Bio Bekijk alles van Frank Hemmes Word fan

Frank Hemmes

Frank Hemmes Student en GroenLinks-lid

20 november 2011 Reageer (32) 1056 x bekeken Leven RSS

Zwarte Piet of zwarte bladzijde?

Het afschaffen van Piet is niet hetzelfde als het bestrijden van het racisme

Onlangs laaide naar aanleiding van de hardhandige arrestatie van twee demonstranten de discussie weer op over de vraag of Zwarte Piet niet net als de slavernij afgeschaft dient te worden. Het argument is dat Zwarte Piet een aanstootgevend artefact is van 19e eeuws racisme en wellicht ook nu nog een slechte invloed heeft op tere kinderzieltjes. Maar zijn deze argumenten overtuigend genoeg voor het radicaal wijzigen van een traditioneel volksfeest? En hoe sterk is het verband tussen de sprookjeswerkelijkheid van de Sinterklaasmythe, en de gure echte wereld?

Want bevordert Zwarte Piet inderdaad racisme? Helper van de Sint zijn was in mijn beleving geen knechting, maar een privilege. Onbeschrijflijk was mijn vreugde als ik weer een brief had ontvangen dat ik op pakjesavond hulp-Piet mocht zijn! Het idee dat Zwarte Piet minderwaardig zou zijn vanwege zijn kleur of positie is nooit in me opgekomen. Sint en Piet waren voor mij een evenwaardig duo. Immers, waar zou de Sint zijn zonder zijn Pieten? Kinderen bedenken niet uit zichzelf dat huidskleur een stigma is, of dat Zwarte Piet eigenlijk een slaaf is. Die verbanden zijn voorbehouden aan volwassenen. Zwarte Piet werkt racisme dus pas in de hand nadat volwassenen het idee van rasongelijkheid bij een kind geïntroduceerd hebben.

Dat het idee Zwarte Piet mensen tegen de borst stuit valt dan weer niet te betwijfelen, en ik neem zonder meer aan dat zij met meer zijn dan de twee demonstranten. Anderzijds zijn er duizenden, zo niet miljoenen mensen, en dan met name kinderen, die enorm plezier beleven aan Zwarte Piet. Om dan maar gelijk over te gaan tot afschaffing lijkt me drastisch. Laat staan dat we een politiek correct gedrocht zoals Pieten in alle kleuren van de regenboog zouden moeten introduceren. Afschaffing lijkt mij pas nodig als een afdoende grote groep mensen zich bijzonder gekrenkt voelt door instandhouding van Zwarte Piet. Wellicht is dit nou wel een vraag waar je met een referendum een fatsoenlijke peiling over zou kunnen houden.

Maar mijn voornaamste argument om Zwarte Piet te behouden, is dat hij een sprookjesfiguur is met zijn eigen logica, zijn eigen werkelijkheid. Net zoals kabouters, prinsessen en tovenaars. Zwarte Piet is niet de knecht van de Sint omdat hij zwart is, maar omdat hij Zwarte Piet is. Hij is inmiddels een concept op zichzelf, net zoals de Sint en zijn schimmel Americo. Verwachten dat kinderen dankzij Zwarte Piet gaan denken dat al onze donkere landgenoten slaven zijn, is hetzelfde als verwachten dat ze denken dat elke bebaarde oude man pakjes uitdeelt en elk paard op de daken kan lopen.  Sinterklaas en Zwarte Piet, Pakjesboot en Paard van Sinterklaas, allemaal bestaan ze alleen in de sprookjeswereld van het Sinterklaasfeest. Dat we onze kinderen massaal voorliegen dat dit sprookje waar is, doet daar weinig aan af. (Iemand zich al afgevraagd wat de invloed van de Sinterklaasleugen op onze kinderen is?)

De ophef over Zwarte Piet zegt uiteindelijk meer over onszelf, de volwassenen, dan over het kinderfeest. Een samenleving die volledig met haar racistische slavernijverleden in het reine was, zou het Sinterklaasfeest beschouwen als een inmiddels onschuldige traditie, ontdaan van associaties en artefacten uit een andere tijd. Het is juist een samenleving die nog met de donkere perioden uit haar eigen verleden worstelt, waarin tradities inzet worden van een beladen discussie over deze donkere en beschamende periodes. Alleen de samenleving die zelf nog racistisch is, vindt racisme in haar tradities. Het herkennen van dat racisme en voeren van die discussie is dan ook zeker nodig. Maar afschaffen van Piet is niet hetzelfde als het bestrijden van het racisme dat van hem een minderwaardige slaaf maakt. Piet is slechts symbool voor een maatschappelijk probleem, hij is het zelf niet.

Dit artikel verscheen eerder op de weblog van Frank Hemmes

Laatste Reacties (32) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Herman Bakker, wo 23 november 2011 08:52 Reageer op Herman

    Herman

    Het gezeur over zwatre piet en negers is inderdaad kinderachtig.

  • Homer Pimpson, ma 21 november 2011 15:50 Reageer op Homer

    Homer

    Ad: het is ook niet de vraag of je wel of niet donkere mensen mag beledigen of dat deze mensen zich wel of niet beledigd zouden moeten voelen.
    De vraag is wil je als nederlander geassocieerd worden met racisme, zelf al is het door middel van een geheel overbodige symboliek die ooit eens is geintegreerd in een verder onschuldig kinderfeest.

  • Homer Pimpson, ma 21 november 2011 15:44 Reageer op Homer

    Homer

    Het "gelul" gaat dus over het surinaamse accent en de trekjes die van de huidige zwarte een "kuifje-neger" maken.
    Dat is dus beledigend en heeft alles te maken met de slavernij, stigamtisering en discriminatie immers is het in deze periode dat zwarte piet deze trekjes heeft opgedaan. Lijtk me niet meer dan logisch dat we hem in deze andere tijden weer van deze trekjes ontdoen.
    Vasthouden aan het karikaturale uiterlijk van Piet lijk top vasthouden aan de denkbeelden die er voor zorgden dat Piet deze trekjes ooit kreeg.

    Grappig trouwens dat als je het hier over zwarte piet hebt je bijna dezelfde reactionaire reacties krijgt als wanneer je het in Turkije over meer rechten voor Koerden hebt.

    Overigens is het argument dat donkere nederlanders niet nederlander genoeg zijn om te oordelen over nederlandse tradities vele malen racistischer dan Zwarte Piet.

    Ook is het traditie argument best selectief omdat je daarmee ook de discussie over bijv. het afschaffen van stierenvechten in Spanje, vrouwenbesnijdenis in Afrika en het doorbreken van het glazen plafond voor vrouwen op de westerse arbeidsmarkt hiermee dood zou verklaren als je het consequent toe zou passen.

  • Dikke Beer, di 22 november 2011 07:42 in reactie op Homer Pimpson Reageer op Dikke

    Dikke

    Wat een flauwekul.

    Bent u zelf een neger? Of een blanke die voor negers denkt en meent zo 'goed' te doen? Ik gok het laatste.

    Ik ken veel mensen van Surinaamse afkomt die dit totaal geen issue vinden en zelfs irritatie voelen door de goedmensen die zichzelf spreekbuis maken voor de 'neger' en zich tegen de Zwarte Piet traditie verklaren.

    U was ook zeker tegen de "negerzoen"? Wat dan eigenlijk te doen met "blanke" vla?

    Wat een flauwekul.

  • Homer Pimpson, za 26 november 2011 02:19 in reactie op Dikke Beer Reageer op Homer

    Homer

    Misschien zou je ook eens moeten afvragen of 1 woord dat alle mensen met een donkere huidskleur onder 1 noemer schaart ongeacht afkomst, taal, cultuur, van Australische Aboriginals tot Afro-Amerikanen of Europeanen en ondertussen alle volken van Afrika even vlug mee-nemend, nou echt iets zegt over die mensen of hoe alleen hoe jij er tegen aan kijkt.
    Maar denk dat die discussie voor jou echt veel te flauw is ;)

  • Piet de Geus, ma 21 november 2011 08:26 Reageer op Piet

    Piet

    Vanmorgen in de Volkskrant: een leuk verslag van de intocht van Sinterklaas in Otrabanda, Willemstad. Compleet met zwartgeschminkte zwarte Zwarte Pieten. Over de racisme-discussie waren de reacties duidelijk: "Zo ver heen zijn we hier nog niet."

  • de heer Meijerink, ma 21 november 2011 07:23 Reageer op de heer

    de heer

    Wat een gelul allemaal van mensen die niet weten waar Zwarte Piet vandaan komt. Deze mythische figuur heeft naar alle waarschijnlijkheid helemaal niets te maken met knechting, slavernij en andere zaken. Zwarte Piet was het hulpje van Wodan, die op zijn schimmel over de daken reed om te zien of er stoute kinderen waren. De hulpjes waren zijn oren, die door de ruime voorchristelijke rookkanalen naar beneden klauterden om dit te controleren. En daardoor werd het blanke gezicht (!) van Piet zwart. En in de loop der tijd heeft men er wat dingen bij gefantaseerd: krullen, Surinaams accent, etc.
    Terwille van de kerstening van Noord-West Europa hebben de katholieke missionarissen Wodan vervangen door de Bisschop van Myra. Deze missionarissen importeerden wel meer Germaanse feesten (joelfeest=kerstmis) en beeltenissen, om hun geloof o.a. in ons land gangbaar te maken.

    En nu moeten die achterdochtige 'politiek correcte' zeurkousen ermee ophouden, want ze kennen de échte geschiedenis van Piet dus niet! Je kunt overal wel iets slechts achter zoeken.

  • sinas sinas, zo 20 november 2011 21:11 Reageer op sinas

    sinas

    Zodra je aan een buitenlander het fenomeen 'zwarte Piet' probeert uit te leggen, ontkom je er niet aan op een gegeven moment opeens heel erg genegeerd te raken. Een ehhh... zwarte... helper ... ja, zwart van het roet hoor.. ehhh.. En dan krijg je een blik die je duidelijk niet gelooft. Het is gewoon raar, klaar uit.

    Als het allemaal echt niet zou uitmaken, maak zwarte piet dan gewoon een rode Piet, zijn we van het hele gezeur af. NL is toch niet zo'n 'traditioneel' land, dus kan deze traditie best gebroken worden. Want zoveel waarde hechten we toch niet aan die kleur?

  • Andy P, ma 21 november 2011 09:06 in reactie op sinas sinas Reageer op Andy

    Andy

    Nou Sinas, dat je gegeneerd raakt is dan toch echt je eigen probleem. Moet nu elke werkgever zich verveeld gaan voelen als hij/zij een donkere medemens in dienst zou hebben? Stel al zou Zwarte Piet een neger zijn. Het is voor de Katholieken een enorme eer als je zo direct met een heilige mag samenwerken. Je wist dan ook zeker dat het met je familie goed zal gaan. Zeker aangezien Sint Nicolaas enorm afhankelijk is van Zwarte Piet en dat ook duidelijk uit.

  • sinas sinas, di 22 november 2011 16:14 in reactie op Andy P Reageer op sinas

    sinas

    Ik heb geen idee wat je bedoelt met 'werkgevers die zich verveeld moeten gaan voelen als hij/zij een donkere medemens in dienst zou hebben'.

    Wat ik bedoel is, ik woon in het buitenland en krijg het zwarte piet fenomeen aan niemand uitgelegd, hoe uitgebreid ik de geschiedenis er ook bij haal. Dat wij het vanuit nostalgische redenen (ietwat, want helemaal duidelijk is het mij ook niet) begrijpen en dat NLse kinderen het niet als raar zien zal wel. Maar een boel volwassenen dus wel, en met name in het buitenland dus. Kunnen we wel halstarrig negeren omdat het 'tradities' zijn, maar ik zie niet in waarom die tradities niet veranderd kunnen worden. De wereld veranderd nou eenmaal, en tradities dus ook.

  • sinas sinas, zo 20 november 2011 21:02 Reageer op sinas

    sinas

    Zodra je aan een buitenlander het fenomeen 'zwarte Piet' probeert uit te leggen, ontkom je er niet aan op een gegeven moment opeens heel erg genegeerd te raken. Een ehhh... zwarte... helper ... ja, zwart van het roet hoor.. ehhh.. En dan krijg je een blik die je duidelijk niet gelooft. Het is gewoon raar, klaar uit.

    Als het allemaal echt niet zou uitmaken, maak zwarte piet dan gewoon een rode Piet, zijn we van het hele gezeur af. NL is toch niet zo'n 'traditioneel' land, dus kan deze traditie best gebroken worden. Want zoveel waarde hechten we toch niet aan die kleur?

  • Bas Grootel, ma 21 november 2011 11:35 in reactie op sinas sinas Reageer op Bas

    Bas

    sinas: Wat jammer nou. De kleur rood is in veel originele stammen de kleur van oorlog. Door je te beschilderen liet je zien wat je bedoeling was. Elke kleur had zijn eigen betekenis.

  • xxxxx xxxxxxx, zo 20 november 2011 19:56 Reageer op xxxxx

    xxxxx

    De vraag is simpel. Voelen mensen met een donkere huidskleur zich door het fenomeen "zwarte piet" gestigmatiseerd en hebben ze het gevoel dat er racistische ondertonen in de traditie zitten?
    Het antwoord is duidelijk ja. Uitzonderingen daargelaten wordt het door de mensen die het betreft negatief ervaren. Het zijn voornamelijk mensen met een blanke huidskleur die vinden dat het niets met discriminatie te maken heeft.

  • Nihilist #1375, zo 20 november 2011 20:15 in reactie op xxxxx xxxxxxx Reageer op Nihilist

    Nihilist

    'Voelen mensen met een donkere huidskleur zich door het fenomeen "zwarte piet" gestigmatiseerd en hebben ze het gevoel dat er racistische ondertonen in de traditie zitten?
    Het antwoord is duidelijk ja.'

    Bron?

  • Piet de Geus, ma 21 november 2011 01:26 in reactie op xxxxx xxxxxxx Reageer op Piet

    Piet

    "Voelen mensen met een donkere huidskleur zich door het fenomeen "zwarte piet" gestigmatiseerd"

    En het antwoord is: alleen de gebruikelijke drama queens. Het aantal zwarte jongetjes en meisjes dat op school vooraan in de rij staat om zich zwart te laten schminken om Zwarte Piet te kunnen spelen is vele malen groter.

  • Jan Hooivork, zo 20 november 2011 19:14 Reageer op Jan

    Jan

    "Afschaffing lijkt mij pas nodig als een afdoende grote groep mensen zich bijzonder gekrenkt voelt door instandhouding van Zwarte Piet. Wellicht is dit nou wel een vraag waar je met een referendum een fatsoenlijke peiling over zou kunnen houden."

    Ook de - wellicht kleine - groep die zich er door gekrenkt voelt mag gehoord worden. Het gaat inderdaad om de karikatuur van de Afrikaanse/zwarte man die beledigend is. Wellicht dat we eerst alle argumenten van zij die zich gekrenkt voelen es serieus in overweging nemen, wel zo democratisch.

    Overigens ben ik het eens met de strekking dat het niet zo snel een slecht voorbeeld zal zijn voor kinderen. Zij beleven dat allemaal immers inderdaad anders. Het zegt inderdaad meer over volwassenen, maar een groep van die volwassenen kan zich dan nog wel gekrenkt voelen door hoe de Zwarte Piet als mythe wordt afgebeeld. Wellicht zijn we nog niet in het reine met ons verleden.

    We hebben immers nog steeds vormen van slavernij in ons land, nu met de Oost-Europeanen die uitgebuit worden door malafide werkgevers.

  • Daniël Willemsen, zo 20 november 2011 18:56 Reageer op Daniël

    Daniël

    Uitstekend stuk! De strijd van sommigen jegens Zwarte Piet heeft een nogal drammerig karakter. Terwijl niemand ook maar een associatie heeft gelegd rondom het sprookjesfiguur Piet, worden de meest extreme etiketten geplakt. Zwarte Piet wordt misbruikt voor een spelletje over het morele gelijk. In dit land is er nog maar weinig respect voor culturele tradities!

  • Bas Mark, zo 20 november 2011 17:09 Reageer op Bas

    Bas

    Wat is er zooooo erg aan om een op racistisch fundament gestoeld figuur te vervangen voor een neutrale alle kleuren piet. De enigen die zich daar druk over maken zijn volwassenen. Kinderen kun je toch goed voorliegen: is de afgelopen jaren prima gelukt dus waarom zou het opeens mislukken als we zwarte piet afschaffen.

    Kinderen hebben geen probleem met zwarte piet, dat klopt. Ik ben ook van mening dat we veel kunnen leren van kinderen, maar wat ethische kwesties betreft is het morele referentiekader van het kind toch wel wat minder ontwikkeld dan dat van volwassenen. Ik kan in deze het oordeel van kinderen daarom dan ook niet als maatstaf nemen. Bovendien zijn het volwassenen geweest die het concept van zwarte piet vorm hebben gegeven, hij is niet uit de lucht komen vallen en hij was/is al helemaal niet zwart door roet (hij was toch immers "zwart als roet"). Volwassenen hebben het feest bedacht en er invulling aan gegeven opdat het een traditie kon worden. En een eigenschap van tradities is dat deze met de tijd veranderen. Als ik weet dat een groep volwassenen zwarte piet aanstootgevend vindt, is het ter discussie stellen/heroverwegen van de traditie wel op zijn plaats.

    En waarom is Schiphol sinds 2008 verboden gebied voor zwarte piet? Je kan het racistische element dat er in opgesloten zit domweg niet ontkennen wanneer je te maken hebt met internationale bedrijven en buitenlanders.

    En met het afschaffen van zwarte piet is de samenleving ook niet bevrijdt van racisme; het is wel een begin om geïnstitutionaliseerde racistische uitwassen, dat wat jij een symbool noemt, uit te bannen. Met andere woorden het afschaffen van zwarte piet hoort bij het emancipatieproces van de samenleving als geheel.

  • Ruurd Pels, zo 27 november 2011 00:30 in reactie op Bas Mark Reageer op Ruurd

    Ruurd

    Dat is erg omdat dat geschiedvervalsing is. Piet is zwart omdat hij die kleur heeft omdat ie nog niet onder de douche is geweest nadat hij zijn schoorsteenvegerswerk van die dag gedaan heeft.

    Ik ben het eens met de auteur. Er is pas sprake van racisme op het moment dat men zijn vooringenomen mening loslaat op de misvatting dat Piet van negroïde afkomst is.

  • Homer Pimpson, zo 20 november 2011 15:50 Reageer op Homer

    Homer

    Niet Zwarte Piet of vieren van een kinderfeest, staat ter discussie. Wat ter discussie staat zijn Piet's onmiskenbare overeenkomsten met de in andere landen allang verlaten beeltenissen van karikaturen van mensen van Afrikaanse afkomst.
    Verlos onze zo gekoesterde Piet van de jaarlijkse hetze tegen hem en ontdoe hem van zijn verdachte trekjes: het kroeshaar, de gouden ringen in zijn oren en de fel rode lippen.
    Free Piet!!!

  • Bas Grootel, zo 20 november 2011 14:43 Reageer op Bas

    Bas

    Hoe kunnen wij nou verantwoordelijk zijn voor wat onze voorouders hebben gedaan. Het is goed om de geschiedenis te kennen maar we leven in het heden. En daar hoort sinterklaas en zwarte piet gewoon bij. Je hoeft sinterklaas natuurlijk niet te vieren. Maar dit gezeur over zwarte piet begint wel vervelend te worden.

  • Sylvia Stuurman, zo 20 november 2011 13:48 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    [Alleen de samenleving die zelf nog racistisch is, vindt racisme in haar tradities.]

    Maar de samenleving *is* nou juist nog steeds racistisch. In toenemende mate zelfs.

    Er is toch hoop ik niemand die dat wil ontkennen?

  • Jim Peeters, zo 20 november 2011 14:28 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Jim

    Jim

    zolang je maar realiseerst dat in het algemeen de west-europeanen de minst racistisch van alle volken zijn tegenwoordig.

    In de arabische landen en afrika is het racisme veel groter

  • Sylvia Stuurman, zo 20 november 2011 14:46 in reactie op Jim Peeters Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Ik heb het idee dat mensen als de Dalai Lama, Martin Luther King, Nelson Mandela of Ghandi toch bepaald niet tot de West-Europeanen behoren/behoorden:

    het lijkt er op dat je de West-Europeanen met de eer van anderen probeert te laten strijken.

  • L. Cinq, zo 20 november 2011 14:46 in reactie op Jim Peeters Reageer op L.

    L.

    O, maar dan is het goed.
    Zolang er grotere racisten zijn, dan mogen wij ook.

    Dat vind ik geen sterke reden.
    Verder lijkt het mij eenvoudig op te lossen.

    Breidt het arsenaal Pieten gewoon uit.
    Iedereen doet gezellig mee.

    Chinese, Arabische, Turkse, Joodse, Witte en Zwarte Pieten.

  • L. Cinq, zo 20 november 2011 13:19 Reageer op L.

    L.

    Het ligt niet aan Zwarte Piet.
    Evolueer de traditie.
    Voeg er Pieten aan toe.
    Een Chinese, Arabische, Turkse, Joodse en Witte.
    De nieuwe mythe is geboren.
    Geen kind die daarom weent.
    Misschien wel de volwassenen.

  • sjaak de intellectueel, zo 20 november 2011 16:18 in reactie op L. Cinq Reageer op sjaak

    sjaak

    Er is ook geen kind dat weent dat zwarte piet, een zwarte kleur heeft, alleen volwassenen.

  • L. Cinq, ma 21 november 2011 13:04 in reactie op sjaak de intellectueel Reageer op L.

    L.

    Precies.

    Dan slaan we twee vliegen in een klap.

    Geen jankende kinderen of volwassenen.

    Feest voor iedereen.

    Met Chinese, Arabische, Turkse, Joodse, Witte en Zwarte Piet.

  • Censuur Joop, zo 20 november 2011 13:02 Reageer op Censuur

    Censuur

    Vooral je laatste alinea vind ik van een mooi inzicht getuigen van de werkelijke problematiek. Dat daar één maal per jaar een zondebok voor nodig is en daardoor een onschuldig kinderfeest de dupe van moet zijn, vind ik van een belachelijkheid die ik niet kan eens uiten.

    Zelf heb ik het Sinterklaasfeest altijd gezien als een feest van verbroedering. Alle kinderen geloofden samen in het sprookje van de Sint en alle kinderen waren samen vol verwachting en ze zaten allemaal samen in spanning of hun naam ook genoemd zou worden en welk pakje voor hun was.

    Ik heb een donker kind en zij moet ook nu het allang volwassen is telkens weer lachen om het jaarlijks terugkerend zogenaamd racisme dat door sommige mensen sinds een aantal jaren in het kinderfeest wordt gezien. Jammer hoor. Kinderen zijn van oorsprong nooit racistisch. Hun ouders kunnen dat wel zijn. Maar om daar Zwarte Piet de schuld van te geven...

    De fijnste en warmste herinneringen heb ik aan de periode dat mijn kind nog op school zat en m'n tuin of woonkamer vol zat met kinderen van allerlei geloof, ras of overtuiging, jongen, meisje, alles door elkaar. Als je dan al die koppies samen naar elkaar toegebogen ziet om elkaars schatten te bekijken of als ze zich in iets verdiepen... dat is het mooiste wat ogen kunnen zien. En daar moeten volwassenen met hun grote mensen opvattingen van af blijven!

    Wat ze wel moeten doen is kijken met de ogen van een kind, ervaren met de gevoelens van een kind en beseffen met de denkwereld van een kind.

  • Eric West, zo 20 november 2011 14:39 in reactie op Censuur Joop Reageer op Eric

    Eric

    Dat heb je heel mooi geschreven Fatima. Precies hoe ik er ook over denk.

    De strijd tegen racisme moet altijd gevoerd worden. Maar niet overal. Het Sinterklaasfeest is typisch een voorbeeld waar die strijd juist niet gevoerd moet worden. Vooral ook om critici van de strijd tegen racisme niet in de kaart te spelen.

  • Nihilist #1375, zo 20 november 2011 16:08 in reactie op Censuur Joop Reageer op Nihilist

    Nihilist

    Ik ben het vaak niet met je eens, maar nu ben je de stem van de redelijkheid.

    Bedankt.

  • Semolina Pilchard, zo 20 november 2011 12:57 Reageer op Semolina

    Semolina

    Alweer een Zwarte Piet-topic, om moedeloos van te worden. Zwarte Piet IS, zoals Roodkapje, Sneeuwwitje en de Grote Boze Wolf (zeer stigmatiserend voor wolven zijn.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven