ma 13 februari 2012
Bio Bekijk alles van Mariko Peters Word fan Abonnement
16 februari 2010 Reageer (7) 430 x bekeken Wereld
Het buitenland bestaat echt
Kom uit de Haagse tunnel en wees transparant. Alleen zo kan Nederland een rol van betekenis spelen in het buitenland.
Nederlandse bewindspersonen en diplomaten hebben decennia de mond vol gehad van het belang van een sterke internationale rechtsorde. We hebben een wijd netwerk van ambassades en diplomaten en Nederland leek echt te willen investeren in een effectief buitenlandbeleid en bouwde een geloofwaardige reputatie op. Die reputatie is op het spel gezet in de twee internationale oorlogen waar Nederland in de 21ste eeuw bij betrokken raakte. Voor Irak werd het volkenrecht opzij geschoven zonder een politiekinhoudelijke analyse van de mogelijke consequenties van ingrijpen voor Irak en de regio. De waarheidsvinding over de achtergronden van deze beslissing werd jarenlang uitgesteld. Uiteindelijk werd een commissie en niet het parlement het groene licht gegeven om de gang van zaken uit te zoeken.
Waar de bevindingen van de commissie-Davids, en het parlementaire debat daarover morgen helaas niet over gaan is de vraag op basis van welke politiek Nederland zich liet verleiden om de visie van Bush c.s. serieus te nemen. En wat die oorlog in Irak eigenlijk heeft betekend voor de strijd tegen het terrorisme, de internationale rechtsorde, de proliferatie van massavernietigingswapens en democratiseringsprocessen in het Midden-Oosten.
Dergelijke vragen zijn ook ver te zoeken in de slepende besluitvorming rondom Uruzgan. De coalitie presteert het om het Afghanistan-beleid tegelijk met het Irak-rapport op te offeren aan de binnenlandse verhoudingen. Discussie over de strategie zou moeten gaan over waarom bondgenootschappelijke trouw of de Amerikaanse jacht op Al-Qaeda verdere Nederlandse militaire aanwezigheid vereisen, of welke politiek-culturele en veiligheidsontwikkelingen in Afghanistan om diplomatieke inspanningen vragen. In plaats daarvan vernauwt de bandbreedte van de besluitvorming zich tot Haagse streken van een CDA-minister die voor zijn beurt spreekt, en een PvdA-bewindspersoon die met een NAVO-brief pokert. Zo houd je weinig geloofwaardig buitenlandbeleid over. Enige reflectie over wat al dit betekent voor de bevolking in Afghanistan is ver te zoeken. Zij heeft net als de Iraakse bevolking pech dat ze buiten het blikveld van de Haagse tunnel valt.
Juist een partij als de PvdA met een belangrijke traditie op buitenlandbeleid zou in staat moeten zijn om in plaats van een dogmatisch nee een alternatief te kunnen formuleren voor het huidige gekissebis tussen Bos en Verhagen. Een alternatief voor Afghanistan dat gebaseerd is op een echte politiek-inhoudelijke analyse; ook als die leidt tot vertrek van onze troepenmacht. Uiteraard gebruikmakend van de informatie van diplomaten en experts in de regio. Pas dan kan Nederland prat gaan op een verantwoord buitenlandbeleid dat in het belang van Nederland is, maar zeker ook in het belang van het buitenland aan het einde van die Haagse tunnel.
