Bio Bekijk alles van Marcel van Dam Word fan

Marcel van Dam

Marcel van Dam Oud-minister van Volkshuisvesting

02 oktober 2010 Reageer (44) 2061 x bekeken Politiek RSS

Terug naar de vooruitgang

Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend.

Vanaf begin jaren tachtig wordt de verzorgingsstaat met economische argumenten uitgekleed. Maar telkens als ik mensen hoor beweren dat de verzorgingsstaat onbetaalbaar is geworden, of dat onze concurrentiepositie erdoor wordt ondermijnd, of dat de verzorgingsstaat mensen met een uitkering lui maakt, of dat hardwerkende Nederlanders minder hard werken als zij er veel aan moeten bijdragen, denk ik: waar blijkt dat dan uit? Hoe is dat berekend? Wat waren daarbij de vooronderstellingen? Welke variabelen werden gebruikt en welke niet? In welke context werden de uitkomsten van betekenis voorzien?

Verbazend is dat het neoliberale beleid, gestoeld op het geloof dat de samenleving beter af is als iedereen voor zichzelf zorgt, een toetsing kennelijk niet nodig heeft. Critici van de verzorgingsstaat denken de logica aan hun kant te hebben, een soort waarheid waaraan de moraal ondergeschikt is. Maar de moraal volgt nooit uit een berekening. De twee ordeningsmodellen, het Angelsaksische model en het Rijnlandse model, zouden, met morele criteria als uitgangspunt, op hun bruikbaarheid moeten worden getoetst met een kosten-batenanalyse. Waarbij kosten en opbrengsten van de verzorgingsstaat naast elkaar worden gezet.

In de afgelopen decennia werden mensen met een minimuminkomen op een steeds grotere achterstand gezet. Zelfs nu nog is hun koopkracht lager dan in 1980. De uitkeringen werden niet alleen verlaagd om te bezuinigen maar ook om mensen aan het werk te zetten. Coen Teulings, directeur van het Centraal Planbureau, legde het in NRC/Handelsblad van 25 mei j.l. uit: ‘Als je mensen die volstrekt kansloos op de arbeidsmarkt zijn hun uitkering ontneemt, dan doe je maar één ding: iemand in armoede storten. Maar in veel gevallen zie je toch dat mensen bij het stoppen van hun uitkering gedwongen zijn een baan te zoeken. En dat lukt dan meestal. Dus lagere uitkeringen of uitkeringen die minder lang doorlopen vertalen zich in meer banen.’

In de jaren tachtig was het beleid mensen in armoede te storten heel succesvol. Helaas kregen ze toch geen werk. Maar als Teulings gelijk zou hebben, is het dan moreel gerechtvaardigd mensen in armoede te storten? En moet de economische winst op korte termijn niet worden afgewogen tegen maatschappelijke uitverdien effecten op lange termijn? Armoede en achterstand veroorzaken een reeks van maatschappelijk problemen waarvan de bestrijding miljarden kost.

Ander voorbeeld: door de woningmarkt gedeeltelijk te liberaliseren werd de woningdistributie uit handen gegeven en kwamen mensen met de laagste inkomens in achterstandswijken terecht. Al enkele decennia besteden we miljarden om daar de leefomgeving te verbeteren. Maar achterstand kleeft niet aan de leefomgeving maar aan mensen. Nu wil de politiek de woningmarkt verder liberaliseren waardoor de segregatie naar inkomen zich zal versnellen. Met de voorspelbare uitkomst dat aantal en omvang van probleemwijken zal groeien. Wat is dan de winst van de liberalisering?

Vanwege de globalisering moeten we een flink deel van onze sociale zekerheden opgeven. Anders missen we immers de concurrentieslag? Weer is de grondfout dat alleen kosten van de verzorgingsstaat worden gezien, opbrengsten niet.

De vader van de sociologie, Emile Durkheim, introduceerde op het eind van de negentiende eeuw het begrip anomie. Als verbondenheid en continuïteit op de tocht komen te staan, ontstaat het gevoel van uitsluiting en doelloosheid, gevolgd door normloosheid. Dat gebeurt bij het trimmen van de verzorgingsstaat vooral bij mensen die daarop het meest zijn aangewezen.

Voor deze groep is juist het bieden van meer zekerheid en veiligheid het antwoord op de globalisering. Niet alleen uit maatschappelijke overwegingen maar ook uit economische noodzaak. Mensen die zich zeker en veilig voelen zijn productiever en zijn bereid meer voor de samenleving te doen. Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend.

Achterstand kost klauwen met geld. Daarom moeten kinderen niet in een arme maar in een kansrijke omgeving opgroeien. De beste bestrijding van achterstand is voorkomen dat die geërfd wordt. Veel mensen met achterstand blijven het liefst thuis en ontwikkelen samenlevingsvrees. Dat uit zich ook in werkschuwheid. Wat de middenklasse als luiheid en onwil ziet is in werkelijkheid vaak angst niet aan verwachtingen te kunnen voldoen en angst voor vernedering. Goed opgeleide mensen die bevrediging en respect ontlenen aan een baan gaan met vreugde naar hun werk. Maar iemand met een uitkering die verplicht wordt smerig, vernederend en onderbetaald werk te doen ziet de bijstandsambtenaar die hem daartoe verplicht als vijand. Het gaat erom mensen de kans te geven zo normaal mogelijk in de samenleving te participeren en ze te respecteren voor wat ze zijn, niet voor wat ze kunnen.

Een eerste vereiste is dat ze een minimaal inkomen hebben op een niveau dat dit mogelijk maakt en dat aan de welvaartsstijging is gekoppeld.

Volgens de internationale armoede grens van de OESO is iemand arm als hij minder verdient dan 60% van het middelste inkomen. Bij ons is die armoede toegenomen van 4% in 1980 tot 11% nu. De inkomensverdeling in een kenniseconomie die steeds productiever wordt moet worden afgestemd op het groeiend aantal mensen dat niet mee kan komen.

Sinds de ideologische veren zijn afgeschud en technocraten de richting bepalen, komt daar weinig van terecht. Beleidsdoelen en resultaten worden door elkaar gehaald en de instrumenten en de morele rechtvaardiging worden daarop afgestemd. Als het rendement van een hulpverlener niet berekend kan worden, schiet de berekening niet tekort maar de hulpverlener. De omvang van een besparing is de rechtvaardiging, het effect op mensen wordt niet gemeten. En wat je niet kunt meten bestaat niet voor de technocraat. Gold dat ook maar voor de schade die hij aanricht.

Politici behoren de morele grondslagen van de samenleving te bewaken. Het gaat niet alleen om normen en waarden uit het strafrecht. Het bevorderen van maatschappelijke verbondenheid is een grotere morele opgave. Of is het geen zaak van moraal als iemand ongemerkt een paar weken dood in huis heeft gelegen?

De opbrengst van moraal, mededogen, en zorg is moeilijk te kwantificeren. Met de kosten gaat dat veel makkelijker. Omdat het liefdevol verzorgen van een demente bejaarde niet kan worden versneld, blijft de productiviteit in de zorg achter bij de rest van de economie. Daarom wordt de zorg duurder en moet er bezuinigd worden. Want voor technocraten en politici mag de collectieve lastendruk niet stijgen. Sterker nog: om te voorkomen dat te veel mensen in de verre toekomst als gevolg van de welvaartsstijging in hogere belastingtarieven terecht komen moeten die tarieven geleidelijk worden verlaagd. Door die belastingverlaging dalen de belastinginkomsten en ontstaat er een “houdbaarheidstekort” van 29 miljard euro. Ik ben ook voor houdbare overheidsfinanciën. Maar er is geen economische noodzaak de overheidsfinanciën eerst onhoudbaar te maken door in de toekomst de inkomstenbelasting geleidelijk te verlagen, om vervolgens het daardoor ontstane tekort te lijf te gaan met het verder uitkleden van de verzorgingsstaat.

We schuiven steeds verder op in Angelsaksische richting.

In geen enkele lidstaat van de OESO is tussen 1995 en 2007 het belastingpeil zo sterk gedaald als in Nederland, namelijk met 4% van het nationaal inkomen. Nederland zit daarmee in Europa onder het gemiddelde. De collectieve lastendruk als geheel is nog sterker teruggebracht. Die daalde onder het bewind van Kok met maar liefst 7% van het bruto binnenlands product. Dat ging gepaard met het afbouwen van de sociale bescherming. Nederland is het enige land in Europa waar de uitgaven voor sociale bescherming vanaf 1980 zijn gedaald, namelijk met 4% van het BBP, ook beneden het Europese gemiddelde. Terwijl we in 1980 met Zweden nog aan de top stonden.

Ook zonder extra geld is de samenleving hechter en rechtvaardiger te maken. Achterstand bestrijd je vooral door mensen te respecteren voor wat ze zijn, niet voor wat ze opleveren. Het kost helemaal niets eigen verantwoordelijkheid te integreren in gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Om te erkennen dat onze habitus geen verdienste is maar een geschenk.

Beleid moet worden gemaakt vanuit de belevingswereld van mensen waarvoor het is bedoeld, niet uit de belevingswereld van de middenklasse. Het is aan de onderkant vaak goedkoper de arbeidsmarkt geschikt te maken voor mensen, dan mensen voor de arbeidsmarkt.

De kunst is bestaande, verkokerde denkkaders te verlaten. Als de postbezorging terugloopt decreteert het marktdenken dat je postbezorgers moet ontslaan. Een onorthodox denkend kabinet zou samen met het bedrijfsleven een “BV Bezorgd” kunnen oprichten die minder rendabele mensen tussen de 60 en 70 in dienst neemt, van full time tot een halve dag in de week, om een reeks van functies te vervullen in hun directe omgeving, zoals het bezorgen van post, kranten, boodschappen voor mensen die aan huis zijn gebonden en die leren om problemen in hun “wijk” te signaleren en relevante hulpinstellingen in te inschakelen. De verschillende overheden kunnen het publieke deel van het inkomen van de werknemers voor hun rekening nemen, te financieren uit besparingen op uitkeringen.

Politici hebben zich tot gevangenen van het electoraat gemaakt en leiden aan faalangst. Zij zijn op weg naar een toekomst die technocraten voor hen berekenen. Maar een rechtvaardige toekomst voor iedereen is niet te berekenen, daar moet je in geloven. En dat geloof moet je willen verkondigen. We moeten terug naar de vooruitgang.


Dit is een sterk verkorte bewerking van de Drees lezing op 30 september uitgesproken in Den Haag


'Terug naar de vooruitgang' door Marcel van Dam

2010 De Bezige Bij. 

ISBN 9789023457947

10 euro


 

 

Laatste Reacties (44) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Frits Guevara, wo 06 oktober 2010 21:05 Reageer op Frits

    Frits

    Wat een eer om hier eens lekker te kunnen reageren op een artikel van hét boegbeeld van links, een van de meest "beruchte", Marcel van Dam.

    We hebben een concurrerend land en omdat dat gelijktijdig met de verzorgingsstaat plaatsvindt. Dit is een verband dat een verband in tijd zou kunnen zijn, maar is er ook een causaal verband? Hoe verantwoordt u een mening als die van uw artikel, naar linkse mensen toe die beweren dat de westerse welvaart op een hele andere (en minder prettige) manier is ontstaan? Als het westen nou zo rijk is door het uitbuiten van andere culturen met een andere huidkleur, en de verzorgingsstaat komt nou eens van dát geld vandaan? Net als destijds de batige saldo's van het Cultuurstelsel waarmee de spoorwegen zijn aangelegd, maar dan anders?

    Met de verzorgingsstaat moet je, zelfs al was er geen uitbuiting, hoge prijzen vragen voor je producten. De enorme belastingen werken namelijk door in de kosten, en dus de prijzen. Arme mensen in andere landen zijn hier de dupe van. Als andere landen het om wat voor reden dan ook niet concurrerend kunnen aanbieden, dan kunnen ze weet ik wat voor probleem hebben, maar als ze Nederlandse producten afnemen dan betalen ze eigenlijk meer dan ze hadden gehoeven als we geen verzorgingsstaat hadden gehad. Wat we hier dus aan bevrediging geven aan uitkeringstrekkers, lopen mensen in ontwikkelingslanden mis. De vraag wordt dan of het uitkeringsstelsel niet een beetje "eigen volk eerst" is. Wat is er mis mee om uitkeringen te besteden in landen waar je mensen veel goedkoper kunt helpen, je helpt er dan veel meer mee dan hier in dit dure Nederland.

  • Sylvia Stuurman, ma 04 oktober 2010 11:54 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    "Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend"

    Daarnaast is het ook nog eens zo dat je, om de welvaart van een land te optimaliseren, niet per se de weg hoeft te bewandelen van het optimaliseren van het BNP en dergelijke.

    Je kunt beter optimaliseren op wat je ook daadwerkelijk zou *willen* optimaliseren.
    Zie:
    http://www.ted.com/talks/nic_marks_the_happy_planet_index.html

  • Joop Schouten, ma 04 oktober 2010 11:22 Reageer op Joop

    Joop

    Aanvulling;
    Iets meer dan 11 procent van de kinderen tot 18 jaar groeide in 2009 op met kans op armoede. Zij leefden in een gezin met een inkomen tot maximaal 120 procent van het sociaal minimum.

    http://www.telegraaf.nl/binnenland/7831729/___11_procent_kinderen_in_armoede___.html?sn=binnenland,buitenland

    Schande...

  • ron de boer, ma 04 oktober 2010 09:31 Reageer op ron

    ron

    Wat is de beste sociale zekerheid?

    Volgens mijn definfitie. Een hoge uitkering voor iederen die niet kan.

    De kop van zijn betoog wordt niet aangetoond in het stuk zelf, maar misschien komt dat omdat dit de sterk verkorte versie is.

  • Arne Appelmelk, ma 04 oktober 2010 00:12 Reageer op Arne

    Arne

    "Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend. "
    Goh, dan heeft Cuba dus niet de beste sociale zekerheid? Hoe kan dat nou? Da's vast de schuld van de imperialisten, hé Roelf? En imperialisten: Dat zijn alleen kapitalisten. China is liev en, ja hoor, heel concurrerend. En de sociale zekerheid is er nog beter als die van Noord-Korea. Dus....

  • Jan Bakker, ma 04 oktober 2010 02:11 in reactie op Arne Appelmelk Reageer op Jan

    Jan

    Haha ja, Arne, je hebt hartstikke gelijk.

    Ik dacht ook altijd dat de meest concurrerende landen dictaturen waren die de eigen bevolking omsmeden tot slave labour voor buitenlandse bedrijven (aka China). Sociale zekerheid is fijn om te hebben en, wanneer goed uitgevoerd, zelfs eerlijk, maar concurrerend? Nee, dat niet, daarover moeten we ons geen illusies maken.

  • jeroen barends, ma 04 oktober 2010 10:19 in reactie op Jan Bakker Reageer op jeroen

    jeroen

    Landen met de sterkste sociale zekerhheids stelsels zijn wel degelijk ook de meest concurerende en economisch sterkste landen. Het gaat daarbij om de stabiliteit in een samenleving, en als die sterk is is die sameleving het meest productief. Men hoeft immers niet bang te zijn voor honger, armoede en uitvallen, dus men studeerd, vergaard kennis en maakt die productief.

    Denk aan (jawel) Nederland, Zweden, Korea, Singapore en met name Japan - hoewel daar het stelsel bijna niet meer opgebracht kan worden wegens te veel welvaart, wat het risico is van uit de hand gelopen 'nanny-states'.

    Het noemen van schurken staten als Cuba, in mindere mate China en zelfs Griekenland zo U wilt, doet daar niets aan af.

    Kortom Marcel heeft gelijk en niet de (rechtse) brallertjes op dit punt.

  • Jan Bakker, ma 04 oktober 2010 12:53 in reactie op jeroen barends Reageer op Jan

    Jan

    O, dus omdat we zo concurrerend zijn verdwijnen alle banen naar Azie? Kijk eens naar de feiten en cijfers, niet naar holle retoriek. Zodra er in China iemand is afgestudeerd/van school gekomen die hetzelfde kan als iemand in Nederland is het gewoon meteen aantrekkelijker voor een bedrijf om het werk door die Chinees te laten doen.

    We zijn alleen nog maar rijk vanwege subsidies, importheffingen en onze tijdelijke voorsprong op technologisch gebied. Gelukkig zullen de Chinezen het niet altijd blijven pikken en verbeteringen eisen waardoor hun arbeid duurder wordt en dat zal onze redding zijn.

    Let wel, ik ben voorstander van een sociale zekerheid (zolang die niet de spuigaten uit loopt), maar dat komt omdat ik het een eerlijker systeem vindt dan de Chinese slavenarbeid, niet omdat het beter concurreert.

  • Roelf Turksema, ma 04 oktober 2010 10:46 in reactie op Jan Bakker Reageer op Roelf

    Roelf

    Meeloper....

  • Roelf Turksema, ma 04 oktober 2010 10:45 in reactie op Arne Appelmelk Reageer op Roelf

    Roelf

    Onzin, ''Hoe kan dat nou? Da's vast de schuld van de imperialisten, hé Roelf? En imperialisten: Dat zijn alleen kapitalisten. China is liev en, ja hoor, heel concurrerend. En de sociale zekerheid is er nog beter als die van Noord-Korea. Dus.... ''

    Dus wat? Je kraamt onzin uit, Amerika heeft China (sommigen dan) rijk gemaakt, ik niet. En nu maar janken dat ze te machtig worden zeker.
    Onze rijkdom komt ook niet allemaal uit Nederland, wij hebben het grootste gedeelte in den beginne ook bij elkaar gestolen, en ja, dat heet imperialisme en ja dat was van het kapitalisme.
    En nou wil ik van jou een voorbeeld van imperialisme door socialisme.

    En misbruik Cuba niet te pas en te onpas, je weet zelf dat Castro van goede komaf was en zelfs met de Amerikanen in zee zou.
    Zelfs die revolutie kan je nog imperialisme door kapitalisme noemen, de uitslag werd alleen even anders als gedacht.
    Amerikanen hebben tenslotte de Granma en de wapens gefinanciert.
    Later lenen ze dan weer bommenwerpers aan Battista, schiet mij maar lek.

    De Amerikanen zijn goed voor een half miljoen doden op cuba in de laatste helft van 1800, doe je huiswerk maar. Of was dat ook te behoeve van de sociale zekerheid?

  • Joop Pooj, zo 03 oktober 2010 22:08 Reageer op Joop

    Joop

    Wat altijd ontbreekt in dit soort betogen van Van Dam en bijna alle PvdA-ers behalve Van der Ploeg is dat mensen in eerste instantie zelf aan de slag moeten. Mede dankzij de PvdA is er in Nederland geen goed arbeidsethos meer. Inzet en zelfredzaamheid zijn woorden die PvdA-ers en andere partijn aan de linker kant van het politieke spectrum nooit gebruiken, bang om stemmen te verliezen. Een verzorgingsstaat die mensen niet op een gezonde manier dwingt zich bij te scholen en een baan te accepteren gaat aan de uitgavenkant ten onder door te hoge overdrachtsuitgaven en aan de inkomstenkant doordat mensen minder hard gaan werken en echt getalenteerden het land verlaten.

    Het is altijd interessant om Van Dam en Samson te horen praten over eerlijk delen terwijl zij zelf nooit inkomen delen maar vooral andermands geld uitdelen en hun salaris ook op kosten van de belastingbetaler ontvangen.

    De lastendruk op arbeid in Nederland is trouwens hoog: binnen de OECD zitten we in het hoogste kwartiel en de druk ligt nu op 49.5% zo'n 5 %punt hoger dan in 2000. Kijk hier bij taxes on average worker:

    http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=CSP2010

  • SUBSIDIECENSUURCLUB REAGEREN ONMOGELIJK DOOR JOOP CENSUUR, zo 03 oktober 2010 21:58 Reageer op SUBSIDIECENSUURCLUB

    SUBSIDIECENSUURCLUB

    Landen met de beste sociale zekerheid blijken de meest asociale mensen voort te brengen.
    Hoe socialer een land, hoe asocialer het volk... Maar voor een asociaal is deze redenering natuurlijk niet te begrijpen.

  • Timo van Esch, zo 03 oktober 2010 19:26 Reageer op Timo

    Timo

    @Ridder vd Nacht: uw "rechtsmenschen en linksmenschen mentaliteit" daar gelaten, wil ik u er even op wijzen dat uw commentaar geen antwoord biedt op de geboden stelling. De geboden stelling vraagt: wat levert meer schade op?
    Een ongeschoolde amokmaker (zwart bijklussend, af en toe politie voor de deur, dat soort onzin) of iemand die miljarden steelt en ze versluist naar allerlei belastingparadijzen?

    Waar u over spreekt, is de grote middenklasse. De mensen met een modaal tot dubbelmodaal inkomen. Die 60% van de bevolking die goed kan rondkomen en netjes belasting betaalt. Waar Roelf het over heeft, is die 10.000 tot 20.000 managers die een heel vies spel hebben gespeeld en nu op hun lauweren rusten. Met banken failliet en de economie op zijn gat, hebben zij hun schaapjes op het droge weten te trekken.

    ps. In +/- 1980 betaalde iemand met een inkomen van meer dan 100.000 gulden 72% belasting over dat geld. (dacht ik zo uit het hoofd te herinneren). Die 72% is correct, die grens weet ik niet precies meer. Nu echter, is die schijf nog voor 52% belast en ligt die schijf ook nog eens een stuk hoger.

    De perversiteit zit 'm erin, dat een manager die om een loonsverhoging vraagt bij een 72% belastingdruk, veel minder kans maakt dit ook te krijgen dan wanneer de belastingdruk 52% is. In het laatste geval mag hij nml bijna de helft houden; dat is nog wel door een directiecomité heen te loodsen. Echter, bij die 72% ging bijna 3/4 naar de staat. En dan zal een bedrijf al vlugger zeggen: "ja hé, ik ben Gekke Henkie niet!".

  • Roelf Turksema, zo 03 oktober 2010 21:41 in reactie op Timo van Esch Reageer op Roelf

    Roelf

    Gracias.

  • Sylvia Stuurman, zo 03 oktober 2010 09:58 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Marcel, wat ben ik blij dat jij steeds weer uitlegt wat gewoon waar is, tegen alle oppervlakkige slogans in.

    Als de PvdA jouw visie zou overnemen, zou het weer een echt grote partij kunnen worden, en zouden we kunnen beginnen aan de heropbouw van Nederland, naar een land voor de mensen die er wonen, in plaats van voor een beperkt groepje zakkenvullers.

    Ik blijf het hopen!

  • Jan Bakker, zo 03 oktober 2010 00:06 Reageer op Jan

    Jan

    "Telkens als ik hoor [...] waar blijkt dat dan uit? Hoe is dat berekend?"

    Ongelooflijk dat iemand als Marcel van Dam doet alsof ie nooit van vergrijzing en wel-erg-vaak-werkloze migrantengroepen heeft gehoord.

    "Als de postbezorging terugloopt decreteert het marktdenken dat je postbezorgers moet ontslaan. Een onorthodox denkend kabinet zou samen met het bedrijfsleven een ?BV Bezorgd? kunnen oprichten die minder rendabele mensen tussen de 60 en 70 in dienst neemt, van full time tot een halve dag in de week, om een reeks van functies te vervullen in hun directe omgeving, zoals het bezorgen van post,"

    Dat maakt dus geen zak uit, of je nou 1000 full-time postbodes van in de 20 hebt of 2000 part-time bezorgers van in de 60, het kost het bedrijf en de overheid toch evenveel.

    Medische zorg, voorzieningen voor zieken en gehandicapten, betaalbaar onderwijs, wetenschap/onderzoek, AOW en veiligheid, dat zijn de kernpunten van de verzorgingsstaat die een eerlijke, welvarende samenleving mogelijk maken, maar dingen als huursubsidie, HRA, kinderbijslag, etc... zijn eigenlijk gewoon luxes waar we aan gewend zijn geraakt en waar zonder men het in het buitenland gewoon redt. Want in een ding hebben de neo-liberalen gelijk: vaak zijn het juist de subsidies die de kosten voor de burger omhoog jagen: HRA en huursubsidie bij de woningmarkt en kinderbijslag en opvangsubsidie in de kinderdagverblijven. Dat komt omdat je de burger geen subsidie moet geven voor diensten die ze bij particuliere bedrijven kopen omdat die bedrijven dan gewoon de prijzen omhoog gooien.

  • Wim Verver, zo 03 oktober 2010 15:33 in reactie op Jan Bakker Reageer op Wim

    Wim

    Marcel van Dam heeft het hier volkomen bij het rechte eind.
    Als voorbeeld neem ik een item wat bij iedereen heel herkenbaar is.
    Ingevolge het marktdenken moeten alle moeders werken. Dat zou economische vooruitgang creëren. Maar via de achterdeur krijgen we veel later de rekening hiervan gepresenteerd. De kinderen zullen als ze enigzins zelfstandig zijn alleen thuis gelaten worden, uit overweging van kostenbesparing van de opvang. Er is geen controle meer van huis uit op hun gedragingen. Beide werkende ouders komen tijd te kort om alles goed te laten verlopen, dit geeft een enorme onvrede met ziekteverzuim en medische kosten. Echtscheidingen aan de lopende band. Kinderen moeten pendelen tussen pa en ma. Hiervan worden het onzekere mensen. Nu zullen er heel veel mensen afwijzend hierop reageren omdat zij menen dat ze het al werkend helemaal voor elkaar hebben. Inderdaad er zijn er die dit kunststukje flikken. Maar er zijn er veel die dit niet redden want het heeft ook met financiële krapte te maken. Door twee inkomens was er geen gez... , iedereen rijk. Die fananciele ruimte is inmiddels door te hoge hypotheeklasten en door de rekenmeesters van overheid opgesoupeerd, afgenomen. Niemand echter wil voor zichzelf erkennen dat ze het niet goed voorelkaar krijgen, daarom hoor je alleen dat het zo goed is voor de ontplooing van de vrouw. Nu echter de kosten voor de opvang niet meer zullen worden vergoed, kan dit noodgedwongen een ommekeer in ons denken hierover teweegbrengen.

  • Frank Schutte, za 02 oktober 2010 21:10 Reageer op Frank

    Frank

    Beste Marcel,
    Mooi rijk verhaal, zou u nog maar in de politiek zitten, dan zou iedereen begrijpen wat solidariteit is.

  • Ton evertsen, za 02 oktober 2010 21:01 Reageer op Ton

    Ton

    eigenlijk zit de clou al in de tekst

    wanneer over morele aspecten begint, want dat is het punt het gaat hem niet of het zo is maar hij voelt het moreel beter

    "Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend" china india taiwan maleisie singapore om er een paar te noemen concurrerend ben je of met een grote voorraad zeldzame grondstoffen waar je de prijzen van kan manipuleren (olie diamanten etc) of als je rijke voorraad hebt van die andere vitale grondstof: goedkope arbeidskrachten die ook nog eens weinig rechten hebben.

    Zo krijg je fabrieken waar werknemers min of meer opgesloten worden en alleen flats die eigendom zijn van de werkgever of winkels/restaurants die idem zijn bezoeken

    en dat alles voor onze ipod, ipads en iphones

  • vanessa s., za 02 oktober 2010 20:35 Reageer op vanessa

    vanessa

    Helemaal waar. Het probleem ligt echter niet eens aan de rechterkant van het politieke spectrum. Wie dit verhaal kwijt wil aan jongeren met een linkse inslag krijgt al verbaasde en ongelovige gezichten. En wie heeft Cohen in de verkiezingscampagne horen zeggen, dat een links beleid beter is. Nee hoor, wij zijn 'socialer' en 'houden de boel bij elkaar.' Dat soort larie moet weer vervangen worden 'beter' en 'tot een hogere welvaart leidend.'

  • Grolschje ., zo 03 oktober 2010 11:27 in reactie op vanessa s. Reageer op Grolschje

    Grolschje

    Dan lieg je.

  • Roelf Turksema, zo 03 oktober 2010 21:36 in reactie op Grolschje . Reageer op Roelf

    Roelf

    Bewijs dat.

  • Eline W, za 02 oktober 2010 19:38 Reageer op Eline

    Eline

    Heel mooi stuk,

    Ik denk dat we naar een systeem van op feiten gebaseerd bestuur toe moeten. Als ik het regeerakkoord van PVC een beetje skim dan het mij vooral op dat er heel veel doelen bereikt moeten worden met een methode waarvan al lang geleden gebleken is dat hij niet gebruik kan worden op dat specifieke probleem op te lossen. Electoraal staat het goed, en daarom gaan ze het toch weer proberen. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is strenger straffen, maar ook dit sociale zekerheid verhaal past heel goed in dat plaatje.

    Ook als je naar het CPB rapport kijkt valt je duidelijk op dat dit een kabinet gaat zijn dat vrijwel alleen maar slechte invloed gaat hebben op de staat van het land. Dat soort beleid zou je niet moeten willen voeren, zelfs niet als een zogenaamde meerderheid van het land dat wil.

  • Rob van Koot, za 02 oktober 2010 17:53 Reageer op Rob

    Rob

    Het angelsaksisch model is een model dat mensen scherp houdt en hun wijst op hun eigen verantwoordelijkheden. Het voorkomt dat mensen vervallen in apathie en een gebrek aan zelfvertrouwen. Dat je tegelijkertijd de echt zwakkeren blijft steunen is iets anders. Maar ik ben een voorstander van een samenleving die ook voor zichzelf op kan komen en niet angstig kijkt naarde vadertje overheid. Dat kunnen we ons ook niet meer permitteren in een vergrijzend Nederland. Van Dam kiest voor de warme staatsdeken over ons land, ik voor dekentjes voor wie dat echt nodig hebben.

  • Roelf Turksema, za 02 oktober 2010 18:46 in reactie op Rob van Koot Reageer op Roelf

    Roelf

    Het Angelsaksische model bestaat al eeuwen: list leugens bedrog, gegraai en oorlogsretoriek. Het heeft Athene, Carthago en Rome kapotgemaakt, Engeland en de USA staan aan de rand van een faillisement en wij moeten diezelfde kant op?
    Een rijk land zorgt voor zijn armen, een rijk land geeft. Een rijk Angelsaksisch land steelt, haalt van de armen door list leugens en bedrog.
    Van wie hebben we meer schade, van een ongeschoolde die niet zo goed voor zich zelf kan zorgen of van diegenen die dat over onze ruggen wel kunnen en miljarden het land uit werken?
    En waarom pakken we die niet aan? En waarom wel iemand die een doekie om haar hoofd heeft? Laten we die zogenaamde economische wonderkindjes op onze kosten studeren om ons te laten beroven?

    Marcel, ik ben bang dat de truukjes van de nieuwe media werken,
    we zullen er nog een hele kluif aan hebben.

  • Bert Opstelten, zo 03 oktober 2010 01:09 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Bert

    Bert

    okee, wacht. Je hebt het over "economische wonderkindjes". Ik ga maar even uit van de algemene student. Als je het serieus meent, moet ik eigenlijk wel een beetje huilen om jou. Als dat zo zou zijn, straalt de "ik ben niet zo slim" mentaliteit van je af.
    Zonder studenten zou Nederland..., niet zo slim zijn.
    (Overigens heeft Rutte & Balkenende 8(!!!) jaar over zijn studie gedaan, en dan gaan ze nu eisen dat je in 3 jaar klaar bent met de eerste helft, en dat je voor de alle andere jaren per jaar ?10.000 of soms zelfs ?32.000 moet neerleggen om te mogen studeren. Als je een effectieve maatregel wilt hebben om Nederland zo dom mogelijk te krijgen, is dít de weg!

  • Roelf Turksema, zo 03 oktober 2010 19:09 in reactie op Bert Opstelten Reageer op Roelf

    Roelf

    Ik ga niet uit van de ''algemene student'', die studeren wat, drinken een biertje op zijn tijd en dromen van een carriëre die wreed verstoord wordt door zwangerschap/ huisje-boompje-beestje, nemen deel aan de maatschappij als goed burger, niets mis mee.

    Ik ga uit van die careermakers die overbetaald rücksichtlos voor soms een buitenlandse club, soms een Nederlandse bank / verzekering / multinational hun eigen dorpsgenoten / stadsgenoten / landgenoten oplichten om zelf een leuke eindejaarsbonus te kunnen opstrijken.
    Vervolgens verzieken ze met die zelfde bonussen ook nog eens de huizenmarkt.

    In tegenstelling tot wat jij denkt (aanname) zou ik veel meer geld in opleidingen en universiteiten steken, maar dan niet zoals die VVD Jorritsma in gebouwen, niet in (PVDA) boeken voorschieten door de staat zodat ons geld via Sanoma het land verlaat.
    Ik zou de leraren op een hoger plan tillen, snellere studie met meer vakken ( brede opleidingen ) en veel meer topleraren uit het buitenland aantrekken. Filosofen de kinderen ( maatschappijleer, maar dan van nivo) op lagere scholen een zeker respect voor mens en de maatschappij bij laten brengen, zero tolerance op pesten en studeren zou gratis worden.
    Betalen via verhoging van belasting en halveren van ons legertje.
    Dat betaald zich zelf terug in no time.
    Ik zou zelfs ouderen gratis laten studeren met behoud van uitkering.

    Maar jij gaat mij nu vast vertellen dat er in Nederland geen mensen zijn die het predikaat graaier verdienen?

  • Ridder van de Nacht, zo 03 oktober 2010 08:16 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Ridder

    Ridder

    Joh gast, waar haal jij die wijsheid vandaan? Je lult echt maar wat in de rondte, maar op deze site ga je niet iemand vinden die je uit je verschrikkelijke droom helpt, jongen.

    Wie moet die uitkering betalen van jouw ongeschoolde-zieligerd-die-niet-goed-voor-zichzelf-kan-zorgen? Die andere ongeschoolde-zieligerd zeker? Nee. Dat zijn de mensen die in dit land het geld moeten verdienen, vriend. Hoe meer geld er verdiend wordt, hoe socialer een land kan zijn. Maar dat is roepen in de leegte, want alleen de rechtsere lui op deze site begrijpen dit, lijkt wel. Linkse machthebbers hebben altijd ergens een virtuele geldboom staan (lees: portomonee van de rechtsmens). Die heeft niet zo zin meer om deze te trekken.

  • Roelf Turksema, zo 03 oktober 2010 19:26 in reactie op Ridder van de Nacht Reageer op Roelf

    Roelf

    ''Wie moet die uitkering betalen van jouw ongeschoolde-zieligerd-die-niet-goed-voor-zichzelf-kan-zorgen? ''

    Realiteit is dat er veel te veel ongeschoolden met hun minimum loon de riante wachtgelden van leraren moeten ophoesten die niet met de poten van kleine kindertjes konden afblijven.

    Enig idee wat de CEO van Numico opstreek? Meer dan 80 miljoen, alleen om een overname te begeleiden die alleen interressant was voor de aandeelhouders, beloning voor misdaad heet dat. Vroeger werd je beloont naar de grootte van een bedrijf, tegenwoordig is het lucratiever om een bedrijf via stromannetjes in buitenlandse handen te werken.

    ''Linkse machthebbers hebben altijd ergens een virtuele geldboom staan (lees: portomonee van de rechtsmens). Die heeft niet zo zin meer om deze te trekken. ''

    Flauwekul retoriek, schulden van de staat groeien aantoonbaar het hardst onder rechts. Aantoonbaar en dat weet je, de staatsschuld was het laagst onder Den Uyl. Die rechtsmens trekt geen portomonee,
    die haalt alleen maar en dat weet je ook. En let jij maar eens op hoe weinig links straks nog zin heeft om die portomonee te vullen.

    En bovenal: houd eens op met dat achterlijke gedoe om arm en rijk met links en rechts te vergelijken, dat is echt niet meer van deze tijd.

    Als je dan zo'n slimme jongen bent, kijk eens naar de nabije geschiedenis van het aandeel Antonov, denk eens aan Palm invest en Harry met zijn oplichters show op zondag. Allemaal links zeker?
    Daarom zijn die linksen allemaal zo rijk, omdat het allemaal boeven zijn..........
    Oh jah, dat wilde je ook nog zeggen, rechtse mensen werken harder nietwaar? Die boef van een Rockefeller werkte maar een paar uur per dag. Lees ''de geheime petroleumoorlog '' van Antoine Ziska eens, kan je zien wat dat harde werken van rechts allemaal opgeleverd heeft.

  • Ridder van de Nacht, ma 04 oktober 2010 12:16 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Ridder

    Ridder

    Nee Roelf, die ouderwetse vergelijkingen worden hier op joop.nl en door haar bezoekers telkens gemaakt: links, voor de minder rijken der aarde en zieligerds. Rechts voor de rijkere der aarde en Guus Geluk.

    "Michael Moore, eerlijk, oprecht en zonder franje, een pinakel van links Amerika in de rechtse domme grauwe massa. "
    ---------------

    Bovenstaand is ook van jou toch? Natuurlijk jongen. Links is goed. Rechts is fout.
    Bowling for Columbine was prima maar de overige docu's waren doorspekt met aannames, complete onwaarheden en overdreven uitbelichten van punten die voor zijn standpunt positief dan wel negatief zijn. Logisch. Loop daar maar achteraan.



    Mijn reactie was ook op jouw post met 'Angelsaksisch model' en natuurlijk het stuk van Marcel van Dam. Zo'n zwart/wit sprookjesverhaal.

    Waarom kom je met voorbeelden om poging te doen om uit te leggen dat rechts beleid verkoop van Nederlandse bedrijven aan buitenlandse in de kaart speelt? Dat staat er dan toch ook los van. Zo kan ik ook wat voorbeelden noemen onder Paars/Kok.

  • Roelf Turksema, di 05 oktober 2010 00:32 in reactie op Ridder van de Nacht Reageer op Roelf

    Roelf

    ''Waarom kom je met voorbeelden om poging te doen om uit te leggen dat rechts beleid verkoop van Nederlandse bedrijven aan buitenlandse in de kaart speelt? Dat staat er dan toch ook los van. Zo kan ik ook wat voorbeelden noemen onder Paars/Kok. ''

    Paars/Kok was ik maar gematigd tevreden over en zeker niet over het verkopen van Nederlandse bedrijven aan buitenlandse, ik vind overigens ook niet dat we buitenlandse bedrijven moeten willen kopen. De redenen kennen we en we zijn er ondertussen ook wel achter dat die Chicago School doctrine niet werkt, althans niet voor 99% van de bevolking.

    Links is goed. Rechts is fout. Ik ben erg goed bevriend met een heel aantal rechtse mensen, maar dat zijn wel mensen die anderen ook in hun waarde laten, hun geld door hard werken verdienen en niet met besodemieteren en sjacheren, zeker niet over de ruggen van anderen, een aantal zijn ook redelijk onbemiddeld.
    Ik ken ook veel linkse mensen die de boel besodemieteren en bij een eventuele financiële meevaller meteen naar rechts switchen, ook niet okay.
    Ik houd meer van de onderverdeling eerlijke /oneerlijke mensen of mensen die voor zichzelf én anderen kunnen zorgen en mensen die dat verdommen, dat is een stuk eenvoudiger.

    Ik zit ook wel eens met kromme tenen naar Michael Moore te kijken,
    maar als we nou eens de keuze hadden, Michael Moore of FOX/CNN,
    wat zou je keuze zijn, wat zou jij je kinderen willen meegeven, Democracynow.org of Geenstijl.nl, Link op reis of Powned?

  • Ridder van de Nacht, wo 06 oktober 2010 11:33 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Ridder

    Ridder

    Paars/Kok was ik maar gematigd tevreden over en zeker niet over het verkopen van Nederlandse bedrijven aan buitenlandse, ik vind overigens ook niet dat we buitenlandse bedrijven moeten willen kopen. De redenen kennen we en we zijn er ondertussen ook wel achter dat die Chicago School doctrine niet werkt, althans niet voor 99% van de bevolking.
    -------------------

    Maar dat zou betekenen dat alles in de uitverkoop zou kunnen komen te staan. Ik zie dan ook geen reden waarom grote Nederlandse ondernemingen geen buitenlandse bedrijven kunnen overnemen. Volgens mij moet je dat spelletje gewoon meespelen, anders is het alleen gegeten worden en niet eten... (Maar goed, ik ben geen econoom)


    Links is goed. Rechts is fout. Ik ben erg goed bevriend met een heel aantal rechtse mensen, maar dat zijn wel mensen die anderen ook in hun waarde laten (...) Ik ken ook veel linkse mensen die de boel besodemieteren (...) Ik houd meer van de onderverdeling eerlijke /oneerlijke mensen of mensen die voor zichzelf

  • Jan-Peter Scheffer, zo 03 oktober 2010 19:50 in reactie op Ridder van de Nacht Reageer op Jan-Peter

    Jan-Peter

    En er is niemand die jou uit je droom kan helpen. Splinter/balk. Eigenwaan dus. Rechtsmens? Linksmens? De verstandsmens zou door jouw taal de bezem halen. De gevoelsmens ook, trouwens. En dan de echte mens. En dan ben je een nieuw mens. Weet jij veel wat ik daarmee bedoel.

  • Ridder van de Nacht, ma 04 oktober 2010 12:23 in reactie op Jan-Peter Scheffer Reageer op Ridder

    Ridder

    Ik weet wel wat jij bedoelt, maar jij kennelijk niet wat ik bedoel. Ik leef namelijk niet in een droom en hoef er derhalve niet uit geholpen te worden.

    Linksmens. Rechtsmens. Ach, in een tijd van polarisatie is het soms makkelijk om de rode dan wel blauwe hoek te duiden, wanneer je een discussie beperkt wil houden tot enkele korte alinea's.

  • Jan-Peter Scheffer, di 05 oktober 2010 06:54 in reactie op Ridder van de Nacht Reageer op Jan-Peter

    Jan-Peter

    Ik ben wakker, en ik ben nuchter, en nee, ik kan je niet uit de droom helpen dat je gelijk hebt; je gelijk, echter, is de nachtmerrie van hen die terdege begrijpen én kunnen beargumenteren, zoals Marcel van Dam, waarom de neo-liberale dwaling zo schadelijk is voor de samenleving. Het heeft weinig zin zijn argumenten te herhalen, want hoe goed ze ook zijn, in jouw soort denken passen ze niet, maar ze komen er hoe dan ook op neer, dat je op basis van jouw soort denken, i.e., het neo-liberale heilsdenken, nooit tot een sociale, rechtvaardige samenleving kunt komen, terwijl er, de polarisatie links versus rechts daargelaten, een enorme noodzaak is om tot een nieuwe samenhang te komen, wat alleen kan gebeuren d.m.v. vergroting van onze collectieve kennis t.a.v. mens en natuur, en dat vereist een mentaliteits-verandering in de samenleving t.g.v. de door Van Dam aangehaalde, immateriële kwaliteiten. Dit kan alleen bereikt worden door een van kwantificerend, generaliserend nutsdenken bevrijd onderwijsmodel, opdat het onderwijs de geest v.d. leerling niet langer indoctrineert en inperkt, maar ontwikkelt en verruimt.

  • Eric Jan Taapken, zo 03 oktober 2010 11:42 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Eric Jan

    Eric Jan

    Ik heb al eens een grappige documentaire gezien van een Amerikaanse Cineast Michael en verder weet ik de naam niet meer maar hij liet in zijn docu zien dat hij er op de Amerikaanse tv wel aandacht was voor vooral zwarte, kleine criminelen en de arrestaties live te zien waren van deze boeven maar er geen geld werd uitgetrokken voor die grote jongens die de banken hebben laten zinken en de hypotheken van vele mensen hebben doen kantelen, dit zijn de zware criminelen die ons politieke stelsel en economische stelsel helemaal kapotmaken en zij worden helemaal niet hard aangepakt, de wereld op zijn kop, nu worden de krakers weer keihard aangepakt en de huizen waar zij wat van maken na lange leegstand zijn weer een tegoedje voor de makelaars, hoe krom kan het zijn!!!!????

  • Roelf Turksema, zo 03 oktober 2010 18:42 in reactie op Eric Jan Taapken Reageer op Roelf

    Roelf

    Michael Moore, eerlijk, oprecht en zonder franje, een pinakel van links Amerika in de rechtse domme grauwe massa.

  • Rob Geurtsen, za 02 oktober 2010 15:01 Reageer op Rob

    Rob

    Het verhaal van Marcel van Dam is het verhaal van waaruit ik politiek denk en binnen de PvdA zou willen handelen.

    Het is mij een mysterie dat simpel en helder denken niet mogelijk is. Het geloof in eigen verantwoordelijkheid gaat zover dat de vrijheid om iets te willen de maatstaf is voor appreciatie en steun.
    Dit geldt voor sociale gerichte verenigingen als Humanitas ne zo goed als de christen-democratie.

    Hoe kunnen we het geluid van Swaab en Marcel van Dam zover en zo diep laten doordringen dat er partijen zijn die sociaal economisch handelen en beleid daarop afgestemmen of dardoor laten inspireren.

    Elke partij die dit niet doet stagneerd... het inzicht van de cijfers en van bio-medisch en psycho-sociaal onderzoek zal op langere of kortere termijn invloed hebben op de politiek.

    De vraag is wie wil en kan vernieuwen?

  • L C, za 02 oktober 2010 14:36 Reageer op L

    L

    Ik zie geen lijst met namen om een goede vergelijking te maken...

  • Johannes Zeilstra, za 02 oktober 2010 13:39 Reageer op Johannes

    Johannes

    Juist Marcel, alleen nu moeten VVD/D66/CDA/GL/CU/SGP/PVV en een beetje de PvdA daar nog achter komen.
    Ach o nee, die hebben hele andere belangen.

  • Christiaan E., za 02 oktober 2010 13:37 Reageer op Christiaan

    Christiaan

    Maar terwijl het rookgordijn dat over Nederland neerdaalt door het vuurwerk van Wilders het zicht op de werkelijke maatregelen die het kabinet met name in de sociale zekerheid gaat treffen beperkt, wordt die sociale zekerheid weer verder uitgehold ten koste van de allerzwaksten in onze samenleving. Met name de plannen met betrekking tot de bijstand en de regeling voor gehandicapten zijn ronduit schandalig.

    Hieronder bijvoorbeeld een link met verhalen van mensen die mogelijk getroffen worden door deze maatregelen. Nog twee opmerkingen voor het lezen:

    voor rechts: Lekker wat leedvermaak in het weekeinde, veel plezier!
    voor links: Zie hier de mogelijke gevolgen van deze schandelijke voorstellen:

    http://www.divosa.nl/actueel/weblog/wajongers-in-de-bijstand

  • Jan-Peter Scheffer, ma 04 oktober 2010 04:55 in reactie op Christiaan E. Reageer op Jan-Peter

    Jan-Peter

    Dank voor de link; wie na de reacties onder betreffend artikel gelezen te hebben zich nog iets van leedvermaak meent te kunnen permiteren, is mijns inziens geestelijk niet gezond. Het asociale en onethische van de hele opportunistische smeerboel maakt me ziek. Men kan beweren wat men wil, maar Marcel van Dam heeft nog altijd in zijn eentje meer gezond verstand (en ik noem ook maar gevoel) dan twee-derde v.e. congreszaal vol z.g. christenen... laat staan z.g. liberalen, of die ander "vrijgheids"-strijders. Van Jip en Janneke moraal en taal naar de nieuwe "Suske en Wiske en de Griezelchristenen." Beledig ik nu iemand? Ja sorry, dat is nu écht onvermijdelijk geworden... hè, Wilders! Het verschil: ík wil wél een samen-leving. [Met excuses aan de erven Vandersteen (Foute tekeningen? Toch niet Vandersteen?).] Anyway, ik volg de politieke parade met toenemende ontsteltenis, reeds neigend naar afgrijzen, en weet dat ik daarmee tot een gestaag groeiende groep behoor, en daarop is mijn hoop gevestigd.

  • Joop Schouten, za 02 oktober 2010 12:47 Reageer op Joop

    Joop

    Wat nu weer? 'Landen met de beste sociale zekerheid blijken het meest concurrerend.' Dit schreef ik net elders.
    : ))))))

  • ron de boer, ma 04 oktober 2010 09:43 in reactie op Joop Schouten Reageer op ron

    ron

    Joop wat is "de beste sociale zekerheid"
    wat betekent "meest concurrerend"?

    Waar wordt dat uitgewerkt door Mvd?
    Bestaat die correlatie werkelijk?
    Of treedt het effect op dat het land met de grootste ooievaarspopulatie ook het land met het hoogste geboortecijfer is.

    Wat ik lees in het stuk van MvD is dat hij een andere ideologische insteek heeft. Maar dat is niet verrassend.

    Voor mij is de beste sociale zekerheid hoge uitkeringen voor die niet kunnen. Ieder naar zijn vermogen.
    Voor MvD is dat in zijn politieke carriere vooral geweest hoge uitkeringen voor die niet kunnen en willen. En op dat laatste lag een groot taboe.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven