Bio Bekijk alles van Harrie Verbon Word fan

Harrie Verbon

Harrie Verbon Hoogleraar Openbare Financiën

11 februari 2010 Reageer (25) 713 x bekeken Economie RSS

Wat Buiter, Wellink en Zalm van Europese financiële schurkenstaten wisten

Achteraf is natuurlijk altijd makkelijk praten, maar wie hebben geweten dat het fout ging?

IJsland, Griekenland, Italië. Overal in Europa blijken financiële schurkenstaten financiële rampen te veroorzaken. Nederland betaalt mee aan de rekening. Wie had dit kunnen voorkomen?

Van het koude IJsland tot het warme Griekenland blijken wij omringd te zijn door financiële schurkenstaten. De IJslandse overheid liet het toe dat IJslandse banken in Europa  opereerden, terwijl het al duidelijk was dat die banken op springen stonden en de garanties die aan de Europese spaarders werden voorgespiegeld niet betrouwbaar waren. Het balanstotaal van de drie IJslandse banken gezamenlijk was meer dan tien keer het IJslandse nationaal inkomen. Bij een eventueel bankroet van een bank zouden de IJslandse belastingbetalers daarom de garanties niet kunnen financieren. Die verplichting hevelen de IJslanders daarom binnenkort per referendum liever naar de Nederlandse belastingbetaler over. 

Griekenland en Italië maken al jaren (Griekenland zelfs decennia) een potje van hun begrotingsbeleid. De EU heeft normen voor het begrotingsbeleid, maar deze landen kunnen die normen zonder ernstige consequenties steeds weer overtreden. Pas nu er een bankroet dreigt voor Griekenland treedt de EU op en niet door dat land te straffen, zoals de Europese afspraken zijn, maar door het te helpen. Vandaag of morgen zal de Nederlandse belastingbetaler hiervoor in de buidel moeten tasten.

Achteraf is natuurlijk altijd makkelijk praten, maar wie hebben hier van geweten voor het fout ging? Laten we beginnen met IJsland. De IJslandse overheid en de IJslandse centrale bank wisten dat de garanties voor spaarders niet zouden kunnen werken. Dat wist bijvoorbeeld ook de van huis uit Nederlandse topeconoom Willem Buiter. Hij schreef een indringend rapport over de wanhopige situatie van de IJslandse banken. Helaas deed hij dat op verzoek van die banken zelf. Daarom kon hij dat rapport pas openbaar maken toen het al te laat was, namelijk toen de banken al waren omgevallen. En De Nederlandsche Bank (DNB)? Willem Buiter is uiterst slim, maar Wellink, die als president van DNB twee torens vol hoog opgeleide medewerkers tot zijn beschikking heeft, had ook kunnen concluderen dat de IJslandse banken wankele reuzen waren. Toch liet Wellink IJslandse banken met onbetrouwbare garanties in Nederland opereren. Naar nu blijkt had hij dat kunnen verhinderen. 

En wie wist van het Zuid-Europese wanbeleid? Iedereen! Weliswaar slaagden de Grieken er jarenlang in hun eigen begrotingsstatistieken te vervalsen, maar dat het begrotingsbeleid daar niet pluis was, ontging niemand. Toch werd Griekenland tot het Eurogebied toegelaten, net als Italië. Alleen onze eigen Gerrit Zalm pruttelde als minister van financiën indertijd wat tegen. Zijn verzet hielp niet. De twee Europese mastodonten, Frankrijk en Duitsland, hielden zich zelf ook niet braaf aan de begrotingsnormen en Europa moest gewoon een grote gezellige familie worden waar zij de toon aan gaven. Nederland, het braafste jongetje van de klas, moest verder zijn mond houden. 

Het Nederlandse parlement heeft dapper uitgesproken dat er geen eurocent Nederlands belastinggeld aan het Griekse wanbeleid mag worden verspijkerd. Wij helpen het de parlementariërs hopen. Mijn voorspelling is dat binnen een half jaar Nederland mag helpen de Griekse scherven op te ruimen.


Laatste Reacties (25) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • vanessa s., di 02 maart 2010 13:58 Reageer op vanessa

    vanessa

    Sorry, Harry, grote larie. Ijsland is geen schurkenstaat, Griekenland ook niet en Italie maar een beetje. Het enige verschil tussen die landen en het onze is, dat daar de burgers niet willen opdraaien voor de capriolen van de bankiers, en in Nederland moeten wij dat wel. Wij gaan zwaar bloeden voor de viezigheden in ons bankwezen. Dus in jouw visie is het enige verschil tussen Nederland en een schurkenstaat, dat Nederlandse burgers wel voor de brokken gaan opdraaien? Dan zijn we een slachtofferstaat.

  • Wim Verver, wo 17 februari 2010 01:28 Reageer op Wim

    Wim

    Vandaag las ik in de krant "truc van zakenbank hielp Grieken" Die zakenbank was de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Die bank heeft veel invloed op het Pentagon en andersom. De euro is de grootste bedreiging van de dollar.
    Goldman Sachs hielp de Grieken aan een miljarden lening welke werd aangeduid als valutatransactie. Daardoor werd de buitenwereld niet duidelijk dat het om een lening ging en werd het niet bij de Griekse schuld geteld.

  • Zjen Zen, wo 17 februari 2010 13:44 in reactie op Wim Verver Reageer op Zjen

    Zjen

    Ah, mooi. Jij hebt ook door op welke schaal en niveau de euro en de EU aangevallen wordt.

  • Hans Laros, wo 17 februari 2010 20:52 in reactie op Zjen Zen Reageer op Hans

    Hans

    De euro die wordt aangevallen?
    Naar mijn medeweten heeft Goldman Sachs, met instemming van de verschillende Zuid-Europese landen, de financiele positie van deze landen op papier verbeterd. Dit kan je dus moeilijk een aanval noemen, de landen hebben er immers mee ingestemd.

  • Rob van Koot, zo 14 februari 2010 16:56 Reageer op Rob

    Rob

    Er is veel gereageerd destijds, ook door vooraanstaande economen maar men was verblind. Het zat er heel dik in. Over 10 jaar vragen ze ook wie nu eigenlijk had kunnen zien dat CO2 klimaatangst onzin bleek te zijn. Er zijn voldoende sceptici op dit punt maar ze worden doodgezwegen. Want Co2 is HOT!

  • Fluminis Nalak, za 13 februari 2010 07:28 Reageer op Fluminis

    Fluminis

    Op de vraag van de Auteur wie dit hadden kunnen voorkomen is het antwoord simpel, de regering als zij naar de wens (wil) van het volk hadden geluisterd.

    Het helpen van Griekenland is de doodsteek voor de Euro. De andere PIIGS landen, die een week geleden nog plechtig beloofden wat aan hun tekorten te zullen doen, weten nu dat de trots van onze dictators in de EU te groot is om van buiten af hulp te vragen (IMF). Ergo, dankzij dit geschapen precedent, zullen zij binnen nu en een half jaar ook steun vanuit de EU kunnen verwachten wat desastreus voor de munt zal zijn en ook voor de sociale cohesie binnen de EU. Straks vloeit er rijkelijk geld van de rijkere (financieel nette) landen naar de landen die er een potje van maken en zullen blijven maken. Zie het maar als sociale 'Europese' voorziening.

  • Wim Verver, vr 12 februari 2010 20:23 Reageer op Wim

    Wim

    Harrie Verbon hoogleraar openbare financiën. Dat opent perpectieven. Kan nu uitleg krijgen waarom Europa en niet de VS hier het stabiliteitspact om zeep helpt. Dat is zoals ik het lees de mening van Verbon.

  • Leo J Bouwman, vr 12 februari 2010 10:20 Reageer op Leo J

    Leo J

    Wat in het klein voorkomt zien we hier in het groot: hoe welvarender de mens des te beduchter hij is iets van zijn welvaart af te staan.

    De Unie is niet alleen bedoeld om de welvaart te laten groeien maar ook om die te spreiden. De Unie is gebaseerd op solidariteit en is niet bedoeld om de ongelijkheid te bevorderen. De Unie is onwaarschijnlijk succesvol geweest. Niet alleen is de Nederlander steeds welvarender geworden, maar de gemiddelde Portugees waar de armoede eens stuitend was heeft zijn mogelijkheden relatief nog veel sterker zien groeien. Geen wonder dat de Iberiërs nooit moeite hebben gehad met de Unie diegoed is voor iedereen.
    Het is daarom heel apart dat de SP die zo voor inkomensgelijkheid strijdt niet verder kijkt dan het eigen erf. Internationale solidariteit blijkt eenvoudiger te scanderen dan toe te passen.
    Hier zien we de hoogleraar economie Harrie Verbon hetzelfde doen.
    Wat zou het ontzettend vreselijk zijn als de Nederlander die al zo verschrikkelijk veel belasting en premie betaalt mee zou moeten betalen aan de Griekse staatsschuld. Dat is van een gierige kortzichtigheid die Nederland drijft tot ongekende maar eenmalige gulheid.
    Indertijd kreeg Nederland van de VS marchallhulp. Niet omdat de Amerikanen zo filantropisch ingesteld zijn, maar omdat ze begrepen dat wie de welvaart deelt daar op den duur zelf beter van wordt.

  • Joop Schouten, vr 12 februari 2010 10:44 in reactie op Leo J Bouwman Reageer op Joop

    Joop

    Huh?
    'Het is daarom heel apart dat de SP die zo voor inkomensgelijkheid strijdt niet verder kijkt dan het eigen erf?'
    Je bent erg kort door de bocht Leo.

    Dit zijn de SP-standpunten.:

    De meerderheid van de Nederlandse wetten is gebaseerd op Europese richtlijnen. Dat pakt soms goed uit, maar andere keren ook helemaal fout. Europese samenwerking is absoluut nodig, maar dat is iets anders dan een Europese Unie die de lidstaten de wet voorschrijft en regels oplegt die tegen de wens van een meerderheid van de burgers ingaan.

    Het huidige proces van uitbreiding en verdieping van de Europese samenwerking is te veel omvattend en dient te worden gekeerd. Zaken zoals onderwijs, gezondheidszorg, sociaal beleid, openbaar vervoer en volkshuisvesting zijn primair nationale aangelegenheden. Bestaande bevoegdheden van de Unie op deze gebieden dienen gerepatrieerd te worden, zodat een slankere en slagvaardigere EU ontstaat.

    De overdracht van steeds meer nationale macht naar Brussel leidt tot democratische erosie en ongecontroleerde besluitvorming. Dat proces moet worden afgeremd en gekeerd. De rol van nationale parlementen binnen de Europese Unie dient daarom te worden vergroot. Zo zouden nationale parlementen de beschikking moeten krijgen over een 'gele kaart'. Als ten minste eenderde van de nationale parlementen van mening is dat een Europees initiatief niet noodzakelijk is of leidt tot teveel bemoeienis, zou het initiatief ingetrokken moeten worden.

    Zeggenschap over nationaal beleid moet behouden blijven: landen moeten geen veto's inleveren.

    De nu al geldende 97.000 pagina's Europese wetten en reglementen moeten vereenvoudigd en verminderd worden. Besluiten die in Europa worden genomen, moeten bij voorkeur van een horizonbepaling met evaluatiedatum worden voorzien. Zo kan na een paar jaar worden bekeken of het betreffende besluit het gewenste resultaat heeft opgeleverd of dat het beter kan vervallen.

    Voor de uitbreiding met tien nieuwe lidstaten in 2004 was er met het aanhouden van twee vergaderlocaties voor het Europees Parlement een jaarlijkse extra uitgave van 200 miljoen euro gemoeid. Sinds de uitbreiding zijn deze kosten nog veel hoger. Dat is weggegooid geld. Er moet een eind komen aan het maandelijkse verhuiscircus tussen Brussel en Straatsburg en er dient definitief voor Brussel gekozen te worden.

    Graag een genuanceerde reactie.

    Mvrgr.

  • Leo J Bouwman, vr 12 februari 2010 11:55 in reactie op Joop Schouten Reageer op Leo J

    Leo J

    Pardon als ik op SP tenen heb getrapt. Maar volgens mij was het toch de SP die samen met de PVV campagne voerde tegen de Unie en daar zo succesvol in was dat het onvermidjelijke een jaar vertraging opliep.
    De Unie kent heel veel regels, wellicht zijn dat er te veel maar de wereld zit heel gecompliceerd in elkaar. Maar speciaal om dat allemaal een beetje in de gaten te houden zit Sophie mede namens mij in het Europarlement, dat steeds meer invloed krijgt. M.a.w. Europa wordt steeds democratischer. Ik vind dat Europa veel meer te zeggen zou moeten hebben, ook over onderwijs. Het is wat mij betreft niet nodig om er samen met Vlaanderen een antiek geprivatiseerd onderwijsstelsel op na te houden dat segregatie bevordert. Kortom: het enige dat buiten Europa gehouden moet worden is ons koningshuis als symbool van de eenheid die er zopu moeten zijn,
    Ik vind het helemaal niet erg als de EU tevens een politieke Unie zou worden, l' union fait la force is een begrip die in het tot op het bot verdeelde Nederland zeer veronachtzaamd wordt. Een verenigd Europa is aanzienlijk veiliger dan een Europa van natiestaten. Voor Joegoslavië kwam Europa dus net te laat,
    Dat er ook in Staatsburg vergaderd wordt kost wel wat, maar dan koop je ook wat. Namelijk de steun van de inderdaad een tikje chauvinistische Fransen die samen met de Bondsrepubliek wél bereid zijn de Griekse socialisten niet in hun eentje de saneringsoperatie uit te voeren.
    Ik hoop dat dit genuanceerd genoeg is en anders hoor ik het graag.
    Vriendelijke groeten terug.

  • Joop Schouten, vr 12 februari 2010 12:26 in reactie op Leo J Bouwman Reageer op Joop

    Joop

    Hoi Leo, je hebt me niet op de tenen getrapt hoor.
    Sorry dat het zo over kwam. Het gaat mij gewoon om zuivere argumentatie.

    Ik snap wel wat je bedoeld. Ik (en de SP) zijn helemaal niet tegen Europese samenwerking. Het gaat om de wijze waarop.

    Een SP-er kijkt overigens wel degelijk verder dan z'n eigen erf.
    De standpunten zijn veelal anders en genuanceerder dan die van de meeste andere partijen.

    Mvrgr.

  • Leo J Bouwman, vr 12 februari 2010 14:38 in reactie op Joop Schouten Reageer op Leo J

    Leo J

    Dat doet me plezier, Joop!
    En natuurlijk blijf ik de waardering voor Jan Marijnissen met je delen.

  • Joop Schouten, vr 12 februari 2010 16:24 in reactie op Leo J Bouwman Reageer op Joop

    Joop

    Fijn te horen Leo.
    Marijnissen vind ik ook onovertroffen goed qua presentatie en inhoud!

    Agnes is geen Marijnissen, ze brengt het anders, maar heeft inhoudelijk exact dezelfde insteek (uiteraard).

    Fijn weekend toegewenst.
    Mvrgr.

  • Dennis Mollis, vr 12 februari 2010 14:56 in reactie op Leo J Bouwman Reageer op Dennis

    Dennis

    Ik begrijp ook niet waarom het hele parlement eensgezind tegen financiële hulp voor de Grieken heeft gestemd. Ik ben het er, vooral als je het pragmatisch bekijkt, niet mee eens en vind dat we als Europeanen de verplichting hebben de Grieken te helpen en dat wij er zelf op langere termijn beter van worden.

    Als we de Grieken laten barsten zo van eigen schuld dikke bult dan zullen de gevolgen voor de rest van unie groter zijn dan de kosten van het hulp bieden. Het is zeker geen altruïsme maar gewoon een kosten baten analyse maken en een verantwoorde keuze maken zoals de Amerikanen gedaan hebben met het bieden van die marshallhulp.

    Ja en Joop ook de SP heeft tegen gestemd en ja dat valt me tegen van hen met iemand als Irrgang in huis.

  • Niels Korthals Altes, do 11 februari 2010 23:59 Reageer op Niels

    Niels

    Ik zie niet hoe IJsland met z'n wankele bankreuzen verschilt van Nederland met haar wankelende reus ING. Deze bank behoort tot de grootste in de wereld en stond eind 2008 op het punt van faillissement. We mogen van geluk spreken dat de beperkte garanties die de Nederlandse staat toen heeft afgegeven hebben gewerkt en dat de ING (nog) niet is omgevallen. Dit is meer geluk dan wijsheid.

    De echte schurken zijn natuurlijk de bankiers die te grote risico's nemen en erop gokken dat overheden hun als het mis gaat komen redden. Die zitten niet alleen in Reykjavik en Athene, maar net zo goed aan de Zuid-As. Dus laten we maar oppassen, voor we het weten zijn we zelf ook een schurkenstaat. Als een ding duidelijk is geworden uit de verhoren van de commissie de Wit is dat Wellink, Bos en de bankiers het in ieder geval allemaal niet aan zien komen!

  • Hans Redczus, vr 12 februari 2010 10:33 in reactie op Niels Korthals Altes Reageer op Hans

    Hans

    Was pas geleden voor 2 1/2 uur te gast in Amsterdam bij DNB en toen we op het vermogen en de eigen liquiditeit van ING terecht waren gekomen bleef een belangrijk discussiepunt door de deskundigen onbeantwoord. Deze zelfde strategie is de Icesave spaarders noodlottig geworden.De ene stelde dat ING in de laatste periode maar op 3% kon terug vallen waartegen de ander stelde nee het zijn er 15%.

    De waarheid over de feitelijke status van ING werd niet uitgediscussieerd.

    Als ING niet echt teruggesnoeid gaat worden tot bij op Nederlandse schaal passende proportioneeliteiten dan kan geen kabinet meer deze bank redden als de woelige wateren van al dat "valsgeld" dat zogenaamd onze wereldeconomie voor de ondergang moet redden over onze dijken heen spoelt.

  • Joop Schouten, do 11 februari 2010 23:40 Reageer op Joop

    Joop

    De werkelijke oorzaak van deze ellende blijft de hebzucht, gevoedt en geinstitutionaliseerd door cowboy-kapitalisten met hun neoliberale geestelijke gestoordheid.

    Beperk de vrijheid voor deze schurken.
    Voedt kinderen verplicht op met voorbeelden van de gevolgen.
    Het kan helaas niet anders.

    Daar waar graai-vrijheid van anderen toeneemt wordt een ander de dupe.

  • Ton evertsen, do 11 februari 2010 22:40 Reageer op Ton

    Ton

    en toch hebben we het verdrag van lissabon getekend

    hoe dom kunnen we zijn, oh wacht ons is niets gevraagd

    een kamermeerderheid heeft dat besloten omdat een bange regering geen 2e referendum toestond

  • Flipje Tiel, do 11 februari 2010 22:31 Reageer op Flipje

    Flipje

    Naast de Euro wordt ook het woord schurkenstaat door devaluatie bedreigd.

  • Jager Verzamelaar, vr 12 februari 2010 17:02 in reactie op Flipje Tiel Reageer op Jager

    Jager

    :-)

  • Meneer Dick, do 11 februari 2010 22:29 Reageer op Meneer

    Meneer

    Nederland kan het beste voortaan zijn internationale handel in US dollars doen. Door het grote vertrouwen in deze munt loopt het bedrijfsleven minder risico.

  • Gerwin van Eersel, vr 12 februari 2010 10:56 in reactie op Meneer Dick Reageer op Gerwin

    Gerwin

    HaHa, dat grote vertrouwen in de Dollar is zeker de reden van het feit dat veel arabische landen oliehandel in Euros willen opzetten?

  • Hans Laros, vr 12 februari 2010 18:20 in reactie op Meneer Dick Reageer op Hans

    Hans

    *Proest*
    Excuseert u mij, moet even bijkomen.

  • Hans Laros, vr 12 februari 2010 18:28 in reactie op Meneer Dick Reageer op Hans

    Hans

    U vergeet Goldman Sachs te noemen, deze bank heeft er persoonlijk voor gezorgd dat, dmv speciale boekhoudtechnieken, de Zuid-Europese landen er op papier goed voor stonden.
    http://www.spiegel.de/international/europe/0,1518,676634,00.html

    Het kost Nederland overigens al geld, dit hele gebeuren met Griekenland. De rente op staatsobligaties is gestegen dankzij de problemen in Griekenland, dus roepen dat het geen belastinggeld kost is simpelweg gelogen.

  • Hans Laros, vr 12 februari 2010 18:46 in reactie op Hans Laros Reageer op Hans

    Hans

    Excuses dit is geen reactie op Dick

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven