Bio Bekijk alles van Arnold Karskens Word fan

Arnold Karskens

Arnold Karskens Oorlogsverslaggever De Pers

01 september 2010 Reageer (11) 469 x bekeken Wereld RSS

Homing All the Way Killer

Duizenden militairen zijn blootgesteld aan kankerverwekkende straling omdat defensie zich niet hield aan de gebruiksvoorschriften van het HAWK-radarsysteem

Defensie heeft gemorreld aan de veiligheidsmarges bij het HAWK-radarsysteem. Daardoor zijn duizenden militairen blootgesteld aan kankerverwekkende straling. Tijd voor een serieuze studie lijkt me. Al jarenlang wordt gediscussieerd over de gevaren van de elektromagnetische straling uit de HAWK-radar waarmee tussen de vijf- en zesduizend Nederlandse militairen hebben gewerkt. Maar nu is er een schriftelijk bewijs dat defensie zich niet hield aan de voorschriften van de Amerikaanse producent Raytheon.

In bezit van De Pers is instructie 26224 van de directeur Materieel Koninklijke Luchtmacht uitgevaardigd op 2 december 1985 die meldt dat de minimale afstand tussen de mens en de Improved Continuous Wave Acquisition Radar ingekort kan worden van 74 meter tot 45 meter. "Wijzig op blz. b de voor de ICWAR genoemde afstanden", staat er. Als de radar draaide, mochten militairen het toestel tot 35 in plaats van 45 meter naderen. In een reactie antwoordt defensievoorlichting dat in 1984 metingen zijn uitgevoerd waarbij 'veilige afstanden conform de normen voor blootstelling' zijn vastgelegd.

Dolf Borgmeyer, technicus vanaf de invoering van het HAWK-afweersysteem in 1964, begeleidde toentertijd de defensieonderzoekers op vliegveld Twente. Hij spreekt van nattevingerwerk. "Het maximaal vermogen van de radar is toen niet gemeten. Het minimumvermogen is 350 watt, maar zelf heb ik meer dan 900 watt gemeten. Als je er te dicht bij stond, begon je rug te gloeien." De Wereldgezondheidsorganisatie WHO waarschuwt dat kortstondige blootstelling aan deze gepulste hoogfrequente elektromagnetische velden de gezondheid schaadt.

Volgens Borgmeyer dienden de defensie aanpassingen een praktisch doel. Bij de achttien sites waar de HAWK-systemen in Nederland en Duitsland stonden opgesteld, maakte de infrastructuur het onmogelijk om aan de fabriekseisen te voldoen. "In het Duitse Laatzen, waar het 324 squadron stond opgesteld, bestond de afstand tussen radar en militair personeel uit soms nog geen 30 meter. Onverantwoordelijk kort." De bijstelling, het simpel doorkrassen van de fabrieksaanwijzing, vond niet eenmalig plaats. "Ook in latere manuals werd deze verandering toegepast, zeker twaalf jaar lang."

De HAWK, een afkorting voor 'Homing All the Way Killer', maakte tot 2004 deel uit van het luchtverdedigingssysteem van de Koninklijke Luchtmacht en is in samenwerking met de ICWAR voornamelijk bestemd voor vijandige vliegtuigen tot 3 kilometer hoogte.

Ron Segers, sectorhoofd luchtmacht van de militaire vakbond AFMP, registreerde eind jaren negentig de namen van 150 leden die werkzaam waren geweest met het HAWK-systeem. Daarvan hadden twaalf leukemie, twaalf de ziekte van Hodgkin en drie de ziekte van Kahlar, allemaal aan bloed relateerde kankers. Verder werden er veertien andere soorten kanker geregistreerd waaronder vier hersentumoren en zes zaadbalkanker. Hij wijst erop dat veel personeel niet op de hoogte was van de gevaren. "Bewakers liepen er tussendoor met hun honden zonder dat gezegd werd dat er gevaar voor straling was."

In 2009 constateerde de Belgische militaire onderzoeker Entienne Degrave dat Belgische militairen die op een basis hebben gewerkt waar het HAWK-radarsysteem operationeel was, maar liefst zeven maal meer kans op overlijden door kanker hebben dan militairen op bases waar het radarsysteem niet stond opgesteld. In Nederland onderschreef in december 2009 een groep Nederlandse deskundigen van onder andere TNO en de GGD de conclusie van Degrave maar sloten andere factoren niet uit. Het hoge aantal kankergevallen kon ook veroorzaakt zijn door erfelijke factoren of rookgedrag. Een Nederlands onderzoek noemde de minister van Defensie Eimert van Middelkoop in mei 2010 in antwoord op vragen van de vaste Kamercommissie voor defensie daarom 'niet zinvol'. Voor een wetenschappelijke conclusie was het aantal militairen dat gewerkt heeft met de HAWK bovendien te klein.

Omdat Defensie 'bewust onjuist' is omgegaan met de fabriekseisen wil Wim van den Burg, voorzitter van de grootste militaire vakbond AFMP, dat een nieuw kabinet wel stappen onderneemt. "Wij vinden dat in Nederland veel te lichtvaardig is besloten geen verder onderzoek te doen, zelfs niet naar de huidige gezondheidstoestand van de militairen die zich in het verleden bij defensie hebben gemeld." Volgens Van den Burg kunnen veel lessen worden geleerd over gezondheidsschade door elektromagnetische straling zoals tegenwoordig gebruikt bij 'jammers' die bermbommen opsporen. Meer informatie daarover kunt u hier lezen.

Het verhaal 'Afweer waar je kanker van krijgt staat in De Pers met fraaie foto’s en lezersreacties.

Dit artikel verscheen eerder op de weblog van Arnold Karskens

Laatste Reacties (11) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Zeer Voornaam, wo 01 september 2010 18:31 Reageer op Zeer

    Mag dat niet dan?
    Soldaat is toch niet echt een vak waar overleven gewaarborgd is.

  • Hugo Gündel, do 02 september 2010 10:56 in reactie op Zeer Voornaam Reageer op Hugo

    Hugo

    Dat geldt voor een brandweerman ook. Wel zo vriendelijk om de man niet aan extra onnodige gevaren bloot te stellen tijdens zijn werk.

  • Jan B, do 02 september 2010 12:36 in reactie op Zeer Voornaam Reageer op Jan

    Jan

    Het was voor velen geen vak in de periode waar karskens over spreekt. Er was in die tijd nog een dienstplicht.

  • Hugo Gündel, wo 01 september 2010 17:11 Reageer op Hugo

    Hugo

    Het is helaas allemaal waar. Ik heb ik Polen eens iemand ontmoet die in de jaren 50/60 van de vorige eeuw enkele jaren met geleideradars van Russische makelij had gewerkt. Het magnetroneffect, waar feitelijk je hersenen van binnen uit gaar worden gekookt, had bij de man ernstige schade aangericht. Geheugenverlies, zijn gezichtsvermogen en gehoor waren aangetast.

    Ik kan overigens nog wel een rijtje met omstandigheden noemen waar militairen blootgesteld werden aan gevaarlijke stoffen en situaties. Denk aan asbest, aggressieve chemische stoffen, zwaar gelode benzine, fijnstof, lawaai en het ontbreken van effectieve beschermende midddelen. Daar moet wel aan toegevoegd worden dat het inzicht er in die tijd vaak niet was. Maar inderdaad, de legerleiding en regering waren toen ook niet overmatig geinteresseerd in het welzijn van militairen, het was nogal eens gauw goed. Door voortschrijdend inzicht en het toepassen van veiliger techniek zijn er door de jaren heen gelukkig veel zaken verbeterd.

  • Jan B, wo 01 september 2010 16:36 Reageer op Jan

    Jan

    Het zal moeilijk zijn om een link te leggen tussen specifieke kankergevallen en de afstand tussen personeel en de radar. Maar als defensie de veiligheidsmarges van de fabrikant bewust heeft genegeerd dan krijgen ze wat mij betreft niet het voordeel van de twijfel in deze. Dat verhaal van die warme rug spreekt boekdelen.

  • Co Stuifbergen, wo 01 september 2010 22:44 in reactie op Jan B Reageer op Co

    Co

    Die warme rug geeft m.i. alleen aan dat de radar een behoorlijk vermogen heeft.

    Maar het verband tussen warmte en schadelijkheid is moeilijk aan te geven: een straalkachel geeft veel warmte maar geen schade, een röntgenfoto geeft geen merkbare warmte, maar wel een groter risico op kanker.

    (daarom moeten Röntgenruimtes ook goed afgeschermd zijn e.d. Ik denk overigens dat Röntgenbronnen tegenwoordig minder straling geven dan 30 jaar geleden, maar dat terzijde).

  • Roelf Turksema, do 02 september 2010 01:02 in reactie op Co Stuifbergen Reageer op Roelf

    Roelf

    Die warme rug geeft aan dat je moleculen (om het simpel te houden) in je lichaam heftig botsen met de straling en dat geeft een warm gevoel, waar moleculen botsen gaat ook veel stuk.
    Het verband is eenvoudig: van radar is de golflengte, vermogen dus penetratie bekend, ergo de schadelijkheid ook. Een straalkachel gloeit je rug vanaf de buitenkant door heftig bewegende lucht (O2, N2etc.)moleculen, die radarstraling verwarmt je van binnenuit, net als een magnetron, met beschadiging van cellen tot gevolg.
    Radarstraling en magnetronstarling hebben exact dezelfde frequentie.
    Röntgenstraling geeft geen verwarming. Al heeft het meestal een hogere energie, de deeltjes zijn zo klein dat ze door de moleculen heen gaan zonder iets te raken met een beetje geluk en niet in staat zijn om complete moleculen te laten bewegen. Het gevaar van Röntgen straling zit hem juist in die hoge energie en kleine deeltjes, ze gaan met gemak door je lichaam, maar als ze een cel-deling raken en de kern beschadigt dan muteert die cel. Dat kan leiden tot kanker wanneer het lichaam hem niet detecteert en uitschakelt. Je moet wel een beetje pech hebben, maar als je een beetje pech hebt is het ook direct goed mis.
    Ik weet zeker dat de Röntgen ''bronnen'' niet minder straling geven, je moet immers nog steeds door dat hele lichaam heen om de foto te belichten, wel zijn ze beter gericht zodat je minder scattering (verstrooing) krijgt, dat is wel een groot pluspunt. Ik geef graag het advies om nooit geen foto's te laten maken als het niet absoluut nodig is, whatever they say. Een tandarts is ook maar een mens, dat apparaat moet in twee jaar terugverdient.
    Zie straling maar als een loterij, hoe meer loten hoe meer kans op de hoofdprijs. In dit geval dood door kanker. Soms heb je aan 1 lootje genoeg.
    Gedurft stukje Arnold, ze zullen weer blij met je zijn bij defensie...

  • Jan B, do 02 september 2010 12:10 in reactie op Roelf Turksema Reageer op Jan

    Jan

    Zie straling maar als een loterij, hoe meer loten hoe meer kans op de hoofdprijs. In dit geval dood door kanker. Soms heb je aan 1 lootje genoeg.

    Klopt.

  • Jan B, do 02 september 2010 11:59 in reactie op Co Stuifbergen Reageer op Jan

    Jan

    Er is een verschil tussen de straling van een straalkachel (infrarood) en straling van een radarinstallatie (micro-golf). Micro-golf straling past qua (foton-) energie bij bepaalde overgangen in eiwitketens. Het DNA bestaat ook uit eiwitketens en daar zit het probleem.

  • Jan B, do 02 september 2010 12:35 in reactie op Co Stuifbergen Reageer op Jan

    Jan

    "Die warme rug geeft m.i. alleen aan dat de radar een behoorlijk vermogen heeft"

    Dat is juist het hele punt hier. Er zijn ook nog andere risico's behalve kanker. Het "koken" van organen bijvoorbeeld.

  • Roelf Turksema, do 02 september 2010 00:42 in reactie op Jan B Reageer op Roelf

    Roelf

    Het is geen rocket science, alhoewel het er niet ver af zit.
    Iemand met de laagste opleiding radioactief werker kan met een beetje moeite uitrekenen hoe schadelijk een radarstraling van een bepaald vermogen is op een bepaalde afstand.
    Moeilijk is dat niet, maar je leeft wel in een land waar het nog maar sinds kort niet meer toegestaan is om radioactieve kousjes voor camping gaslampjes en thorium lasstaafjes te gebruiken.
    Niet schadelijk voor de volksgezondheid heet dat dan.
    Overigens loop je bij de tandarts en in het ziekenhuis de meeste kans op een schade door bestraling.
    Iemand ooit uit laten rekenen wat je stralingsdosis is geweest na een flinke röntgenfoto sessie? Er is vaak maar 1 persoon in een ziekenhuis die dat überhaupt kan uitrekenen en je kan er een maand op wachten.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven