Bio Bekijk alles van Maarten van den Heuvel Word fan

Maarten van den Heuvel

Maarten van den Heuvel Journalist en programmamaker

14 oktober 2010 Reageer (13) 969 x bekeken Politiek RSS

Sociale mobiliteit is een teken van beschaving

Waarom het zo belangrijk is dat VMBO-leerlingen kunnen doorstromen naar de HAVO

We hebben het in het Westen tegenwoordig niet meer zo op de standenmaatschappij van vroeger eeuwen, waarin iemands toekomst bepaald werd door zijn afkomst. Het is lastig hier iemand te vinden die volmondig enthousiast is over bijvoorbeeld het kastensysteem in India. Wij vinden dat mensen de kans moeten krijgen om hun talenten te ontplooien en op hun talenten beoordeeld moeten worden. Dat zien wij als een hogere vorm van beschaving.

Of wij er in slagen dat mooie ideaal ook in de praktijk te brengen kan je aflezen aan de mate van sociale mobiliteit. Als iemands  positie in de maatschappij niet langer wordt bepaald door de positie van zijn ouders, dan zal je onherroepelijk verschuivingen op de sociale ladder zien. Dat is niet alleen in lijn met ons mooie ideaal, het geeft ook meer levensvreugde aan de mensen die nu wel hun talenten kunnen ontplooien en het is volgens de OESO zowaar ook nog eens goed voor de economische groei van een land.

Nederland doet het op dit vlak niet zo heel erg goed in vergelijking met andere Europese landen. Uit het rapport ‘Economic Policy Reforms: Going for Growth’ dat de OESO in maart 2010 uitbracht blijkt dat bij ons het inkomen van de ouders een grotere indicator is voor het latere loon van de kinderen, dan in de meeste Europese landen. Alleen Spanje, Italië, Portugal en Groot Brittannië scoren slechter (zie figuur 5.10 in het OESO rapport). We doen het iets beter waar het gaat om de invloed van de sociaal-economische positie van de ouders op de schoolprestaties van de kinderen, maar ook daar zitten we aan de verkeerde kant van de schaal (zie figuur 5.3 in het OESO rapport).

Maar volgens het OESO-rapport doen we het daarmee altijd nog een stuk beter dan de Verenigde Staten, waar de sociale mobiliteit relatief laag is. Dat weten ze daar ook. In 2006 liet het rapport Understanding mobility in America al zien dat:

De Verenigde Staten ten opzichte van andere landen een opvallend lage intergenerationele mobiliteit kent. Van de rijke landen waarvoor vergelijkbare studies bestaan had alleen Groot Brittannië een lagere mobiliteit dan de Verenigde Staten.

Dit beeld wordt onderschreven door professor Kathryn Wilson van Kent State University die in 2007 publiceerde over de sociale mobiliteit in de Verenigde Staten. Ze concludeerde:

Mensen denken graag over de Verenigde Staten als ‘the land of opportunities’. Maar ironisch genoeg kent ons land minder sociale mobiliteit en meer ongelijkheid dan de meeste ontwikkelde landen.

De Amerikaanse droom lijkt dus een illusie.

De mate van iemands sociale mobiliteit wordt door een aantal factoren beïnvloed. Los van de rol van het toeval, kan je zeggen dat sommige van die factoren persoonlijk zijn, zoals talent en persoonlijkheid. Andere zijn verbonden aan je directe omgeving, zoals de sociaal-economische status en opleiding van je ouders en de huiselijke cultuur en maatschappelijke cultuur waarin je opgroeit. En een derde categorie heeft te maken met overheidsbeleid en de mate waarin dat beleid de door de omgeving opgeworpen obstakels wegneemt. Die laatste categorie lijkt het meest van invloed op de verschillen tussen landen. Onderwijsbeleid is daarin misschien wel het meest bepalend.

De OESO laat in haar rapport zien dat bijvoorbeeld een hogere mate van toegankelijkheid tot voorschoolse opvang en onderwijs op een lagere leeftijd de kans op sociale mobiliteit vergroot. Hetzelfde geldt uiteraard voor de toegankelijkheid tot hoger onderwijs. Het ligt voor de hand dat betere leerkrachten zorgen voor een grotere kans op sociale mobiliteit en in dat kader is het interessant dat er een correlatie is gevonden tussen landen waar het salaris van leerkrachten in de loop der jaren harder stijgt en een grotere sociale mobiliteit. Die correlatie is er opvallend genoeg niet met de grootte van klassen, maar wel weer met de mate waarin scholen meer sociaal gemengd zijn. Het rapport laat zien dat dat niet alleen goed is voor de kinderen uit de lagere sociale klassen, maar tegelijkertijd niet slecht is voor de leerprestaties van de rest.

Een van de weinige zaken waar de Verenigde Staten in dit verband goed op scoort is de relatief late onderwijsdifferentiatie. Tot zestien jaar volgt iedereen er hetzelfde onderwijs en dat is goed voor de sociale mobiliteit. Bij ons vindt die scheiding der geesten al veel vroeger plaats, maar daar staat tegenover dat wij een systeem hebben bedacht waarin kinderen opleidingen kunnen stapelen. Maar dan moet dat wel ook in de praktijk haalbaar zijn en moeten VMBO-scholieren ook echt door kunnen stromen naar de HAVO. Op al deze punten valt in Nederland veel te winnen. Het is aan het komende kabinet om daarvoor te zorgen.

Laatste Reacties (13) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Jan Bakker, vr 15 oktober 2010 14:16 Reageer op Jan

    Jan

    "VMBO'ers moeten kunnen doorstromen naar het HAVO"

    Kunnen ze ook, moeten ze wel iets voor doen, zoals een 7 gemiddeld halen, dat heb je geheel zelf in de hand, daar hebben je ouders niets mee te maken. Als je het VMBO met de hakken over de sloot haalt is studeren niets voor jou. Misschien moet het niveau van het VMBO omhoog, misschien ook niet, want misschien is het huidige niveau prima voor de vervolgopleidingen die de meeste VMBO'ers doen, en is het beter dat de minderheid die naar de HAVO wil gewoon met hogere cijfers laten zien dat ze dat aankunnen.

    "De Verenigde Staten ten opzichte van andere landen een opvallend lage intergenerationele mobiliteit kent."

    Ja, logisch, weet je hoeveel studeren kost in Amerika?

  • Eline W, do 14 oktober 2010 20:51 Reageer op Eline

    Eline

    Rapporten en onderzoeken zijn niet meer van invloed op de Nederlandse politiek, terwijl ze toch meestal laten zien dat het zoveel beter kan, en vooral ook aankaarten dat er dingen niet goed gaan.

    De politiek moet reageren op onderzoeken, en deze niet naast zich neerleggen. Natuurlijk kan je niet alle adviezen van rapporten en onderzoeken meenemen in je besluitvorming, daarvoor zijn het er veel tel veel. Maar dit zijn toch dusdanig belangrijke zaken, dat er wel iets aan gedaan zou moeten worden.

    In mijn ogen is de oplossing van dit probleem het niveau van vmbo-t verhogen, zodat er minder leerlingen die dat eigenlijk niet aankunnen naar de havo gaan, omdat het niveau van het vmbo-t zo laag is, en mensen met een vmbo-t diploma qua niveau havo moeten kunnen volgen.

  • GJ Huisman, do 14 oktober 2010 20:46 Reageer op GJ

    GJ

    Het lijkt me te simplistisch om te stellen dat de enige weg omhoog voor de VMBO-er de stap naar de Havo is. Met een goede MBO-vakopleiding moet je ook ergens kunnen komen, en er zijn genoeg scholieren die liever praktisch bezig willen zijn dan met de neus in de boeken zitten.

  • Maarten van den Heuvel, do 14 oktober 2010 20:51 in reactie op GJ Huisman Reageer op Maarten

    Maarten

    Maar ik ben het helemaal met u eens dat het MBO een goed vervolg kan zijn voor een dele van de VMBO-studenten. Dit voorbeeld betreft die leerlingen die de Theoretische leerweg hebben gekozen, speciaal bedoeld om voor te bereiden op de HAVO. Als die doorstroom niet plaats kan vinden, waar dat ook aan ligt, dan vind ik dat dat in het licht van bovenstaande redenering triest.

  • GJ Huisman, do 14 oktober 2010 22:27 in reactie op Maarten van den Heuvel Reageer op GJ

    GJ

    Met andere woorden, stoppen met het gedrocht dat VMBO heet en terug naar Mavo + LTS?

  • Anne Theuns, vr 15 oktober 2010 15:09 in reactie op GJ Huisman Reageer op Anne

    Anne

    Yup
    en er zijn er ook genoeg die liever met hun neus in de boeken zitten en liever geen praktische opleiding zouden willen doen.

  • Jan Bakker, vr 15 oktober 2010 16:03 in reactie op Anne Theuns Reageer op Jan

    Jan

    Waarom zitten ze dan in de eerste plaats op het VMBO?

  • Ton evertsen, do 14 oktober 2010 19:36 Reageer op Ton

    Ton

    zucht het is niet dat men geen mobiliteit wil het is echter heel simpel, het niveau van de betreffende vmbo leerlingen is gewoon niet goed genoeg, kunnen ze niets aan doen, het vmbo is gewoon een totaal mislukt schooltype, wie wil doorleren komt te kort, wie wil werken verlaat de school zonder een vak.

  • Pieter Pan, do 14 oktober 2010 21:37 in reactie op Ton evertsen Reageer op Pieter

    Pieter

    Ik ben het met je eens. Dit probleem speelt al zo lang. En volgens mij zat het een jaar of twinitg geleden best goed in elkaar.

    een zeven op de mavo was goed genoeg voor de zij instroom
    een zes maakte de instroom al veel moeilijker..

  • Ton evertsen, vr 15 oktober 2010 08:59 in reactie op Pieter Pan Reageer op Ton

    Ton

    maar daar zit denk ik ook een beetje het probleem

    de overgang van 1 naar ander schooltype is altijd lastig geweest

    ik zat in een klas van 25 man/vrouw 1e jaar heao met 20 havo, 2 vwo en 3 meao leerlingen en uiteindelijk is maar 2 3 man overgegaan.

    het vmbo heeft behalve een andere manier van leren ook een andere cultuur op zich valt daar nog wel aan te wennen maar tegen de tijd dat men dat doet is het 1e jaar half voorbij en de achterstand te groot.

  • Anne Theuns, vr 15 oktober 2010 15:10 in reactie op Ton evertsen Reageer op Anne

    Anne

    23 van de 25 overgegaan?
    dat lijkt me een uitmuntende score.

  • Jan Bakker, vr 15 oktober 2010 16:02 in reactie op Anne Theuns Reageer op Jan

    Jan

    Hij bedoelde duidelijk 2-3 man.

  • Sylvia Stuurman, do 14 oktober 2010 18:58 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Heel erg bedankt voor dit artikel!
    Het OESO-rapport kende ik niet, en dat de VS hier zo slecht op scoort wist ik helemaal niet.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven