Bio Bekijk alles van Ronald van Raak Word fan

Ronald van Raak

Ronald van Raak Tweede Kamerlid voor de SP

21 februari 2012 Reageer (25) 723 x bekeken Politiek RSS

Welke lessen trekt Bolkestein?

Rousseau leert ons het belang van de menselijke maat

Geachte heer Bolkestein, Wij komen uit dezelfde familie. Niet persoonlijk, uw vader was president van het Amsterdams Gerechtshof, die van mij vrachtwagenchauffeur bij een Brabants bouwbedrijf. Maar politiek zijn we wel familie: liberalisme en socialisme zijn beide kinderen van de Verlichting. Binnenkort gaan we met elkaar in debat over Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), die driehonderd jaar geleden werd geboren. Rousseau was een typische Verlichtingsdenker, maar tegelijk een felle criticus van de liberale maatschappij. Hij stelt de vraag waarom mensen zich niet thuis voelen in onze samenleving.

Rousseau waarschuwde voor een maatschappij die mensen verleidt tot egoïsme, maar was een uiterst zelfingenomen iemand. De filosoof verheerlijkte de authenticiteit van zelfstandige kleine boeren, maar liet zich onderhouden door rijke adellijke dames. Hij schreef een indringend opvoedkundig boek, de Emile (1762), maar legde zijn vijf kinderen te vondeling. Die tegenstellingen in de persoon van Rousseau komen ook terug in zijn werk.

Rousseau is een liberale denker, zijn filosofie is geschreven met het oog op het geluk van de individuele burger. Maar juist daarom heeft hij een afkeer van de liberale samenleving. Handel en industrie, een economie 'die het geld snel doet circuleren', hebben volgens hem ook gevolgen voor de publieke moraal: 'Zo zult u een volk krijgen dat net zo arglistig, driftig, hebzuchtig, ambitieus, kruiperig en onbetrouwbaar is als alle andere.'

U bent het vast eens met Rousseau dat markt en moraal niet los staan van elkaar. De huidige financiële crisis lijkt de filosoof in ieder geval gelijk te geven: arglist, hebzucht en onbetrouwbaarheid van bankiers brachten ons op de rand van de afgrond. Dat geldt ook voor het gedrag van politici, veel VVD-kopstukken waren nauw betrokken bij het debacle met de DSB-bank. En dat geldt voor managers bij ziekenhuizen, hogescholen en woningcorporaties, die publieke dienstverlening ondergeschikt maken aan de eigen portemonnee.

De oplossingen waar Rousseau mee komt zijn echter niet overtuigend. Hij bepleitte een immigratie uit de moderne samenleving, in traditionele boerengemeenschappen. Ook predikte hij een 'innerlijke immigratie', het afzien van zelfontplooiing en ambities. Dat was in de achttiende eeuw al een doodlopende weg, de tijd laat zich niet stilzetten. Liberalen en socialisten kozen daarom voor de stap vooruit, door de samenleving opnieuw vorm te geven: door planning van de economie en door invoering van marktwerking.

Van mijn kritiek op grote sociale experimenten hoef ik u niet te overtuigen. Mijn partij heeft in de jaren zeventig afstand genomen van voorbeelden uit het buitenland. SP'ers worden vaak als eerste geconfronteerd met de slachtoffers van sociale experimenten, van welke politieke kleur dan ook. Daarom hebben wij ons ook met succes verzet tegen de Bolkestein-richtlijn, de voorstellen om Europese landen te laten concurreren op lonen en arbeidsvoorwaarden. Daarom hadden wij ook kritiek op de euro, het grootste politieke experiment van deze tijd.

Ik ben benieuwd welke lessen u trekt uit de huidige crisis. Vluchten uit de moderne maatschappij, zoals Rousseau voorstelde, willen we beide niet. Maar deze filosoof toont ons wel de duistere kant van de Verlichting. De maatschappij is enorm ingewikkeld geworden, terwijl veel mensen behoefte hebben aan overzicht. Zorg in de buurt en kleinschalig onderwijs, banken en bedrijven die je kunt vertrouwen. Wat minder politieke ambities en wat meer menselijke maat.

Laten we om te beginnen stoppen met regeren over de hoofden van mensen. Geen Europese experimenten met de economie en geen publieke experimenten met marktwerking, als de bevolking dat niet ziet zitten. Misschien is dat de belangrijkste les van Rousseau: minder luisteren naar grote verhalen van politici en kritiek van de burgers wat serieuzer nemen.

Met vriendelijke groet,

Ronald van Raak

Deze brief verscheen in NRC Handelsblad van 21 februari.

Laatste Reacties (25) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Thom Holterman, wo 22 februari 2012 09:42 Reageer op Thom

    Thom

    Menselijke Maat: een libertaire gedachte

    Het is best dat de heer Raak de heer Bolkestein uitdaagt op het onderwerp ‘menselijke maat’. Maar om daarvoor de omweg van denkbeelden van Rousseau te nemen, lijkt me een gevaarlijke route. Al snel raakt men daarbij namelijk verstrikt in een ‘totalitarisme’ discussie (substitutietheorie om de ‘volonté générale’ effectief te laten zijn, een theorie ook toegepast in het leninisme en bij de rooms-katholieke kerk. De geschiedenis heeft geleerd, wat er dan gebeurt!).

    Neen, voor de menselijke maat kan men zich beter beroepen op het boek getiteld ‘Small is beautiful’ (1973) van de Britse econoom E.F. Schumacher (1911-1977). Maar dat verwerkt een libertaire gedachte en ik vraag me af of de SP daarop zit te wachten…

    Waarom dus Bolkestein niet op het oorspronkelijke liberale gedachtegoed uitgedaagd via het werk van de Duitse socioloog en econoom Franz Oppenheimer (1864-1943)? Die is niet alleen een geziene gast bij libertairen (vanwege zijn veroveringstheorie wat het ont- en bestaan van de staat betreft), maar ook bij de libertariers. De laatsten vertolken het klassieke, ‘oorspronkelijke’ (John Locke, Adam Smith), liberalisme.

    Zie over Oppenheimer en de verwerking van ideeën van hem bij deze klassieke liberalen, mijn bespreking van het boek van de libertarische rechtsfilosoof Frank van Dun:

    http://tijdschriftdeas.wordpress.com/2012/02/11/franz-oppenheimer-1864-1943-libertarisme-en-recht-markt-en-staat/

  • de heer Meijerink, wo 22 februari 2012 07:42 Reageer op de heer

    de heer

    Als reactie op innige band van Rousseau met het geloof stelde Karl Marx dat 'godsdienst de opium VAN het volk was'. Dat is de enige stelling van Marx die nog steeds stand houdt, want alle ander bleken, door zijn misvatting dat mensen sociale wezens zijn, helaas(?) niet waar te zijn. Er zal geen socialistische heilstaat ontstaan via het communisme, want (helaas voor Darwin) in 'the struggle for life' zullen de meest aangepaste en de gezondste mensen overleven.
    Niet alleen de meest gezonde mensen, maar veel meer de meest aangepaste mensen, zij die via veel geëlleboog en voordringerij de anderen wegdrukken. Dat hebben alle communistische experimenten aangetoond: er zullen altijd individuen zijn die zonder scrupules zich ten koste van alle anderen naar boven werken en vervolgens hun vriendjes en vazallen om zich heen gaan verzamelen. Dat nepotisme was in heel Oost-Europa en Azië pijnlijk te zien.
    Overigens zie je dit ook in kolonies/kuddes/troepen van andere soorten zoogdieren. Door veel vleierij bij het alfa dier en diens directe naasten en onderlinge intriges 'ellebogen' de beesten zich naar een 'hogere standaard'.

  • Tom Meijer, wo 22 februari 2012 14:55 in reactie op de heer Meijerink Reageer op Tom

    Tom

    U spreekt uzelf tegen. De mens is een sociaal dier en dat is een algemeen bekend en geaccepteerd biologisch gegeven. U illustreert dat nota bene zelf in Uw laatste zin waarin U typerend sociaal gedrag bij andere zoogdieren laat zien.
    Verder doet U met Darwin hetzelfde als abjecte ideologieën doen die aanhangers van het sociaal darwinisme waren. Dat heeft Darwin helemaal nooit bedoeld en zo werkt evolutie 'dus' ook niet.

  • Tom Meijer, di 21 februari 2012 23:20 Reageer op Tom

    Tom

    Rousseau heeft de verlichting een bedenkelijke kant op gestuurd. Hij was slimmer dan de voorvechters van de echte verlichting uit opportunistische en ijdele overwegingen. Hij was een immoreel persoon die zich door rijke dames liet betalen, ruzie met hen zocht (met iedereen trouwens), hen ervoor uitschold, zijn voormalige geestverwanten zwart maakte ten eigen voordeel, zijn kinderen inderdaad niet opvoedde en nog veel meer van dit fraais. Kortom een mislukt mens. Hij vond dat gewone mensen niet zonder godsdienst konden (hij zelf wel trouwens. Een trekje van wel meer zogenaamd verlichte geesten) en dat heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat zijn versie van de verlichting meer bij de revolutionairen in de smaak viel dan de echte verlichting die oa ook voor een veel vrijere seksuele moraal waren. 'Verlichting met god' (een contradictio in terminis) heeft het uiteindelijk ook onder meer conservatief bewind gered. Natuurlijk omdat god er voorlopig mee gered werd. We zijn er door dit sujet gewoon ingeluisd. Niets om echt prat op te gaan, dat huidige rudiment van 'verlichting'.

  • Lok Rup, wo 22 februari 2012 04:33 in reactie op Tom Meijer Reageer op Lok

    Lok

    Welke "klassieke" Verlichtingsdenker is vlg. u, Tom Meijer, dan het best in staat om het "Westen" te inspireren tot een actueel mens- en wereldbeeld dat het globaliserings"geweld" adequaat zou kunnen beheersen ?
    Want die globalisering is toch HET actuele structuurtransformerend proces waarover Van Raak en Bolkestein voor alles zouden moeten debatteren?

    Afgeleid van deze basisvraag stel ik MIJZELF (dus NIET aan u) de volgende subvragen.

    De eerste subvraag is: "Aan wie komen de nieuwe economische machtsverhoudingen in de wereld de facto ten goede?".
    Of anders gezegd: "Wat in het "Westen" verdwijnt aan welvaart(sgroei) aan wie komt dat ten goede: nieuwe landen(blokken), hun economische elites of hun bevolkingen in den brede?"

    En een tweede subvraag: "Hoe de stelling te beoordelen dat het confucianisme een onmisbaar element is in de actuele economische opbloei van delen van Azie (China, Taiwan, Korea enz.)?"

    En een derde subvraag: "Hoe te denken over een recente uitspraak van de Wereldbank dat Sharia-bankieren een goed alternatief zou kunnen zijn voor het ontspoorde kapitalistische bankieren?"

    Kortom: "Is de Verlichting in het "Westen" met een steeds toenemende (na)druk op het zelfredzame individu (via individualisering, emancipatie, secularisatie) en zijn/haar huidige vlot gebabbel (lees: debatingcultuur) niet in een doodlopende steeg terecht gekomen en wordt het dan geen tijd om te verkennen hoe onze rasgenoten "sapiens" elders in de wereld met succes hun economieen in deze fase van structurele mondiale veranderingen weten te ontwikkelen?"

    "Zo neen, waarom niet?
    Dogmatisme mbt het eigen mytische "vooruitgangsgeloof" of iets heel positiefs dat mij nu nog ontgaat?"

    En met die laatste subvraag ben ikzelf weer terug bij af: de actuele inspiratie voor de Nederlandse politiek vanuit de oorspronkelijke Verlichting!

    Nog werkzaam medicijn of langzamerhand behoorlijk uitgewerkt?
    Ikzelf vind het zog. "egalitaire bevrijdingsliberalisme" (term ontleend aan dr. J.D. Snel) zich uitend in het huidige populisme een overduidelijk voorbeeld van een doodlopende steeg!

    Dat zou m.i. de basisvraag voor een debat Van Raak-Bolkestein moeten zijn en minder de "historische eigenaardigheden" van de "founding fathers" van de Verlichting!

    Of zijn hun eigenaardigheden" van toen in essentie dezelfde "eigenaardigheden" van "sapiens" van nu (instincten, breintypen) en wordt dat laatste HET basisdiscussiethema ("sapens, leer uzelf beter kennnen") van de toekomst?

  • Tom Meijer, wo 22 februari 2012 12:53 in reactie op Lok Rup Reageer op Tom

    Tom

    Waarom stelt U die vragen in'shemelsnaam aan mij.
    Het enige waar ik op in ging is het historische feit dat Rousseau de verlichting gekaapt heeft. Via deze meneer kwam het verzonnen opperwezen door de achterdeur toch weer de verlichting binnengeslopen. Dat heeft belangrijke gevolgen gehad als het om gezagsverhoudingen, de moraal, ideeën over geweld, etc. gaat. Die zijn door de verlichting a la Rousseau niet wezenlijk aangetast, terwijl als de andere weg gevolgd was, dat wel gebeurd zou zijn.
    De richting die werd aangegeven door Diderot en Holbach kwam dichter bij de geest van de verlichting. Rousseau was persoonlijk bang voor de consequenties. Hij kon ze zelf niet aan en vond dat dat voor iedereen maar moest gelden. Daarnaast was het een huichelachtig persoon omdat hij niet toepaste wat hij zelf predikte.
    Over het verschil tussen de verlichting van Diderot en die van Rousseau is de laatste jaren goede literatuur verschenen en het voert domweg veel te ver om daar hier op in te gaan. Dat de discussie relevant is voor de huidige situatie leidt geen twijfel. Dat het moeilijk zal zijn de richting na alles wat er sinds Rousseau gebeurd is alsnog om te buigen is een sisyphusklus maar er zijn hier en daar toch wel hoopvolle signalen.

  • Lok Rup, do 23 februari 2012 01:16 in reactie op Tom Meijer Reageer op Lok

    Lok

    Ik stelde alleen die eerste vraag aan u wegens uw expliciete kritiek op Rousseau.
    U heeft daar voor mij ook feitelijk op geantwoord. Waarvoor dank.

    Samen met de info van de heer Thom Holterman hierboven heb ik weer wat stukjes van de legpuzzel gevonden.

  • Dr. Strangelove, di 21 februari 2012 22:58 Reageer op Dr.

    Dr.

    "Welke lessen trekt Bolkestein?"

    Beledig nooit franse loodgieters vlak voor het gaat vriezen.

  • Ralph van der Geest, di 21 februari 2012 21:09 Reageer op Ralph

    Ralph

    Moet uiteraard Soeharto i.p.v. Soekarno zijn. Excuus voor de omissie.

  • Ralph van der Geest, di 21 februari 2012 19:57 Reageer op Ralph

    Ralph

    "U bent het vast eens met Rousseau dat markt en moraal niet los staan van elkaar".
    Waar baseert u dat in vredesnaam op meneer van Raak?
    Mag ik opmerken dat Bolkestein in zijn hoedanigheid van hooggeplaatst Shell medewerker precies in die tijden en op die plaatsen was waar weinig van moraal te merken was?
    Eind 1959 bijvoorbeeld als de britten op bloedige wijze een opstand in Kenia neerslaan waarbij tienduizenden doden vallen en evenzovele naar concentratiekampen worden gestuurd. Hatt er es nicht gewuesst?
    Wat te denken van de aanwezigheid van Bokestein namens Shell in Honduras en de innige banden met de massamoordenaar Arellano in de jaren '60 alsook in El Salvador dat geregeerd werd middels terreur, marteling, moord en verdwijningen.
    Waarom zijn de archieven van Shell niet openbaar inzake Indonesië, waar Soekarno nadat de 1 miljoen lijken van vakbondsleden, arbeiders, intellectuelen (...) zijn opgeruimd Bolkestein allerhartelijkst ontvangt namens Shell? Mij lijkt om heel duidelijke redenen. En wederom: hat er es nicht gewuesst?
    Hoeveel exportvergunningen heeft Bolkestein afgegeven als minister van EZ voor chemicaliën (...) aan het Irak van Sadam Hoessein.
    Pieter Hilhorst wijdde in dat verband vorig jaar nog een stuk aan het selectieve geheugen van Bolkestein.
    Kortom meneer van Raak, Bolkestein in één zin noemen met het begrip moraal is niet echt handig.
    Wat Bolkestein betreft lijkt slechts en ongeacht het aantal (gruwelijke) doden dat het teweeg brengt het adagium te gelden 'markt ja, moraal totaal niet van belang'.
    De man deugt niet.

  • Tom Meijer, di 21 februari 2012 22:44 in reactie op Ralph van der Geest Reageer op Tom

    Tom

    "De man deugt niet."
    Dat klopt, maar dat wisten we al heeeel lang. En dat weet Van Raak ook. Ooit van ironie gehoord?

  • Erwin Lamme, di 21 februari 2012 19:17 Reageer op Erwin

    Erwin

    Zowel het socialisme van de SP als het liberalisme van de VVD heeft grote nadelen. Het socialisme leidt op den duur tot een onbetaalbare overheid. Het liberalisme leidt tot economische crises. Daarom kies ik voor het sociaal-liberalisme van D66 of de sociaal-democratie van de PvdA. Beide partijen streven een sociaal-kapitalisme na waarbij iedereen profiteert van de grote markteconomie.

  • Dr. Strangelove, di 21 februari 2012 20:40 in reactie op Erwin Lamme Reageer op Dr.

    Dr.

    om precies die reden stem ik SP, dat is wat je doet als de balans tever is doorgeslagen, en het midden de weg kwijt is en aan de verkeerde kant is gaan staan.

  • Tom Meijer, di 21 februari 2012 23:09 in reactie op Erwin Lamme Reageer op Tom

    Tom

    "Het socialisme leidt op den duur tot een onbetaalbare overheid. Het liberalisme leidt tot economische crises."

    Nee en ja.

    Er is geen wezenlijk verschil tussen socialisme en sociaal-democratie. Dat is framing om associatie met het communisme te verkrijgen. Een sociaal-democratische partij beoogt een socialistische maatschappij tot stand te brengen met democratische middelen. Dat is gewoon het wezenlijke verschil met de vroege communisten. Die willen dat met geweld bereiken. Zij hebben toen ze in Rusland aan de macht kwamen hun vorm van het socialisme tot op het bot geperverteerd. Het communisme heeft nauwelijks nog iets met het socialisme te maken en heeft eerder essentiele kenmerken van het fascisme. Rechts gebruikt dit om socialisten in de verdomhoek te zetten. Het past prima in de leugenpolitiek die rechts altijd al gehanteerd heeft: als je een leugen maar vaak herhaald, wordt die vanzelf uiteindelijk 'waarheid'. Dat is hen al aardig gelukt. Veel naieve mensen denken inmiddels bij socialisme aan de communistische heilstaat en stemmen zelfs tegen hun eigen belangen op een rechtse partij.
    Door dit onderscheid tussen socialisme en sociaal-democratie te maken, maakt U zich schuldig aan verdere verspreiding van deze leugen en bevindt U zich in heel bedenkelijk gezelschap.
    De sociaal-democratie, de socialisten dus, hebben zich in tegenstelling tot de verschillende rechtse partijen altijd financieel verstandiger getoond en het is dus domweg onjuist om hen een grote overheid in de schoenen te schuiven. U trapt daarmee in de val van de rechtse propaganda.

  • Hjalmar Hoort, di 21 februari 2012 23:51 in reactie op Tom Meijer Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Wat ik altijd zo markant vind aan deze stelling is het schijnbare onvermogen om deze 'leugen' te ontkrachten. Hoe is het toch mogelijk dat socialisten sinds het communisme niet onder dat juk vandaan zijn gekomen? Je kan wel 'hullie' stellen, maar is dat dan niet een brevet van onvermogen afgeven? Vind het eigenlijk altijd een zwaktebod dat argument dat je nu aandraacht. Alsof socialisten niet al jaren roepen dat bezit de duivel is, of geld, of verschillen, etc. etc. er wordt over en weer nogal wat afgelogen kan ik je vertellen.

  • Marc Schouten, wo 22 februari 2012 00:48 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Marc

    Marc

    "Alsof socialisten niet al jaren roepen dat bezit de duivel is, of geld, of verschillen, etc. etc. er wordt over en weer nogal wat afgelogen kan ik je vertellen."

    Ten eerste...als je het over de duivel hebt heb je het over religie en religie is opium voor het volk. :P

    Ten tweede wordt er misschien heel wat afgelogen maar ik kan je vertellen dat het gewone volk in Rusland, qua levensniveau en behoefte, het beter had onder het communisme dan nu onder het juk van het kapitalisme. Toentertijd, en dat praat ik niet goed, was denken verdacht (maar dat is geen monopoly van het communisme of socialisme) maar IEDEREEN had eten, drinken, school, werk, gezondheidszorg....
    Maar dat apart

    Het feit dat er wordt gezegd dat je met een socialistische (of communistische) regeringsvorm geen bezit mag hebben is natuurlijk grootste nonsens en, in praktijk gebracht, heeft niets te maken met die stromingen. Wat het predikt is dat de productie middelen en de natuurlijke bronnen in handen van het volk moeten zijn en niet in handen van een zooi geldgeile opperbazen die het gebruiken in verrijking van zichzelf en hun familie.

    Kortom, als je (om in PVV-taal te spreken) erwtensoep gaat maken met bruine bonen kan je heel hard roepen dat het erwtensoep is maar in realiteit is het gewoon bruinebonensoep.

  • Tom Meijer, wo 22 februari 2012 13:08 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Tom

    Tom

    "Wat ik altijd zo markant vind aan deze stelling is het schijnbare onvermogen om deze 'leugen' te ontkrachten. Hoe is het toch mogelijk dat socialisten sinds het communisme niet onder dat juk vandaan zijn gekomen? Je kan wel 'hullie' stellen, maar is dat dan niet een brevet van onvermogen afgeven? Vind het eigenlijk altijd een zwaktebod dat argument dat je nu aandraacht."

    Dit is nu precies een voorbeeld van wat ik bedoel. Er geeft hier helemaal niemand een brevet van onvermogen af. Waar het om gaat is de kwaadwillige onterechte gelijkstelling van socialisme met communisme waaraan rechts zich schuldig maakt. Ik stel toch ook niet dat het conservatief-liberalisme een vorm van fascisme is? Dat is al net zo'n onterechte schofterige vergelijking. Ik zie dat niet als huilie (om maar eens een belachelijke term te gebruiken) doen, ik zie dat als een terechte terechtwijzing. U hangt een leugen aan en dat is altijd slecht, hoe je het ook keert of wendt. Over een zwaktebod gesproken zeg.

    "Alsof socialisten niet al jaren roepen dat bezit de duivel is, of geld, of verschillen, etc. etc. er wordt over en weer nogal wat afgelogen kan ik je vertellen."

    Een ander hardnekkig misverstand al zou ik het zelf ook een leugen noemen. Socialisten hebben nooit geroepen dat bezit, geld en verschillen de duivel is/zijn. Dat is wat rechts ervan maakt. Socialisten hebben vanaf het begin erop gehamerd dat deze zaken evenrediger moeten worden verdeeld. Dat is een kwestie van rechtvaardigheid. Verschillen bestaan en die kan je niet wegpoetsen. Exorbitante verschillen zijn inderdaad duivels en maatschappelijk zeer ongewenst omdat het leidt tot en inherent is aan machtsmisbruik. Het leidt uiteindelijk ook altijd tot maatschappelijke onvrede en als het extreem gevoeld wordt tot opstand. Terecht vind ik. Socialisten willen dat dus voorkomen. Rechts blijkbaar niet met als gevolg dat er een onderdrukkende macht beschikbaar moet zijn. Hoe groter de verschillen hoe groter de benodigde onderdrukkende macht.

  • Erwin Lamme, wo 22 februari 2012 06:49 in reactie op Tom Meijer Reageer op Erwin

    Erwin

    Beste Tom, ik heb het niet over het communisme. Ik heb het over het hedendaagse SP-socialisme. De SP keert zich al zo lang als ze bestaat tegen bezuinigen, tegen hervormen en tegen privatiseren. Als de SP de afgelopen 30 jaar had geregeerd, dan zou de overheid nog steeds de post, het spoor en de electriciteit doen.

    Maar wat erger is, is dat de SP de overheid wil betalen door hoge belastingen. Dit is slecht voor de economie, het jaagt de rijken het land uit, en de overheidsuitgaven stijgen tot boven de 50% van het BNP. Bij elke economische tegenvaller - en die zullen er dan wegens de hoge belastingen vaak zijn - loopt de staatsschuld op. Uiteindelijk word je dan een soort Griekenland: een grote overheid, een kleinere economie, en een hoge schuld.

    De goede oude PvdA van Kok en Bos begreep dit en koos terecht voor een meer sociaal-liberale koers. Hierbij hoort natuurlijk een voldoende publieke sector met onderwijs, zorg, sociale zekerheid en publieke omroep voor iedereen, maar tegelijk moet de overheid niet te groot worden en de belastingen niet te hoog. En alles wat de markt beter kan, moet de markt doen. Een combinatie van overheid en markt kan ook. Maar de overheidsuitgaven moeten in de hand blijven, en dat betekent in de regel bezuinigen bij economische tegenwind. Maar daar zijn de socialisten als vanouds tegen. Die verhogen liever de belastingen.

  • Marc Schouten, wo 22 februari 2012 00:26 in reactie op Erwin Lamme Reageer op Marc

    Marc

    "Het socialisme leidt op den duur tot een onbetaalbare overheid."

    Als je ervan uitgaat dat het socialisme moet functioneren vanuit een vrijemarkteconomie heb je helemaal gelijk maar dan zou je het niet echt socialisme mogen noemen. Het is trouwens het meest valse argument om tegen het socialisme te zijn, en de grootste reden waarom het socialisme keer op keer faalt (behalve de embargo's, de marginalisatie, en elite vorming

  • Marc Schouten, wo 22 februari 2012 01:18 in reactie op Marc Schouten Reageer op Marc

    Marc

    Hier ontbreekt een heel stuk.... :-/ De onderbouwing.

    Wat is daarmee gebeurd?

    Redactie!!!!!!

  • Pieter Pan, di 21 februari 2012 19:07 Reageer op Pieter

    Pieter

    Als straks een heleboel mensen niet meer te vreten hebben lijkt het me nog niet zo'n gek idee om de stad te ontvluchten om op het platteland te proberen in je eigen behoeften te voorzien middels het verbouwen en telen van je eigen groente.

    De ellende in de wereld is immers begonnen toen mensen daarmee stopten en zich gingen specialiseren. Probleem is natuurlijk dat de ruimte die tot onze beschikking staat te klein is.

    Dat wordt nog dringen straks..

  • Marc Schouten, wo 22 februari 2012 01:03 in reactie op Pieter Pan Reageer op Marc

    Marc

    "Als straks een heleboel mensen niet meer te vreten hebben lijkt het me nog niet zo'n gek idee om de stad te ontvluchten om op het platteland te proberen in je eigen behoeften te voorzien middels het verbouwen en telen van je eigen groente."

    Het is een groot deel van de oplossing. Daarmee bedoel ik niet te zeggen dat we ons weer in onze eigen levensbehoefte moeten gaan voorzien maar wel terug naar een kleinschaligheid. terug naar de regio om de dagelijkse behoeften te dekken. Ik hoef geen sperziebonen uit landen waar de mensen geen moer te vreten hebben omdat we ze vandaar het hele jaar door hebben. Ik eet in de winter een stuk minder tomaten omdat de tomaat van de zomer is.

    Het stimuleren van de lokale productie voor de lokale consumptie is het uit bedrijf nemen van een hoop geldgeile tussenhandelaars en de boer wordt er beter van.

    Er wordt veel gescholden op de planeconomien van de "communistische" landen maar hier wordt de boer een hoek in gedrukt met de opdracht van hoeveel hij/zij moet produceren met al een afgesproken (zo laag mogelijke) prijs voordat het gewas gezaaid is..... Is dat vrijheid?

    Lekker lokaal, lekker ecologisch!!

  • Wim Verver, di 21 februari 2012 18:44 Reageer op Wim

    Wim

    Straks moet u stemmen over 130 miljard steun aan Griekenland. Nederland moet voor 28 miljard garant staan.
    Wat gaat U doen? De SP stond op standpunt geen euro meer naar Griekenland. Blijft U tegen, of voor steun?
    Dat willen kiezers graag weten.

  • Dr. Strangelove, di 21 februari 2012 19:32 in reactie op Wim Verver Reageer op Dr.

    Dr.

    "Straks moet u stemmen over 130 miljard steun aan Griekenland."

    er wordt geen steun gegeven -aan- Griekenland, maar -via- Griekenland.

    de propaganda liegt, en dat staat niet in de krant, omdat het geen nieuws is.

  • Marc Schouten, wo 22 februari 2012 01:13 in reactie op Wim Verver Reageer op Marc

    Marc

    "Straks moet u stemmen over 130 miljard steun aan Griekenland. Nederland moet voor 28 miljard garant staan. "

    Honderddertig miljard. Honderddertig duizend miljoen klinkt meer maar is hetzelfde. Het is ongeveer 12.000 euro per Griek (0-bijna dood).

    12.000 Euro is wat elke Griek perfect kan gebruiken nu ze kapot bezuinigd worden. Helaas gaat dat geld naar de schuldeisers van de Grieken, de franse en, vooral, duitse. De wereld staat op z'n kop om een paar Dikke Deuren te redden....Pipo koeien!!!

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven