Bio Bekijk alles van Veerle Slegers Word fan

Veerle Slegers

Veerle Slegers SP-fractievoorzitter Tilburg

24 juni 2010 Reageer (13) 956 x bekeken Groen RSS

Platteland versteent, boerenstand verdwijnt

Een reconstructie van de Reconstructie

De varkenspest in 1997 was bijna een doodsteek voor de Nederlandse varkensboeren. Kort daarna volgden zoönoses (op de mens overdraagbare dierziektes) als mond- en klauwzeer en de vogelpest. Iedereen was het erover eens: Dit mocht nooit meer gebeuren.

Voor het behoud van zowel de volksgezondheid als de agrarische sector moest het platteland worden hervormd. Dat werd de Reconstructie. Het landelijk gebied in Nederland zou worden opgedeeld in drie delen: kwetsbare natuurgebieden waar geen landbouw of veeteelt mocht worden bedreven (extensiveringsgebieden), plekken waar juist wel volop ruimte was voor agrarische activiteit (landbouwontwikkelingsgebieden) en plekken waar natuur en bewoning naast een beperkte mate van veeteelt mogelijk was (verwevingsgebieden). Het idee klopte en werd in de Reconstructiewet verankerd.

Nu de praktijk nog. En daar ging het van meet af aan mis. Vooral macro-economische belangen bleken de drijfveer voor keuzes n plaats van de menselijke maat en de gezondheid van mens, dier en natuur. De Rijksadviseur voor het Landschap constateerde onlangs dat de  “ruimtelijke kwaliteitsimpuls is uitgebleven”. De Reconstructie is mislukt. En nu willen we weten hoe dat komt. En hoe we het anders moeten doen. Tijd voor een grondig onderzoek dus.

Als je duurzaamheid uitsluitend een lippendienst bewijst en steeds het maken van winst boven mens en natuur stelt, zijn de gevolgen onvermijdelijk: Ongekende intensivering van de veehouderij, boerenbedrijven die in grote getale kapot gaan aan de moordende concurrentie van de macht van het grote getal. Enorme agro-industriële complexen in de open groene ruimte. Nieuwe epidemieën als MRSA en Q-koorts die de hele agrarische sector en het draagvlak in de maatschappij daarvoor dreigen te vernietigen. Grote onrust en woede onder de plattelandsbevolking in heel Nederland zijn het kersje op de onverteerbare Reconstructietaart, uitmondend in burgerinitatieven gericht aan Oostindisch dove provinciale overheden.

Hoe heeft die plattelandsvernieuwing zo fout kunnen gaan? Heeft het te maken met de enorme invloed van de agrarische lobby? De land- en tuinbouworganisaties zijn twee handen op één buik met het CDA. De christendemocraten hebben tot nu toe traditioneel de bestuurlijke overmacht in het landelijke gebied, zeker in Zuid-Nederland. Vaak wordt een LTO-bestuurder CDA-wethouder in een plattelandsgemeente. Of andersom. Zij zitten tevens in de zogenaamde Reconstructiecommissies die de hervorming in de praktijk moeten begeleiden. Daarin zijn ook natuurorganisaties en waterschappen vertegenwoordigd.

Burgerbewoners van de landelijke gebieden niet. Hoe komt het dat met name deze groep het idee heeft te zijn overvallen door de megastallen in hun achtertuin? Zijn hun beschuldigingen van belangenverstrengeling, handjeklap, cliëntelisme en nepotisme terecht? Hoe democratisch is het Reconstructieproces eigenlijk verlopen?

Maar er zijn veel meer vragen die dringend een antwoord behoeven. Waarom zijn tot nu toe de zorgen van burgers over hun gezondheid niet serieus genomen? Waarom was er een dodelijke Q-koortsepidemie nodig om de ministers van Landbouw en Volksgezondheid -beiden CDA- over te halen tot het (veel te laat) nemen van maatregelen? Was de Reconstructie niet bedoeld om nou net dat soort epidemieën te voorkomen? Waarom duurde het zo lang voordat alle deskundigen werden gehoord die al jaren vroegen om een gezondheidsonderzoek naar de effecten van de intensieve veehouderij? En nu dat onderzoek loopt: Zijn de onderzoeksvragen wel volledig?

Is er genoeg aandacht geweest voor andere manieren om de plattelandsvernieuwing vorm te geven? Worden de doelen van de Reconstructie (een leefbaar platteland, beschermde natuur en rendabele, duurzame agrarische activiteit) gehaald met het huidige beleid? Is het niet tegenstrijdig dat provinciale overheden een klein subsidiepotje hebben voor de stimulering van biologische of streekproducten en tegelijk de geldkraan wagenwijd opendraaien voor de intensivering van de veeteelt?

Waarom lijken in de Reconstructie de belangen van kapitaalkrachtige agro-industriële ondernemers, grote vleesverwerkers en machtige veevoederproducenten zo zwaar te wegen? Zwaarder dan volksgezondheid, kwaliteit van de leefomgeving of biodiversiteit? Was het nodig dat veel kleinere gezinsbedrijven hun bestaanszekerheid verloren ten gunste van een paar grote jongens? Wat betekent dat voor onze voedselproductie? Is het maatschappelijk verantwoord om die in handen te laten komen van een kleine groep monopolisten? Welke onherroepelijk schade heeft de Reconstructie tot nu toe aangericht aan landschap, mens, dier en natuur? En aan de agrarische sector zelf?

Kortom: Genoeg vragen om een diepgaand parlementair onderzoek op provinciaal of zelfs landelijk niveau te rechtvaardigen naar de uitvoering van de Reconstructie. Waarin de rol van lokale en provinciale overheden wordt belicht maar ook van de landelijke bewindvoerders en ministeries. En van de Reconstructiecommissies. En laten we dan meteen ook bekijken hoe we ons platteland écht leefbaar en onze voedselproductie écht duurzaam en levensvatbaar kunnen maken.

Laatste Reacties (13) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Zjen Zen, vr 02 juli 2010 09:43 Reageer op Zjen

    Zjen

    De toeristische ontwikkeling van het platteland in mijn regio voorziet nu in een helikopterplatform en een luxe villa vakantiewijk sinds het consortium De Roompot 2006 de boel hier overgenomen heeft.
    Net 2 km.buiten het dorp dus.

    De Polen zitten in een afgesloten kamp, 8 man per stacaravan. Ze werken in Duitsland. Ook dat is door deze zelfde man geregeld. Onwettig en tegen alle vergunningen in, ondanks alle protesten.

    Daarvoor zou dat gebied natuur blijven, een grote camping zou zelfs moeten verdwijnen .
    2006 waren er gemeenteraadsverkiezingen en is de eigenaar van een andere grote camping wethouder geworden. In die functie heeft de eigenaar de boel aan de Roompot verkocht en alle vergunningen veranderd. Ook wat er mogelijk was in het dorp qua horeca uitbreiding en toeristisch vermaak zoals rommelmarkten 8 maal per zomer die het halve dorp afsluiten en platleggen kan nu wel.
    Dat is door 1 man geregeld.
    Nee, geen inspraak.... behalve als de contracten al rond zijn en er niets meer aan te veranderen is.
    De Roompot heeft wel meebetaald als ongenoemde 3de sponsor aan een grote nieuwe rotonde net buiten het dorp zodat het verkeer beter doorstroomt.
    Kleine boerenbedrijfjes zijn allang weg, de koeien staan binnen voor zover nog aanwezig en deze regio dreigt onder de voet gelopen worden door toeristen 4 maanden per jaar.

    8 maanden per jaar is het doodstil want de 2dehuisbezitters komen zo nu en dan, blijven op het terrein en verhuren hun huisjes.
    Het grote attractiepark/tuin in het dorp; ja, IN het dorp, levert alleen overlast op want alle verdiensten zoals horeca zijn intern. De produkten worden niet hier gekocht.De lonen zijn er steeds verlaagd en de contracten alleen nog op afroep en vooral schoolverlaters en jonge mensen werken daar.
    Als bewoners kunnen we niet meer lopen, zwemmen en leven in ons eigen dorp. Dat is ingenomen en in goede banen geleid voor die paar maanden dat er hier hele volksstammen rondsjouwen.

    Reconstructie van deze regio is geregeld door 1 man.Die er goed aan verdiend heeft. VVD wethouder in een CDA/VVD coalitie. Ger Koopmans van het CDA Den Haag is de behulpzame man op landelijk niveau.

  • Henk Daalder, vr 02 juli 2010 23:17 in reactie op Zjen Zen Reageer op Henk

    Henk

    Waarom denk je dat die camping eigenaar in de politiek is gegaan?
    - idealisme
    - praktisch machtsspel

    Dit is gewoon gemeente politiek
    Hadden de mensen maar op iemand anders moeten stemmen

  • De Realist, za 26 juni 2010 18:17 Reageer op De

    De

    Varkensboeren zullen inderdaad veel last hebben gehad van de vogelpest.


    When pigs fly!

  • johan de Vries, za 26 juni 2010 00:49 Reageer op johan

    johan

    De landbouw, ik kijk nog wel eens terug op de sector waar ik als kind in een gezin ben opgegroeid. Soms doet de schaalvergroting mij pijn, de eentonigheid, het ongezellige ervan. Ik spreek mijn broer die nu de boer is er wel eens op aan.

    Schaalvergroting was en is nog steeds een norm. Zeker als je er een redelijk gezinsinkomen uit wilt halen. Je wilt toch niet behoren tot de 20% van de boerenstand die onder de armoedegrens zit.

    Ik ben het er mee eens dat er een zekere verstrengeling is tussen landbouw/politiek, maar dat is logisch. Burgers hebben wel belangen maar de boeren zijn toch iets meer overgeleverd. En als je als groep zo afhankelijk ben dan leidt dat automatisch tot (zelf)-organisatie in de politiek.

  • Henk Daalder, vr 25 juni 2010 23:14 Reageer op Henk

    Henk

    Hou op met die onjuiste onzin Veerle.
    Ons platteland ontvolkt juist.
    Inderdaad, boerenbedrijven groeien ten koste van verdwijnende boeren.
    Maar gemiddeld wordt het platteland steeds leger.
    Kleine kernen steeds meer bedreigd, winkels verdwijnen er.
    Wat overblijft is de friet tent en soms een cafe.
    Basis scholen dalen in kwaliteit

    Een beetje meer verstenen is juist goed.
    Het ruimtelijk wanbeleid van provincie en rijksoverheid is juist de oorzaak van de ontvolking.

  • Jan Braakman, vr 25 juni 2010 13:24 Reageer op Jan

    Jan

    Jammer dat dit stuk in de eerste vier zinnen met twee fouten begint: 1. mond- en klauwzeer is -nog- geen zoönose (niet van dier op mens overdraagbaar); 2. uitgangspunt van de reconstructiewet is niet de volksgezondheid, (wel de diergezondheid en de kwetsbaarheid van de sector voor epidemiën).

    Wat betreft het democratisch tekort bij de uitvoering van de reconstructiewet: de reconstructieplannen zijn tot stand gekomen in overleg tussen vertegenwoordigers van de landbouw, vertegenwoordigers van natuur- en milieuorganisaties, in samenspraak met waterschappen, provincies en gemeenten.
    Boeren hebben het gevoel dat ze heel veel hebben moeten slikken bij de reconstructieplannen. Maar burgers op het platteland zijn als achterban nauwelijks betrokken bij de totstandkoming van de plannen. Zij hebben zich noch passief, noch actief in de discussie gemengd. Dat komt vooral doordat natuur- en milieubeweging en gemeenten het belang van die plattelandsbewoners niet hebben gezien of gewaardeerd - en de plattelandsbewoners zelf hebben niet goed opgelet. Alle processen zijn volgens de juiste lijnen gelopen - inclusief alle inspraakmogelijkheden en democratische politieke besluitvorming. Plattelandsbewoners (niet-boeren) merken echter pas de effecten nu het op uitvoering aankomt, en dan beginnen de protesten tegen nieuwe ontwikkelingen. (Overigens hoor je weinig protest vanuit de burgerij als een boerenbedrijf dat eeuwenlang op dezelfde plek heeft gestaan, nu moet verdwijnen vanwege de natuurbelangen.)
    Voor agrarisch ondernemers is dat zuur: zij hebben in het proces via hun belangenbehartiger nadrukkelijk gevolgd en beïnvloed. Er liggen inmiddels afspraken. Maar nu die afspraken moeten worden nagekomen, komen de plattelandsbewoners (al dan niet terecht) in het geweer, omdat ze het gevoel hebben gepasseerd te zijn.

    Hoe terecht of onterecht de klacht van de plattelandsbewoners ook is, je kunt vaststellen dat zij in het democratisch proces niet aan hun trekken zijn gekomen. Al kun je ook vaststellen, dat ze daar de kans wel voor gehad hebben, maar niet hebben gegrepen.

  • karin karin, vr 25 juni 2010 10:16 Reageer op karin

    karin

    De reconstructie is en blijft in essentie een goed plan.
    Het probleem is (milieu)wetgeving van na de reconstructie die voor boeren versoepeling op versoepeling hebben betekend waardoor het verschil in mogelijkheden voor uitbreidingen in verwevingsgebieden en intensiveringsgebieden nagenoeg gelijk zijn (behalve voor nieuwvestigingen dan).
    Wetgeving rondom ammoniak is onlangs nog zo ver versoepeld dat varkensboeren in oude stallen tot 2016 of 2020 (mondeling toegezegd door minister) op dezelfde traditionele wijze deze dieren mogen blijven houden.
    Gemeenten mogen met nieuwe geurwet in de hand woonwijken bouwen naast grote veehouderijen, zolang er maar een goede ruimtelijke onderbouwing aan vooraf gaat.
    Europese richtlijnen om integraal de milieueffecten te beoordelen, worden in het nederlands vertaald tot: hele grote bedrijven moeten ietsje meer doen, ongeacht waar deze hele grote bedrijven staan.

    Er is geen noodzaak voor grote veehouderijen om te verplaatsen naar een intensiveringsgebied. Dit komt niet door gebrek aan daadkracht bij gemeenten, dit komt door de enorme versoepeling van regels door de Kabinetten Balkenende I-IV

  • roher vogel, vr 25 juni 2010 08:46 Reageer op roher

    roher

    Aardappels groeien die aan een boom?

    Belangrijk is ook dat tegenover de grootschalige productie en de daarmee samenhangende condensatie van kennis de burger in staat gesteld moet worden om zelf op kleine schaal kennis en praktische omgang in voedselproductie te ontwikkelen en te onderhouden. Het is een beangstigend beeld als de mens die van origine zelf altijd bij voedselproductie betrokken is geweest steeds verder af komt te staan van wat eens tot de primaire kennis behoorde.

    Om continuïteit te waarborgen is school- en volkstuin van levensbelang en ook om in tijden van onvoorziene omstandigheden niet met de handen in het haar te staan.

  • Joaquim Campesino, do 24 juni 2010 18:49 Reageer op Joaquim

    Joaquim

    Die opschaling van de landbouw en daarmee de koude sanering van onze boeren zijn natuurlijk geen simpel Nederlands probleem. We hebben bewust politiek gevoerd in Europa die voordelig was voor enorme bedrijven en onze primaire producenten van voedsel dwong om onder de kostprijs te gaan verkopen met de hoop dat de buurman failliet zou gaan. Extreem vrije markt politiek werkt in geen enkel land voor de boeren. Boeren staan door onder andere de Nederlandse politiek in Europa met de rug tegen de muur. Vragen of ze nu niet even zouden willen verduurzamen werkt alleen als ze dan ook meer geld gaan verdienen. Zolang we niet bereid zijn te betalen wat het kost om eten op ons bord te krijgen, zullen kleine en middelgrote boeren in steeds sneller tempo plaats gaan maken voor agro giganten. Dit en komend jaar zijn de laatste kans voor een grondige hervorming van de Europese landbouw. Onderteken dus allemaal de petitie voor een landbouw die wel plaats heeft voor boeren!:
    http://voedselbeleid.petities.nl

  • Rouane Rabbit, do 24 juni 2010 21:50 in reactie op Joaquim Campesino Reageer op Rouane

    Rouane

    ---[Extreem vrije markt politiek werkt in geen enkel land voor de boeren.]---

    Ik kan er naast zitten, maar ik herinner me de boerenmarkt helemaal niet als een vrije markt, maar juist als de meest gesubsidieerde markt die ooit heeft bestaan.

  • YggY ..., do 24 juni 2010 22:30 in reactie op Rouane Rabbit Reageer op YggY

    YggY

    Ik herinnerde mij ook iets

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Boterberg

    en later gebeurde dit ook met groentegewassen

  • Joaquim Campesino, vr 25 juni 2010 11:29 in reactie op Rouane Rabbit Reageer op Joaquim

    Joaquim

    Het subsidie systeem is op heel veel verschillende manieren niet de juiste oplossing voor de markt-problemen waar het boerenbedrijf voor staat. Als de markt je 30 cent per liter melk geeft terwijl je er zelf 50 cent in hebt geïnvesteerd, dan maakt 5 cent subsidie er geen "onvrije markt" van. Boeren willen geen aalmoezen maar kostendekkende prijzen. Zolang de enorme overproductie niet wordt aangepakt verliezen we iedere dag kleine en middelgrote boerenbedrijven.
    Als vrije markt denker kun je zeggen dat zo'n koude sanering van zelfstandig ondernemers de enige manier is om een gebalanceerde markt terug te krijgen. Het zorg er echter wel voor dat alleen de hele grote bedrijven overblijven.
    Zij hebben ook door de subsidies enkel baad bij maximale productie. Dat dat slecht voor boeren, klimaat en milieu is staat op de tweede plaats. Als je dus de verstening van Nederland wil tegengaan begint dat bij je marktbeleid in Europa.

  • josien kapma, do 24 juni 2010 16:34 Reageer op josien

    josien

    interessant. Zelfde probleem, zelfde urgentie, maar toch andere invalshoek in dit artikel op Foodlog: http://www.foodlog.nl/vandaag/bericht/beeldbusters/

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven