Bio Bekijk alles van Hassan Bahara Word fan

Hassan Bahara

Hassan Bahara Schrijver

19 november 2009 Reageer (8) 934 x bekeken Wereld RSS

Leg de kifpijp weg

In Nederland is de Berbercultuur vrijwel non-existent.

Maar wat goed en waardevol is aan de Berbercultuur, dat mag wat mij betreft tot in de eeuwigheid blijven bestaan. Het herontdekken van Mohamed Mrabet is een eerste aanzet daartoe. Nu is het aan andere Berbers, activist of niet, om op zoek te gaan naar de andere essentiële en universele waarden van de Berbercultuur. Schuif de kifpijp en de jengelmuziek maar even terzijde, want die zijn toch ten dode opgeschreven.

Onlangs verscheen bij uitgeverij Nieuw Amsterdam de roman Manaraf van de analfabete Riffijnse verhalenverteller Mohamed Mrabet. Om uit te kunnen leggen wat voor een wonderlijke figuur Mrabet is, heb ik meer tekst nodig dan u geduld heeft, dus voor meer informatie over hem verwijs ik u vriendelijk door naar zijn Wikipediapagina.

Het voorwoord van Manaraf is geschreven door Asis Aynan, de Nederlandse ontdekker van Mrabet. In het voorwoord probeert Aynan het oeuvre van Mrabet te duiden en legt hij een link tussen Mrabets werk en de Marokkaanse Berbercultuur. Het toekomstperspectief dat Aynan schetst van de Berbercultuur is weinig rooskleurig: “Zolang de oppermachtige (Marokkaanse, HB) koninklijke familie en het staatsapparaat het streven naar een kunstmatig Arabië niet opgeven en de Berberidentiteit slechts als folklore blijven zien, is de teloorgang van de Marokkaanse Berbercultuur onafwendbaar.”

Er valt heel wat af te dingen op die stelling. Ten eerste is het nog maar de vraag of het alleen aan het Marokkaanse koningshuis en staatsapparaat te wijten is dat de Berbercultuur marginaliseert. Globalisering en economische malaise die gemeenschappen zowel financieel als geestelijk ontwricht, zijn daar evengoed debet aan. Ook het populaire islamisme dat zich een krachtig, en vaak enig protest betoont tegen de corrupte Arabische regimes, heeft de Berbercultuur ondermijnd. In mijn geboortestreek is een folkloristische traditie zoals ahidous (een dans en zangspel, bedoeld als ritueel waarbij dorpsjongens en meisjes elkaar het hof kunnen maken) aan het verdwijnen doordat jonge streekgenoten, die in aanraking zijn gekomen met het politiek islamisme, zich daar fel tegen uitspreken, want onzedig en haram.

In Nederland is de Berbercultuur ook vrijwel non-existent. Er worden geregeld concerten gegeven waar populaire Berberartiesten optreden, en eens in de zoveel tijd wordt er een literaire lezing gehouden in een of ander gehucht waarop een handjevol usual suspects afkomt. Maar een levende cultuur, in de zin dat het grote groepen mensen geestelijk voedt, is het daarmee nog lang niet. Het is eerder een cultuur die aan het infuus ligt en kunstmatig in leven wordt gehouden door subsidiënten en jongeren die graag willen dansen op willekeurig welke jengelmuziek dan ook.

De Berbercultuur alhier kende een kortstondige opleving toen de AEL in Nederland opkwam. Om opportunistische redenen werd de Marokkaan destijds in de politiek en in de media herontdekt als de Berber. Zelfs een onnozelaar als Eddy Terstal werd fan van de Berbers, want dat waren tenminste geen Arabieren, want Arabieren hadden de islam uitgevonden etc. etc. Een erg lang bestaan was die opleving niet gegund. Met het verdwijnen van de AEL, verdwenen ook de Berberactivisten. Soms komen ze nog samen om te zwelgen in nostalgie. Krampachtig houden ze vast aan folkloristische uitingen die allang ten dode zijn opgeschreven. Fijn voor je dat je ouders vroeger in hun geboortedorp kif rookten en op een snareninstrument tokkelden, maar word wakker gast, je leeft al je hele leven in het regenachtige Utrecht!

Dat de Berbercultuur in zijn folkloristische verschijningsvorm ook in Nederland ten dode is opgeschreven, staat wat mij betreft buiten kijf. Het is ook niet iets om lang over te treuren. De meeste autochtone Nederlandse meisjes zijn ook vast blij dat ze er niet meer bij hoeven te lopen als een Zeeuws meisje.

Wat wel jammer zou zijn, is als het kind met het badwater wordt weggegooid. Uit die Berbercultuur zijn enkele waarden te destilleren die de moeite van het behouden meer dan waard zijn. Ze zijn nog altijd geldig en kunnen zeer van pas zijn voor een gemeenschap die massaal in een identiteitscrisis lijkt te verkeren. Het bij de Riffijnen zeer bekende begrip touiza is een van die waarden die in ere gehouden moet worden. Ook kunnen er uit de Berbercultuur lessen getrokken worden die de notie van tolerantie en verdraagzaamheid kunnen versterken. De Berbercultuur is bovendien vruchtbare bodem voor ideeën over de man - vrouwverhoudingen binnen de Marokkaanse gemeenschap. Het recht op inspraak en discussie zijn waarden die eeuwenoud zijn bij de Berbers.

De Berbers zijn geen heiligen. Ze hebben niet altijd geleefd of gehandeld naar de bovengenoemde waarden. De Berbercultuur bevat ook elementen die juist niet de moeite van het behouden waard zijn, zoals het historisch begrijpelijke, maar ook onproductieve wantrouwen jegens autoriteiten. Ook het vermoeiende machismo mag verdwijnen.

Maar wat goed en waardevol is aan de Berbercultuur, dat mag wat mij betreft tot in de eeuwigheid blijven bestaan. Het herontdekken van Mohamed Mrabet is een eerste aanzet daartoe. Nu is het aan andere Berbers, activist of niet, om op zoek te gaan naar de andere essentiële en universele waarden van de Berbercultuur. Schuif de kifpijp en de jengelmuziek maar even terzijde, want die zijn toch ten dode opgeschreven.

Laatste Reacties (8) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Fou Online, ma 23 november 2009 19:32 Reageer op Fou

    Fou

    Mooi geschreven, maar ik vraag me of de oproep ook terecht bij de andere berbers in Nederland. Het zou mooi zijn als deze boodschap ter harte nemen. En inderdaad, niet de algemene, maar de bijzondere elementen van hun cultuur wisten te behouden. Hoeveel berbers zijn er eigenlijk actief op Joop.nl?

  • karuna waaijer, vr 20 november 2009 16:26 Reageer op karuna

    karuna

    Fijn stuk.

    Ik weet niets van de berberse cultuur.
    Eigenlijk ben ik ook niet zo vreselijk geïnteresseerd in cultuur.
    Maar wel in mensen.
    Ik vraag me vaak af hoe mensen vorm geven aan hun gevoelens. Hoe geven zij vorm aan waarden als respect, mededogen, welwillendheid. Gevoelens die op de psychopaten na toch echt veel voorkomend zijn en de wereld een stuk aangenamer maken.

    Daar zit veel verschil in binnen culturen.
    Simpel voorbeeld. Tijdens mijn reis door China bemerkte ik dat de chinezen veel minder vaak lijken te glimlachen.
    Bij ons is het gemeengoed om te glimlachen en daarmee je, zeg even, welwillendheid te tonen. Zonder glimlach voelt het voor mij eigenlijk best onvriendelijk. Dat zegt natuurlijk uitsluitend iets over mij, want de chinezen kennen net zo goed welwillendheid, maar tonen dat heel anders.

    Mensen in India zeggen altijd 'ja', ook als ze 'nee' bedoelen, want 'nee' zeggen is onaardig.
    Enz.

    Dit stuk gaat daar niet helemaal over, maar verwijst er voor mij wel naar.
    Fijn stuk dus.

  • kees van eck, za 21 november 2009 21:27 in reactie op karuna waaijer Reageer op kees

    kees

    Volgens mij noem je dat cultuur: hoe mensen vormgeven aan hun gevoelens, of ook wel: hun interpretatie van de werkelijkheid.

  • kees van eck, vr 20 november 2009 10:51 Reageer op kees

    kees

    Als ik het goed begrijp wil de auteur de zogenaamd 'essentiële en universele waarden' uit de Berbercultuur handhaven. Is dit niet een beetje een contradictio in terminis? Het waardevolle zit 'm in het bijzondere, niet in het algemene, lijkt me. Pak voor het kennisnemen en overdragen van waarden als tolerantie, verdraagzaamheid, inspraak een bijna willekeurig handboek westerse politicologie of filosofie uit de kast en klaar.

    Het in ere houden en spelen op traditionele instrumenten of het eten van typisch berberse gerechten kan een belangrijke bijdrage leveren aan de vorming van een identiteit. Het bevordert het gevoel te behoren tot een gemeenschap. Niks mis mee. Het is zeker niet waardeloos zoals Bahara beweert, net zoals het niet waardeloos is om iets te weten van het Zeeuws meisje, het suikerfeest of Sinterklaas.

  • Henk Schäfer, do 19 november 2009 15:34 Reageer op Henk

    Henk

    "Maar wat goed en waardevol is aan de Berbercultuur, dat mag wat mij betreft tot in de eeuwigheid blijven bestaan."

    Sorry hoor maar dit getuigt van een tenenkrommende onwetendheid met betrekking tot kif want je stelt dat kif in feite waardeloos is.

    Kif komt van de hennepplant en deze plant is ten eerste zeer nuttig vanwege de oersterke vezels (canvas) die eruit kunnen worden gemaakt (sterker en duurzamer dan bijvoorbeeld katoen), ten tweede vanwege de het feit dat de zaden zeer voedselrijk zijn en als laatste, het zogenaamde waardeloze kif, oftewel de marihuana, waarvan vast staat dat het medicinale eigenschappen heeft.

    THC, de stof met de psychoactieve werking in kif wordt succesvol gebruikt tegen een groot aantal aandoeningen, waaronder glaucoom. Tevens zijn de herhaalde onderzoeken sinds de jaren zeventig waarbij is aangetoond dat THC In staat is selectief kankercellen aan te vallen, zeer hoopgevend. En recent onderzoek dat kif/marihuana gebruikers vaak een substantieel lager risicol hebben om vele vormen van kanker te ontwikkelen, is op zijn minst revolutionair.

    En dan heb ik het nog niet eens over de duizenden mensen die chemo therapie krijgen en een aantal van de zeer indringende bijverschijnselen zoals gebrek aan eetlust en misselijkheid, er mee onderdrukken.

    Bron (oa): http://www.alternet.org/drugreporter/142815/5_things_the_corporate_media_don%27t_want_you_to_know_about_cannabis/

  • Henk de Vries Cabau, vr 20 november 2009 01:39 in reactie op Henk Schäfer Reageer op Henk

    Henk

    Als ik zo uw argumenten volg, @Henk Schäfer, heeft meneer Bahara wel een punt: kif is vrij waardeloos.

    In de eerste plaats is het spul niet nuttig, simpelweg omdat het van een nuttige plant komt. (Hoewel hennepkleding e.d. hier commercieel ook nooit een echte hoogvlieger zal worden. Voelt best ruw aan namelijk. De zaden zijn vooral geschikt om door duivenvoer te gooien.)
    En dat THC anticarcinogene eigenschappen lijkt te hebben, tja, dat is natuurlijk slechts een lichtsprankje als men er aan denkt hoeveel gifstoffen er meekomen bij het inhaleren van verbrand plantmateriaal. Kif roken staat nu eenmaal los van medicinaal gebruik van cannabis.

    De enige ware reden om tegen een algeheel of plaatselijk kifverbod te zijn is omdat men er heerlijk high van wordt. Feit: THC geeft onbetwistbaar de beste high ter wereld. Velen zullen dat als waardeloos beschouwen, maar dat dient te allen tijde krachtig tegengesproken te worden. In naam der mensheid, 'Recht op roes!'. Bovendien is het een uitstekend middel om machismo in toom te houden; men wordt er iets liever van. (En die jengelmuziek is dan ook een stuk beter te harden.)

    Maar een welgemeend 'Hou op met dat gejengel en laat die pijp eens even met rust' moet kunnen hoor, zo constructief is hash roken nou ook weer niet. Bovenstaande tekst weerspreekt op geen enkele wijze de kwaliteiten van het product cannabis en is ook daarom een prima stuk.

  • Max Molovich, do 19 november 2009 14:26 Reageer op Max

    Max

    Zeer interessant. Had graag het geduld opgebracht in uw eigen woorden te lezen waarom ik Mohamed Mrabet zou moeten lezen.

    Maar een kleine zoektocht leverde genoeg interesse op om eens buiten het internet op zoek te gaan. Overigens las ik op http://www.asisaynan.nl/view_blog.php?id=58 dat Mrabet zijn verhalen onder invloed van Kif had geschreven, dus wellicht is het juist zaak die kifpijp in ere te herstellen, mocht dat helpen het beste uit zoveel duizenden jaren Berbercultuur naar boven te laten komen.

  • René ., do 19 november 2009 11:22 Reageer op René

    Interessant, informatief en kritisch. Kijk uit naar het volgende stuk.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven