Bio Bekijk alles van Tom Kniesmeijer Word fan

Tom Kniesmeijer

Tom Kniesmeijer Psycholoog en adviseur

18 oktober 2011 Reageer (8) 598 x bekeken Leven RSS

Na de opstand volgt het verstand

Maar laten we ons eerst gewoon even verwonderen over deze nieuwe actiebereidheid

Door een samenloop van omstandigheden stond ik zaterdag op het Beursplein tussen de demonstranten en drie dagen later naast de gong die de Euronext beurs ’s ochtend in beweging brengt. Het was goed de zaken even vanuit beide gezichtspunten te bekijken. Het viel me op hoe genuanceerd de mensen binnen het beursgebouw spraken over de demonstranten voor hun deuren. Beide groepen lijken een gevoel te delen: dat er in ieder geval iets moet gebeuren, al zullen de eerste gedachten over een richting binnen een heel andere kant op gaan dan buiten.

Dat het tijd wordt voor verandering moge duidelijk zijn. Econoom Stewart Lansley legt in de Volkskrant van 15 oktober uit dat de superrijken er op dit moment geen belang bij hebben om te investeren in traditionele productiviteit omdat ze zoveel meer kunnen verdienen met financiële casinopraktijken. “Terwijl zakenbanken, hedgefondsen oligarchen, belastingvluchtelingen en private equity-bedrijven zwemmen in het geld, is schraalhans keukenmeester in de echte economie.” Van de honderd grootste Britse bedrijven zijn er 98 gevestigd in een belastingparadijs. Dáár wordt het geld weggesluisd uit de reële economie om er vervolgens binnen een virtuele economie nieuwe financiële constructies mee op te pompen. Dezelfde hedgefondsen die de vastgoedbubbel creëerden storten zich momenteel op landbouwgrond in Afrika en werken daarmee aan een toekomstige ‘voedselbubbel’. Een angstig idee. “Er moet een einde komen aan het legale ontwijken van belastingen via ingewikkelde constructies,” zegt Nathalie Ankersmit van ActionAid, een hulporganisatie die strijdt tegen armoede. “Belastingontwijking is een ernstige vorm van kanker die hele begrotingen van landen wegvreet. Het is niet meer de vraag of iedereen het rechtmatige deel betaalt maar of ook iedereen een eerlijk deel betaalt.” Het kapitalisme kan zich alleen van een toekomst verzekeren als het de opbrengsten eerlijker verdeelt.

We staan voor een omslag in de tijdgeest. We zijn er gewoonweg aan toe. Deze week werd ik door reporter Wilfred Scholten van NCRV’s ‘Altijd Wat’  herinnerd aan een uitspraak die ik deed in een boek uit 2009. “Wanneer nemen de ‘vrijheidsstrijders’ bezit van het nieuws en wordt de samenleving verrast door uitbarstingen van jeugdige energie? De voorspelling is gerechtvaardigd dat er rondom 2011 een nieuwe lente tijdgeest aanbreekt. Tegen die tijd ontstaan kleine openingen in culturele bastions en paradigma’s, waardoorheen zich de eerste tegendraadse elementen wrikken, de vroege vogels van de lente. Idealistische groepen vinden elkaar, verkondigen hun toekomstdroom steeds luider en zetten uiteindelijk de sluizen zodanig open dat een vernieuwingsgolf de maatschappelijke winterslaap wegspoelt.”

Mijn – op jarenlang onderzoek gebaseerde - voorspelling is uitgekomen. In het voorjaar was er de opstand in de Arabische landen. Nu hebben de ‘vrijheidsstrijders’ van de globale Occupy zwerm zich gevestigd in zo’n beetje alle grote westerse steden. Het is makkelijk om cynisch te reageren op de soms wat wereldvreemde klanken die opstijgen vanaf het Beursplein. Maar het zou goed zijn wanneer babyboomers, die nu zuinig en zurig hun ongenoegen ventileren over het gebrek aan standpunten van de Occupy zwerm, de roze wolk doorbreken die ze rondom hun eigen jaren zestig herinneringen hebben gesponnen. Roel van Duijn bijvoorbeeld schreef het pamflet bij de oprichting van Provo in 1965: ‘Provo voelt zich voor de keus gesteld: desperaat verzet of lijdzame ondergang. Provo roept op tot verzet waar het kan. Provo ziet in dat het de uiteindelijke verliezer zal zijn, maar de kans deze maatschappij althans nog eenmaal hartgrondig te provoceren wil het zich niet laten ontgaan.’ Vervolgens dansten de Provo’s rondom het beeld van het Lieverdje op het Spui in Amsterdam daarbij kreten uitstotend als ‘Hi-ha-happening’, ‘Ietsjie Pietsjie Exhibitsjie’ en ‘Imaazje, imaazje!’ Toch ook niet direct de zware ideologische onderbouwing van een revolutie die de deelnemers zichzelf achteraf hebben toegedicht. De inhoudelijke uitwerking van de eerste protestgolf volgde pas jaren later.

De eerste acties komen vanuit een golf van emotie. Voorlopig is er weinig agressie en veel idealisme op het Beursplein. Men maakt muziek, klapt en zingt, net als in 1965. Agressie ten opzichte van werknemers van Euronext ontbreekt totaal. En ook van mij hoeft de beurs niet opgeblazen te worden. Maar dat er wat kritischer gekeken gaat worden naar de handelingen die er plaats vinden, lijkt me ondertussen geen luxe maar bittere noodzaak.

Overal zingen de vroege lentevogels het strijdlied van verandering. En het mooie is: er wordt achter de schermen allang gewerkt aan een omslag. De golf zwelt vanzelf aan. Er staan vele interessante nieuwe economische denkers in de coulissen te trappelen. Ze hebben heel duidelijke en inhoudelijke ideeën over hoe we ons financiële systeem toekomstbestendig kunnen maken, zodat het zichzelf niet continu ondergraaft. Maar laten we ons eerst gewoon even verwonderen over deze nieuwe actiebereidheid, die een vorm heeft gekozen die bij de tijdgeest past. Zonder leider, zonder duidelijk manifest. De precieze invulling komt allemaal later wel. Eerst de opstand, dan het verstand. 

Laatste Reacties (8) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Alex Mulder, wo 19 oktober 2011 16:59 Reageer op Alex

    Alex

    Je vooruitziende blik is bevestigd, wees dus blij :)
    De teerling is geworpen, de gevestigde neoliberale elite schijt in haar broek en de toekomstige nieuwe generatie leiders ziet haar kansen liggen.
    Wat nu nodig is, is inderdaad samenwerking en concrete punten.
    Zowel de FNV, als de PvdA en de SP hebben al concrete punten neergezet. Ook de SPD in Duitsland is al zo ver en de Europese Commissie is al druk bezig zich behulpzaam te tonen met het verbieden van de ergste speculatie massavernietigingswapens.
    We zouden de Griekse demonstranten kunnen helpen met tips hoe een regime omver te krijgen, want daar hebben ze behoefte aan, dat regime is de zetbaas van de weinig belasting betalende Scheepsmagnaten, die moeten weg; oh en Berlusconi natuurlijk ook.
    De Fransen schijnen al bezig te zijn, dat gaat vast wel goed komen.
    De vraag is nu, hoe krijgen we Wilders zover dat ie de stekker er hier uittrekt ?
    Lees nog eens uit juni dit jaar : "Hoe knecht men tegenwoordig een volk of land ?" - http://sp.nl/9n1dqd

  • Monique Sparla, di 18 oktober 2011 19:13 Reageer op Monique

    Monique

    Een ding is zeker ... Uit de geschiedenis blijkt dat een golf mbt een paradigma shift richting de systemen die de bancaire en hedendaagse zakelijke infrastructuur bepalen niet vanzelf aanzwelt, het is geen "fairy tale" en ze leefden lang en gelukkig....

    "Reality check" op dit moment bepalen rechts extreem conservatieve personen de betalings-en investeringssystemen hierdoor geven ze nu vorm en richting aan onze toekomst. Namelijk de dominante gebruikerssystemen die het publieke domein instaat stellen te operationeel te zijn. En uit alles blijkt dat die op dit moment nog steeds alles behalve gericht op transparantie of ter ondersteuning van meer autonomie voor iedere burger hier in Nederland.

    Een goed voorbeeld is de bijstand die op dit moment door de VVD, CDA, PVV en SGP gesloopt wordt ... door onder andere meer armoede te genereren. Te weten dat men dit doet met in het achterhoofd de uurlonen, die voldoende concurrerend moeten zijn met de andere industrielanden.

    Uiteraard zijn er achter de coulissen altijd behoorlijk wat mensen aan het werk om het systeem te herstructureren. De vraag is wat gaat het worden?

    Om tot een duurzame, economische, ecologische en maatschappelijke samenleving te komen en om deze ook nog eens te borgen voor de generaties na ons, zal er eerst een maatschappelijke stap gezet moeten worden richting diversiteit en dan is het nog de kunst om die met z'n allen te leren verduren.

    De stappen die daarna volgen zijn dan ook waarschijnlijk acties die we nu nog niet kunnen bedenken.
    We spreken dan over een geheel andere samenleving namelijk over een die slimmer werkt en vaardiger is over de gehele linie.

    En dat gaat niet vanzelf...

  • Michiel Online, di 18 oktober 2011 17:08 Reageer op Michiel

    Michiel

    Arrogant is nog aardig Zjen Zen.

    Tom, ik vind jouw woorden dan ook verdraaid en een psychologische leugen. Het verstand zit bij de burger, de burger die het verstand heeft om mensen die goed verdienen, zoals jij klaarblijkelijk, meneer de adviseur, te ontzien omdat al die mensen weten dat het bij geluk niet draait om geld.

    En dat is nu afgelopen Tom.

    Welke kant kies jij?

  • Missy Burps, di 18 oktober 2011 16:02 Reageer op Missy

    Missy

    Beste Tom, je verwoordt precies wat ik voel. Waarvoor mijn dank.

  • Freedom Waves, di 18 oktober 2011 15:04 Reageer op Freedom

    Freedom

    Ik vind de kop uiterst arrogant..alsof het verstand zonder de gevoelde behoefte aan rechtvaardigheid en vrijheid ook maar 1 heldere samenhangende gedachte zou produceren.
    Maak nou niet weer het verstand leidend maar tot hulpmiddel om de diep gevoelde behoefte aan vrijheid vorm te geven.

    Daar heb je moed voor nodig..en moed is een gevoel.
    Probeer eens.

  • Piet de Geus, di 18 oktober 2011 17:23 in reactie op Freedom Waves Reageer op Piet

    Piet

    "moed is een gevoel."

    Er is gelukkig nog wel wat meer dan de moed der wanhoop.

  • Opinius Media, di 18 oktober 2011 21:57 in reactie op Piet de Geus Reageer op Opinius

    Opinius

    de ellende is dat bij een gevoel en begrip als "moed" in haar beweging.
    dat
    naieviteit daarin samen bij de sprong op de dappere achillespees meespringt....

  • , wo 19 oktober 2011 15:17 in reactie op Opinius Media Reageer op

    Hè, Opinius, ik zal wel erg dom zijn, maar ik snap hem al weer niet.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven