Bio Bekijk alles van John Verhoeven Word fan

John Verhoeven

John Verhoeven Mediamaker en communicatie-adviseur

05 december 2009 Reageer (15) 1332 x bekeken Wereld RSS

Wie ontdekt de viagrapil voor de hulp?

De bijwerkingen van ontwikkelingshulp zijn soms erger dan de verwachte helende werking. Waarom worden die niet bestreden?

Ontwikkelingshulp, is het nou ergens goed voor of niet? Voor- en tegenstanders gaan elkaar met hevige argumenten te lijf. Gek genoeg hebben ze allebei een beetje gelijk. Hoe kan dat? Omdat de voorstander te weinig oog heeft voor de ongewenste bijwerkingen. En de tegenstander vooral uit die negatieve bijwerkingen zijn ‘nee’ haalt. De hulpsector zou veel kunnen leren van de farmaceutische industrie. Daar wordt een medicijn vooral beoordeeld op het ontbreken van nare bijwerkingen. Waarom doet de hulpindustrie dat niet?

Wie aan ontwikkelingshulp wil doen heeft de wind tegen. Van links tot rechts,  van ‘reaguurder’ tot de gewichtige Verenigde Naties, iedereen heeft wel iets te mekkeren: hulp werkt niet, het veroorzaakt zelfs meer ellende dan goeds, kappen ermee!

De argumentatie is voorspelbaar en saai, ik sla dat hier over. Maar wat mij vooral opvalt, is de vreemde opstelling die erachter zit. De hulpsector en haar fans zullen altijd benadrukken hoeveel goeds de hulp brengt: dankzij u kan dit kind naar school! Met uw euro bestrijden we de lepra!
Deze verhalen slaan rechtstreeks op de hoofdwerking van het medicijn: beter onderwijs, minder nare ziekten. Dat hulp ook allerlei ongewenste en onverwachte gevolgen kan hebben, wordt zo langzamerhand wel erkend door de hulporganisaties, al gaat dat vaak schoorvoetend en met merkbare tegenzin. Maar hoe dat allemaal precies zit weten we niet. Vervelend, die bijwerkingen, maar ja, het is ook zo lastig in die arme landen, en u weet: waar gehakt wordt.... Nadelige effecten worden niet of nauwelijks meegenomen in de evaluaties, áls er al iemand is die het verband durft te leggen tussen hulp (bijvoorbeeld: een waterproject) en die vervelende bijwerking (bijvoorbeeld: meer hoertjes in de kroeg).
Tegenstanders van hulp gaan juist liever voorbij aan het positieve effect, ze zien alleen de bijwerkingen: de corruptie op hoge niveaus, de fraude met de enorme geldstromen uit de hulp, die vaak vele malen groter zijn dan de lokale overheidsbudgetten, enzovoorts.

Zonder hier te willen klinken als de Grote Verzoener: ze hebben allebei gelijk. Bijwerkingen zijn soms erger dan de verwachte helende werking – als die er al is. Wie wel eens in een straatarm land is geweest waar de VN en de hulpindustrie zijn neergestreken, kent de beelden. Torenhoge huurprijzen voor gammele kantoortjes, dagvergoedingen van 200 dollar of meer voor de lokale talenten die met hun westerse opleiding meteen aan de slag kunnen bij de internationale organisaties. En dus geen bedrijfje beginnen of voor hun regering gaan werken, de VN betalen immers veel beter. Organisaties die grote delen van de publieke sector hebben overgenomen van de regering, en daar direct hun eigen voorkeuren in doordrukken (meer vrouwen op de loonlijst!). En de regering die zwak en corrupt is omdat ze naar de pijpen danst van de hulpindustrie (daar komt immers het geld vandaan), in plaats van te luisteren naar hun burgers. En natuurlijk drommen er dagelijks jonge prostituees rond de (voor de gewone mensen onbetaalbare) restaurantjes waar de vaak al wat oudere ontwikkelingswerkers ’s avonds gretig verzamelen na een lange dag armoede bestrijden.

Aan de andere kant zijn er sterk gedaalde sterftecijfers. Kinderen gaan niet meer zo massaal dood dankzij schoon drinkwater, met dank aan de hulporganisaties. En dus krijgen de scholen het te druk, waar zijn die beloofde onderwijzers nou? En misschien is er soms ook te weinig voedsel voor al die nieuwe mondjes. Waar blijft die voedselhulp nou? En waar zijn de subsidies waarmee de lokale boeren kunnen investeren in een betere oogst? Dat heet ontwikkeling.

Het onderscheid tussen het gehoopte effect en de feitelijke werking van de hulp is kunstmatig en ongezond voor een goed totaalbeeld. We zouden het niet meer moeten hebben over ‘bijwerkingen’ maar, gewoon, over de ‘werking’ van hulp. Bij een project zijn er duidelijke doelstellingen, maar ook onverwachte gevolgen. Waarom zou het een belangrijker zijn dan het andere?

Uit de aanpak van de medicijnindustrie weten we dat bijwerkingen soms veel belangrijker zijn. Ze worden ook veel strenger gemeten dan het gehoopte effect. Want een goed medicijn is heel fijn, nog fijner is het als mensen niet doodgaat aan een vervelende bijwerking. Waarom meten de hulpverleners, de overheden en de toezichthouders niet zowel het ene als het andere en dan allebei even grondig?

Ik denk dat er uit de ‘bijwerking’ net zo veel te leren is als uit het meten van de gehoopte werking. Waarschijnlijk zelfs meer. En, wie weet, komen we een bijwerking op het spoor die de oorspronkelijke werking ver in de schaduw stelt. Zoals bij Pfizer’s medicijn Viagra. Weet iemand nog waar dat oorspronkelijk voor was bedoeld? Ik denk van niet. Maar we weten allemaal waar we het nu voor kunnen gebruiken: een fijne bijwerking.
Als we de bijwerkingen niet beter gaan meten, ontdekken we die “viagra van de hulp” natuurlijk nooit.


Laatste Reacties (15) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Joop Schouten, ma 07 december 2009 11:31 Reageer op Joop

    Joop

    De hulpverleningsindustrie is de 5e grootste economie op aarde!
    Zo'n geldpot is dus behoorlijk lucratief voor de bestuurders van de organisaties (vette lonen), corrupte derdewereldland regeringsleiders, leveranciers van hulpgoederen, militairen én rebellen legers.

  • Mostafa Mouktafi, ma 07 december 2009 11:10 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    De echte hulp bestaat niet meneer, het is een bedacht slim middel om ergens naar binnen te komen.

  • Rouane Rabbit, di 08 december 2009 13:24 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Rouane

    Rouane

    Ik denk ook dat dat waar is. het dient om politiek welgezinde regimes in stand te houden, en als excuus voor de handel-barrières.

    De kosten van ontwikkelingshulp zijn veel lager dan de winst die wordt gemaakt met het leegroven van het land dat hulp krijgt.

  • Ton evertsen, ma 07 december 2009 10:05 Reageer op Ton

    Ton

    "Ik vind ook heel logisch als de Indianen hun land Amerika en hun eigendommen van de Amerikanen terug eisen en krijgen." oke dan ook de arabieren weg uit noord afrika de turken uit turkije (zijn tenslotte ook niet de echte bewoners)

    onrealistisch en alleen maar bedoeld om de discussie dood te slaan.

    Het probleem is dat we dus geen hulp verlenen, maar dat hulp een industrie geworden is. Tenminste 1 grote hongersnood in ethiopie is een direct gevolg van voedselhulp geweest, de locale boeren konden (logisch) niet met gratis voedsel concurreren en konden dus geen nieuw zaaisel kopen.

    Echte hulp zou bestaan uit kennis en informatie, de mensen kunnen het zelf maar wij moeten zo nodig een grote jeep met logo's neerzetten. Het probleem oplossen zou een hele industrie overbodig maken, wat zouden die mensen dan moeten doen. Koenders zelf heeft toegegeven dat een fors deel van het geld in zakken is verdwenen, nu praat men over miljarden om het klimaat te compenseren, wie gelooft er nog dat dat geld nuttig besteed gaat worden?

  • Meneer Dick, zo 06 december 2009 19:36 Reageer op Meneer

    Meneer

    Ik ben nu 54 jaar oud. Ik was 9 jaar toen ik bewust werd van armoede en onderontwikkeling in de wereld. De eerste TV's bestonden toen net. Nu zijn wij in staat om scherpe beelden zien vanaf Mars. En de armoedebestrijding in de wereld? Wat is bereikt in mijn afgelopen 45 jaar? Is armoede verdwenen over zeg 45 jaar? Is het onmogelijk?
    Nee natuurlijk niet. Als we in staat zijn om een Kanaaltunnel te bouwen, is heel veel mogelijk. Maar dan moeten wij harde eisen stellen aan ontwikkelingslanden in ruil voor geld en hulp. Foei, neokolonialisme? Ach, iedereen die zich ethischer vind dan mij: gokje wagen of volgend kabinet meer of minder budget beschikbaar stelt? Zonder harde eisen verdwijnt alle draagvlak in Nederland. Kies eieren voor je geld, dan blijft er nog wat over van onze ontwikkelingshulp.

  • Mostafa Mouktafi, zo 06 december 2009 18:17 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    Ik vind ook heel logisch als de Indianen hun land Amerika en hun eigendommen van de Amerikanen terug eisen en krijgen.

  • Rouane Rabbit, di 08 december 2009 13:28 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Rouane

    Rouane

    Dat ben ik niet met je eens, de Indianen van wie het land is afgenomen zijn honderd jaar geleden overleden. Om op basis van ras grote hoeveelheden geld te geven aan indianen vind ik racistisch.

    Indien er blanken geruime tijd, meerdere generaties, in Noord Amerika of in Afrika wonen hebben die net zoveel rechten en plichten als de oorspronkelijke bevolking

  • Mostafa Mouktafi, zo 06 december 2009 16:21 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    Het ontwikkelingshulp is niet het juist woord in het afrikkanse onderwerp in Europa. Europa heeft Afrika leeg geplunderd in de vorige eeuw, alles wat geld waarde, boven en onder de grond, werd leeg gezogen en het gaat hier om hele waarde dingen: Goud en diament mijnen, olie...ect..
    Geef Afrika haar geld terug en maak met Afrika een sterk economie , het is ook een wapen tegen de invloed van China op de wereldmarkt.

  • Carl Mangold, zo 06 december 2009 17:42 in reactie op Mostafa Mouktafi Reageer op Carl

    Carl

    Jij maakt je er wel heel gemakkelijk vanaf, Mostafa. Gewoon teruggeven wat we er ooit van gejat hebben, en zand erover - zoek 't nu verder zelf maar uit.

    Ik neem aan dat je - om dit alles een beetje eerlijk te laten verlopen - de inmiddels ontvangen ontwikkelingshulp daar dan vanaf trekt, en Afrika indien nodig het teveel laat terugbetalen?

    Enneh... moeten we dan ook niet alle andere werelddelen - zoals bijvoorbeeld Noord Amerika, de huidige USA - terugbetalen wat we er ooit van geroofd hebben?

  • Carl Mangold, zo 06 december 2009 15:51 Reageer op Carl

    Carl

    Het woord 'ontwikkelingshulp' is een samenvoeging van twee woorden: 'ontwikkeling' en 'hulp'. Wij helpen die mensen zichzelf dus te ontwikkelen.

    Om de inmiddels decennia lange ontwikkelingshulp op waarde te toetsen moeten we dus kijken naar de mate waarin die mensen en landen zichzelf inmiddels hebben ontwikkeld. Hoe staat het bijvoorbeeld met hun onderwijs? En hebben ze hun economie en financiën een beetje op orde kunnen brengen? Hebben ze een goed functionerend energienet aangelegd? En hoe hebben ze hun infrastructuur ontwikkeld?

    Als van bovenstaande dingen weinig of niets is terechtgekomen moeten we helaas concluderen dat die ontwikkelingshulp niet werkt.

    Vervolgens zouden we moeten kiezen om de blijkbaar niet functionerende samenvoeging maar weer op te splitsen. En dus óf onvoorwaardelijk hulp te gaan bieden, óf hun ontwikkeling voor onze rekening nemen.

  • Sylvia Stuurman, zo 06 december 2009 14:33 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Die viagrapil, is dat niet gewoon het stoppen met het subsidiéren van Europese landbouw, en het opheffen van importbeperkingen, zoda producten uit Afrika echt kunnen concurreren met Europese producten?

  • Rouane Rabbit, di 08 december 2009 13:30 in reactie op Sylvia Stuurman Reageer op Rouane

    Rouane

    Precies, ontwikkelingshulp zal dan snel overbodig worden. De westerse invloed in Afrika moet dan op basis van gelijkheid worden verdiend.

    Maar daar houdt het westen niet van. Ontwikkelingshulp dient vooral het westen.

  • Rob van Koot, zo 06 december 2009 12:46 Reageer op Rob

    Rob

    Heel mooi stukje tekst. Ik heb altijd aarzelingen met louter geld doneren. We moeten mensen leren op eigen benen te staan. Anders wordt het niks.

  • Derek Groen, za 05 december 2009 15:24 Reageer op Derek

    Derek

    Ik vind dit een sterk stuk. De hamvraag is uiteraard: wie kan deze 'viagrapil' uberhaupt ontdekken. Veel goede doelen zijn te kleinschalig om echt effectief onderzoek hiernaar te doen, maar zouden misschie nwel een steentje bij kunnen dragen door uitvoerig over bijwerkingen te gaan rapporterren. Zijn er wetenschappers aan universiteiten die in dit vakgebied opereren?

  • harrie geenen, za 05 december 2009 14:18 Reageer op harrie

    harrie

    Uitgebreid strategisch denken is niet gebruikelijk onder politici. Het valt ook niet mee met drukke agenda's en veel deelbelangen.
    De media helpen ook niet echt mee. Ze worden steeds sneller dus simpeler. Intellectuele leiders dan maar? U geeft wel 2 partijen aan, maar blijft met een doortimmerde eigen opinie afwezig.
    Als u de integrale situatie wel begrijpt, kom dan maar op met een opinie die verder gaat dan een leegte beschrijving.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven