Bio Bekijk alles van Thomas Bakker Word fan

Thomas Bakker

Thomas Bakker ex-voorzitter Jonge Democraten

27 oktober 2010 Reageer (11) 497 x bekeken Leven RSS

Selecteer niet na groep acht

De afgelopen weken ontstond commotie over de barrières waar VMBO leerlingen tegenaan lopen als zij willen doorstromen naar de HAVO.

Het programma De Ombudsman toont aan dat 94 procent van de instellingen voor HAVO-onderwijs aanvullende eisen stelt bovenop een VMBO-T diploma. Terecht zijn de kritieken die stellen dat op deze manier talent niet maximaal benut wordt.

Terugbreng van de ingangseisen is echter onvoldoende om dat te veranderen. Daarvoor is een fundamentele wijziging nodig. Het selectiemoment dat nu in groep 8 plaatsvindt, moet worden uitgesteld.

Het Nederlandse onderwijsstelsel is erop gericht om ieder kind een eerlijke kans te geven om zijn of haar talent maximaal te ontwikkelen. Daarbij mag de sociaaleconomische en sociaal-culturele achtergrond van de individuele scholier geen rol spelen. Formeel krijgt ieder kind ook een gelijke kans. Immers, het onderwijs is voor iedereen toegankelijk en betrekkelijk objectieve criteria zoals de CITO toets zijn bepalend voor je voortgang. Helaas, schijn bedriegt. Iedereen wordt weliswaar bloot gesteld aan dezelfde criteria, maar dat gebeurt te vroeg. Hier worden met name allochtone leerlingen de dupe van.

Doordat sommige kinderen van huis uit minder taalvaardigheid en algemene kennis wordt bijgebracht, hebben zij een taalachterstand opgelopen. Basisscholen krijgen slechts acht jaar de tijd om deze weg te werken. Dat is een onmogelijke opgave. Na groep acht wordt bepaald of een kind naar het VMBO, de HAVO of het VWO gaat. Dat dit selectiemoment onder druk staat, laten de kopklassen zien. Hierin worden talentvolle jongeren met een taalachterstand een jaar langer klaargestoomd voor de middelbare school.

Deze klassen tonen aan dat een twaalfjarige leeftijd voor veel leerlingen te jong is om te besluiten of iemand al dan niet een voortraject gaat bewandelen voor het hoger onderwijs. Als je dan de boot mist, moet je later drie keer zo hard roeien om je oude klasgenoten weer in het vizier te krijgen.

Eenmaal op het VMBO is die achterstand bijna niet meer in te halen. Jongeren die door hun sociaal culturele en sociaaleconomische achtergrond een achterstand hebben opgelopen, kunnen zich dan niet meer optrekken aan klasgenoten die van huis uit iets meer bagage hebben meegekregen. De afstand tussen hen wordt alleen maar groter. Onderzoek toont dan ook aan dat het selectiemoment bepalend is voor de instroom van allochtonen in het hoger onderwijs. Frankrijk scoort relatief goed doordat het kinderen langer bij elkaar in de klas houdt, Duitsland dat op zeer jonge leeftijd selecteert scoort logischerwijs relatief slecht. Een vroeg selectiemoment betekent dus dat bepaalde kinderen allerminst een eerlijke kans krijgen.

Moeten alle kinderen dan een paar jaar langer op de basisschool blijven zitten? Nee. De verkokering in het middelbare onderwijs moet in essentie teruggebracht worden naar twee groepen. Daarbij zou een splitsing gemaakt moeten worden in enerzijds een praktisch en anderzijds een theoretisch traject. Bij bepaalde leerlingen past de nadruk op theoretische verdieping niet. Zij moeten klaargestoomd worden voor beroepen als timmerman en loodgieter. Daar moet dan ook volop ruimte voor zijn. De basisvorming, waarin alle leerlingen bepaalde theoretische kennis moesten opdoen, is niet voor niets mislukt.

Leerlingen die niet in de wieg gelegd zijn voor praktische beroepen, maar zich voornamelijk theoretisch willen doorontwikkelen, zouden een aantal jaar langer bij elkaar in de klas moeten blijven zitten. Kinderen die bijvoorbeeld een taalachterstand nog niet hebben weggewerkt, kunnen zich dan optrekken aan klasgenoten. Zij worden langer in staat gesteld om zich binnen en buiten de klas te begeven in een omgeving die de sociaaleconomische en culturele dominantie van de thuissituatie openbreekt. Als je ook na het twaalfde levensjaar op school contacten hebt en vriendschappen kan aangaan met leeftijdsgenoten voor wie het wel normaal is later naar een universiteit of HBO te gaan, laat het openstaande deuren zien die op het VMBO niet zichtbaar worden.

Veelgehoorde kritiek is dat de goede leerling te leiden krijgt onder de mindere. Dat is onterecht. In andere westerse landen blijkt latere selectie geen rem te zijn op de ontwikkeling van de slimste scholieren. Wel zal het onderwijs zich sterker moeten inzetten op een gedifferentieerde aanpak. Hierbij valt te denken aan de aanpak van Amerikaanse high schools die speciale honours programma’s hebben voor de beste scholieren. Daardoor worden studenten gestimuleerd hun talenten extra te benutten. Ze moeten immers hun best doen om hieraan mee te mogen doen. Nu ontbreekt de prikkel voor studenten om te excelleren. Als je eenmaal op het VWO zit, zijn zessen genoeg om je diploma te halen. Daarmee sleep je automatisch een toegangsbewijs binnen voor het merendeel van de universitaire vervolgopleidingen. Extra je best doen op de middelbare school, loont nu maar zeer beperkt.

“Het onderwijs is moe van stelselwijzigingen”, aldus de commissie Dijsselbloem. Onder dat mom wordt de discussie over het verlaten van het selectiemoment door politici aldoor vermeden. Onder meer de intrede van kopklassen, de Brede School, het vakcollege en Weekendscholen hebben ook de afgelopen jaren bewezen dat er wel degelijk heel veel ruimte is om het Nederlandse onderwijs te verbeteren. De politiek moet deze discussie niet uit de weg gaan. Als dat wel gebeurd, gaat er de komende jaren veel opgroeiend talent verloren.

Laatste Reacties (11) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Greet Tokkie, vr 29 oktober 2010 22:22 Reageer op Greet

    Misschien moeten we wat minder religieuze scholen komen en wat meer scholen met uiteenlopende lesmethoden.
    Dan is er voor ieder soort kind een geschikte school, en religie is toch allang achterhaald dus dat moeten we maar eens afschaffen.
    Lijkt mij een verademing.

  • Harm de Vos, do 28 oktober 2010 19:18 Reageer op Harm

    Harm

    Taalonderwijs en leerachterstanden
    Discrepantie tussen schooltaal en thuistaal, schoolcultuur en thuiscultuur leidt tot gebrekkige communicatie tussen leerling en school, tot demotivatie en stress in leerprocessen en tot voortijdige uitval op grote schaal.

    Discrepantie tussen schooltaal en thuistaal.

    situatie 1.
    De schooltaal is zo dominant, dat de thuistaal amper aan bod komt.

    Voor kinderen uit situaties waarin de schooltaal geen gebruikstaal is, kan dit leiden tot vreemdheidgevoelens. De communicatie tussen de school en de leerling, voor wie de schooltaal een “vreemde”taal is, mislukt of leidt zogenaamde “achterstanden”. Er is sprake van een conflictsituatie tussen kind en school.

    situatie 2.
    De thuistaal is zodanig dominant, dat de schooltaal amper aan bod komt.
    Er bestaan grote onderlinge verschillen tussen kinderen op grond van hun sociale achtergrond en persoonlijke geschiedenis. De inhoud en de structuur van het onderwijs zijn ontleend aan de cultuur van de maatschappelijk sterkste klasse. De verschillen tussen kinderen hangen samen met het verschil in opleidingsduur van hun ouders en de daarmee samenhangende aard van de bestaans- en levenskwaliteit.
    De maatschappelijke indeling weerspiegelt zich nog steeds in de verschillen in deelname aan het voortgezet onderwijs: vmbo voor kinderen uit gezinnen met ouders met een relatief korte onderwijservaring. Het havo/vwo/gymnasium wordt merendeels bezocht door kinderen van ouders met een langere opleidingsduur. Verschillen in sociaal-culturele achtergrond zijn bepalend voor het onderwijsperspectief van de kinderen. Wat op school als perspectief aan alle kinderen wordt voorgehouden is ontleend aan het toekomstbeeld van de ideale middenklasse-cultuur. Het is niet of nauwelijks afgestemd op de behoeften, zorgen en verwachtingen van kinderen uit maatschappelijk kwetsbare milieus. Toetsen en tests zijn ontleend aan de doelstellingen, verwachtingen en cultuur van de maatschappelijk sterkste groep (klasse). Ze kunnen daarom nooit objectief zijn.
    Er ontstaat geen of slechts een beperkte communicatie tussen kind en school als er een conflict/discrepantie bestaat tussen schoolcultuur en thuiscultuur, schooltaal en thuistaal. De kinderen uit de maatschappelijk kwetsbaarste groep bevinden zich in het gebied onder nr.6. In de beleving van deze groep roepen schooltaal en schoolcultuur weinig tot geen eigenheids- en intimiteitsgevoelens op. Zij kunnen daardoor onvoldoende van het onderwijs profiteren en worden belemmerd in hun ontwikkelingsmogelijkheden. Dit is de oorzaak van grote uitval van kinderen en jongeren. Onderwijs, dat effectief wil zijn, moet aansluiten thuistaal en thuiscultuur en gevoelens van initimiteit en solidariteit garanderen.

    Elke vorm van toetsen en testen in de huidige onderwijssituatie houdt geen of amper rekening met grote verschillen tussen leerlingen met betrekking tot hun sociaal-culturele en maatschappelijke achtergrond. De testen en toetsen baseren zich op de ontwikkeling van de "niet bestaande, gemiddelde, algemeen beschaafde" Nederlandse leerling.
    Dit is uiterst onrechtvaardig voor kinderen uit maatschjappelijk achtergestelde kwetsbare leef- en belevingssituaties.

  • Irma Noord, wo 27 oktober 2010 22:13 Reageer op Irma

    Irma

    Twaalfjarigen (mijn 3 kinderen waren allemaal 11 jaar) zijn gewoon veel te jong en te speels. Het moment is veel te vroeg en te allesbeslissend. Je hebt nu eenmaal laatbloeiers.
    Scholen (en met dit kabinet ook leerkrachten) worden afgerekend op de resultaten van kinderen. Ze zijn dus eerder geneigd kinderen laag te houden dan te stimuleren. Omdat het stapelen binnen VMBO (dus van gemengd naar theoretisch) onmogelijk is, laat staan door naar HAVO, zijn kinderen die op hun 11de/12de niet pieken gedoemd tot onderwijs onder hun natuurlijk niveau. Dat stimuleert dus helemaal niemand en er gaat veel talent verloren.

  • Peter Volta, wo 27 oktober 2010 19:02 Reageer op Peter

    Peter

    Beste meneer de veurzitter,

    Als u over onderwijs schrijft is met misschien goed om het woord "lijden" met een lange ij te spellen in de betekenis zoals door u gebruikt. Wellicht was voor u nog een jaartje groep 8 inderdaad een aanrader. Maar blij toe dat mijn beide kinderen geen slachtoffer van dat regime zijn geworden. Die verveelden zich op de basisschool namelijk al twee jaar dood. Lekker mengen met VMBO'ers. Fijn voor de VMBO' ers maar niet voor VWO kinderen.

  • Eline W, wo 27 oktober 2010 18:46 Reageer op Eline

    Eline

    Dat selectiemoment is een lastige kwestie. Maar later selecteren zal onherroepelijk betekenen dat het niveau wat nu aan VWO brugklassen gegeven wordt omlaag zal moeten, dit is vooral voor de ontwikkeling van wiskundige vaardigheden heel erg slecht, en wat in de VS ook slecht gaat. Dit moet dan later weer worden ingehaald, waardoor je een hele hoge werkdruk op de hogere klassen legt.

    Wat een betere oplossing zou kunnen zijn is van leerlingen van wie bekend is dat ze een taalachterstand hebben en daardoor hun cito toets slecht gemaakt hebben (dat moet makkelijk te testen zijn), accepteren dat ze dat hebben gedaan door hun taalachterstand. Als bekend is dat deze leerlingen heel gemotiveerd en intelligent zijn dan zou je ze onder voorwaarden en met extra lessen om die taalachterstand in te halen naar de Havo of het VWO kunnen sturen. Doordat alleen gemotiveerde leerlingen in dit traject terecht zullen komen zullen ze zich ophalen aan hun klasgenoten en beseffen dat ze naar de extra lessen moeten om kans van slagen te hebben.

  • dr. Bob, wo 27 oktober 2010 17:36 Reageer op dr.

    dr.

    "Groep 8", dan moet ik altijd even rekenen, zes eraf en dan weet ik het. Zesde klassers dus, twaalfjarigen.
    Dat je niet moet, niet kán selecteren op die leeftijd is wel zó gruwelijk evident, zó voor de hand liggend.
    Die kinderen weten amper dat ze leven, dat ze weten wáár ze voor leven, dat ze weten wat er van hun verwacht wordt door het Maatschappelijk Apparaat. Tenzij ze al jarenlang gehersenspoeld zijn door paranoïde angstige ouders natuurlijk, en goed geïnstrueerde leerkrachten die zoveel mogelijk voorgeprogrammeerde "Human Resources" moeten afleveren, menselijke hulpbronnen dus.
    "Doe nou gvd goed je best kind want anders wordt je later nooit advocaat of econoom of dokter". Brrrrr, ik krijg er de riebels van.

  • D.Th. Lagewaard, wo 27 oktober 2010 16:18 Reageer op D.Th.

    D.Th.

    Ik ben het helemaal eens met de gedachte, maar de tweedeling [mijn samenvatting] werken met je hoofd en werken met je handen stuit me tegen de borst.

    Onze oudste zoon kreeg na groep 8 een gymnasium advies. Hij ging naar het gymnasium en rolde daar zonder wezenlijke inspanning doorheen. Dat was niet alleen onze observatie, maar het werd zelfs gestipuleerd dor zijn mentor bij de diploma-uitreiking.

    Onze jongste zoon kreeg net het advies Havo. En bleef in het tweede jaar zitten. En de verklaring daarvoor was heel duidelijk, hij was nog teveel kind om het allemaal aan te kunnen. Maar na de derde klas kreeg hij de geest en in de vierde ontwikkelde zich de wens het VWO te gaan doen. Het probleem daarbij was dat je dan van 4 Havo naar 4 VWO gaat en hij keek tegen dat extra jaar op als tegen huis. Het toeval wilde dat rond die tijd zijn school zou overgaan op het nieuwe leren en de ouders werd gemeld dat het zou gaan om een experiment. Ik heb toen van de gelegenheid gebruik gemaakt om de school voor te stellen dan ook wat extra te experimenteren door mijn zoon de stap Havo 4 - VWO 5 te laten doen. De school ging conditioneel akkoord. Hij kreeg tot de Kerst om te bewijzen wat hij kon. Twee jaar later haalde hij zijn VWO diploma en hij wil eind dit jaar zijn Masters halen.

    Het gaat dus niet om hand versus hoofd, maar om de vraag of de leerling ergens rijp voor is. Daarom ben ik ook van mening dat een VMBO student die heeft bewezen het te kunnen, alle kans moet krijgen om zich op een hoger niveau te bewijzen. Ook als er initiele twijfels zijn.

  • Harm de Vos, do 28 oktober 2010 19:31 in reactie op D.Th. Lagewaard Reageer op Harm

    Harm

    De uitkomst van de toets- en testterreur van CITO en ander testen is onbetrouwbaar. Jouw voorbeeld maakt dat bijzonder duidelijk.

  • François Booij, wo 27 oktober 2010 14:42 Reageer op François

    François

    "Wel zal het onderwijs zich sterker moeten inzetten op een gedifferentieerde aanpak".
    Echter: dat kost geld en dat is/komt er helaas niet. Geld is nodig voor klassenverkleining om differentiatie mogelijk te maken: bij een groepsgrootte van 28-32 is (in een klein lokaal!!) differentiatie in niveau, of leertempo dan wel leerstijl nu eenmaal onmogelijk. In een groep van 20 is dat veel beter mogelijk (echter met 30% meer onderwijspersoneel...? ). En dat terwijl Nederlandse leraren in Europese vergelijkingen toch relatief veel uren maken.
    In praktijk hebben leerlingen met een positieve instelling bovendien wel degelijk te lijden onder leerlingen met "mogelijkheden" (c.q. ADHD, dyslexie, autisme,pdd-nos enz), die nu eenmaal gauw alle aandacht in een groep opeisen. Allerlei constructies met vertraagde splitsing naar niveau zijn afgelopen decennia wel uitgeprobeerd. Daar valt echt niet veel wezenlijks meer aan te verbeteren binnen de huidige onderwijs-structuur (zowel organisatorisch als "gebouwelijk").
    En die 6-jes op het VWO: een toenemend aantal filters en lotingen bij toegang tot de universiteit duwen de cijfers van leerlingen wel degelijk omhoog ! De uitdaging om beter te presteren mag m.i. inderdaad wel hoger worden.

  • Harm de Vos, do 28 oktober 2010 19:23 in reactie op François Booij Reageer op Harm

    Harm

    In het basisonderwijs dient een splitsingsnorm van 18 in de onderbouw en van 20 in de bovenbouw te worden ingevoerd. Dat houdt dat bij de 19e leerling er een groep bij diente tekomen, dat betekent dus bij 37 leerlingen drie groepen. In de bovenbouw bij 40 leerlingen 3 groepen. Dit voorkomt veel te grote groepen. Op deze manier kunnen ook kinderen, die extra zorg en aandacht nodig hebben, goed geholpen worden.

  • Harm de Vos, do 28 oktober 2010 19:25 in reactie op François Booij Reageer op Harm

    Harm

    ADHD bestaat sinds korte tijd. Vroeger zeiden we in Friesland:
    "Dy jonge of dat famke hat de riedel yn de kont".
    egenwoordig heet dat ADHD. "Vreemde vogels" horen ook in de gangbare natuur, dus waarom moeten vreemde vogels uit het gangbare onderwijs worden verwijderd. Pas het onderwijs zodanig aan, dat er ook een goede kans gegarandeerd is voor "VREEMDE VOGELS''.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven