za 26 mei 2012
Bio Bekijk alles van Ruard Ganzevoort Word fan Abonnement
29 november 2011 Reageer (10) 292 x bekeken Politiek
Wat willen we met de gezondheidszorg?
Het is zeer de vraag of de gezondheidszorg zich wel leent voor een vergaande marktwerking. Patiënten zijn geen consumenten
Het beheersen van de kosten in de gezondheidszorg is terecht een belangrijk punt van aandacht van dit kabinet. We stellen namelijk met elkaar steeds hogere eisen aan die gezondheidszorg en verwachten dat de medische zorg ons zo lang mogelijk zo gezond mogelijk zal houden. Maar tegelijk mag dat niet te veel kosten. Dat heeft iets dubbelhartigs: enerzijds is de zorg een bloeiende sector die veel bijdraagt aan het welbevinden van mensen, anderzijds is het een ongewenste kostenpost. Met die dubbelhartigheid spoort dat dit kabinet een gematigde groei van de zorgbestedingen nastreeft. Dat is op zichzelf goed, maar daarmee is de vraag niet beantwoord wat we nu eigenlijk wel en niet van de gezondheidszorg verwachten.
Er is nog een tweede ambivalentie en die heeft te maken met de financiële prikkels. De discussie over marktwerking en budgetbekostiging kan uitnodigen tot ondoelmatigheid, maar prestatiebekostiging kan ook weer uitlokken tot overbesteding. Zeker wanneer zorginstellingen en zorgverleners direct financieel beloond worden, kan de verleiding groot zijn. Daarom gelooft mijn fractie niet dat marktwerking hét antwoord is. Het kan wel helpen om uit te dagen tot efficiency, maar als die winst dan weer weglekt naar private partijen of dure bestuurders en specialisten, dan helpt het ons niet verder. Veel regie wordt nu gelegd bij de verzekeraars, maar die hebben ook gewoon hun economische belangen.
Het is zeer de vraag of de gezondheidszorg zich wel leent voor een vergaande marktwerking. Patiënten zijn geen consumenten. Ze willen goede en toegankelijke zorg, veelal in een duurzame relatie met een behandelaar. Wij kunnen wel leven met beperkte marktwerking met checks en balances en onder systeemverantwoordelijkheid van de overheid. Het voorliggende wetsvoorstel bouwt daarop voort. Toch liggen hier wel vragen.
Allereerst is het de vraag of de regering die systeemverantwoordelijkheid wel goed kan invullen. Deze vraag is ook door de Rekenkamer scherp op tafel gelegd omdat haar analyse laat zien dat de minister de ontwikkeling van de zorguitgaven onvoldoende kan monitoren en al evenmin kan bijsturen en bovendien geen goed zicht heeft op de oorzaken van de overschrijdingen. Daar wordt aan gewerkt, antwoordt de minister, maar we zijn er nog niet. De kritische conclusies van de Rekenkamer over bijvoorbeeld tariefmaatregelen schuift de minister terzijde, niet op grond van aanvullend onderzoek, maar door de analyse zelf ter discussie te stellen. Zij gelooft namelijk in haar maatregelen, maar dat is nog niet genoeg om vertrouwen te geven dat zij het nu wel onder controle heeft. Juist in een zo complex systeem als de gezondheidszorg is een sterke scheidsrechter nodig die buitengewoon kritisch is op de spelers en die het opneemt voor de patiënten die van de zorg afhankelijkheid zijn en voor de burgers die het uiteindelijk allemaal betalen. Vertrouwt de minister niet te veel op instellingen en verzekeraars die winst willen maken en beroepsgroepen die extra verdienen als ze veel behandelingen doen?
Graag een reactie van de minister. Wat zijn in het huidige systeem en in het systeem waar zij naartoe werkt de potentiële perverse prikkels en hoe adequaat worden die geredresseerd? Deelt zij de mening van mijn fractie dat het hebben van een winstoogmerk niet past bij organisaties die in de gezondheidszorg met publieke middelen worden gefinancierd? En wat wil zij doen om de inkomens van specialisten echt in de greep te krijgen? Hoe voorkomt ze waterbedeffecten tussen eerste en tweede lijn? En klopt het beeld dat ik krijg uit het veld dat zowel de ziekenhuizen als de huisartsen hun handen aftrekken van de chronisch zieken. Hoe voorkomt de minister dergelijke effecten van de prikkels die ze neerlegt? En nog een heel praktische vraag: hoe verloopt de overgang van DBC naar DOT? Klopt het dat in die transitie nog zoveel onduidelijk is dat de declaraties pas veel later kunnen worden afgehandeld en zijn daar in de bevoorschotting maatregelen voor genomen?
Een tweede vragenveld betreft de inhoudelijke visie op de gezondheidszorg. In dit wetsvoorstel draait alles om de financiële sturing en kaders, maar daarachter gaat het natuurlijk om de vraag hoeveel en welke zorg collectief moet worden georganiseerd en gefinancierd. Moet alles wat kan? Dat zijn buitengewoon lastige en pijnlijke afwegingen, maar ze moeten wel gemaakt worden. De medische mogelijkheden zijn enorm toegenomen, maar betekent dat ook dat ze altijd moeten worden toegepast? Ook als de gezondheidswinst heel beperkt is en de kosten heel hoog? Wie persoonlijk voor die keuze staat, zal misschien geneigd zijn om alles te proberen. En ook artsen hebben een natuurlijke neiging om zoveel mogelijk voor mensen te doen. Maar moet dat altijd? Betekent toegankelijkheid van de zorg ook dat alle denkbare zorg en ingrepen worden geleverd? Dat zijn uiteindelijk geen financiële vragen meer maar principiële zorginhoudelijke en ik vraag de minister of zij daar ook een visie op heeft. En zo nee, wie heeft die visie dan wel en hoe verhoudt die visie zich tot de budgettaire afwegingen?
De Duitse socioloog Ulrich Beck heeft in zijn analyse van de Risikogesellschaft aandacht gevraagd voor het gegeven dat onze technische vooruitgang en de dominantie van de economische logica niet hebben geleid tot een vermindering van risico’s, maar tot een verplaatsing daarvan. Met de toename van medische mogelijkheden lijkt het misschien of we alles in de hand hebben, maar dat is schijn. We blijven aanlopen tegen de risico's die nu eenmaal bij het leven zelf horen. Die zijn te verleggen en te verplaatsen, maar nooit uit te bannen. Dat betekent, aldus Beck, dat de technologische en economische logica niet allesbepalend kunnen zijn en dat er publieke, politieke en morele correcties op nodig zijn. Dat wil dus ook zeggen dat voor het ordenen van de gezondheidszorg een economisch en juridisch kader als hier voorligt onvoldoende is. In haar reactie op het rapport van de Rekenkamer geeft de minister dit terecht ook aan als ze constateert dat de bevindingen van de Rekenkamer alleen gaan over de financiële kant en niet over de direct samenhangende dimensies van kwaliteit en toegankelijkheid. Maar tegelijk stuurt de minister toch primair via financiële kaders, ook in het voorliggende voorstel. De principiële vraag wat toegankelijkheid en kwaliteit betekenen en of die ook intrinsiek begrensd moeten kunnen worden, blijft daarmee liggen. We praten over wat er wel en niet in het basispakket moet worden opgenomen en hoeveel procentuele groei er mag zijn, maar niet over de vraag wat de waarde van goede zorg is en wat goede zorg ons waard is.
Het aanvaarden van de risico's en beperkingen van het leven is een thema dat we in de wijsheidstradities van deze wereld vaak tegenkomen, juist ook gekoppeld aan de verantwoordelijkheid en zorg voor de ander. Het gaat dan steeds om de berusting om te aanvaarden wat we niet kunnen veranderen; om de moed om te veranderen wat we wel kunnen veranderen; en om de wijsheid om het verschil hiertussen te zien. Dat zijn niet alleen existentiële afwegingen die aan de orde zijn bij het gesprek tussen arts en patiënt, het zijn ook principiële vragen als we op politiek niveau nadenken over de ordening en begrenzing van de zorg.
De leden van mijn fractie kunnen op hoofdlijnen wel leven met het voorliggende voorstel extra instrumenten voor de bekostiging op te nemen in de marktordening van de gezondheidszorg. Maar dat voorstel betreft alleen maar de buitenkant van de zorg. Een toekomstbestendige zorgvisie zal ook over de binnenkant moeten gaan en ik hoor graag van de minister hoe zij daarover denkt.
Ruard Ganzevoort schreef deze tekst als spreektekst bij het debat over marktordening in de gezondheidszorg en plaatste deze op zijn blog.
Laatste Reacties (10) Reageer Reacties in wachtrij: 0
-
Anonimus Hekkers, wo 30 november 2011 13:58 Reageer op Anonimus
Een nogal filosofisch/academisch en daardoor niet heel erg toegankelijk stuk over iets dat Nederlanders van alle opleidings- en begripsniveaus raakt.
Mijn uitgangspunt is dat privatisering van de zorg sowieso geen goed plan is, wel efficientie in de zorg. Die stomme magazines die vrijwel elke zorgverzekerar maandelijks bij miljoenen mensen in de bus gooit zijn een mooi voorbeeld van hoe ook privatisering kan leiden tot het onnodig maken van extra kosten.
Als 'terug naar de overheid' echter betekent dat we de beslissingbevoegdheid bij mensen van het niveau Jhim van Bemmel neerleggen, of bij andere mensen die (hoewel zelf regerend) menen dat de overheid zo min mogelijk moet doen, zitten we tussen wal en schip. ("Hallo baas, ik vind eigenlijk dat, met gelijkblijvend salaris, mijn rol zoveel mogelijk beperkt dient te worden omdat zonder mijn ingrijpen alles ook wel losloopt..")
Laten we deze fout alsjeblieft nooit meer maken en in de toekomst onze stem uitbrengen op mensen die tenminste enig maatschappelijk inzicht en betrokkenheid laten zien. Dan kan ik weer de stelling innemen dat de overheid tenminste de belangen van het hele volk behartigt (of dit probeert) en de verzerkeringsmaatschappijen alleen hun eigen belang. -
dr. Bob, wo 30 november 2011 13:41 Reageer op dr.
Patiënten, ha, ha, ha. Je mag blij zijn als je zo genoemd wordt.
Dat woord is volgens mij verboden hoor. Zelfs mijn verpleegster vriendin (pardon, verpleegkundige)(of was 't nou zorggever ?), is al zo gehersenspoeld dat ze het zonder erg altijd heeft over "cliënten". -
, wo 30 november 2011 14:03 in reactie op dr. Bob Reageer op
Nou, Dr. Bob, wij hebben het gewoon nog over patiënten en dat vinden die patiënten prima.
-
Pepijn Nostrinite, wo 30 november 2011 12:11 Reageer op Pepijn
Marktwerking is misschien lastig in de zorg maar het doel ervan is ook om de zorg financieel bewust te maken. Ik heb een jaar GGZ gedaan en schrok enorm van de verkwisting en gebrek aan respect voor belastinggeld. Geld is daar gewoon een vies woord. Er moet er maar zijn. Als we dat nou kunnen veranderen hoeft van mij die marktwerking echt niet. En kunnen we miljoenen bezuinigen waar niemand iets van hoeft te merken. Gewoon minder verkwisten en een beetje bewustwording doet al wonderen.
-
Patrick Jak, wo 30 november 2011 10:12 Reageer op Patrick
We hebben in de gezondheidszorg te maken met een vragende markt. Concurrentie tussen zorgaanbieders is lokaal en beperkt. Deze concurrentie, want dat bedoelen we met marktwerking, kan alleen maar worden 'herschapen' doordat verzekeraars beperkt of selectief zorg 'inkopen'. Ook kan de vraag worden getemperd door verhoging van eigen bijdragen/eigen risico. Dus ofwel via een terugkeer van de wachtlijsten (maar nu met de verzekeraars als rem) of via een beperkte dekking wordt de gezondheidszorg op grotere afstand van de zorgbehoeftige geplaatst.
-
patrick faas, wo 30 november 2011 08:35 Reageer op patrick
Wat willen we 'met' de gezondheidszorg? We willen gezondheidszorg! Geen gezondheidsmarkt. De overheid is grondwettelijk verplicht zorg te dragen voor de volksgezondheid, maar heeft die taak afgestoten en het volk overgeleverd aan de commercie. Volkomen onacceptabel. Medicijnen die werken worden van de markt genomen als er niet genoeg winst op gemaakt wordt. Winst is momenteel het enige criterium, niet de bevordering van gezondheid. De Eerste Kamer zou zulk ongrondwettelijk verzuim door de overheid niet mogen accepteren.
Gezondheidszorg moet betaald worden vanuit de belastingpot. Is Ruard Ganzevoort tegen de belastingschalen? Vindt hij dat we belasting moeten heffen per hoofd en dat bijvoorbeeld ieder boven de 18 jaar maandelijks €2000,- moet betalen, ongeacht draagkracht of inkomen? Lijkt me niet (GL immers). Wil hij belasting heffen naar draagkracht? Doe dat dan ook met de kosten van de medische voorzieningen. -
Monique Willems, di 29 november 2011 17:14 Reageer op Monique
Net als andere organisaties last hebben van de aanvaarding van de aard van de organisatie met de vrijheid van bonussen ipv winstdeling, de aanvaarding van winst "weglekken" zoals de schrijver stelt in de 2e alinea, zou de zorg, net als die andere organisaties middels wetgeving gehouden moeten zijn aan bepaalde restricties. Een dieet.
Een dieet dat zorgt voor matiging van marketingactiviteiten (drink met mate, 2 borrels per dag-maak reclame met mate, communiceer met mate). En matiging in het plafond van salaris en secundaire arbeidsvoorwaarden. De mens heeft nu eenmaal last van primaire driften, die die alleen met rede kan beheersen. Of mss nooit kan beheersen omdat het ook veel goeds teweeg brengt. Teamsport, gaan voor winst is inspirerend. Daarom winstdeling. Maar omdat de primaire driften, de groepsdynamieken drivers zijn voor rupsjes nooit genoeg, is een dieet nodig. Moneten obesitas dreigt.
Ik wil graag dat de zorg privatiseert en de macht van de verzekeringen, de olichargen aan banden wordt gelegd.
Ik ben wel een client, een auto die kapot een ziekenhuis ingaat. Ik ben de grondstof van de artsen en verpleegkundigen (waanzinnig interessante en complexe grondstof) en ik ga via de troughput-weg naar de output. Klaar of total loss, dood. Verder is zo'n organisatie vergeven van inputprocessen, zodanig dat de output niet meer is omschreven.De tevreden client. Menig monteur, ik bedoel arts heeft geen basiscursus/KLM klantvriendelijkheid gehad en kletst met de botte bijl.
Een profitonderneming met kwaliteit, arbo- en mileubeleid. Goede overheadkosten. En wat minder op de marketing, lijkt me prima. Er moge een niveau scoda ontstaan op de zorgmarkt (gaat lukken met benchmark en Japans-kopieer denken). En als ik dan ipv bronwater, kraanwater neem, mijn keuze.
Er moge voor acute zorg een standaard ontstaan lokaal gelijk, en een logistiek voor de gewenste zorg, wanneer het levensgevaar geweken is. -
Patrick Jak, wo 30 november 2011 10:17 in reactie op Monique Willems Reageer op Patrick
''Ik wil graag dat de zorg privatiseert en de macht van de verzekeringen, de olichargen aan banden wordt gelegd.''
'
Het een impliceert het andere. Wel eens gezien wat private zorginstellingen rekenen? Daar MOET je een verzkering voor afsluiten, of hopen dat je niets overkomt. Overigens hebben we in Nederland een verzekeringsplicht dus de macht van de verzekeraars is door de overheid bij WET vastgelegd. -
Monique Willems, wo 30 november 2011 11:28 in reactie op Patrick Jak Reageer op Monique
E.e.a. is vastgelegd, en e.e.a. niet. Klopt, lees mijn voorganger dat goedwerkende medicijnen eruit worden gehaald.
Als ik als inkoper werd beschouwd bij het ziekenhuis, zou ik een ISO audit doen en kijken of hun preffered supplier list klopte, want ik wil goed werkende medicijnen.
Dan werden de ziekenhuizen niet gefeeteerd, maar ik, door de farmacie.
Dan liet de farmacie niet de patenten op de plank liggen woor de het cashen van eerdere innovaties (ec.productcyclus doorlopen).
En het ziekenfonds met particuliere verzekeringssysteem werkte een fors aantal jaren best goed.
Ik weet niet meer welke vvd-er het zei dat NL zich suf ging privatiseren, zonder ook maar te kijken wat wel zinnig is en wat niet.
Gas en electra, zo'n homogeen product valt voor geen meter te differentieren. Kan veel beter gecentraliseerd worden. Van telefoon snap ik het ook niet.
Een marketing-gasten en verkoop-overhead die we moeten betalen. Onzin. Daarom ook voor de zorg of andere organisaties, marketing budget aan banden. Kan het personeel zich in gaan zetten voor de communicaite van de publieke sector bedrijven. Meer mensen naar musea, schouwburgen, sport etc. Het is daar een sluitpost, maar zeer belangrijk voor kwalitiet van leven. Dit terzijde. -
Censuur Joop, di 29 november 2011 16:39 Reageer op Censuur
"Het is zeer de vraag of de gezondheidszorg zich wel leent voor een vergaande marktwerking. Patiënten zijn geen consumenten. Ze willen goede en toegankelijke zorg, veelal in een duurzame relatie met een behandelaar. "
"De kritische conclusies van de Rekenkamer over bijvoorbeeld tariefmaatregelen schuift de minister terzijde, niet op grond van aanvullend onderzoek, maar door de analyse zelf ter discussie te stellen. Zij gelooft namelijk in haar maatregelen [...]"
Ik pik er zomaar twee punten uit die mij aanspreken vanwege de tegenstelling tussen patiënt en politiek. En het negeren van de minister van Rekenkamer en patiënt omdat zij megalomaan en hooghartig gelooft in haar eigen soms onuitvoerbare ideeën.
Ik geloof ook in mijn ideeën, maar de minister wil daar vast niet van horen. Want het zijn de hare niet.
Verder weinig reacties tot nu toe. De val van de Euro en alles daarin met zich meeslepend, óók de marktwerking en haar zelfverrijkers, houdt mensen meer bezig. Ook een kind dat gedeporteerd wordt krijg veel reacties. Maar zorg...? Ach, het zal rechts een zorg zijn. En links blijkbaar ook.
opiniemakers
-
Mei Li Vos Directeur Orangegas en publicist
Bio -
Ivan Wolffers Hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur VU
Bio -
Ewout Klei Politiek historicus
Bio -
Boris van der Ham Tweede Kamerlid D66
Bio -
Brecht van Hulten presentatrice Kassa
Bio
Populair
-
De échte keuze van Samsom
Media verdraaien uitspraken van PvdA-leider over voorkeur voor SP
8147 x bekeken Korte Scan
Reageer (356) Politiek Twitter -
Kamermeerderheid voor ESM
UPDATE: PvdA eist extra garanties ... Stemming volgt morgen
7688 x bekeken Korte Scan
Reageer (553) Economie Twitter -
Volkskrant wil Joop verbieden
Hoofdredacteur: 'Joop is directe concurrent van onze opiniepagina' ... Joop-verbod moet lezers naar VK-site drijven
6117 x bekeken Korte Scan
Reageer (197) Media Twitter -
Peiling: Sap ruim aan kop
Update: Het GroenLinks-dilemma op het podium: Bevlogenheid versus bedachtzaamheid ... EenVandaag: 77 procent GroenLinks-leden kiest voor Sap
5669 x bekeken Korte Scan
Reageer (131) Politiek Twitter -
GroenLinks pakt forens hard
Update: GroenLinks legt uit: Arme mensen betalen voor dure leasebakken van de rijken ... GroenLinks-Tweede Kamerlid Ineke van Gent verdedigt Lenteakkoord: Dan ga je maar dichter bij je werk wonen
5239 x bekeken Korte Scan
Reageer (444) Economie Twitter -
'SP smijt deur dicht voor GroenLinks'
[VIDEO] SP-voorzitter Jan Marijnissen wil volgens Limburgse krant niet meer samenwerken met GroenLinks ... Nieuws ook door andere media overgenomen … SP-woordvoerder ontkent … Frans Timmermans was aanwezig en bericht op Facebook: 'dat Jan Marijnissen de deur naar GroenLinks keihard dichtsmeet. Was ik niet met hem eens' ... Marijnissen: Met Dibi aan het roer is links GroenLinks voorbij
5147 x bekeken Korte Scan
Reageer (250) Politiek Twitter -
Het Joop-verbod van de Volkskrant
Francisco van Jole Apart: Voor de tweede keer in korte tijd is er in de Tweede Kamer gepleit voor het verbieden van Joop.
4803 x bekeken Korte Scan
Reageer (160) Media Twitter -
De Hond peilt: Heftige electorale schommelingen
VVD-achterban niet blij met lenteakkoord ... Dibi kost GroenLinks zetels ... PvdA en PVV profiteren ... Geen meerderheid voor 'Kunduz-coalitie' ... Europa en euro zullen belangrijke rol spelen op 12 september
3424 x bekeken Korte Scan
Reageer (186) Politiek Twitter -
D66 wil 40-urige werkweek terug
D66-Tweede Kamerlid Wouter Koolmees in Buitenhof: Een officiële vrije dag opgeven levert ook economisch voordeel op
3132 x bekeken Korte Scan
Reageer (171) Politiek Twitter -
Presentator stuurt 'Barbie' live uit show
Dat zouden ze vaker moeten doen...
2980 x bekeken Korte Scan
Reageer (22) Kijknou Twitter

