vr 25 mei 2012
Bio Bekijk alles van Peter de Jonge Word fan Abonnement
09 oktober 2011 Reageer (9) 622 x bekeken Kijknou
Plagiaat of Hommage
In popmuziek wordt flink gejat. Dat is lang niet altijd met voorbedachte rade
Simpele, toegankelijke muziek ontkomt er niet aan dat riffjes, akkoordenschema's en zanglijnen al gauw op iets lijken dat je eerder hebt gehoord. Bovendien kent elk genre zo zijn eigen stijlregels, waardoor songs sterk overeenkomstige elementen bevatten. En dan speelt de geschiedenis ook een rol. De songwriter die zit te zwoegen op een nieuwe compositie, zal niet alle teksten, akkoordenschema's, riffjes en solo's paraat hebben en niet snel doorhebben dat zijn nieuwe hit grote gelijkenis heeft met welk ander liedje dan ook.
Bewust jatten is ook niet ongebruikelijk. Denk aan de vele covers, oude songs in een nieuw jasje. En er wordt veel gebruik gemaakt van wat men in de serieuze kunsten 'citeren' noemt. In r&b, hiphop en rap is dat zelfs een hele cultuur geworden. Zowel in de teksten, als in de muziek en in de beeldtaal (de clips) wordt lustig geciteerd en gesampeld. Nu dreigt een van de r&b-iconen aangeklaagd te worden wegens plagiaat.
Het nieuwe nummer Countdown van Beyoncé, dat conform de r&b-traditie stijf staat van de citaten, wordt verdacht van plagiaat. Het Belgische nieuwsblad De Morgen stelt dat in de clip fragementen worden geplagieerd uit de balletvoorstelling 'Rosas danst Rosas', van Anne Teresa de Keersmaeker. Als bewijs zet het nieuwsblad een aantal fragmenten uit de clip, naast scenes uit de voorstelling. Het nieuwtje wordt ondertussen flink 'geciteerd' in andere media.
Beyoncé weet waar de bedoelde danspasjes vandaan kwamen. Al voor de clip uitkwam vertelde de co-regisseur van de clip, Adria Petty, aan MTV News hoe de clip van de grond kwam. "I brought Beyoncé a number of references and we picked some out together. Most were German modern-dance references, believe it or not. But it really evolved", verklaart Petty.
MTV News laat verder zien dat Anna Teresa de Keersmaeker niet de enige is die wordt geciteerd. De clip is een aaneenschakeling van verwijzingen naar dansgeschiedenis, film, beeldende kunst en muziek. Danspasjes en bewegingen van Audrey Hepburn, Fred Astaire, Josephine Baker komen voorbij. Citaten uit dansfilms als Flashdance en Fame passeren de revue. Er zit een verwijzing in naar het ballet Glass Pieces (op muziek van Phillip Glass).
De beeldtaal van Beyoncés clip refereert ook aan films als Blow Up en de beeldende kunst van Andy Warhol en Piet Mondriaan. MTV News zette het allemaal op een rij. De clip kan ook worden gezien als een hommage aan de geciteerde bronnen.
Bronnen waaraan ook de hedendaagse popcultuur schatplichtig is. Dat sommige critici twijfelen aan eerbare bedoelingen van Beyoncé, komt misschien door het feit dat in de clip geen verklaring is opgenomen dat het hier om een eerbetoon gaat. Geen tekst in intro of aftiteling, waar dank wordt uitgesproken aan Beyoncés grote voorbeelden.
Als het tot een serieuze aanklacht komt dan zal uitgezocht moeten worden of Beyoncé de grenzen van het citaatrecht heeft overschreden. Zakelijk gezien zullen de vertegenwoordigers van Beyoncés imperium en van Anna Teresa de Keersmaeker er wel uitkomen.
Artistiek gezien is het jammer dat het tot rellerig rumoer komt. Hier hadden de culturele verschillen tussen de artistieke milieus overbrugd kunnen worden. Anna Teresa de Keersmaeker had kunnen weten dat r&b louter copy-and-paste cultuur is. Beyoncé had kunnen weten dat commerciële kunst de opbrengsten van geleend materiaal moet delen, ook met non-commerciële kunstbroeders- en zusters.
Maar bovenal: hier hadden dansers elkaar kunnen begrijpen. Iedereen is schatplichtig aan iedereen. De moderne dans komt niet uit de lucht vallen, maar is het resultaat van een lange geschiedenis. De clip van Beyoncé mag gezien worden als een ode aan een tijdsgewricht en een hommage aan de voorbeelden waar zij haar bestaan aan te danken heeft.
Dat het, naar mijn smaak, een oppervlakkig, muzikaal oninteressant en absoluut niet vernieuwend produkt is geworden, doet er niet toe. Beyoncé had haar citaatkunst wel wat explicieter duidelijk mogen maken aan haar fans. Want wie kent tegenwoordig nog de geschiedenis uit het hoofd?
Laatste Reacties (9) Reageer Reacties in wachtrij: 0
-
Monique Willems, do 01 december 2011 09:51 Reageer op Monique
Is net zoiets als pointilisme. Als de 2e de 1e nadoet is dat inspiratie of plagiaat.
M.i. is het vooral waardering, maarin de wirwar van auteursrechten, legitiem je brood willen kunnen verdienen en je waardering opeisen hoort ook plagiaat bij het rijtje. Dan heeft het een nare bijsmaak.
Hoeveel fills en rifs ik hoor en herken uit andere liedjes.
Of laatst was er een documentaire portret op TV1, over de belgische muzikant van Arbeid Adelt. Die zei het net zo, dingen gejat, of mooi vinden en weer gebruiken. -
Peter Edens, ma 10 oktober 2011 09:43 Reageer op Peter
pop-rock muziek heeft vanaf de 60 ' s altijd al elkaar bijinvloed; alleen, toen waren er vele nieuwe stromingen die zich allen individueel helemaal op hun eigen manier ontwikkelden.
Nu dat heden zo ongeveer alles al gedaan is, is het logisch dat er teruggekeken wordt om een stijl te zoeken/vinden.
Wat mij alleen stoort......, dat veel (ouderejongeren) mensen de jeugd van nu vertelt dat de Beatles alles hebben uitgevonden -
Hjalmar Hoort, ma 10 oktober 2011 00:12 Reageer op Hjalmar
Zo hoort dat bij de 'deftige' mensen, zo nog even op het laatst duidelijk maken dat je jezelf distantieert van Beyonce, want alles na beatles was toch maar bagger he? Beetje muffig hautaine manier om je opinie te sluiten de schop na.
Misschien moest men in de pop eens wat anders dan die eeuwige 4 chords gaan gebruiken, nog los van de danspasjes, die natuurlijk echt allemaal weleens gedaan zijn.
Zie hieronder voor een demo:
http://www.youtube.com/watch?v=5pidokakU4I
Het blijft geniaal ;-) -
Anonimus Hekkers, ma 10 oktober 2011 14:25 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Anonimus
Geweldig! Dank je voor de link.
-
Ben Joosten, zo 09 oktober 2011 23:51 Reageer op Ben
"Dat sommige critici twijfelen aan eerbare bedoelingen van Beyoncé, komt misschien door het feit dat in de clip geen verklaring is opgenomen dat het hier om een eerbetoon gaat. Geen tekst in intro of aftiteling, waar dank wordt uitgesproken aan Beyoncés grote voorbeelden."
Met alle respect, maar dat is onzin.
Wanneer heeft Picasso ooit gezegd dat zijn "Desmoiselles d'Avignon" een eerbetoon vormden aan "la danse" van Matisse, aan Afrikaanse maskers en aan nog een dozijn andere voorbeelden?
Dat heeft hij nooit gezegd en toch wijst niemand met zijn vinger en schreeuwt: plagiaat!
Wie het weet, ziet het, en wie het niet weet denkt alleen: wat een mooi / lelijk / boeiend / raar schilderij.
Zo gaat het ook in de muziek. Met name popmuziek, Peter de Jonge schrijft het zelf al. Heel de moderne r&b had überhaupt niet bestaan als er niet een hele voorgeschiedenis geweest was van Jelly Roll Morton, Cab Calloway, Louis Jordan, Ray Charles, Motown, Disco, rap... om nog te zwijgen van de Afrikaanse roots. Men plagiëert, imiteert, citeert, brengt hommages, covert, recyclet... alles zolang het publiek het maar lust en de schoorsteen blijft roken.
Ik heb zo'n flauw vermoeden dat het nooit anders is geweest.
Toen Jimi Hendrix beroemd werd met zijn uniek gitaargeluid begonnen alle gitaristen ineens hevig aan de knoppen van hun versterker te draaien, op zoek naar dezelfde effecten. Niemand die zei: foei, dat heb je niet zelf bedacht!
Nu wordt er ineens gedaan alsof mevrouw De Keersmaeker het patent heeft op een paar pasjes.
Alsof Beyoncé of haar producer had moeten zeggen: the following few seconds are courtesy of Anna Theresa de Keersmaeker. Was het dan beter geweest? En al die mensen dan door wie mevrouw De Keersmaeker zich heeft laten inspireren? Hadden die dan ook maar meteen moeten worden genoemd?
Moet een cabaretier in het vervolg expliciet zeggen: "Ja, de persoon die ik nu ga persifleren is Mark Rutte, dus, meneer Rutte, laat uw advocaat maar thuis"?
Voor mij is het een storm in een glas water (heb ik niet zelf bedacht; 't is een oud Hollandse zegswijze). -
Kees Swanenberg, ma 10 oktober 2011 07:37 in reactie op Ben Joosten Reageer op Kees
[Nu wordt er ineens gedaan alsof mevrouw De Keersmaeker het patent heeft op een paar pasjes]
Voor mij heeft De Keersmaeker gelijk dat zij haar recht zoekt in dezen, als zij meent dat er inbreuk is gepleegd op haar auteursrecht en zij dat kan staven met bewijs. Want reken er maar op dat het omgekeerd ook zo zou zijn geweest!
Vooral uit de VS wordt er naarstig gespeurd en geclaimt door advocaten van artiesten en productiemaatschappijen uit de muziek en filmwereld. Zo gauw men vermoedt dat er maar een beetje plagiaat is gepleegd komt men in actie.
De voorbeelden zijn legio, maar ik zal er een uit persoonlijke ervaring vertellen.
Ik zit zelf in de 'linkse hobby' wereld. Een vriend van me had een dikke tien jaar geleden een logo gemaakt voor zijn nieuwe productie waar hij mee het land in trok. Dit logo was losjes en op kunstige wijze geinspireerd op het logo van de film Jurrasic Parc. Na enige tijd kwam er een brief van de advocaten van Spielberg. Er werd gesommeerd dat met onmiddelijke ingang al het materiaal met dit logo er op vernietigd moest worden.... van posters t/m cd's. Dat hij verder niet financieel werd uitgekleed had er alleen maar mee te maken dat hij er geen grote bakken geld mee had verdiend - zijn kip was te kaal om van te plukken! Het moeten vernietigen van al het promomateriaal was al een voor hem echter al een grote financiele tegenslag... -
Ben Joosten, ma 10 oktober 2011 14:36 in reactie op Kees Swanenberg Reageer op Ben
Doet me denken aan een voorval dat Groucho Marx ooit in zijn memoires beschreef.
Toen de Marx Brothers bezig waren met de film "A night in Casablanca" kregen ze een brief van de advocaten van Warner Bros, de studio die een paar jaar eerder de film "Casablanca" had uitgebracht.
Groucho schreef een prachtige brief terug, waarin hij de advocaten eraan herinnerde dat de stad Casablanca in dat geval met succes een claim tegen Warner Bros zou kunnen indienen vanwege hun film. En trouwens, vervolgde hij, besefte Warner Bros wel dat de Marx Brothers al broers waren voordat ook maar iemand ooit van Warner Bros had gehoord en dat ze dus per kerende post een claim van de broers konden verwachten voor misbruik van de naam Brothers?
Zoals te verwachten hoorden ze er nooit meer iets van. -
Zeer Voornaam, zo 09 oktober 2011 19:26 Reageer op Zeer
Ja leuk, maar minder leuk als je weet dat cultuur wordt weggezet als onzinnige linkse hobby. Ik heb beyonce nog niet horen zeggen dat dit een hommage is aan 'nutteloze' cultuur die wordt wegbezuinigd.
Typisch ook om het 'German' te noemen, dat klinkt ook niet echt alsof je weet waar je het over hebt. Wat vreemd is als het als 'homage' is bedoelt. -
Michiel Online, zo 09 oktober 2011 23:41 in reactie op Zeer Voornaam Reageer op Michiel
"Ja leuk, maar minder leuk als je weet dat cultuur wordt weggezet als onzinnige linkse hobby."
simpel ranzig geld graaien is niet links of rechts. dat zijn leugens.
opiniemakers
-
Mei Li Vos Directeur Orangegas en publicist
Bio -
Ivan Wolffers Hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur VU
Bio -
Ewout Klei Politiek historicus
Bio -
Boris van der Ham Tweede Kamerlid D66
Bio -
Brecht van Hulten presentatrice Kassa
Bio
Populair
-
De échte keuze van Samsom
Media verdraaien uitspraken van PvdA-leider over voorkeur voor SP
8052 x bekeken Korte Scan
Reageer (356) Politiek Twitter -
Kamermeerderheid voor ESM
UPDATE: PvdA eist extra garanties ... Stemming volgt morgen
7636 x bekeken Korte Scan
Reageer (553) Economie Twitter -
Volkskrant wil Joop verbieden
Hoofdredacteur: 'Joop is directe concurrent van onze opiniepagina' ... Joop-verbod moet lezers naar VK-site drijven
5989 x bekeken Korte Scan
Reageer (196) Media Twitter -
Peiling: Sap ruim aan kop
Update: Het GroenLinks-dilemma op het podium: Bevlogenheid versus bedachtzaamheid ... EenVandaag: 77 procent GroenLinks-leden kiest voor Sap
5640 x bekeken Korte Scan
Reageer (131) Politiek Twitter -
'SP smijt deur dicht voor GroenLinks'
[VIDEO] SP-voorzitter Jan Marijnissen wil volgens Limburgse krant niet meer samenwerken met GroenLinks ... Nieuws ook door andere media overgenomen … SP-woordvoerder ontkent … Frans Timmermans was aanwezig en bericht op Facebook: 'dat Jan Marijnissen de deur naar GroenLinks keihard dichtsmeet. Was ik niet met hem eens' ... Marijnissen: Met Dibi aan het roer is links GroenLinks voorbij
5142 x bekeken Korte Scan
Reageer (249) Politiek Twitter -
GroenLinks pakt forens hard
Update: GroenLinks legt uit: Arme mensen betalen voor dure leasebakken van de rijken ... GroenLinks-Tweede Kamerlid Ineke van Gent verdedigt Lenteakkoord: Dan ga je maar dichter bij je werk wonen
5060 x bekeken Korte Scan
Reageer (406) Economie Twitter -
Het Joop-verbod van de Volkskrant
Francisco van Jole Apart: Voor de tweede keer in korte tijd is er in de Tweede Kamer gepleit voor het verbieden van Joop.
4298 x bekeken Korte Scan
Reageer (126) Media Twitter -
De Hond peilt: Heftige electorale schommelingen
VVD-achterban niet blij met lenteakkoord ... Dibi kost GroenLinks zetels ... PvdA en PVV profiteren ... Geen meerderheid voor 'Kunduz-coalitie' ... Europa en euro zullen belangrijke rol spelen op 12 september
3423 x bekeken Korte Scan
Reageer (186) Politiek Twitter -
D66 wil 40-urige werkweek terug
D66-Tweede Kamerlid Wouter Koolmees in Buitenhof: Een officiële vrije dag opgeven levert ook economisch voordeel op
3130 x bekeken Korte Scan
Reageer (171) Politiek Twitter -
Presentator stuurt 'Barbie' live uit show
Dat zouden ze vaker moeten doen...
2973 x bekeken Korte Scan
Reageer (22) Kijknou Twitter

