Bio Bekijk alles van Francisco van Jole Word fan

Francisco van Jole

Francisco van Jole eindredacteur Joop

06 oktober 2010 Reageer (10) 239 x bekeken Kijknou RSS

Over de kippenpolitie en planeet Gliese 581g

Hoe communiceren we met wezens die anders zijn dan wij?

Op 4 oktober mocht ik gastcurator zijn bij Upload Cinema, het maandelijkse evenement waarbij aan de hand van een thema YouTube-video's worden vertoond in de bioscoop. Vanwege Dierendag was het thema dit keer 'Het zijn net mensen', over dieren die mensenachtige dingen doen. Vooraf hield ik een korte voordracht. Op verzoek hierbij een geschreven versie daarvan.

Mijn naam is Francisco van Jole. Dat wil zeggen dat ik vernoemd ben naar Franciscus van Assisi, een heilige uit de 12e eeuw die je zou kunnen zien als een voorloper van de ecologische beweging. Afkomstig uit een welgestelde familie constateerde hij op een dag dat al die rijkdom hem weinig boeide. Hij besloot een sober leven te gaan leiden, gewijd aan het dienen van God (hij leefde tenslotte in de Middeleeuwen en toen was er weinig anders dan God). Hij zag daarbij de Schepping als één geheel en een van de vele bijzondere dingen die hij deed was preken voor de dieren. Zijn sterfdag is tegenwoordig internationale Dierendag.

De legende wil dat die dieren hem ook konden verstaan. Of dat werkelijk zo is, weten we niet maar het is wel iets wat we graag geloven: dat dieren ons kunnen verstaan. Dat ze hoewel ze geen taal als wij hebben toch eigenlijk hetzelfde zijn als wij. Dus kennen we allerlei menselijke eigenschappen aan ze toe: een trouwe hond bijvoorbeeld. Of een hond weet wat trouw is, is absoluut niet duidelijk maar we zien het graag zo. Dat verschijnsel heet antropomorfisme en we passen het niet alleen op dieren toe maar op van alles. Zo zeggen we 'mist eist slachtoffers' terwijl mist eigenlijk nooit iets eist. En we constateren dat de zee 'wraak' neemt terwijl de zee volstrekt onbekend is met het zo menselijke verschijnsel wraakzucht.

We doen kortom graag of iets is als wij. En dat is mooi te zien bij het filmpje van de Chicken Police. Twee konijnen gedragen zich op een erf alsof ze in Slotervaart wonen en een fittie uitvechten. Het gaat er heel hard aan toe. Dan komen er twee kippen aanstormen die doen wat wij altijd graag zien maar vaak niet durven. Ze storten zich in het gevecht en scheiden de twee vechtersbazen. Dat doen ze zoals je dat ook op straat ziet gebeuren. De vechtlustige konijnen willen nog even doorgaan maar de kippen maken zich breed en zeggen 'Ho, ff dimmen.'

Tenminste daar lijkt het op. Maar is het dat ook? Hebben dieren een zelfde soort intelligentie en beleving als wij? Mensen hebben de neiging dieren in te delen in domme en slimme dieren. Slimme dieren zijn de dieren die doen wat wij willen, domme degene die dat niet doen. Daar is nogal wat op af te dingen. Ezels bijvoorbeeld zijn veel slimmer dan wij aannemen. En kippen misschien ook wel. Daarom zijn we zo verrast door hun kordate optreden in Chicken Police. Zo slim kunnen ze toch niet zijn?

De Britse psycholoog Euan Macphail lanceerde de prikkelende stelling dat alle dieren even intelligent zijn en dat het daarbij altijd gaat om bijvoorbeeld het bemachtigen van voedsel. Inderdaad. Toen een vriendin van mij opgezadeld werd met een goudvis en klaagde dat daar weinig aan te beleven viel, ging ik op zoek naar informatie om het tegendeel te bewijzen. Binnen de kortste keren had ze de goudvis dingen geleerd, zoals hoe laat het eten kwam, in welke hoek in van het aquarium en de goudvis wist haar zelfs te onderscheiden van haar collega's. Wie op YouTube zoekt naar filmpjes over goudvissen komt bijvoorbeeld clips tegen waarin ze voetballen. Zo dom is een goudvis dus niet. Dus misschien klopt het, dat alle wezens even intelligent zijn maar slechts hun mogelijkheden verschillen.

Je kunt er ook anders naar kijken om te doorgronden waarom de kippen doen wat ze doen. Dan zie je de dieren als compleet andere wezens, zoals buitenaardse wezens. En bij buitenaardse wezens rijst altijd de vraag: hoe gaan we daarmee communiceren? Nu wil het geval dat juist vorige maand de ontdekking van een planeet bekend werd waar leven op mogelijk is. Op slechts 20,5 lichtjaren afstand en voorzien van de welluidende naam Gliese 581g. Je ziet hem zo voor je in een toekomstige folder voor ruimtetoeristen: Gliese 581g, de ideale bestemming.

Er is een organisatie die onderzoek doet naar communicatie met buitenaardse wezens. SETI, speurt met behulp van de computers van honderdduizenden particulieren de ruimte af naar tekenen van buitenaardse intelligentie. Stel dat ze die vinden, hoe komen we er dan achter wat die wezens bedoelen?

Google is een machine aan het bouwen die die klus moet klaren. Een machine die slimmer is dan wij. Denk aan zoiets als HAL, de alwetende computer uit 2001: A Space Odyssey. Wanneer die machine klaar is, is nog niet bekend maar de theorie is dat hij er van de ene op de andere dag zal zijn. De evolutie verloopt immers wel vaker met plotselinge schokken. Bij Google houden ze zich daarom ook vandaag al bezig met de vraag hoe ze straks moeten communiceren met een machine die slimmer is dan wij. Dat is een mooi vraagstuk.

Voor de hackerscultuur waaruit Google is ontstaan, is een boek belangrijk geweest, namelijk The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, oorspronkelijk door Douglas Adams geschreven als hoorspel. In dat verhaal komt ook een computer voor die slimmer is dan wij. Slimmer dan enig andere intelligentie. Zo slim dat de computer het antwoord weet op het leven, het universum en alles. Wie wil weten wat dat antwoord is tikt de vraag in bij Google: the answer to life the universe and everything

Het antwoord is 42.

In datzelfde verhaal komen dolfijnen voor die de mensheid met een code proberen te waarschuwen voor naderend onheil maar de mensen willen die boodschap niet begrijpen. De dolfijnen verlaten de planeet en laten een boodschap achter die pas later begrepen wordt: Bedankt voor alle vis.

Dus stel nou dat we uiteindelijk dankzij Google een computer krijgen die slimmer is dan wij en die in staat is de communicatie met dieren te decoderen. Dan komen we er misschien inderdaad achter dat die kippen in dat filmpje gewoon roepen 'kappen jullie, nu!'

En dat ze dat ook al heel de tijd tegen ons zeggen.

Laatste Reacties (10) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • anoa ., zo 06 maart 2011 18:10 Reageer op anoa

    anoa

    Volgens mij is de witte kip een haan, en daardoor de gedragingen uit het filmpje makkelijker te verklaren.
    Maar dat terzijde.
    In het artikel en de gegeven meningen komen veel projecties voor.
    De term 'intelligentie' is van de mens. Heeft geenzins van doen met gedragingen en hun beweegredenen bij andere organismen.
    Wij zijn onnavolgbaar arrogant in onze suprematie over al het leven om ons heen.
    Ooit leren wij dat wij gelijk zijn aan minder dan een korrel zand.
    Wij zijn sterrenstofkindjes, namelijk.
    Alleen het inbeelden dat wij al heel wat zijn houdt ons op de been.
    Nou, wij stellen geen ene moer voor. En zelfs dat niet.
    Dat maakt buitenaards leven een stuk minder ver weg, maar ook minder intrigerend. Want ook dat is niet wat het lijkt.
    Niets is wat het lijkt, en zelfs dat niet.

  • Ernst Anepool, ma 25 oktober 2010 11:08 Reageer op Ernst

    Ernst

    Vandaar dat als die CDAers de kippen in enorme schuren ver van het machtscentrum opsluiten, en beletten nog langer buiten te scharrelen!

    Heeft dus niks met de vogelpest te maken, maar een hele andere duidtere reden

    Ze zijn veel te bang dat de waarheid gezegd gaat worden door de Bruine Kippen...

    (uiteraard is dit geen conspiracy, maar een humoristische parabel)

  • Zjen Zen, do 07 oktober 2010 10:31 Reageer op Zjen

    Zjen

    Met dieren spreken, communiceren , is vrij eenvoudig.

    Je voelt,ziet, ervaart wat het dier je mededeelt en je blijft op dat niveau.
    Je gaat niet vertalen in taal maar je blijft bij het ervaren , jouw eigen ervaring is wat je mededeelt aan het dier.
    Het is een gezamenlijke ervaring.
    Het wordt lastig als de medemens gaat vragen wat je nou te weten ben gekomen in dat gezamenlijke ervaren en voelen.
    Dan heb je weer taal nodig. En taal is maar een heel klein deel van onze communicatie met de wereld.

    Je voelt het.
    Moet je wel kunnen voelen natuurlijk.

  • Jan Bakker, do 07 oktober 2010 10:25 Reageer op Jan

    Jan

    "Het is bijvoorbeeld redelijk waarschijnlijk dan ze geluiden produceren op een andere golflengte dan wij kunnen horen."

    Ik mag aannemen dat een beschaving die door de ruimte reist wel beschikt over een schrift en een vorm van gebarentaal.

  • Ernst Anepool, ma 25 oktober 2010 19:05 in reactie op Jan Bakker Reageer op Ernst

    Ernst

    Waarom denkt u vanuit zulk een miniem denkraam?

    De kans is veel groter dat ze middles gevoel communiceren, taal is immers een enorm beperkt communicatie medium, dat kunt u dagelijks hier op Joop al zien "ja maar zo bedoel ik het niet"...

    Terwijl je middels directe synaps overdracht kunt overdragen wat je wel bedoelt, zonder dat het in en vertaalslag verloren gaat.

  • Zjen Zen, wo 06 oktober 2010 16:14 Reageer op Zjen

    Zjen

    ---Voor de hackerscultuur waaruit Google is ontstaan, is een boek belangrijk geweest, namelijk The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, oorspronkelijk door Douglas Adams geschreven als hoorspel. In dat verhaal komt ook een computer voor die slimmer is dan wij. Slimmer dan enig andere intelligentie. Zo slim dat de computer het antwoord weet op het leven, het universum en alles. Wie wil weten wat dat antwoord is tikt de vraag in bij Google: the answer to life the universe and everything

    Het antwoord is 42.-----


    Inmiddels gecorrigeerd tot; 36.

    http://divinecosmos.com/index.php/start-here/books-free-online/20-the-divine-cosmos

    Ik weet niet meer op welke pagina en welk hoofdstuk maar echt hoor; het getal is 36.

  • Jan Bakker, wo 06 oktober 2010 15:48 Reageer op Jan

    Jan

    Dieren zijn niet zo intelligent als mensen en ook niet alle dieren zijn even intelligent. Het zijn alleen niet de hersenloze, gevoelloze robots zoals men ooit dacht, ze zijn gewoon een beetje zoals verstandelijk gehandicapte mensen: ze hebben gevoelens en kunnen tot op een bepaald niveau redeneren, maar je kunt er geen filosofisch gesprek mee houden. Er zijn gradaties tussen de oversized hersenen van een mens en het primitieve zenuwstelsel van een kwal, waarom is dat zo moeilijk te begrijpen?

    En aliens? Hun taal zullen we uiteindelijk kunnen leren, al is het begrip voor begrip, omdat er altijd wiskundige concepten en universele objecten (sterren, chemische elementen) zullen zijn die we delen. De Spaanse conquistadors hadden ook binnen no-time tolken die Maya en Azteeks hadden geleerd.

  • Eline W, wo 06 oktober 2010 21:03 in reactie op Jan Bakker Reageer op Eline

    Eline

    Ik denk niet dat je daar zo zeker van moet zijn.

    Om de simpele reden dat deze wezens zo anders ontwikkeld kunnen zijn dat we het ons niet voor kunnen stellen. Het is bijvoorbeeld redelijk waarschijnlijk dan ze geluiden produceren op een andere golflengte dan wij kunnen horen. Als ze in stat zijn om elektromagnetische straling te "zien" dan zal dat bereik afgestemd zijn op de temperatuur (en dus kleur) van hun ster. Deze zal waarschijnlijk wel overeen komen met die van ons. Verder hoeft er helemaal niets overeen te komen. Misschien zijn ze zelfs wel gebaseerd op silicium.

  • Jan Bakker, do 07 oktober 2010 10:49 in reactie op Eline W Reageer op Jan

    Jan

    Ik mag aannemen dat ze wel een schrift hebben (anders zitten ze nog in het stenen tijdperk en kunnen we ze beter met rust laten), wij mensen hebben natuurlijk ook gewoon de technologie om onhoorbare frequenties hoorbaar te maken.

  • Ernst Anepool, ma 25 oktober 2010 19:53 in reactie op Jan Bakker Reageer op Ernst

    Ernst

    Dieren zijn vaak veeeeel slimmer dan mensen, ze gaan mensen namelijk uit de weg.


    Gezien de experimenten met Octopus en Kraaien en Roeken, zijn de mensen echt niet de enige waar echt slimmen individuen onder te vinden zijn, het is eigenlijk behoorlijk stupide van de mens dat ze denken dat ze slimmer zijn, vooral als je kijkt hoeveel ze oorlog voeren, is eerder het omgekeerde waar...

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven