Bio Bekijk alles van Theo Brand Word fan

Theo Brand

Theo Brand Eindredacteur De Linker Wang

19 april 2011 Reageer (127) 1721 x bekeken Leven RSS

Zie religie ook eens als bron van humaniteit

Jodendom, christendom en islam hebben alle drie een kern van humaniteit in zich. Seculier Nederland lijkt dat wel eens te vergeten.

Op een bijzettafeltje in de woonkamer van mijn ouderlijk huis, lag jarenlang een klein boekje met aforismen van Wim Kan. Eén aforisme shockeerde mij als christelijke jongen en ging over een Jehova Getuige. Vol overtuiging zegt deze Jehova Getuige tegen de vrouw van Wim Kan (Corry Vonk): ‘Jezus is voor uw zonden gestorven’. Waarop zij kordaat antwoordt: “Maar niet bij mij op de keukenmat!”.

Ik besefte dat dit aforisme niet de reden was voor mijn ouders om het boekje in huis te halen. Er stonden immers nog tientallen andere aforsmen in die ook leuk waren maar minder religiekritiek bevatten. Toch heeft Wim Kan mij met deze woorden – die mij enorm prikkelden - een zetje gegeven in de ontwikkeling die ik maakte tot een kritische gelovige en een links georiënteerd mens.

‘Jezus is voor mijn zonden gestorven’. Dat leerde ik  in de kerk. Als je dát maar geloofde, dan kwam het allemaal goed. Hoefde je verder niet meer na te denken. Gaandeweg riep dat vragen bij me op. Want het gaat toch vooral om de keuzes die je maakt? En ik ben toch verantwoordelijk voor mijn eigen daden? En waarom moet God zijn Zoon laten bloeden voordat Hij mensen pas kan vergeven? Dat is toch geen blijk van liefde?

Ik las boeken van theologen als H.M. Kuitert, Huub Oosterhuis en Dorotee Sölle. Ik leerde Jezus zien als een kritische profeet, als een mens die andere mensen bevrijdt en uiteindelijk als een ‘lijdende rechtvaardige’ die wegens zijn non-conformisme werd vermoord. En Pasen staat symbool voor het geloof dat lijden en onrecht uiteindelijk niet het laatste woord hebben. Want  Jezus – de mens van liefde en gerechtigheid – is volgens het Paasverhaal niet klein te krijgen. Dat is geen feit en ook geen fictie. Maar een beeldend en literair verhaal dat perspectief biedt.

Jezus was een jood. Daarom is het christelijke Paasfeest niet los te zien van Pésach, wat ik gemakshalve het joodse Paasfeest noem. Daarin staat het thema van bevrijding – het gedenken  van de uittocht uit de slavernij – centraal. Joden vieren deze week Pésach. En christenen zijn deze week op weg naar Pasen. Joden hebben Jezus niet nodig om hun eigen wortels te doorgronden. Maar christenen hebben de achtergronden van Pésach naar mijn overtuiging wél nodig om de boodschap van humaniteit en bevrijding van hun eigen traditie goed in de gaten te krijgen.

Tenslotte vieren moslims ongeveer één keer per jaar het offerfeest, wat qua betekenis overeenkomsten heeft met Pasen. Moslims gaan dan ’s ochtends naar de moskee om te bidden. Het offerfeest valt op ongeveer zeventig dagen na de Ramadan en is gelijktijdig met de afsluiting van de jaarlijkse pelgrim naar Mekka. Het wordt aan het einde van de bedevaart gevierd. Het Suikerfeest (Ied al-fitr) is de afsluiting van de Ramadan. Hier staan bezinning en verzoening centraal: het maken van een nieuw begin met jezelf en met elkaar.

Graag benadruk ik de overeenkomsten tussen jodendom, christendom en islam. Niet omdat ze het zelfde zijn. Maar wel omdat zij alledrie een kern van humaniteit in zich hebben. Seculier Nederland lijkt dat te vergeten en staart zich blind  op alles wat strenge en orthodoxe joden, christenen en moslims aan beperkingen en onvrijheden opleggen. Of op een item als onverdoofd ritueel slachten. Die kritische aandacht  is legitiem en soms ook gewenst. Maar vergeet alsjeblieft niet dat er ook een andere kant is: religie als cultuurvormende en maatschappelijke kracht. Een broodnodige aanvulling op die gezellige – maar o zo commerciële – Paashaas.

Wie gelovigen van diverse religieuze tradities wil helpen zich in Nederland thuis te (blijven) voelen en – waar nodig - te helpen in hun emancipatieproces, doet er verstandig aan om juist ook de authentieke aspecten van religieuze tradities  die gericht zijn op humaniteit, gerechtigheid en bevrijding,  te willen zien en ook op hun mérites te beoordelen. Dat zou een grote nuance én een enorme impuls geven aan het maatschappelijke debat omtrent religie. En tja, natuurlijk kan dit allemaal zonder dat dit persé besproken hoeft te worden op uw of mijn keukenmat.

Laatste Reacties (127) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Astrid Essed, do 21 april 2011 13:39 Reageer op Astrid

    Astrid

    CHRISTENDOM/JODENDOM/ISLAM
    HET VERHAAL GAAT..............
    Over menselijkheid, solidariteit en vergeving

    Geachte Redactie en lezers van Joop

    Dat Seculier Nederland ervoor heeft gekozen, de bestaande religies te verwerpen en niet [meer] te geloven, is een ding en hun goed recht
    Dat daarnaast van religies een karikatuur wordt gemaakt, door slechts te wijzen op abberaties als Godsdienstoorlogen, onverdraagzaamheid [wat mensenwerk is en geen religie] en hypocrisie, doet ONRECHT aan het wezen van de wereldreligies

    Want dat is naastenliefde, vergeving, humaniteit en solidariteit, of er nu sprake is van Christendom, Jodendom of Islam

    BASISPRINCIPES

    De basis van religie is het geloof in de God van Liefde, die van ieder mens houdt, ongeacht ras, afkomst en andere verschillen
    Die in staat en bereid is, alles te vergeven, ongeacht afkomst.

    Die voor hopelozen Zijn naam schrijft in het zand

    Maar ook wordt dan gehoopt, dat de mens daartegenover naastenliefde en solidariteit jegens anderen kan opbrengen

    Heb je naaste lief als jezelve, zo staat in het christelijke Nieuwe Testament
    Betekent dat dan, dat je van iedereen houdt als van jezelf?

    Neen, natuurlijk niet
    Maar WEL, dat je bereid bent, je in te zetten voor de RECHTEN van ieder mens

    Zoals het recht op een humane behandeling
    Het recht op een eerlijk proces
    Het recht, te worden gevrijwaard van armoede

    Heb je naaste lief als jezelve
    Deze tekst komt, in andere vorm, ook voor in de Koran en de Talmoed Torah

    Want hoe verschillend verder ook, de basiswaarden van de drie religies zijn gelijk
    Zoals trouwens evengoed die van het Boeddhisme en andere levensfilosofieen

    In feite komt dat dan op een ding neer

    RESPECT VOOR HET LEVEN EN AL WAT LEEFT


    HYPOCRISIE

    Seculier Nederland zal dan direct gaan wijzen op ''al het leed, dat religie heeft aangericht''
    Godsdienstoorlogen, Inquisitie, Kruistochten, Machtsmisbruik, Kindermisbruik [zie schandalen binnen de Katholieke Kerk]
    En dan niet te vergeten de rol, die de Kerk als ''bekeringsmissie'' heeft gespeeld bij Westerse veroveringstochten na de ''ontdekking van Amerika'' door Columbus
    Hoe vaak met de Bijbel in de hand de slavernij is verdedigd
    Bekeringsmissies in dienst van het kolonialisme

    Dat is allemaal waar, maar heeft niets van doen met de werkelijke waarden van religie

    Machten en Krachten, die zo te werk gingen, zijn te vergelijken met de Woorden van Jezus over de Farizeers

    ''O Gij Addrengebroed, Gij zijt als schoongepleisterde graven
    Schoon van buiten, maar verrrot van binnen''

    Zie ook maar eens naar de Europese ''christen'' democratische partijen, waarvan de voormannen zondags naar de Kerk gaan
    Om op Maandag onrecht te promoten als de Amerikaanse aanval op Afghanistan [2001 alweer], de aanval op Irak
    Om hun ogen en oren te sluiten voor het leed, de Palestijnse bevolking aangedaan en de Israelische bezettingsstaat te blijven steunen

    Om zich af te wenden van het leed van vluchtelingen en hen willens en wetens terug te sturen naar een onveilige situatie, waar oorlog, vervolging en foltering wacht

    Om zelfs de oren te sluiten voor de zelfverbranding van een tot wanhoop gedreven Iraanse asielzoeker, Kambiz Roustayi genaamd, die geen uitweg meer zag dan zich op de Dam in brand te steken

    Waar was de herdenking voor hem, in tegenstelling tot de slachtoffers van het Alphen Drama
    Zelfs op Amsterdams locaal Gemeenteraads niveau is door geen van die zogenaamde christelijke politieke partijen [maar ook niet door de Burgemeester] ook maar stilgestaan bij zijn tragische dood

    Dezelfde politieke gangsters heb je ook bij Jodendon en Islam
    Fanatiek religieuze orthodoxe kolonisten, die de bezette Palestijnse bevolking terroriseren

    Soedan's president Omar Bashir, die door het Internationaal Strafhof terecht is aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide tegen de geteisterde burgerbevolking in Darfoer

    Maar hij verschijnt wel in traditioneel Islamitische dracht op de vergaderingen van de Arabische Liga om daar mooi weer te spelen tussen andere pro-Westerse dictators, die de eigen bevolking beschieten

    Ik heb weet van al deze hypocrisie en veroordeel ze

    Maar dat heeft, nogmaals, niets uitstaande met de werkelijke waarden van de religie, die door deze lieden niet wordt nageleefd

    Ook in het dagelijks leven komen genoeg zogenaamde christenen, Joden of moslims voor, die braaf bidden, maar slechts uit eigen egoisme handelen


    QUAKERS

    Een mooi tegenvoorbeeld zou ik in het christendom willen noemen de Quakers
    Deze kleine, maar hechte geloofsgemeenschap heeft zich ingezet voor de bescherming en onderduikadressen voor gevluchte slaven in de VS, toen daarop een flinke straf stond, ook als blanke

    Nu zetten zij zich in voor solidariteit met vluchtelingen en asielzoekers en sturen zij ECHTE peaceteams de wereld in [o.a. naar Irak en Palestina] om de locale bevolking te ondersteunen tegen de terreur van oorlog, bezetting en machtsmisbruik
    Zij nemen actief stelling tegen iedere vorm van oorlog en racisme, maar doen dat in stilte
    Daarom noem ik hen hier

    Dergelijke initiatieven leven ook bij Jodendom en Islam

    Een God van Liefde, voor alle drie de wereldreligies

    DRIE WERELDGODSDIENSTEN/EEN BOODSCHAP VAN LIEFDE

    Jezus van Nazareth riep de mensen op tot vergeving en tot het tonen van respect voor de tegenstanders
    Want, zo zei hij, het is niets byzonders om te houden van diegenen, die van jou houden
    Dat doet iedereen en dat is makkelijk

    Maar oog te hebben voor de rechten van je tegenstrevers
    Niet alleen de slachtoffers van het Alphen Drama herdenken
    Maar ook de veroorzaker, Tristan van der Vlis

    Hij mag zijn wie hij is en gedaan hebben, wat hij heeft gedaan
    Het is en blijft een menselijk wezen

    Met zijn zeker toen [maar nu ook hoor] radicale stellingname doorbrak Jezus het enge ''wij'' tegen ''zij'' denken
    Hij liet zien, dat barmhartigheid pas barmhartigheid is, wanneer die niet alleen de eigen groep telt, maar ieder mens

    De Profeet Mohammed legde de nadruk op de Oneindige Liefde, Almacht EN Vergeving van God en dat het daarvoor nooit te laat was

    In de Torah [en ook in het Oude Testament] wordt door de Profeet Jesaja gezegd
    ''Dan zullen zij zwaarden omsmeden tot ploegschareb''

    Een krachtig pleidooi voor vrede, in plaats van bloedvergieten


    EPILOOG

    Is dit allemaal nou wel zo makkelijk voor mensen
    Neen, natuurlijk niet

    Maar je kunt er WEL actief naar streven
    Daarvoor hoef je niet per se gelovig te zijn

    In mijn boek is iemand, die atheist is, maar die basisprincipes naastreeft, die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens EN andere mensenrechtenverdragen, hoe paradoxaal gezegd, de ware christen
    De ware moslim of Jood

    Meer dan die hypocriet, die naar de Kerk gaat, maar bewust anderen onrecht aandoet

    De ware gelovige is te herkennen aan zijn humanitaire compassie voor de naaste
    Ook zijn tegenstander

    Juist zijn tegenstander

    Vriendelijke groeten
    Astrid Essed

  • Aert Willem d'Holbach, do 21 april 2011 14:02 in reactie op Astrid Essed Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Wat een gelul.

    Hiermee terkt u het fenomeeen "menselijk zijn" volledig naar het kamp van de religie-gestoorden. Er is geen verband tussen compassie en religie. Er is geen verband tussen sociaalvoelnd zijn en religie.

    De naaste lief hebben is gewoon een menselijk trekje en god bestaat niet.

  • Frans Akkermans, do 21 april 2011 23:04 in reactie op Aert Willem d'Holbach Reageer op Frans

    Frans

    " De naaste lief hebben is gewoon een menselijk trekje"

    Er is nog hoop...voor de goedgelovigen.

  • Tsjeard Aidoo, vr 22 april 2011 13:01 in reactie op Astrid Essed Reageer op Tsjeard

    Tsjeard

    =Dat daarnaast van religies een karikatuur wordt gemaakt, door slechts te wijzen op abberaties als Godsdienstoorlogen, onverdraagzaamheid [wat mensenwerk is en geen religie] en hypocrisie, doet ONRECHT aan het wezen van de wereldreligies. Want dat is naastenliefde, vergeving, humaniteit en solidariteit, of er nu sprake is van Christendom, Jodendom of Islam=
    Er wordt geen karikatuur van gemaakt hoor!
    Die drie religies worden naar de vuilnishoop verwezen, zijnde verwrongen verzinsels uit een al lang vervlogen tijdperk, met als enig doel het dienen van de macht. Het zijn alle drie varianten van de verering van de Romeinse Keizers, puur bedoelt als instrument om aan de macht te blijven.
    Wie beweert dat naastenliefde, vergeving, humaniteit en solidariteit het kenmerk is van genoemde religies maakt een karikatuur van de geschiedenis van de afgelopen twee millennia.
    Godsdienstoorlogen, onverdraagzaamheid en hypocrisie komen daaruit juist naar voren als kenmerkend voor het monotheïsme.
    Voordat dat de kop opstak hadden de mensen niets dan eerbied voor elkanders godsdienst!

  • Monique Willems, vr 22 april 2011 13:48 in reactie op Astrid Essed Reageer op Monique

    Monique

    Waarom (re)ageert panda hier niet op?

    Wat zouden de peppers nu toch bedoelen met you don't form in the wet sand,
    I do..
    En ik vind het niet logisch dat het ...... divine het maar alleen moet weten en doen; dankzij beoordelen komen we een heel eind.
    Alleen ethiek en estethiek liggen niet altijd in de zelfde sub-cultuur-lijn. (E. Kant)

    (ook weer wat wat voor die hoogleraar theologie in de volkskrant van afgelopen zaterdag die walging, goede smaak en de grondwetten op een stapel gooit. heeft zoveel te maken met de hondjes die ze in china eten, de apenhoofden in een ander deel van azie of afrika, maden in z-amerika. is allemaal van andere andere orde dan schade en pijn. zowel lichamelijk als geestelijk, en hans teeuwen is kunst.)
    Aldus, Ik pleit voor Mondiaal Arbo-beleid met veiligheid, gezondheid en welzijn als pilot voor aan vervanging toe zijnde religieuze wetten.
    Dacht wel dat er een dingetje na de dood of tussen het volgende of whatever is. Nou ja, heb ik gewoon gezien.....
    Alleen al die regelneven en nichten zitten niet helemaal op het goede spoor. Maar dat zei JC ook over wetsdienaren. Er is idd een democratie en geen theocratie, godzijdank met scheiding van kerk en staat. Insjallah.

  • Monique Willems, vr 22 april 2011 15:02 in reactie op Monique Willems Reageer op Monique

    Monique

    Ik zou het zo leuk vinden om te vernemen:
    "Fijn voor je." Want het doet er verder ook allemaal niet toe.
    Here we are now entertain yourself. bijv. in de zoo, voor zolang er nog apen zijn, want die verd..de gsm's hebben mineralen nodig die ipv gerecycled, het bos van de apen kappen/jatten.
    humanisme voor je andere faunagenoten en meer recyclen.
    respect voor het aapje op jc schouder. kleurplaatje johannes apocalyps. voor de rest kan me het woordje respect gestolen worden. alleen voor de natuur (en homo-bi-hetero is natuur btw)

  • Michiel Online, do 21 april 2011 10:06 Reageer op Michiel

    Michiel

    Humaniteit is een bron van humaniteit. Dat is het punt van humaniteit. De grens die je je aanstelt voor dingen die je "niet zou moeten doen".

    Religie draagt bij aan humaniteit, en vernietigd het ook. Het valt dus niet te "mixen".

  • Sonja van Geloven, wo 20 april 2011 22:12 Reageer op Sonja

    Sonja

    Ik zie dat helemaal niet gebeuren bij seculieren, op de verstokte (vaak getraumatiseerde) religiehater na. Ik beweer zelfs dat seculieren toleranter zijn ten opzichte van religie, dan de religies naar elkaar.

    De zwakte van het pleidooi van de schrijver zit hem in het feit dat hij 'de kern van humaniteit' van een religie uitsluitend uit de religieuze boeken (en de interpretaties daarvan) haalt, die verhalen vertellen met een bepaalde symboliek waar je een gevoel van humaniteit uit zou kunnen halen. Maar dat kun je met seculiere geschriften net zo goed doen. Of uit een religieuze traditie.

    Ik zie humaniteit meer als een zaak die uit een cultuur ontstaat, en niet uit een religie. Religie kan wel behulpzaam zijn.

  • Hjalmar Hoort, wo 20 april 2011 23:00 in reactie op Sonja van Geloven Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    je ziet inderdaad weinig seculieren met bomgordels rondlopen ja.

  • Sonja van Geloven, vr 22 april 2011 08:06 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Sonja

    Sonja

    1. je kent de geschiedenis niet
    2. en ach, arme Hjalmar, alweer geen geen applaus.

  • Mike DB, vr 22 april 2011 13:31 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Mike

    Mike

    Bij deze dan alsnog applaus. Uit onverdacht seculiere hoek.

    Men moet dat ook niet willen van zo'n verstokte (vaak getraumatiseerde) Jodenhater.

  • Reinaert de Vos, wo 20 april 2011 20:48 Reageer op Reinaert

    Reinaert

    Ik heb niet het idee dat seculier Nederland geen humaniteit ziet in godsdiensten. GL en de PvdA staan bijna elke dag voor godsdienstigen op de bres. Wrijvingen ontstaan er ook omdat godsdienstig Nederland vaak het idee heeft dat men zonder godsdienst aan de beesten is overgeleverd. En laten we wel wezen, de afgelopen tien jaar waren geen goede reclame voor de tolerantie van godsdiensten ten aanzien van andersdenkenden. Maar er zijn natuurlijk legio goede en humane initiatieven en organisaties van godsdienstige oorsprong.

  • N N, wo 20 april 2011 19:44 Reageer op N

    N

    Voor alle atheïstische moraalridders die zogenaamd weten dat de ene religie beter, minder gewelddadig dan een andere is.

    Vergelijk ze gewoon eens: http://skepticsannotatedbible.com/

    En wil je daarnaast gewelddadigheden vergelijken van verschillende, culturen, religies, soorten mensen bla bla bla. Wees dan wel bereid je verlies te nemen, want ik ben bang dat de superieure morele waarden van Westerse blanke christelijke of katholieke bla bla bla in een donker daglicht komen te staan.

  • Fred doet geen beloftes die hij niet nakomt, wo 20 april 2011 21:05 in reactie op N N Reageer op Fred

    Fred

    Blijft gelukkig wel de natuurlijke Westerlijke dominantie zonder de kerk over... ;)

  • Vrij_ Denker, wo 20 april 2011 19:30 Reageer op Vrij_

    Vrij_

    Wat een woord spelend mens voor gekkigheid kan bedenken!

    De zondeval, de zon valt op de aarde en het wordt licht, hmm zijn we al zover?

    Een verhaal in zes woorden:
    1) gelovigen en ongelovigen weten het niet.
    en/of:
    2) gelovigen en ongelovigen zij begrijpen niet.

    Ja, helaas is het dan donker en weet je wat we dan doen,
    net als in onze aardse realiteit, dan ontsteken we onze
    kunstmatige lampjes aan, want ja, we zijn bang in het donker.

    Het probleem met religiositeit: het is een irrationeel gevoelsmatig iets.
    Bijvoorbeeld probeer maar eens onder woorden te brengen, hoe je van iemand houdt.
    Bij doorvragen blijkt, dat dat eigenlijk niet onder woorden is te brengen. Het is, maar rationele duisternis.

    De grap is, dat in de Bijbel staat vermeldt wie God is:Joh 1
    Descartes had een geniale inval, hij omschreef onze hersencellen als de orgelpijpen van de Woordwind(vrij vertaald).

    Steiner geeft een mensbeeld.
    Materieel vierpolig:
    Geest-astraal-etherisch-mineraal
    elementair vertaalt:
    lucht-water-vuur-aarde(stof/mineraal)

    Daarnaast onze bovenpool(immaterieel):
    Geest-ziel-lichaam
    Denken-voelen-willen
    liever:
    Denken-voelen-spreken

    De ziel, ons voelen, is ons waarnemingsorgaan.
    Bekijken we ons hoofd dan zien we
    ogen-neus/oren-mond
    denken-voelen(waarnemen)-spreken.

    Carl Gustav Jung:
    bewust-onderbewust-onbewust
    denkbeelden-imaginaire beelden- trance beelden
    De menselijke drie-eenheid.
    De driehoek die evenwicht mogelijk maakt(balanstheorie).
    (Ik ben in de Vader en de vader is in mij)

    Monotheïsten hebben een filosofisch probleem.
    Het Alwetende met zijn lieflijke Rijk is Alomvattend.
    Kortom alles is zijn Schepping.
    Een creatief proces naarmate de grote ervan qua tijd een
    evolutionair(ontwikkeling) gebeuren.
    Net als in ons eigen creatieve doen.
    Geschapen naar het evenbeeld van.

    Liefde bedrijven we?
    Seks?
    Hmm?
    In de Islam mogen alleen de mannen in de Tempel.
    Bij het bedrijven van de Liefde kunnen vrouwen
    bij gebrek aan?, niet in de Tempel.

    Draai een simpele kerk in Friesland van uit de torenspits
    bekeken eens rechtsom.
    Waar lijkt dat dan op?

    Bijbel, kamasutra en dan bedoel ik niet de betekenis die
    pornosites daar aan geven, omdat ook daar niet echt begrip
    is van.

    Aapmensen onze voorouders(zoogdieren)(omnivoren)
    leefden in de natuur vanzelfsprekend naar hun natuur.
    Probeer je eens een beeldende voorstelling te maken
    naar wat we nu zijn. Evolutie?

    Zou de Bijbel niet net als andere boeken een mystiek
    boekwerk kunnen zijn, waar we nog heel lang over
    kunnen puzzelen voordat we ons er enigszins een reëel
    begrip over kunnen maken?

    U allen een groet van een echte ketter.

  • Frans Akkermans, wo 20 april 2011 14:34 Reageer op Frans

    Frans

    …” gericht zijn op humaniteit, gerechtigheid en bevrijding” terug te voeren op de barmhartige Samaritaan
    Links gaat het om gerechtigheid en solidariteit. Het opkomen en actievoeren voor de armen, verdrukten, zwakkeren, minst bedeelden, verdoemden in hongersfeer, noem maar op, zijn allemaal seculiere voortzettingen van de barmhartige Samaritaan. Je naaste moet je, tweede gebod, lief hebben als jezelf. En je naaste, zo leerde Jezus in deze gelijkenis, is degene is die op je weg wordt geplaatst.
    Het spijt me voor de anti-christelijken op dit forum (anti-moslims heb je natuurlijk ook maar dat vind je meer bij extreem rechts en dat is politiek weer niet correct) maar waar jullie zeggen voor te staan komt ook voort uit de geschiedenis van het christendom. Dat is echt niet op zekere dag door een godloochenaar verzonnen. Zonder christendom was er geen Rode kruis of Internationale ontstaan, geen Amnestie International, geen linkse partij of club ontstaan. En dus ook geen Joop.
    (http://nl.wikipedia.org/wiki/Samaritanen)

  • Crunchy Frog, wo 20 april 2011 16:06 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Crunchy

    Crunchy

    Ik val je hier graag in bij, Frans.
    En ik moet zeggen, zelfs zonder religieuze achtergrond vind ik het tamelijk schokkend hoe gemakzuchtig en neerbuigend, en zonder al te veel kennis van zaken (of bereidheid om zich in de levensbeschouwing van anderen te verplaatsen) er vaak op dit onderwerp wordt gereageerd, soms zelfs door mensen die Wilders om vergelijkbare generalisaties en ongenuanceerdheden de tent uit foeteren.

  • Piet de Geus, wo 20 april 2011 16:51 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Piet

    Piet

    "Dat is echt niet op zekere dag door een godloochenaar verzonnen."

    Wat niet is kan niet geloochend. Je hebt bovendien wel een heel stel oogkleppen op als je alles terug wilt voeren op het christendom, terwijl dat zelf een bijeen gejat zooitje is. Het oude testament is nota bene in zijn geheel gejat.

    De oude Grieken hadden geen Samaritaan nodig om te begrijpen wat het wederzijds belang van gastvrijheid en behulpzaamheid was. En in alle landen die ze veroverden en plunderden, stonden die "nobele" christenen met open mond te kijken van de manier waarop zij als vreemdelingen ontvangen werden. Zodra ze hun kaken weer op elkaar hadden sloegen ze aan het moorden. Maar uitgerekend deze christenen zijn degenen waaraan we de uitvinding van de moraal te danken hebben...

  • Frans Akkermans, wo 20 april 2011 19:09 in reactie op Piet de Geus Reageer op Frans

    Frans

    Lezen wat er staat meneer De Geus. U wordt er echt geen schriftgeleerde van.
    Dat onder de auspiciën van het christelijk geloof ook genocide, slavernij, oorlog, moord en doodslag, onderdrukking, anti-semitisme, wat niet al, gepredikt en gepraktiseerd is, is mij bekend.
    Dat in Europa vanaf de vroege middeleeuwen het christendom, in welke variant dan ook, de dominante godsdient is geworden wilt u toch niet ontkennen. Deze godsdienst beheerste het hele leven.
    Het proces van secularisatie, ontkerkelijking begon pas vanaf vanaf de Verlichting op gang te komen. En met de ontwikkeling van de wetenschap kon steeds meer verklaard worden. Het monopolie van de godsdienst als verklarende theorie was doorbroken.
    Wat we nu definiëren als 'links' kent een ontstaansgeschiedenis die zijn oorsprong vindt in de geschiedenis die door het christendom werd gedomineerd. Het christelijk geloof is net zo min 'uitgevonden' als een andere godsdienst.

  • Piet de Geus, wo 20 april 2011 20:33 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Piet

    Piet

    "Lezen wat er staat"

    Tot jouw grote spijt is dat exact wat ik doe.

    "Dat in Europa vanaf de vroege middeleeuwen het christendom, in welke variant dan ook, de dominante godsdient is geworden wilt u toch niet ontkennen. Deze godsdienst beheerste het hele leven."

    Dat het christendom (en met name de roomse variant) voor duizend jaar stilstand en zelfs regelrechte achteruitgang heeft gezorgd, zal ik zeker niet ontkennen.

    "Het proces van secularisatie, ontkerkelijking begon pas vanaf vanaf de Verlichting op gang te komen. En met de ontwikkeling van de wetenschap kon steeds meer verklaard worden. Het monopolie van de godsdienst als verklarende theorie was doorbroken."

    En iedere snipper daarvan is op het christendom veroverd. En jij durft dat te presenteren alsof we het aan die duistere godsdienst te danken hebben. Zoiets noemen we een gotspe.

    "Wat we nu definiëren als 'links' kent een ontstaansgeschiedenis die zijn oorsprong vindt in de geschiedenis die door het christendom werd gedomineerd."

    En de gelijkberechtiging van zwarten vindt zijn oorsprong zeker in de slavernij.

    "Het christelijk geloof is net zo min 'uitgevonden' als een andere godsdienst."

    Iedere godsdienst is uitgevonden.

  • Frans Akkermans, do 21 april 2011 13:59 in reactie op Piet de Geus Reageer op Frans

    Frans

    Ik geef het op hoor. Eerst dacht ik, hij leest niet wat ik schrijf, maar nu ben ik er achter dat u het niet eens bent met de geschiedenis, met wat er gebeurd is.

  • Mo Disarkullanmak, wo 20 april 2011 17:06 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Mo

    Mo

    "Zonder christendom was er geen Rode kruis of Internationale ontstaan, geen Amnestie International,...terug te voeren op de barmhartige Samaritaan"

    Onzin. Dat is een voor zijn tijd leuk verhaal, waarmee een bestaande norm geïllustreerd en verlevendigd wordt. Dat wil niet zeggen dat het Jodendom (het verhaal zal allicht al jaren in de volksmond gecirculeerd hebben) of het Christendom die norm ook uitgevonden heeft.

    Die aanname zou net zo absurd zijn als een stelling dat de wereld nergens een verbod op moord kende voordat de Israëlieten het in hun mythen opnamen.

    Een ander voorbeeld: progressieve partijen gaven zich lange tijd veel meer rekenschap dan conservatieven van de sociale functie van de eigendom (huisvesting bv). Dat is een Noord-Europese traditie die volledig losstaat van het Jodendom, en ouder is dan het Christendom.

  • Frans Akkermans, wo 20 april 2011 19:23 in reactie op Mo Disarkullanmak Reageer op Frans

    Frans

    Zie mijn reactie op De Geus.
    Heb uw naaste lief is een uitdrukking die iedereen kent. Niet iedereen, in ieder geval hier in Nederland, weet de oorsprong. Het joodse geloof, de Bijbel, Oude Testament, Leviticus 19. Jezus maakte er iets ' christelijks' van met de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan. Je naaste is iedereen die op je weg komt. Die opvatting over naastenliefde is in het christelijk Europa wortel gaan schieten. Dat andere godsdiensten of culturen normloos waren heb ik niet beweerd en zou ook onzin zijn.
    Maar welke godsdienst nog meer heeft als kernboodschap de naastenliefde?

  • N N, wo 20 april 2011 20:00 in reactie op Frans Akkermans Reageer op N

    N

    "Heb uw naaste lief is een uitdrukking die iedereen kent. Niet iedereen, in ieder geval hier in Nederland, weet de oorsprong. Het joodse geloof, de Bijbel, Oude Testament, Leviticus 19. Jezus maakte er iets ' christelijks' van met de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan."

    Nou, nee er zijn veel oudere 'religies', 'levenswijzen' of 'filosofen' die dat promoten. Doe je onderzoek, is niet moeilijk te vinden. Bovendien impliceert die stelling, maar ik kan het verkeerd hebben, dat niet-christenen het van de christenen moesten leren om naastenliefde te hebben. Want je zegt het komt van de Christenen en de Joden, belachelijk natuurlijk, naastenliefde hoef je niet te leren van een religie, het heeft sociale voordelen om je naasten lief te hebben, dat weten ook onze familie, de apen.

    Daarnaast heeft het Christendom inderdaad veel gekopieerd van het Jodendom, maar ze stonden natuurlijk niet zo liefdevol naar de Joden, zo leert de geschiedenis ons. O.a. het geïnstitutionaliseerde anti-semitisme die je bij in het christendom terugziet en de steun van de Paus aan Hitler, om maar een voorbeeld te noemen. Het is natuurlijk veel ouder, dat anti-semitisme, Joden hadden Jezus vermoord en moesten zich bekeren tot Christendom bla bla bla. En daarvoor ook nog waren zij de zondebok.

    Daarnaast heeft de Islam ook weer veel gekopieerd uit het Jodendom en Christendom, waaronder dus ook naastenliefde.

    "Maar welke godsdienst nog meer heeft als kernboodschap de naastenliefde?"

    Welke naastenliefde kende het christendom tijdens de slavernij, tijdens anti-semitisme en het steunen van Hitler, Franco etc.

    Zoek je intolerantie, geweld, racisme of discriminatie in de Bijbel? Dan zul je dat ook in veelvoud vinden: http://skepticsannotatedbible.com/

    Naastenliefde in andere religies? Kom op, wil je me echt zeggen dat er in andere religies niet over naastenliefde wordt gesproken? Hier zoek en vind: http://skepticsannotatedbible.com/quran/good/long.html

  • Frans Akkermans, do 21 april 2011 15:03 in reactie op N N Reageer op Frans

    Frans

    " Bovendien impliceert die stelling, maar ik kan het verkeerd hebben, dat niet-christenen het van de christenen moesten leren om naastenliefde te hebben. "

    Dat heb ik dacht ik niet beweerd, in ieder geval ook niet willen beweren. Het is een historische ontwikkeling. Het ' linkse' begrip 'soldariteit' sluit aan bij het christelijke begrip 'naastenlefde' zoals dat in de parabel van de barmharige Samaritaan als voorbeeld is genomen. Dat heeft met 'leren' niets te maken. De verzorgingsstaat is in het 'westen', de kapitalistische samenlevingen om die term maar te gebruiken, tot ontwikkeling gekomen vanwege die aansluiting op' naastenliefde' als richtsnoer voor het handelen van gelovigen. En ja, antisemitisme in het westen had niet bestaan zonder de christelijke godsdienst in deze contreien. Nergens heb ik beweerd dat deze godsdienst alleen maar zegenrijk werk heeft verricht. Ik weet wel beter.
    Het heeft geen zin het met de geschiedenis oneens te zijn.
    Ik weet te weinig van andere godsdiensten en culturen om iets te zeggen over naastenliefde en de Islam, Boeddhisme, Hindoeïsme etc. "Links', de verzorgingsstaat is daar ook niet ontstaan. (De leer van de Islam kent zeker de plichten t.o v. armen, minder bedeelden, weduwen en wezen enz. )

  • Mo Disarkullanmak, wo 20 april 2011 21:10 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Mo

    Mo

    "Niet iedereen, in ieder geval hier in Nederland, weet de oorsprong. Het joodse geloof,.... "

    U doet niets meer dan opnieuw constateren dat er in de Joodse mythen een aantal normen vemeld worden. U toont nergens aan dat die normen in essentie nog niet bestonden. Uw wereldbeeld dat andere volkeren dan het Joodse geen verbod op moord of diefstal gehad zouden hebben, voordat de Joodse religie dit hanteerde, is hoogst opmerkelijk. Uw conclusie dat de religie deze normen gecreëerd zou hebben is daarmee volledig uit de lucht gegrepen.


    Voor de oorsprong van de uitdrukking wil ik u verder graag geloven.

  • Piet de Geus, wo 20 april 2011 22:38 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Piet

    Piet

    "Maar welke godsdienst nog meer heeft als kernboodschap de naastenliefde?"

    Ik heb je al gezegd dat de oude Grieken dat al kenden, ver voor de eerste christenen. En allerlei culturen die ook niet met het christendom in aanraking waren geweest... totdat ze door de christenen werden uitgemoord.

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 21:21 in reactie op Frans Akkermans Reageer op Dr.

    Dr.

    "Zonder christendom was er geen Rode kruis of Internationale ontstaan, geen Amnestie International, geen linkse partij of club ontstaan."

    zonder massamoord geen internationaal recht, dus we mogen massamoordenaars wel dankbaar zijn.

    een briljant argument!

    weer eentje die aanleiding verwart met oorsprong.

  • Frans Akkermans, do 21 april 2011 15:46 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Frans

    Frans

    " zonder massamoord geen internationaal recht,..." klopt wel maar... "dus we mogen massamoordenaars wel dankbaar zijn" weer niet.

    Het is wel zo netjes als u wat dichter bij mijn tekst blijft als u aan het interpreteren slaat. En heeft u nog wat in de kast staan van uitgeverij Pegasus?

    “De geschiedenis van het vroege christendom komt op vele punten overeen met de huidige beweging van de arbeidersklasse(…) Beide worden vervolgd en hun aanhangers worden veracht en onderworpen aan exclusieve wetten; de eerste groep (christenen) als vijanden van de mensheid, de andere groep (arbeiders) als vijanden van de staat, de religie, de familie, de sociale orde. Ondanks alle vervolging, of beter, aangemoedigd door elke vervolging, gaan ze de overwinning tegemoet.” (Marx en Engels ‘On Religion’, p.281)

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 13:45 Reageer op Dr.

    Dr.

    AMSTERDAM - Minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt (CDA), ook verantwoordelijk voor emancipatiezaken, wil geen einde maken aan ambtenaren die geen homostellen willen trouwen.

    Dat zegt ze in een interview met de Gay Krant. Met die opstelling gaat Van Bijsterveldt in tegen de wens van de Tweede Kamer.
    Voor ambtenaren die vanwege hun geloof bezwaren hebben om twee mannen of twee vrouwen in de echt te verbinden moet volgens de bewindsvrouw ruimte zijn in een samenleving als de Nederlandse.

    "Dat vind ik eigenlijk gewoon wel passen bij Nederland, die tolerantie en ruimte voor pluriformiteit."

    ===============================

    dus ambtenaren voor die God's gezag hoger achter dan de grondwet, die kunnen gewoon blijven.

    zou de minister ook zoveel coulance hebben gehad voor de douane beambte die onze wetgeving wel serieus neemt en weigerde om de Amerikaanse tanks op weg naar Irak door te laten? Ambtenaren die weigeren een vrouw een hand te geven?

  • Anja Lodewijks, wo 20 april 2011 13:43 Reageer op Anja

    Anja

    Ik zag gisteren op tv "mensen" die bezig waren hun jonge medemens met stokken kapot te slaan waarna hij dood in een bak werd gekwakt. Bij hen die in staat zijn iemand zo gruwelijk te verminken, denk ik nog maar aan één religie, n.l. het barbarisme, de religie van de onmenselijkheid. Ik vind dat die religie nog heel erg groot is en het geen recht doet dat je daarnaast een andere religie aanhangt.

  • Mike DB, wo 20 april 2011 12:18 Reageer op Mike

    Mike

    WTF is 'n 'kritische gelovige'?

    Je gelooft in iets irrationeels en onbewijsbaars, maar bent er kritisch over. Ik kan me er niets bij voorstellen. "Ik geloof dat god slechts zeven geboden aan Mozes gaf. De overige drie komen niet echt van m'n onzichtbare vriendje." Zoiets?

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 13:26 in reactie op Mike DB Reageer op Dr.

    Dr.

    het fascinerende is echter, dat religie er -is-.

    volgens de evolutietheorie dient het blijkbaar een doel :)

  • Mike DB, wo 20 april 2011 13:51 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Mike

    Mike

    Da's geen antwoord op de vraag wat 'n 'kritische gelovige' is. En de geïmpliceerde vraag hoe men zoiets kan zijn.

    V.w.b. de evolutie: men kan geen momentopname maken van alle flora en fauna, om te stellen dat alle fenomenen, die bestaan in dat moment, daarmee bewezen 'nuttig' en succesvol zijn.

    Voor zo ver ik weet, heeft ook nooit iemand iets dergelijks beweerd.

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 14:37 in reactie op Mike DB Reageer op Dr.

    Dr.

    "Da's geen antwoord op de vraag wat 'n 'kritische gelovige' is. En de geïmpliceerde vraag hoe men zoiets kan zijn."

    nee, zo was het ook niet bedoelt. ik snap ook niet wat een kritische gelovige is.

    "V.w.b. de evolutie: men kan geen momentopname maken van alle flora en fauna, om te stellen dat alle fenomenen, die bestaan in dat moment, daarmee bewezen 'nuttig' en succesvol zijn."

    religie is langer bij ons dan je denkt, dus een momentopname is het zeker niet.
    "The earliest evidence of religious ideas dates back several hundred thousand years to the Middle and Lower Paleolithic periods. "
    "Archeologists refer to apparent intentional burials of early homo sapiens from as early as 300,000 years ago as evidence of religious ideas. Other evidence of religious ideas include symbolic artifacts from Middle Stone Age sites in Africa."

    religie heeft of had, functie. kennisoverdracht (voor je kan schrijven, zijn mythische verhalen kennisdragende matra's), aanleggen van sociale structuren etc.

    "Voor zo ver ik weet, heeft ook nooit iemand iets dergelijks beweerd."

    dat kan kloppen. overigens wordt dit geschaard onder 'memes' ipv 'genes', maar het evolutionaire karakter is eender.

    "A meme ( /ˈmiːm/[1]) is a relatively newly coined term which identifies ideas, behaviors, or styles that spreads from person to person within a culture.[2] The concept comes from an analogy: as genes transmit biological information, memes can be said to transmit idea and belief information.
    A meme acts as a unit for carrying cultural ideas, symbols, or practices, which can be transmitted from one mind to another through writing, speech, gestures, rituals, or other imitable phenomena. Supporters of the concept regard memes as cultural analogues to genes, in that they self-replicate, mutate, and respond to selective pressures.[3]
    The word "meme" is a shortening (modeled on "gene") of mimeme (from Ancient Greek μίμημα Greek pronunciation: [míːmɛːma] mimēma, "something imitated", from μιμεῖσθαι mimeisthai, "to imitate", from μῖμος mimos "mime")[4] and it was coined by the British evolutionary biologist Richard Dawkins in The Selfish Gene (1976)[1][5] as a concept for discussion of evolutionary principles in explaining the spread of ideas and cultural phenomena. Examples of memes given in the book included melodies, catch-phrases, fashion, and the technology of building arches.[6]
    Advocates of the meme idea say that memes may evolve by natural selection, in a manner analogous to that of biological evolution. Memes do this through the processes of variation, mutation, competition, and inheritance, each of which influencing a meme's reproductive success."

  • Evert van Vliet, wo 20 april 2011 14:54 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Evert

    Evert

    Evolutie heeft geen plan.

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 15:10 in reactie op Evert van Vliet Reageer op Dr.

    Dr.

    "Evolutie heeft geen plan."

    Zwaartekracht ook niet.

  • Monique Willems, wo 20 april 2011 17:35 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Monique

    Monique

    De behoefte aan een spoorboekje in deze ingewikkelde wereld en goedkeuringsbehoefte. Zalig zijn de simpelen. Die worden nogal eens in de maling genomen. Door gelovigen of religieuze getinte organisaties, of markt-getinte organisaties.

    Mensen die het spoor bijster zijn, hebben wel eens hulp nodig. Kennelijk is het maatschappelijk geoorloofder om naar een tempel of kerk te gaan ipv naar het GGZ. Ook daar kun je informatie krijgen over zingeving.
    Religies: voor de fariziers die hun eigen liedje niet willen zingen (3X3 is 9 en ieder zingt izjn eigen lied)

  • Anja Lodewijks, wo 20 april 2011 11:57 Reageer op Anja

    Anja

    Ik ben opgegroeid met katholieke normen en waarden, ik heb het voor mij persoonlijk niet veel kwaad gedaan. Mijn ouders namen mij toen ik redelijk stil kon zitten wekelijks mee naar de kerk, ik verveelde mij altijd stierlijk en keek veel rond, zodat ik maar weinig van wat er gezegd werd tot mij nam. Toen ik groot genoeg was om zelf naar de kerk te mogen, ging ik gelijk niet meer en ging lekker in mijn eentje een uurtje fietsen. Ik durfde het toen nog niet aan mijn ouders te vertellen dat ik niet naar de kerk wilde.
    Toen ik het durfde te vertellen, waren ze wel teleurgesteld zoals ik al verwacht had.
    Op de middelbare school had ik godsdienstles van een pater die op zijn fiets vele landen met verschillende religies was doorgetrokken om persoonlijk met de bevolking op te trekken en zich te laten voorlichten over hun religies.
    Hij haalde ook mensen voor de klas die informatief over hun religie of geloofsovertuiging vertelden.
    Zo heb ik geboeid geluisterd naar de reisverhalen van de pater, een boeddhist, een hindoeïst, moslim etc. etc. Maar we kregen b.v. ook het verhaal van Luther te horen.
    Ongedwongen hebben we een verslag gemaakt over wereldreligies met vrolijke afbeeldingen erbij.
    Ik herinner mij dit nu nog als heel positief. Op neutrale wijze een kijkje krijgen in de levens en gewoontes van mensen ver weg.

    Mijn nieuwsgierigheid heeft echter nooit als gevolg had dat ik mij tot welke religie dan ook voelde aangetrokken, ik vond wel persoonlijk eerst de boeddhisten en dan de hindoeïsten mij het meest aanspreken.
    Anders dan religies met dogma's die meestal ontstaan vanuit on-te-vreden-heid, wat stilstand betekent en uiteindelijk zorgt voor achteruitgang. Net zo goed kunnen niet gelovigen zich dogmatisch opstellen tegenover wel gelovigen.

    Het grootste dogma van de katholieke kerk is de machtsstrijd die is ontstaan over: wie heeft het recht Jezus (die zelf geen christen was) opvolger te zijn. Ieder die zich tegen de katholieke dogma's verzette werd een ketter genoemd, in feite komt het woord "ketter" van Catharos, hetgeen de reinen betekent, en zou dus als een compliment kunnen worden gezien.

    Bij alle oorspronkelijke religies als het boeddhisme, de kabbala, de soefi, het oerchristendom etc. zijn veel overeenkomsten terug te vinden, dat is wel mooi om te zien. Hier gaat het veel meer om levenswijsheid. Dit is ook mijn conclusie, uiteindelijk gaat het om levenswijsheid waarmee je jezelf kunt ont-wikkelen, dus dichter bij je eigen waarheid komt. Bij de een gaat dat samen met een overtuiging dat er meer is dan alleen het zichtbare leven op deze planeet en bij een ander dat het leven hier de enige waarheid is. Als religie, geloof of niet-geloof puur je eigen overtuiging is en je benadeelt er niemand anders mee, want kan daar dan mis mee zijn?

  • Mostafa Mouktafi, wo 20 april 2011 11:30 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    God ziet dat wij( de mensen) op aard niet zijn uitgekomen zijn, waarom stuurt hij weer een nieuwe profeet uit de hemel zodat wij weer in wonderen moeten gaan geloven?
    Het is nu ook makkelijker met de technologie, deze nieuwe profeet kan op zijn PC de bronnen van God laten zien en zijn wij worden weer mensen.

  • Monique Willems, wo 20 april 2011 11:21 Reageer op Monique

    Monique

    Wat moet je toch met dat cultureel adept gepraat in de marge.
    Hoe denkt Brandt dat Confuisiasisme (behoorlijk eert uw vader en moeder, althans de senior) werkt, of Tao-isme of boeddisme.
    Of hindoesime (vervelende bruidschatten nog), of de cherokees etc..
    Dat humanisme, of erbarmen-hebbende zoogdieren is overal wel te vinden.
    Ook bij de grieken die de ene ploeg steunde met e.e.a. of de dochter van een koning op het randje van de dood, redde van het offeraltaar (werd reetje). (en homo mocht, Zeus was/is zelf bi- en toen kwam een preutse moraal nota bene met hel bestraft. Common sense..
    De claim, of het patent, met het excuus van In the name of...... vindt zijn oorsprong in wantstaltige dominantie en ja-knikkerig effect bij macht en superier menen te weten. En dat lijkt me aan tijd en veranderering onderhevig.

    Stefan Paas in het kader van grondrechte en religie, meent ook walging en common sense op schaal van de weegschaal te moeten gooien. Alsof integriteitschendingen van het lijf hetzelfde zijn als je niet erbij hoeven zijn van SM of homo-sex.
    En alsof, omdat er ooit een hunebed-stamhoofd voorouder van Beatrix een wet heeft bedacht dat je geen Hans Teeuwen schutting-taal over een persoon mag uitrichten het gelijk staat aan lijf-inbreuk. Die zijn oorsprong hebben in morele superieuriteits-fratsen.
    Nou doet schelden pijn. Maar degene die zijn hele tijd erin besteed is ook niet helemaal goed bij zijn hoofd. Zogauw als het structureel wordt, er een machtsrelatie in schuilt .... zie definitie pesten bij Arbo-beleid, moet je er echt iets aan doen.

    Verder mogen theologen ook verder kijken naar sociologie en antropologie, neurologie, biologie. De filosofie is alomvattend, de universiteiten (universum) heeft e.e.a. gedifferentieerd. Maar na divergeren komt convergeren. En daar staan religies niet anders in dan andere vakken des universiteits/scholen al dan niet autodidactische opgedane kennis.

  • Joop Liefaard, wo 20 april 2011 02:10 Reageer op Joop

    Joop

    Ik kom uit een gereformeerd nest en ben met het anti-revolutonaire gedachtengoed opgevoed. Heb altijd op christelijke scholen gezeten. Het instituut kerk heb ik al lang geleden achter mij gelaten en ik zou eigenlijk niet weten wat ik nu nog geloof. Ik probeer te leven als een goed mens en als dat komt door hetgeen ik vroeger heb meegekregen dan is dat zo. Ieder moet voor zichzelf uitmaken wat hij of zij gelooft. Ik wil mij daar niet mee bemoeien. In Brazilië zijn geloof en kerk veel meer in de maatschappij verankerd dan in Nederland. En ik zie hier ook de bedenkelijke rol die het instituut kerk in die maatschappij speelt en dan m.n. de rooms-katholieke kerk. Aan de andere kant zie ik ook hoe mensen houvast hebben aan hun geloof in een vaak moeilijk bestaan. Ik heb dat alleen maar te respecteren.

  • Hjalmar Hoort, wo 20 april 2011 02:05 Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Beste lieve Theo Brand. Ik verwijs je graag door naar het volgende.

    http://www.youtube.com/watch?v=NL5WVecNdhk

    Specifiek even vanaf 7:40.

    Kijk eigenlijk maar gewoon even het hele filmpje.

    Want je weet het net zo goed als ik: jouw opinie hier is alsof een moordenaar tegenover de rechter zegt: "tja, weetje, die 3 mensen die ik levend gevild heb, die tien kinderen die ik verkrachtte, da's niet zo boeiend, beoordeel me maar op het feit dat ik vorige week een oude dame de weg over heb geholpen. Het zou wel zo netjes zijn als je je daartoe beperkt beste lieve suffige domme rechter"

    Persoonlijk vind ik het zo'n beetje het ultieme zwaktebod.

    Ga je schamen. Socrates, Gallileo, Jean d'Arc, de inquisitie etc.

    Jesus gristus is gestorven voor mijn zonden? Neen. Jesus gristus is gestorven omdat hij een rare sekteleider was waar de toen machtige gelovigen een eind aan wilde maken. Zo ook de apostelen. Tenminste, als je in sprookjes gelooft.

    Het teken van den gristen is notabene een MARTELWERKTUIG. Al 2000 jaar is de kerk in staat om met verve en arrogantie de aanklachten tegen haar weg te wuiven. "We doen het allemaal uit liefde".

    Yeah right.

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 01:54 Reageer op Dr.

    Dr.

    wat de auteur misschien beter had kunnen zeggen is dat geloven voorkomt buiten traditionele religies, dat bijvoorbeeld het echt 'geloven' in de vrije markt is, omdat het net zo'n hypothetisch begrip is als God: niemand heeft 'm ooit gezien.

  • Paul Wilders, wo 20 april 2011 00:38 Reageer op Paul

    Paul

    Flash back, oktober 2010:

    http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/pvv_de_nieuwe_religie/

  • Michiel Online, wo 20 april 2011 07:54 in reactie op Paul Wilders Reageer op Michiel

    Michiel

    Dankjewel Paul!

  • Joop Schouten, di 19 april 2011 23:02 Reageer op Joop

    Joop

    Ik ben opgevoed met religie. Ik wilde ook 'arme mensen in verre landen' gaan helpen. Missionaris leek me wel wat.
    Ik zou zo' n jaar of 8 geweest zijn schat ik in.

    Toen geloofde ik ook dat de V.O.C. een 'eerzame' handelsmaatschappij was die ons land veel handel en 'voorspoed' heeft gebracht.
    Allemaal illusies.

    Wat is overbleven is mijn geloof in mensen. 'Sociale', emphatische, eigenzinnige mensen...
    'Humane' mensen.

    ...En de Koning Arthur legende.
    : )

    http://en.wikipedia.org/wiki/The_Once_and_Future_King

  • Rob Geurtsen, wo 20 april 2011 01:20 in reactie op Joop Schouten Reageer op Rob

    Rob

    "Wat is overbleven is mijn geloof in mensen. 'Sociale', emphatische, eigenzinnige mensen...
    'Humane' mensen."

    Mooi verwoord, maar nog steeds wel een geloof.

    Door jouw woorden moest ik denken aan woorden van John Gray in de Volkskrant van afgelopen zaterdag.

    wat ij meestal voorgeschoteld krijgen als ideeëngeschiedenis is een opgeschoonde versie. De geschiedenis wordt voorgesteld als een rechte lijn van intellectuele vooruitgang, die culmineert in ons (mensen, of de elite van ons mensen).
    We hebben allerlei idiote ideeën achter ons gelaten. dat is een waandenkbeeld.
    (...) dat is niet alleen onjuist maar ook misleidend. Ze laat ons de illusie koesteren dat wij volstrekt redelijk zijn."

    Tja en het christelijk geloof, het joodse geloof, en de Islam... dat ze bestaan en door velen beleden worden maakt ze niet tot groots en relevant... 't is echt ook maar toeval en soms slimme beslissingen.

    Ik heb ook even behoefte aan overzichtelijkheid en simpelheid dus onthoudt ik jouw woorden en kopieer ze naar mijn blog.

    Bedankt Joop.

  • Joop Schouten, wo 20 april 2011 08:28 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Joop

    Joop

    Bedankt voor je compliment Rob.
    : )

  • Dik Brix, di 19 april 2011 21:58 Reageer op Dik

    Dik

    Niet eens met dit verhaal. Alsof iedereen, ook de staat, de onverzoenlijkheid van elke religie moet vergoelijken omdat er nog iets van humaniteit in de kern zit.
    Logisch dat iedere religie iets van humaniteit in het verkoopverhaal heeft, zij het nu of vooral in het hiernamaals. Anders is het niet te verkopen.

    Wat elk mens persoonlijk gelooft is aan die mens.
    Maar zodra dat individuele geloof wordt georganiseerd tot een religie, met eigen wetten, hiërarchie, eigen grenzen met uitsluiting van andersdenkenden, verwordt elk geloof tot een dictatuur.
    Een dictatuur gelijk elke staatsdictatuur.
    Een dictatuur die alleen kan bestaan onder dreiging van hel en verdoemenis, zij het nu of in het hiernamaals, voor elke niet-volger of elke volger die zich niet strikt aan de opgelegde regels houdt.

    Zowel de religieuze dictatuur als de staatsdictatuur maken gebruik van dezelfde basisprincipes:

    -Beperking van de seksuele vrijheid, met oplegging van strikte regels, want als je de mens controleert in zijn meest privé uiting, heb je die mens helemaal.

    -Beperking van toegang tot informatie, in de vorm van boekverboden, internetfilters en censuur op kranten, TV, etc.

    Eva werd volgens de bijbel niet voor niks uit het paradijs verdreven door een hap te nemen uit een appel van de boom der kennis. Met Adam als onschuldig medeslachtoffer.
    Dat was door God verboden, maar Eva dacht: “Je kan me wat.” Terecht. Want Eva wist toen al dat gebrek aan kennis leidt tot slavernij.
    En de schrijvers van de bijbel, koran, welk boek dan ook, wisten dat zelf ook heel goed.
    Vandaar de straf. Als dreiging tegen het verwerven van kennis.

    Vreemde is dat tot op de dag van vandaag aanhangers van de diverse religies dat nog steeds niet accepteren en dat nog steeds beschouwen als zonde: die daad van bevrijding door Eva.
    Hoe is dat mogelijk?
    Dat kan alleen omdat voor elke religie, net als voor elke staatsdictatuur, kennis een bedreiging vormt. Met als extra sausje de oorzaak van die bedreiging, als drager van de zonde, de vrouw.

    Daar waar staatsdictatuur en religieuze dictatuur samengaan, is onderdrukking het meest extreem.
    Vooral van de vrouw.

    En dan wil Brand dat we kijken naar de kern van humaniteit die in elke religie wel ergens verborgen ligt. Daar krijg ik nou echt kippenvel van.

  • Jan van Rongen, di 19 april 2011 21:31 Reageer op Jan

    Jan

    "Graag benadruk ik de overeenkomsten tussen jodendom, christendom en islam. Niet omdat ze het zelfde zijn. Maar wel omdat zij alledrie een kern van humaniteit in zich hebben. Seculier Nederland lijkt dat te vergeten en ...."

    Sorry, maar dat is zo eenzijdig: het merendeel van de Nederlanders is seculier en die dragen echt net zo veel, zo niet meer, humaniteit in zich als de religieuze tak. Daarnaast is die seculiere meerderheid juist veel verdraagzamer en ziet echt niet achter elke boomstam een fundamentalistische christen of moslim.

    Onverdraagzaamheid komt nu juist voort uit het krampachtig vasthouden aan het eigen gelijk, het vasthouden aan de eigen normen.

    En dan die christelijke zonde, wat is dat toch? Ach... toen ik twintig was, ja, toen leefde ik volgens mijn ouders in zonde, want ik woonde samen met mijn vriendin. Tegenwoordig is dat heel normaal, mijn kinderen wonen al jaren samen met hun geliefde en iedereen vindt het prima. Is Jezus gestorven om mijn samenwonen, maar niet dat van mijn kinderen? Wat een volstrekte flauwekul. En met humaniteit heeft dit niet te maken.

  • . ., di 19 april 2011 19:24 Reageer op .

    .

    Ik zie liever mensen als bron van humaniteit en niet die sprookjesboeken die die humaniteit juist vaak in de weg staan. Als we als mensheid ons misdadige gedrag niet langer goed kunnen praten omdat dit in een of ander boekje staat dan zijn we pas echt op de goede weg, dan moeten we in onszelf gaan kijken wat wel en wat niet acceptabel is en dat lijkt mij een stuk humaner.

  • Zeer Voornaam, di 19 april 2011 19:20 Reageer op Zeer

    " Jodendom, christendom en islam hebben alle drie een kern van humaniteit in zich. "

    De kerk is er enkel en alleen om geloven om te zetten in macht.
    Ze zou (de kerk) zich bezig moeten houden met God, maar in plaats daarvan houdt men zich vooral bezig met mensen.
    En houdt zich vooral bezig met wat die mensen allemaal wel en niet mogen doen. Ze schuwt daarbij het inhumane totaal niet.

    Homo's van het dak gooien, homo's niet trouwen, vrouwen monddood maken, kleine kinderen misbruiken, Aids verspreiden, Rijk worden terwijl armen verhongeren, de lijst is eindeloos aan misdaden voor de menselijkheid.
    Begin me niet over humaniteit van de kerken. Om dat geloofwaardig te maken zullen de gelovigen de kerk op de schop moeten gooien.

  • Wim van Delft, di 19 april 2011 18:56 Reageer op Wim

    Wim

    Wat hoort in onze joods-christelijke cultuur, waarin bron van humanisme ligt, niet thuis..
    Moraal: Of je benoemt alle religies en ideologien (incl boedgisme, hindoeisme, communisme e.d.) of je schrapt islam uit dit rijtje.

  • YggY ..., di 19 april 2011 19:10 in reactie op Wim van Delft Reageer op YggY

    YggY

    Ik denk dat het tijd wordt om het Joodse uit onze cultuur maar eens te schrappen vanwege een bepaalde marginaliteit.

    Laten we het Joodse uit de Nederlandse cultuur maar vervangen door Islamitisch.

    Dat geeft de werkelijkheid van alledag wat beter weer.

  • Dubbel Fris, di 19 april 2011 22:08 in reactie op YggY ... Reageer op Dubbel

    Dubbel

    Juist dergelijke statements zijn de voedingsbodem voor wat men hier placht te noemen ‘fascistisch rechts’ (of ‘bruin’, maar dat lijkt wel weer uit de mode geraakt, afgezien van een handjevol ‘diehards’ die deze term nog steeds bezigen).

    Met dergelijke uitlatingen spant u het paard achter de wagen.
    U heeft het trouwens over ‘onze cultuur’… welke cultuur bedoelt u hier, aangezien u liever ziet dat de (marginale) joodse cultuur wordt ingewisseld voor de dominante islamitische cultuur?

  • Zeer Voornaam, di 19 april 2011 19:12 in reactie op Wim van Delft Reageer op Zeer

    Omdat een politicus zijn hersenen heeft geperoxeerd?
    nee hoor, moslim is gewoon een geloof, dat de aanhangers ook idealen hebben spreekt alleen maar voor ze.

  • Gerwin van Eersel, di 19 april 2011 20:28 in reactie op Wim van Delft Reageer op Gerwin

    Gerwin

    Die snap ik niet, Islam staat volledig in dezelfde joods-christelijke (abrahamistische-monotheistische) traditie, boedhisme, hindoeisme en wat je allemaal nog meer hebt duidelijk niet, dus waarom mag geen verschil maken, er is toch verschil?

  • Wim van Delft, wo 20 april 2011 10:33 in reactie op Gerwin van Eersel Reageer op Wim

    Wim

    Juist vanwege fundamentele verschillen past islam, gelijk boedhisme, hindoeisme, communisme e.d. niet in traditie van onze joods-christelijke cultuur. Nergens in bijbel wordt verwezen naar mohammed of het moet een 'waak u voor valse profeten' zijn. Bij islam is sprake van volkomen wezensvreemde doctrine, zie de bron, stichter mohammed, prima contra-indicatie geloofwaardigheid islam. Om over praktijk nog maar te zwijgen..

  • YggY ..., wo 20 april 2011 10:56 in reactie op Wim van Delft Reageer op YggY

    YggY

    Juist vanwege fundamentele verschillen past islam, gelijk boedhisme, hindoeisme, communisme e.d. niet in traditie van onze joods-christelijke cultuur.
    ============

    Als agnost heb ik fundamentele verschillen die zich niet in laten passen in de Joods-Christelijke-Islamitische cultuur.

    Ik behoor tot de humanistische tak van onze cultuur en dat wil ik graag zo houden.

  • Evert van Vliet, wo 20 april 2011 11:35 in reactie op Wim van Delft Reageer op Evert

    Evert

    Je 'vergeet' voor het mega-gemak dat culturen al veel langer bestonden voordat (om het even welke) religieuze nonsens daar beslag op kwamen leggen.

    Duiten en goden stappen met het grootste gemak over denkbeeldige lijntjes die voor mensen zonder die nonsens (e/o selectief ongewenst) gesloten blijken.

    Cultuur?...hapje drankje, muziek, dansje, taal, spel, kleding....komt geen god noch enige duit aan te pas....'slechts' de voorhanden zijnde materialen, dialect, kennis en natuur kunnen zich daar op beroepen.

  • Crunchy Frog, wo 20 april 2011 15:42 in reactie op Wim van Delft Reageer op Crunchy

    Crunchy

    Nergens in bijbel wordt verwezen naar mohammed of het moet een 'waak u voor valse profeten' zijn.
    -----------------------------------------------------------------------------------------------
    Dus daarom past de islam niet in de joods-christelijke traditie? Absolute drogreden! De Bijbel kan helemaal niet naar Mohammed verwijzen want de bijbelboeken zijn honderden jaren voor Mohammed geschreven. Gewoon een kwestie van volgorde waarin de geloven zijn ontstaan. En volgens jouw redenering zou er helemaal geen joods-christelijke traditie kunnen zijn omdat de joden Jezus niet erkennen.
    Het komt de oordeelsvorming ten goede als je eerst de feiten op een rij hebt, Wim.

  • Wim van Delft, wo 20 april 2011 18:17 in reactie op Crunchy Frog Reageer op Wim

    Wim

    Die feiten heb ik prima op rij.
    Islam en haar stichter mohammed spelen, net zo min als communisme, boedhisme of welke andere wezensvreemde doctrine ook, geen enkele rol in onze joods-christelijke wortels en leer.

  • Crunchy Frog, wo 20 april 2011 22:05 in reactie op Wim van Delft Reageer op Crunchy

    Crunchy

    Groot nieuws! Mohammed speelde geen rol in de ontwikkeling van het Christendom. Nee duh!
    Dit is iets totaal anders dan de stelling waarmee je binnenkwam, namelijk dat de islam "niet thuis hoort" in de joods-christelijke cultuur omdat hij wezensvreemd zou zijn en er fundamentele verschillen zouden zijn.

    Dus je nieuwe opmerking draagt niets bij aan het bewijzen van je stelling. Als je op deze manier heen en weer springt tussen argumentaties versterk je alleen maar mijn indruk dat je je mening van tevoren al hebt vast staat en daar de argumentatie bij zoekt, in plaats van je mening op basis van feiten te bepalen zoals bij bonafide waarheidsvinding gebeurt.

    En wat betreft die fundamentele verschillen: alsof het christendom en het jodendom zo op een lijn zitten. Er zijn genoeg punten waarin christendom en jodendom fundamenteler van elkaar verschillen dan van de islam.

  • Dr. Strangelove, di 19 april 2011 21:49 in reactie op Wim van Delft Reageer op Dr.

    Dr.

    "Wat hoort in onze joods-christelijke cultuur, waarin bron van humanisme ligt...."

    je verwart de begrippen aanleiding en oorsprong.

    zo ligt de aanleiding van mensenrechten in de loopgraven, maar niet de bron. de bron ligt bij die mensen die genoeg fatsoen hadden om iets tegen dergelijk onheil te ondernemen.

    heeft Ellian je nog meer op de mouw gespeld?

  • Sylvia Stuurman, di 19 april 2011 18:53 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Ik ken mensen die zich laten inspireren door hun geloof. Waar ze in geloven, zijn uiteindelijk dezelfde dingen als waar ik in geloof: dat je er gelukkiger mee wordt wanneer je "het goede" nastreeft, wanneer je een ander helpt als je iets kunt doen, wanneer je je eigen bijdrage probeert te leveren aan een wereld die er een klein beetje mooier op wordt.

    Zoals ik nooit heb begrepen waarom *sommige* gelovigen het alleenrecht claimen op dat soort waarden, en afgeven op niet-gelovigen, die automatisch "zondig" zouden zijn, zo begrijp ik ook niet waarom *sommige* niet-gelovigen afgeven op gelovigen, waarom ze het alleenrecht claimen op "een betere wereld".

    Dat er uit naam van de katholieke kerk vel ellende heeft plaatsgevonden. Tsja. daar past een DUH.
    Waar macht zich concentreert, is een grote kans op ellende, en de katholieke kerk is (nog steeds) erg machtig.

    Dat een geloof ook kan inspireren tot zaken die mij minder bekoren, daar sluit ik mijn ogen niet voor.
    Maar omdat ik weet dat mensen uit een geloof halen wat in henzelf zit, reken ik dat hun geloof niet aan; uiteindelijk is iedereen verantwoordelijk voor zijn of haar daden en standpunten.

    Fundamentalisten, of ze nou gelovig of juist ongelovig zijn, wentelen die verantwoordelijkheid af.
    Op hun eigen geloof of op het geloof van een ander.

    Het getuigt van gemakzucht, laat ik het daar op houden.

  • Mostafa Mouktafi, di 19 april 2011 19:46 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Mostafa

    Mostafa

    Het geloof is erg leuk zolang de mensen voor de lol het doen!

  • Sylvia Stuurman, wo 20 april 2011 07:38 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Dat is inderdaad precies waar het om gaat ;-)

  • Ton evertsen, di 19 april 2011 20:42 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Ton

    Ton

    dat komt omdat je 2 dingen door elkaar haalt

    geloven is een individueel ding, je gelooft in iets, het is een band met
    religie houdt in organisatie doelen regels en een wij en zij verdeling

    geloof sluit niet uit religie sluit uit

  • Sylvia Stuurman, wo 20 april 2011 07:37 in reactie op Ton evertsen Reageer op Sylvia

    Sylvia

    [religie houdt in organisatie doelen regels]

    Nee, dat is een kerkelijk instituut, zoals de katholieke kerk.

    Er zijn zat religies zonder kerkelijke instituten, en er zijn ook zat katholieken die wel katholiek zijn, en geloven, maar niets hebben met dat kerkelijke instituut.
    Sterker nog, er zijn *binnen* dat kerkelijke instituut zat mensen die zich niets aantrekken van van boven opgelegde regels, en hun eigen weg bewandelen...

  • Piet de Geus, wo 20 april 2011 08:35 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Piet

    Piet

    "er zijn ook zat katholieken die wel katholiek zijn, en geloven, maar niets hebben met dat kerkelijke instituut"

    En toch zijn ook die katholieken, zolang ze een financiële bijdrage leveren en ingeschreven blijven staan, onverkort aansprakelijk voor alle wandaden van de roomse kerk.

    Dat is nu eenmaal het verschil tussen lid zijn van de hiërarchische roomse kerk en lid zijn van een plaatselijke hervormde kerk, die wel zijn eigen beleid kan maken.

  • Ton evertsen, wo 20 april 2011 09:00 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Ton

    Ton

    en dat zijn dus gelovigen die niet aan religie doen.

    maar de kern van het katholicisme (of elke andere religieuze stroming) is dat zij het weten en dat elke andere variant minder of ongelijk heeft. Daar ontkom je niet aan, op het moment dat jij kijkt naar alle varianten en je kiest er 1 dan kies je voor "de beste"dat houd per definitie in dat de andere minder zijn

  • Sylvia Stuurman, wo 20 april 2011 20:12 in reactie op Ton evertsen Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Tsja, je kunt je eigen definitie aan woorden gaan geven, en die proberen op te dringen aan anderen, maar dat heeft weinig zin:

    Het woord religie heeft al een betekenis, en die betekenis is *niet* een kerkelijk instituut.

  • Michiel Online, di 19 april 2011 17:58 Reageer op Michiel

    Michiel

    Het feit dat men binnen de religie bezig is met het "goede" geeft een "positieve" draai aan de religie. Ik zet deze twee woorden bewust tussen aanhalingstekens. Een grote groep mensen die samenkomt om te zingen kan zeker een vredelievende werking geven waardoor mensen meer geneigd zijn om te liefhebben.

    Ik hoop dan ook dat deze bijeenkomsten en bezigheden (of het nou muziek of wat dan ook is) het juk van de religie van zich af kunnen werpen en een bestaan kunnen gaan leiden op basis van waarheid, met de geboden zoals ze staan geschreven in de religies correct achter zich hebben staand.

    Hierbij is niemand gebaat bij een God die waar is of een gebed dat een magische kracht in werking zet.

    Magische krachten bestaan niet, en God "bestaat niet". Het wekt alleen maar dubbelzinnigheid op.

    En aan Mostafa: ik begrijp je stelling dat de helft van de bijbel door de duivel is geschreven, maar ls het feit is dat de duivel tweedracht zaait dan is de hele bijbel door de duivel geschreven.

    En wat betreft de koran: geen een oorlog is heilig, want heilig is niet voorbestemd voor geweld maar voor de vredelievendheid. Vanzelfsprekend dat het gebruikt wordt om geweld uit te leggen.

  • Frank En Vrij, di 19 april 2011 17:47 Reageer op Frank

    Frank

    [ Maar christenen hebben de achtergronden van Pésach naar mijn overtuiging wél nodig om de boodschap van humaniteit en bevrijding van hun eigen traditie goed in de gaten te krijgen. ]

    Als meneer Brand vindt dat humaniteit alleen op dat soort manieren tot mensen kan doordringen zit hij er toch goed naast; ook zonder religie is de mens in de basis humaan.

    Het hele verhaal lijkt me teveel op: "laten we lief zijn voor de moordenaar want hij heeft ook goede kanten".

    Kijk hier eens naar een ziedende aanklacht van Stephen Fry:
    http://www.youtube.com/watch?v=NL5WVecNdhk

    "I genuinly believe that the catholic church is not, to put it at its mildest, a force for good in the world".

  • dr. Bob, di 19 april 2011 18:33 in reactie op Frank En Vrij Reageer op dr.

    dr.

    Wat een verademing om zo een mens te horen spreken.
    Bedankt voor de link. Ik was al een groot fan van Mr. Fry en ben blij bevestigd te zien dat dat niet voor niks is.

  • Frank En Vrij, di 19 april 2011 22:28 in reactie op dr. Bob Reageer op Frank

    Frank

    [ Wat een verademing om zo een mens te horen spreken. ]

    Dat is het inderdaad, je ziet zijn woede en toch houdt hij zich in.
    Als u de links er omheen volgt komt u bij mensen als Hitchens en Dawkins die zeer beredeneerd over de (on)zin van religie kunnen praten.

  • Mac Rebennack, di 19 april 2011 17:39 Reageer op Mac

    Mac

    Vervang het woord humaniteit door moraliteit en lees dan Jan van Hooff, je zult overtuigd raken dat zeker primaten (de aanleg van/voor) moraliteit beschikken.. Groepsvorming is de basis voor wat we nu sociaal gedrag/humaniteit/moraliteit noemen en daar is geen Jezus aan te pas gekomen, gewoon evolutie..

  • Aert Willem d'Holbach, di 19 april 2011 17:48 in reactie op Mac Rebennack Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Precies. Sociologische verbondenheid, onderstreept door groepseigen rituelen.

  • Gerwin van Eersel, di 19 april 2011 20:30 in reactie op Mac Rebennack Reageer op Gerwin

    Gerwin

    "je zult overtuigd raken dat zeker primaten (de aanleg van/voor) moraliteit beschikken."

    Gelovigen denken dat alleen gelovige primaten aanleg voor moraliteit hebben.

  • Mac Rebennack, di 19 april 2011 21:26 in reactie op Gerwin van Eersel Reageer op Mac

    Mac

    O, zoals de kapucijner aap??

  • Gerwin van Eersel, di 19 april 2011 22:44 in reactie op Mac Rebennack Reageer op Gerwin

    Gerwin

    ;)

  • Aert Willem d'Holbach, wo 20 april 2011 08:37 in reactie op Gerwin van Eersel Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Geloven gelovigen in primaten?

  • dr. Bob, di 19 april 2011 17:23 Reageer op dr.

    dr.

    Joh ga toch alsjeblieft weg Theo. "Religie en humaniteit", hoe kun je nou zoiets beweren ? Stupiditeit misschien, onwetendheid misschien maar vooral wanhopigheid. Religie zou verboden moeten worden maar dat is al vele malen geprobeert en het maakt mensen alleen maar nóg volhardender in hun misplaatste overtuiging van gelijk, vertrouwen en hoop op "redding".
    Gelukkig hebben simpele dieren geen last van dat soort meelijwekkende dwalingen.

  • Mo Disarkullanmak, di 19 april 2011 17:13 Reageer op Mo

    Mo

    Dit is een sterk Eurocentrisch stukje. Hebben hindoeïsme, voodoo en boeddhisme dan geen kern van humaniteit in zich ?

    De mens heeft een religieuze behoefte, elke samenleving heeft zijn religieuzen. Of er nou aan voldaan wordt in de vorm van Jomanda of Jehova doet niet zo terzake. Omdat je constateert dat de behoefte inherent is aan de mens, en omdat de essentie van godsdienst irrationeel is, houd je in de samenleving rekening met de gevoelens van de gelovige, vandaar de vrijheid van godsdienst en eventueel een verbod op belediging.

    Humaniteit, gerechtigheid en bevrijding, daar hebben ook niet-religieuzen hun ideeën over. Religie is dan ook niet de bron van humaniteit. Elke religie verwerkt een eigen selectie aan menselijke motieven en thema's op zijn eigen manier, vaak ontleend aan de religies die eraan voorafgingen.

  • Bernie Whistler, di 19 april 2011 17:08 Reageer op Bernie

    Bernie

    Ik zie dat niet zo Theo. Wat mij betreft zijn de mij bekende (wereld)religies alle zeer dogmaties, repressief en op zijn minst paternalistisch ingesteld. Humaniteit op basis van religie zie ik eigenlijk niet zo gebeuren, ondanks dat religies erg graag met dat gegeven koketteren. De humaniteit waarvan de diverse religies vinden dat ze er de wereld mee verbeteren, blijkt in de praktijk niets meer of minder te zijn dan algemeen geldende waarden en normen.

    En op de koop toe kaapt een van de grotere wereldreligies heel handig het begrip 'humaniteit' door het woord "christelijk" in dit kader aan de Nederlandse taal toe te voegen: "...ik gedraag me christelijk.." Het is de arrogantie ten top, pure diefstal, alsof nietsisten beesten zijn...

  • , di 19 april 2011 16:52 Reageer op

    Dit is de zoveelste verkapte poging van gelovig Nederland( van welk geloof dan ook) om te bewijzen dat normen en waarden, alsmede ethiek en moraal bij de religies in goede handen zijn.
    Inmiddels weet iedereen wel beter.
    Er zijn goede mensen en kwaadaardiger mensen en die zitten in alle prijsklassen, levensovertuigingen en geloven.
    Wat elk mens dient te doen is bij zichzelf te rade gaan in hoeverre hij bereid is zijn medemens tegemoet te komen, of - aan de andere kant - van zich af te schuiven.

    Begrippen als goed en kwaad, recht en onrecht zijn niet gekoppeld aan geloof, maar zitten, als het goed is, in de mens zelf verankerd.
    Mensen die die begrippen niet kennen noemt men psychopaten.

  • Rob van Koot, di 19 april 2011 16:27 Reageer op Rob

    Rob

    Mensen rekenen een religie af op hoe die wordt beleden, niet op de uitgangspunten. En dat is misschien oppervlakkig maar ook heel begrijpelijk. Als priesters misbruik van kinderen maken geeft dat naturlijk een smet op de kerk. Net zoals een paar rotmarokkaantjes de oorzaak zijn dat de hele Marokkaanse gemeenschap in een kwaad daglicht komt te staan. Zo gaan die dingen nu eenmaal. Je kunt het de mens verwijten maar zo is de mens.

  • YggY ..., di 19 april 2011 17:10 in reactie op Rob van Koot Reageer op YggY

    YggY

    Je kunt het de mens verwijten maar zo is de mens.
    =============

    Nee zo is de mens niet, dat u zo bent vind ik prima en dat u dat verschil niet kunt maken vind ik ook goed maar probeer niet uw eigen onvermogen af te wentelen op de grote groep van mensen.

  • , di 19 april 2011 17:47 in reactie op YggY ... Reageer op

    Helaas, Yggy, zo is de mens.
    Met al zijn zwakheden, zijn dwaasheden, zijn ongerijmdheden en onnozelheden.
    Met zijn verlangens, zijn weerzin, en noem nog maar een groot aantal dingen op.
    Of men nu al of niet hoog opgeleid is, al of niet slim, het maakt geen bal uit, mensen zijn mensen met menselijke fouten en menselijke eigenaardigheden.
    En dat maakt mensen zo leuk.
    Vind ik.

    Maar je mag er rustig anders over denken, hoor.

  • YggY ..., di 19 april 2011 18:22 in reactie op Reageer op YggY

    YggY

    Laat ik mezelf maar eens nuanceren, ik houd de katholieke mensen niet verantwoordelijk voor misdaden van katholieke gezagsdragers die kinderen verkrachten en opzadelen met een levenslang trauma.

    Zo houd ik de Marokkaanse gemeenschap ook niet verantwoordelijk voor de daad van een enkeling.

    Ik ben geen PVV'er.

  • , di 19 april 2011 20:04 in reactie op YggY ... Reageer op

    Yggy, ik probeer alleen maar te zeggen dat mensen niet onder elke omstandigheid verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor wat ze doen.
    Of zeggen.
    Mensen zijn heel kwetsbare wezens, met heel kwetsbare kanten, die dan ook met enige regelmaat gekwetst worden.
    Mensen hebben de neiging elkaar op te zoeken, zielsverwanten te vinden, en gaan daar ver in.
    En kunnen daarin dus ook enorm gekwetst worden.

    Met geloven of niet geloven heeft het intermenselijk contact geen zak te maken.
    Gelovigen denken graag van wel , en het is nee.nee, en nee.
    Het gaat om mensen, en nergens anders om.

    Gelovigen die denken dat het geloof er iets toe doet..............wanneer ze er gelukkig mee zijn lijkt me dat prima.
    Houen zo, denk ik.

  • Rob Geurtsen, di 19 april 2011 16:15 Reageer op Rob

    Rob

    Graag benadruk ik de overeenkomsten tussen jodendom, christendom en islam. Niet omdat ze het zelfde zijn...

    Dat ze van hetzelfde godsbeeld uitgaan, dat dezelfde verhalen de kern van hun heilige waarheden uitmaken, dat ze in het hiernamaals vrede beloven als je maar in ons geloof geloofd, er zijn meer overeenkomsten dan tegenstellingen.

    Overigens komt het op mij heel raar over dat mensen claimen dat ze in iets geloven dat toch ok iets humaans moet hebben. Hoe kun je als mens geloven in iets dat niet humaan is? Waarom heb je het nodig om het volgende te verkondigen?
    "Religie als cultuurvormende en maatschappelijke kracht."

    me dunkt, er is genoeg ellende met die cultuurvormende opdringerige vrijheidsbeperkende maatschappelijke krachten aangericht. Dat nog eens benadrukken lijkt mij helemaal geen compliment.

    Valt me trouwens wel op religieus georiënteerde mensen de positieve kanten van hun geloof verdedigen. Er is blijkbaar te weinig positiefs en in eigenwaarde te beleven. Dat is jammer. Want geloven is relevant voor religieus georiënteerde mensen, maar ook voor de economisch georiënteerde mens, zij geloven dat ze gelukkig worden van materialistische doelen.

    Net zo onzinnig en beperkt, en net zo egoïstisch.

  • Piet de Geus, di 19 april 2011 16:09 Reageer op Piet

    Piet

    Dat jodendom, christendom en islam een kern van humaniteit in zich hebben, wordt op geen enkele wijze hard gemaakt. Dus wat valt er voor seculier Nederland te vergeten? In ieder geval niet dat ieder spatje humaniteit op deze religies veroverd moest worden.

  • Evert van Vliet, di 19 april 2011 16:08 Reageer op Evert

    Evert

    De bron van het kwaad is overigens net zo goed een humane eigenschap, maar aan negatieve emoties valt geen totaal ongefundeerde eer noch 'rechten' te ontlenen c.q. als erfplicht te hanteren.

    Het blijft een (verplicht) politiek spel, aan welke onzin je je verstand wenst op te hangen doet er niet zo bar veel toe.

  • Thayli - Rah, wo 20 april 2011 12:39 in reactie op Evert van Vliet Reageer op Thayli

    Thayli

    En wat 'probeert' u met deze bijdrage nu eigenlijk te 'zeggen'?

  • Mostafa Mouktafi, di 19 april 2011 16:04 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    De helft van de Thora, de Bijbel en de Koran is gescheven door God( liefdevol tegen anderen) de andere helf is gescheven door de duivel( ze zijn dat.., ze zij dit..).
    De mens mag zelf kiezen welk helft van zijn heilig boek hem of haar aanspreekt!
    U mag kiezen!

  • Schuur (zaam), di 19 april 2011 16:27 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Schuur

    Schuur

    De hele Thora, de hele Bijbel en de hele Koran zijn geschreven door mensen van vlees en bloed. Daar is geen god aan te pas gekomen, hooguit wat 'spirits'. (Proost)

  • Mostafa Mouktafi, di 19 april 2011 16:51 in reactie op Schuur (zaam) Reageer op Mostafa

    Mostafa

    Maar de boeken die meer dan 2000 jaar stevig op de poten bijven staan is wel bijzonder, net zoals de schijvers zelf!
    Als nu iemand roept dat hij of zij een heilige boek te proberen te schrijven en roept dat hij of zij via een onzichbare beeld teksten uit de hemel ontvangt, gaan wij meteen naar 112 bellen.

  • Aert Willem d'Holbach, di 19 april 2011 17:08 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Met andere woorden, als 112 2000 jaar geleden had bestaan, hadden we al die nonsens nooit gekregen.

  • x x, di 19 april 2011 17:08 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op x

    x

    Vroeger waren mensen NOG bijgeloviger. Sommigen geloven er nog steeds in.
    En recenter: heel veel mensen geloven in Marx of Mein Kampf.
    Of in alternatieve geneeskunde. Of in buitenaardse wezens.

  • , di 19 april 2011 17:19 in reactie op x x Reageer op

    En wat leuk dan om te constateren dat nu niemand er nog in gelooft..............behalve dan nog een stelletje hansworsten die in Fitna geloven en dat andere zooitje judassen die daarmee in zee gaan.

  • Mac Rebennack, di 19 april 2011 17:28 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Mac

    Mac

    De meeste godsbelevingen zijn eenvoudig te verklaren als temporaal kwab epilepsie, van Paulus tot Mohammed en van Bernadette Soubirous tot Lou de palingboer.. En om bijbel/thora/korah nu literatuur te noemen moet je toch wel erg van plagiaat, mythen en sagen houden..

  • Max Huxley, di 19 april 2011 17:36 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Max

    Max

    "Als nu iemand roept dat hij of zij een heilige boek te proberen te schrijven en roept dat hij of zij via een onzichbare beeld teksten uit de hemel ontvangt, gaan wij meteen naar 112 bellen."

    Als nu iemand roept dat hij of zij stemmen in haar hoofd hoort danwel relaties met denkbeeldige vrienden onderhoudt, dan maken we daar natuurlijk ook adequaat melding van, toch? Geloof is immers, puur theoretisch gezien, een neurologische afwijking.

  • Tsjeard Aidoo, di 19 april 2011 22:37 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Tsjeard

    Tsjeard

    =Maar de boeken die meer dan 2000 jaar stevig op de poten bijven staan is wel bijzonder, net zoals de schijvers zelf!=
    Maar dat bleven ze juist niet. Waren ze stevig op hun poten blijven staan dan bestonden er nu niet zoveel verschillende stromingen binnen de uitleggers van deze boeken.

  • Mostafa Mouktafi, di 19 april 2011 23:56 in reactie op Tsjeard Aidoo Reageer op Mostafa

    Mostafa

    De heilige Uitgevers?
    Ha ha ha ha.
    Ik vind hem leuk.

  • Tsjeard Aidoo, vr 22 april 2011 20:38 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Tsjeard

    Tsjeard

    Hoezo uitgevers?
    Ik schreef: uitleggers!

  • Aert Willem d'Holbach, di 19 april 2011 17:07 in reactie op Schuur (zaam) Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Daar drink ik op!

  • Gracchus Babeuf, di 19 april 2011 19:22 in reactie op Schuur (zaam) Reageer op Gracchus

    Gracchus

    De drie wereldgodsdiensten zijn ontstaan uit plak- en knipwerk. Het christendom is ook een Gamma-godsdienst, de basis is het jodendom (snel weer ondergeschoffeld) wat heidens gedoe erbij, kannibalisme, beloftes over een hiernamaals (dat geeft een rotleven ook weer zin) en een heleboel heulen met de macht, vuur en zwaardgekletter. Allah was ooit een mindere woestijngod en is door de profeet opgewaardeerd tot de ene. Wat deze beide geloven van het jodendom onderscheid is dat het uitverkoren volk in het jodendom een nogal selecte tribale groep is. Marketingtechnisch gezien hebben de profeten van deze twee godsdiensten het handig bekeken.

    Het is niet eens zo'n grote denkstap om in de dood en verrijzenis van de heere de opkomst en ondergang van de zon te zien enz. enz. Alle verschijnselen in deze wereld zijn te zien als uitdrukking van een hogere macht, zeker als je ze niet rationeel kunt verklaren. De stap van het zelf nadenken is het begin geweest van het einde van almachtige goden en was toentertijd levenslink. Nu vaak ook nog.

    Omdat mensen denken klein te zijn kijken ze naar boven en maken ze opperwezens die een ' verbeterde' versie van henzelf zijn. Vervolgens laten ze zich door deze creatie in de luren leggen. Heb je het ooit zo zout gegeten?

  • , di 19 april 2011 15:59 Reageer op

    Wát een gezwets!!
    Sorry dat ik het zeg, maar humanisten hebben -tig maal meer humaniteit in zich( de naam alleen al zegt het al) dan religieuzen, die zich gebonden voelen aan achterhaalde onzin.
    Ik ontken niet dat er gelovige mensen zijn die wel degelijk weten wat humaan zijn is, ik heb met ze gewerkt tenslotte, en die zijn prima in orde, maar hang humaniteit of ethiek niet op aan een geloof of levensovertuiging.
    Dat soort kwaliteiten zit in de mens zelf, en religie heeft daar niet of nauwelijks invloed op.
    Een religieuze klootzak(Bisschop in België) is en blijft een klootzak.
    En dat gezwets over * Jesus was een Jood*.
    Hij is, als je het sprokementje geloven wilt door Joden verraden.

    Ik wens helemaal geen enkele overeenkomst te zien tussen gristendom, jodendom, islam of humanisme.
    Ik beoordeel mensen op wat ik van ze zie en meemaak.
    Daar ben ik nog altijd aardig mee weg gekomen.

    Want U maakt één grote denkfout: seculier Nederland is niet per definitie normen- en waardenloos.

  • Piet de Geus, di 19 april 2011 16:42 in reactie op Reageer op Piet

    Piet

    "En dat gezwets over * Jesus was een Jood*.
    Hij is, als je het sprokementje geloven wilt door Joden verraden."

    Als je dan toch in dat sprookje gelooft, moet je constateren dat de joden indertijd zo weinig zelfreinigend vermogen hadden dat ze die sekteleider ruim dertig jaar zijn gang hebben laten gaan.

  • , di 19 april 2011 17:03 in reactie op Piet de Geus Reageer op

    Klopt.Piet, ik geloof niet in dat sprookje en jij ook niet...........dus wat ze vroeger in Judaea deden is me ook volkomen worst.
    Ik probeer altijd me gematigd op te stellen tegenover gelovige mensen, maar wanneer ze zichzelf op de borst gaan staan kloppen asvanwege hun suprematie, dan breken de vliezen hier...............;;--))

  • Aert Willem d'Holbach, di 19 april 2011 21:20 in reactie op Piet de Geus Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Sekteleider :-)

    Dat is ook wel een goede. Ik heb hem altijd beschouwd als een onschuldige hippie avant la lettre die onschuldige wartaal (lees: filosofie "light") uitsloeg met twaalf onnozele halzen als onderdanige vrinden, die hem wel boeiend vonden. Dat is hem uiteindelijk noodlottig geworden.

    Maar sekteleider... ja... da's ook wel acceptabel.

  • Piet de Geus, di 19 april 2011 22:38 in reactie op Aert Willem d'Holbach Reageer op Piet

    Piet

    En dat is niet alleen een grap: dat hele christendom is begonnen als een joodse sekte. Een sekte die het monotheïsme tot iets gevaarlijks maakte door het te injecteren met bekeringsdrang (wat het jodendom niet kende en niet kent). De islam is daar min of meer een variant op, met niet alleen dezelfde "historische" bronnen, maar bovenal met diezelfde explosieve cocktail: monotheïstisch met bekeringsdrang. Het is die combinatie waar de meeste ellende met religieuzen uit is te verklaren: van duizend jaar duisternis onder de roomsen tot het gros van de hedendaagse conflicten waarbij bevolkingsgroepen elkaar de strot afbijten.

  • Evert van Vliet, di 19 april 2011 23:11 in reactie op Piet de Geus Reageer op Evert

    Evert

    En het verschil met het winstbejag is?......... grensoverschrijdend zit beiden in de geërfde genen.

  • Aert Willem d'Holbach, di 19 april 2011 23:49 in reactie op Piet de Geus Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    En precies daarom is religie zwaar kut.

  • - -, wo 20 april 2011 00:13 in reactie op Aert Willem d'Holbach Reageer op -

    -

    U spreekt uit ervaring?

  • Aert Willem d'Holbach, wo 20 april 2011 08:41 in reactie op - - Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Ik spreek een waarde-oordeel uit. De ervaringen kunnen we allen via de media tot ons nemen. Over incest door gereformeerden, pedofilie door katholieken en moslims, stenigingen en ga zo maar door.

    Zwaar kut, dergelijke misdaden tegen mensen.

  • Evert van Vliet, wo 20 april 2011 12:08 in reactie op Aert Willem d'Holbach Reageer op Evert

    Evert

    Poen doet net zo hard mee anders.

  • Aert Willem d'Holbach, wo 20 april 2011 19:05 in reactie op Evert van Vliet Reageer op Aert Willem

    Aert Willem

    Welk een verrassende wending. De aanhoudende droogte schijnt zo hier en daar tot verhoogde waakzaamheid te leiden.

  • Gesus , di 19 april 2011 15:51 Reageer op Gesus

    Gesus

    wat een onzin .
    het is juist de leugen van humaniteit die de mens er in laat trappen .

  • Evert van Vliet, di 19 april 2011 15:45 Reageer op Evert

    Evert

    "Jodendom, christendom en islam hebben alle drie een kern van humaniteit in zich. Seculier Nederland lijkt dat wel eens te vergeten."

    Het zijn dan ook net mensen, de onzin die de boel constant ondermijnt krijg je d'r botweg bijgeleverd, en toen?

    Feit is dat iedere klinkklare nonsens verkondiger ook zo af en toe iets zinnigs aanhaalt om zichzelf van poten te voorzien...politiek!
    De leerstoelen, banken, kuipzetels en tronen staan d'r op en daar wordt ook nog eens volop in onderwezen nb!

  • Ton evertsen, di 19 april 2011 15:29 Reageer op Ton

    Ton

    "Jodendom, christendom en islam hebben alle drie een kern van humaniteit in zich. Seculier Nederland lijkt dat wel eens te vergeten"

    ik denk dat het meer is dat de andere kant (toegeven ook een onderdeel van het menselijke gedrag) van religie: geweld, overheersing, discriminatie en machtswellust dat deel overschaduwd

    zie het maar zo als ik de hele dag aardig tegen je ben en opeens begin ik te schelden tegen je dan zul je later zeggen die ton die schold toch zo, en dat is dan nog een moment. Religie heeft altijd met 1 hand vrede en liefde gepredikt en met de andere de knoet gezwaaid.

  • x x, di 19 april 2011 15:15 Reageer op x

    x

    Heeft seculier Nederland geen kern van humaniteit in zich?

  • R van der Hoorn, di 19 april 2011 15:10 Reageer op R

    R

    "Graag benadruk ik de overeenkomsten tussen jodendom, christendom en islam. Niet omdat ze het zelfde zijn. Maar wel omdat zij alledrie een kern van humaniteit in zich hebben. Seculier Nederland lijkt dat te vergeten en staart zich blind op alles wat strenge en orthodoxe joden, christenen en moslims aan beperkingen en onvrijheden opleggen."

    Humaniteit is wat mij betreft een kernbeginsel van het mens-zijn; dat religies zich hierop baseren is dan niet meer dan logisch. "Seculier Nederland" (de auteur tracht hier trouwens mooi niet-religieuze personen te groeperen, maar dit terzijde) heeft uiteraard geen problemen met humaniteit, integendeel! Maar humaniteit is geen eigenschap van een religie. Een religieus persoon is niet meer humaan dan een niet-religieus persoon (en andersom ook niet trouwens).

  • Schuur (zaam), di 19 april 2011 15:05 Reageer op Schuur

    Schuur

    De ondertitel alleen al deed me grinniken.

    "Jodendom, christendom en islam hebben alle drie een kern van humaniteit in zich."

    Hindoeïsme heeft ook een kern van humaniteit. En Boeddhisme heeft dat ook. En taoïsme. Confucianisme. Shintoïsme, Jainisme, natuurreligies. Allemaal hebben ze wel een kern van humaniteit.

    Blijkbaar is humaniteit dus niet streek- en/of religiegebonden. Het is zeer zeker geen exclusief begrip voor de drie monotheïstische religies. Eerder lijkt het of de kern van humaniteit in onszelf, de mens, te vinden is, onafhankelijk waar men zich bevindt en in welke god(en) men gelooft.

    Wie de "authentieke aspecten van religieuze tradities die gericht zijn op humaniteit, gerechtigheid en bevrijding" wil zien, doet er derhalve goed aan niet naar religie te kijken, maar naar de verstandelijke en sociale vermogens van Homo Sapiens zelf.

  • Dr. Strangelove, wo 20 april 2011 13:28 in reactie op Schuur (zaam) Reageer op Dr.

    Dr.

    spot on.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven