen accepteren of niet, maar de enige economische wet die echt geldt is dat economie in golven gaat - met periodes van groei en met periodes van stagnatie/daling. Ik ben bang dat de heilige graal van alleeen maar groei of groeiende welvaart een illusie is - tot nu toe heeft in ieder geval nog geen enkele staat het voor elkaar gekregen een systeem te vinden dat die wet buiten werking heeft kunnen stellen.
  
  Kortom, liever niet bij de economieles gebruiken omdat de feiten en de argumentatie wetenschappelijk niet 100% door de beugel kunnen, maar als cultuur-historisch (en sociaal-psychologisch) document zeer bruikbaar bij maatschappijleer en geschiedenis.

• Rob Geurtsen, ma 26 april 2010 17:24 Reageer op Rob

  

  Als vervanging voor Das Kapital, en tientallen andere boeken over het zelfde onderwerp?
  
  Trouwens je betoog is een goed argument voor kunsteducatie. In de kunst zijn genoeg films (o.a. There will be blood), docu's, boeken en toneelvoorstellingen waarin dit thema wordt uitgewerkt. Van goed onderwijzend personeel voor het vak maatschappijleeer, of hoe het tegenwoordig ook heet, mag verwacht worden dat zij deze bronnen scannen en beoordelen voor geschiktheid in het onderwijs.

• Hjalmar Hoort, ma 26 april 2010 18:23 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Hjalmar

  

  Rob, ik heb nu 2x There will be blood geprobeerd te kijken.... ik kom er niet doorheen. Word telkens op tijd wakker voor "I DRINK YOUR MILKSHAKE." En ik heb een HOOP films gezien die ook als 'langzaam' of 'saai' betiteld kunnen worden. Gemiddelde Kurosawa flick is naar huidige maatstaven ook niet heel snel een aandachtstrekker.

• Rob Geurtsen, ma 26 april 2010 23:50 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Rob

  

  De eerste keer dat ik Nooit meer Slapen van Willem Frederik Hermans las, was het ook niet om door te komen. laat staan zijn Donkere Kamer van Damokles.
  
  Nooit Meer Slapen is nu een favoriet van mij. Wat zou ik die graag in een film of toneelstuk omzetten - die verdomde muggen.
  
  Je argument is helder, de film is als voorbeeld bedoeld.

• Hjalmar Hoort, di 27 april 2010 21:29 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Hjalmar

  

  Nee, daar heb je volledig gelijk in verder: stukje kunsteducatie zeer lovenswaardig. Vond alleen TWBB niet het meest sterke voorbeeld ;-p

• Zjen Zen, ma 26 april 2010 17:22 Reageer op Zjen

  

  Akkoord..doen we.