Het is dan ook de hoogste tijd dat de Haagse elite zich de vraag durft te stellen op welke basis politiek-inhoudelijke beslissingen over interventies in andere landen echt plaatsvinden. De kabinetsreactie op het Irak-rapport ontwijkt politieke conclusies maar staat boordevol ‘lessen voor de toekomst’. Wat het kabinet met deze lessen wil doen is onduidelijk. Een van de lessen is de instelling van een volkenrechtelijk adviseur op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook herbevestigt het kabinet de regel ‘dat ambtelijke notities met afwijkende meningen over belangrijke onderwerpen de politieke leiding bereiken’. Maar de instelling van een adviseur heeft alleen zin, als dit keer de expertise van die adviseur wel serieus wordt meegenomen. Nu lijkt dit besluit haast een belediging voor de expertise van de afdeling Juridische Zaken van het departement. Uit het rapport blijkt immers dat deze afdeling al jaren regelmatig had geschreven over de ‘flinterdunne’ basis voor een eventuele inval. Ook de herbevestiging van die ‘ambtelijke notities’ wekt weinig vertrouwen. Juist de regiodirecties die met de ambassades kennis van de landen verzamelen krijgen nauwelijks toegang tot de ambtelijke top.
Bovendien beschrijft Davids treffend hoeveel moeite topambtenaren van Buitenlandse Zaken hebben met ‘afwijkende ambtelijke visies over politiek belangrijke kwesties’ gebaseerd op volkenrechtelijke, culturele of andere landinhoudelijke expertise. Het bepalen van de beleidslijn is gericht op het ‘uit de wind houden van de bewindspersonen’. Datzelfde mechanisme gaat bij het beantwoorden van Kamervragen vaak voor het daadwerkelijk inhoudelijk informeren van het parlement.
Het is de vraag of het dit kabinet nog gaat lukken dit patroon te doorbreken. Daarvoor is een proces van meer transparante en meer democratische besluitvorming nodig. Juist op de terreinen van Buitenlandse zaken, Defensie en Algemene Zaken, die traditioneel in grote geheimzinnigheid opereren. Het is de hoogste tijd voor openbare technische briefings van topambtenaren en diplomaten aan Tweede Kamerleden over de politieke situatie in het buitenland.
Hetzelfde moet gelden voor die nieuwe volkenrechtadviseur. Elke minister die vertrouwt op de kwaliteit van zijn ambtenaren zou hier geen enkele moeite mee moeten hebben. Al die geheime brieven, codes en bijeenkomsten achter gesloten deuren onder het mom van ‘diplomatie achter de schermen’ passen niet meer bij de 21e eeuw. Dat is de overkoepelende betekenis van de aanbevelingen die Davids ons meegeeft. Het is te hopen dat de ambtelijke commissie die momenteel onze internationale samenwerking heroverweegt de noodzaak van transparantie in de besluitvormingsprocessen meeneemt. Openheid is onmisbaar om politieke democratische verantwoording over buitenlandbeleid mogelijk te maken en bij te sturen als binnenlandse machtsverhoudingen de inhoud dreigen te overschaduwen. Alleen zo kan een zinnige discussie ontstaan over de belangrijke beslissingen over interventies in andere landen. Alleen zo kunnen we uit die Haagse tunnel komen en als Nederland echt een rol van betekenis spelen in het buitenland.
Mariko Peters schreef dit stuk samen met Petra Stienen. Zij is auteur van Dromen van een Arabische lente. Beiden zijn voormalig diplomaat. Het stuk staat ook in NRC.
Laatste Reacties (7) Reageer Reacties in wachtrij: 0
-
vanessa s., vr 05 maart 2010 12:07 Reageer op vanessa
Wij doen al 8 jaar alleen aan navelstaren. Voor de Nederlander is het buitenland een resort aan de kust van een warm land of met 5 cm2 badstof aan op je achterste in het zand in Turkije.
-
J van Ginkel, wo 17 februari 2010 15:06 Reageer op J
mooi verhaal, maar ... hoe staat het met de volkenrechtelijke positie van onderdrukte minderheden? Zegt het volkenrecht niet dat men daar mag / moet ingrijpen? Theoretisch ja, ... maar .. en dat is al een pragmatisch ja ... alleen als immanent gevaar is voor die bevolkingsgroep. (NB: dus niet als individuen of zelfs maar delen van de groep gevaar lopen .. de groep als geheel moet in gevaar zijn, voordat - volgens de praktische (tegenover de theoretsiche) beschrijving van het volkenrecht - mag worden ingegrepen. Maar dat brengt een probleem met zich mee ... Wanneer is een groep `bedreigd' in zijn voortbestaan? Kosovo was een case in point. GEEN VN-besluit en toch ingrijpen .. wat -ACHTERAF - door rechtsgeleerden als gerechtvaardigd werd gekwalificeerd. Daarbij verwees men naar de bedreiging van de groep ... maar als je ala Davids analyseert blijkt heel duidelijk dat er weliswaar sprake was van een massale (deels gedwongen, dels op angst gebaseerde) migratie, maar dat de groep als geheel in Kosovo niet immanent bedreigd werd uitgeroeid te worden. Kortom, daar werd die definite al lekker opgerekt.
Darfur ... zelfde laken en pak. Voor het debat over de Armeense Genocide hadden lieden als staatssecretaris Timmermans geen moeite de gebeurtenissen daar als genocide te beschrijven (Voor wie wiol, ik heb de column nog. Timmermans zelf heeft hem van zijn archief verwijderd omdat het niet uitkwam in de discussie over de Armeense Genocide .. zijn Darfur-definitie van de term zou zijn verhaal waarom de Armeense Genocide geen genocide mocht worden genoemd onderuit halen ...). Daarmee logischerwijs impliciet oproepend tot een militair ingrijpen (NB: internationaal recht zegt ook dat als je een genocide niet voorkomt je in principe ook schuldig bent aan schending van de mensenrechten....) Echter, als we de feiten analyseren blijkt dat de groep in Darfur het weliswaar extreem zwaar hadden en hebben, maar dat ze niet met uitroeing worden bedreigd. Daarmee zou het theoretisch een interne kwestie moeten blijven ...
Wat wil ik met dit alles zeggen? Het internationale recht is niet zo helder als hier wordt voorgesteld. Het is elke keer weer een kwestie van interpretatie (wat overigens in elke rechtzaak het geval is .. met als gevolg dat rechters vaak tot conclusies komen die voor het grotere publiek niet altijd navolgbaar zijn, juist omdat er zoveel gewikt en gewogen wordt en nuances aangebracht...)
Wanneer we bijvoorbeeld naar Irak kijken in 2002 dan zijn er voorafgaand aan die jaren periodes geweest waarin het regime zeker voldeed aan de criteria die tot ingrijpen in Kosovo en Darfur hebben geleid. Het veel gehoorde argument is dat dat waar is (!!), maar dat dat in 2002 nou net iet waar was .. want er werd op dat moment even niet een groep uitgemoord. De koerden, shiíeten, mandaeers, etc etc hadden het zwaar tot extreem zwaar, maar als groep werden ze niet met uitsterven bedreigd. (Nogmaals, achteraf is gebleken dat dat ook in Kosovo en Darfur niet het geval was, dus ....) Echter, de Mandan (moeras-arabieren) uit de delta liepen als cultuur in 2002 weldegelijk op hun laatste benen. Hun moerassen waren totaal droog gelegd. (http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2807821.stm vergelijk de plaatjes..) Mensen, die eeuwenlang op dreivende eilanden hadden geleefd werden in de woestijn gedumpt met maar beperkte voorzieningen. Dat komt heel dichtbij de culturele uitroeing van een groep -- De inval in Irak heeft ertoe geleid dat de moerassen weer terug zijn gebracht en dat de cultuur en de groep als nog overleven ... Zonder de inval zou dat waarschijnlijk niet het geval zijn geweest ... Wat zegt het internationale recht hierover? (NB: ik weet dondersgoed dat de Mandan geen inval waard waren voor de meeste landen .. maar daar stoort het recht zich niet aan. Dat is blind .. zegt men.)
Ander ingewikkeld voorbeeld. De killing fields van Polpot's Cambodja ... als ergens een genocide plaats vond dan daar wel ... en niemand deed iets. Ttodat er oorlog uitbrak tussen Polpot en ex-vriend Vietnam. De Vietnamezen veroverden Cambodja en installeerden een puppet-regiem (regime change) . Totaal in strijd met het internationale recht. Aan de andere kant, een genocide gestopt ... zoals het internationale recht vraagt ... (maar het nieuwe regiem moordde er vervolgens zelf ook lustig op los ... maar veel minder erg dan Polpot.)
Waar staat Mariko in deze echte wereld? Hoe ga je met dit soort zaken om ...? Let wel, het praten van diplomaten heeft geen Cambodjaan gere4d eind jaren 70 ... het praten van diplomaten heeft niemand van de Madan gered. En de lijst met andere groepen die cultureel of fysiek echt worden uitgeroeid (itt tot de kosovaren of zelfs de meeste Darfur-stammen) is lang ... welke consequentie heeft een transparant en vvolledig op internationaal recht gebaseerd buitenlands beleid voor die groepen? Nogmaals .. het recht schrijft zelfs militair ingrijpen voor in noodgevallen ... Is GL bereid tot dit soort invallen (of schrikt men terug voor de consequenties van consequent zijn)? Als men wil ingrijpen, dan moet het defensie-budget sterk omhoog. Het is een beetje flauw om zelf je heel ethisch te presenteren, maar om vervolgens de lasten niet te dragen en te zeggen dat de praktische zaken maar door een ander moeten worden opgelost. We hebben jarenlang, zonder grote nadelen voor onze economie en welvaart, een veel groter leger en marine, met zeer modern wapentuig, bekostigd. Dat kunnen we ook nu nog ... gewoon een kwestie van morele keuzes ... Dan kunnen we zonder meer ons inzetten voor een transparant en internationaal juridisch dicht getimmerd buitenlands beleid. Dan worden onze diplomaten ook geloofd wanneer ze zeggen dat overtreding van het internationale recht zware consequenties met zich mee kan dragen.
Of gaat het allemaal alleen maar om "wij willen geen vuile handen maken" ... maar we gaan natuurlijk wel iedereen anders de maat nemen. Juist niet ingrijpen kan ook betekenen dat je vuile handen maakt ... De killing fields zijn het bewijs!! -
Joop Schouten, di 16 februari 2010 12:26 Reageer op Joop
Goed stuk.
Vooral 'Een alternatief voor Afghanistan dat gebaseerd is op een echte politiek-inhoudelijke analyse; ook als die leidt tot vertrek van onze troepenmacht.' spreekt mij aan.
Het valt mij op dat veel politiek zonder politiek-inhoudelijke analyses wordt bedreven.
Je zou een wet kunnen verzinnen die een beslissing te allen tijde eerst wordt getoetst aan waarheidsvinding. -
Ton evertsen, di 16 februari 2010 23:44 in reactie op Joop Schouten Reageer op Ton
sinds wanneer hebben politiek en waarheid iets met elkaar te maken
als er 1 ding van dit kabinet wel duidelijk is geworden is dat ze over zo'n beetje elk onderwerp gelogen hebben
van "legale oorlog" tot "de crisis komt hier niet"en "onze banken zijn in orde" -
Peter Polz, di 16 februari 2010 12:19 Reageer op Peter
wat een wereldvreemd stuk
als er geen onderhandelingen achter gesloten deuren zouden zijn, dan zouden nog veel meer vredesbesprekingen mis zijn gelopen, omdat de partijen terug zouden worden gefloten door de achterbannen (Noor ierland).
Een zekere mate van liegen en huichelachtigheid is nou eenmaal noodzakelijk in het verkeer tussen mensen, en daar hoort ook dit soor diplomatie bij. Als iedere staat maar de hele tijd zegt wat hij van andere staten vindt en wil, was het echt altijd oorlog. -
Ton evertsen, di 16 februari 2010 11:49 Reageer op Ton
ik vraag me af of men in het buitenland ook maar 1 seconde over de nederlandse politieke steun heeft nagedacht. Grote overschatting van ons zelf
-
Paradox !, di 16 februari 2010 11:38 Reageer op Paradox
De conclusies lijken nu inderdaad wat op snoepjes voor het volk. Actie beloofd, vertrouwen hersteld. Tien jaar geleden zou een minister verantwoordelijk gehouden zijn voor dergelijke blunders (in dit geval bewuste blunders, ofwel wanbeleid). Nu hoeft er van mij niet een kop te rollen iedere keer dat er iets fout gaat, maar voor betering beloven ben ik niet naïef genoeg.
Blijf vooral druk zetten op concrete uitvoering van de verbeterpunten. Met de kennis van nu zou zoeits nooit meer mogen gebeuren.
opiniemakers
-
Mei Li Vos Directeur Orangegas en publicist
Bio -
Thijs Berman Europarlementariër PvdA
Bio -
Pieter Hilhorst Ombudsman
Bio -
Adriaan Soeterbroek Cartoonist
Bio -
Govert Schilling Wetenschapsjournalist
Bio
Populair
-
Extreemrechtse blogger wenst Femke Halsema gruwelijke dood
Martien Pennings wenst linkse vrouwen dood, omdat ze in zijn ogen heulen met het kwaad, de islam. Waar doet ons dit aan denken?
5567 x bekeken Korte Scan
Reageer (281) Politiek Twitter -
Klagen over Oost-Europeanen, nu bij de PVV
Vergeet politie en arbeidsinspectie: PVV start meldpunt klachten over Oost-Europeanen
4799 x bekeken Korte Scan
Reageer (212) Politiek Twitter -
Meldpunt PVV
Adriaan Soeterbroek Cartoon
4165 x bekeken Korte Scan
Reageer (51) Politiek Twitter -
'Grieken kunnen best terug naar Drachme'
Europees Commissaris Neelie Kroes: Geen man overboord als Griekenland uit eurozone stapt... Grieken doen bovendien te weinig voor onze hulp... Update: Rutte volgt lijn Kroes
3615 x bekeken Korte Scan
Reageer (337) Economie Twitter -
TNS NIPO: SP blijkt geen wolf in schaapskleren
SP-stemmers sympathiseren niet alleen met Roemer maar zijn het ook sterk inhoudelijk eens met de partij
3563 x bekeken Korte Scan
Reageer (220) Politiek Twitter -
SP-raadslid geroyeerd om donatie aan voedselbank
Regels zijn regels, ook bij de SP... Raadslid schenkt liever aan armsten van Lelystad dan aan rijkste partij van Nederland
3270 x bekeken Korte Scan
Reageer (284) Politiek Twitter -
Bos: Goed dat Rutte geen gezin heeft
Oud-PvdA-leider en minister van Financiën: Politiek trekt wissel op gezinsleven. Rutte en De Jager hebben het in dat opzicht makkelijker dan ik het had
3227 x bekeken Korte Scan
Reageer (36) Politiek Twitter -
Internet-trollen, zo zien ze er uit
BBC zocht een nodeloos kwetsende Facebook-trol op
3106 x bekeken Korte Scan
Reageer (46) Kijknou Twitter -
GroenLinks: We blijven in Kunduz
LIVE Update GroenLinks-congres: Heleen Weening tot partijvoorzitter gekozen ... Leden scharen zich achter Tweede Kamerfractie: Kunduz-missie hoeft niet van tafel, maar van uitbreiding kan geen sprake zijn ... 1500 GroenLinks-leden bijeen
2901 x bekeken Korte Scan
Reageer (187) Politiek Twitter -
Wie help je door in een brievenbus te pissen?
Theo Brand Nu de PVV een meldpunt heeft geopend is het toch relevant om ons nationale geheugen weer wat op te frissen. Als een zeepblokje in ons nationale urinoir zeg maar
2839 x bekeken Korte Scan
Reageer (76) Politiek Twitter

