Bio Bekijk alles van Bram Orobio de Castro Word fan

Bram Orobio de Castro

Bram Orobio de Castro Hoogleraar Ontwikkelingspsychologie

27 november 2009 Reageer (9) 1074 x bekeken Politiek Print artikel RSS MSN Reporter NUjij eKudos Hyves LinkedIn Google

Goede bedoelingen

Vorige week introduceerden Hans Heijnen en Marcel van Dam met een mooie documentaire de term “onrendabele” voor mensen die in het verdomhoekje zitten omdat zij voor de maatschappij niet financieel ‘rendabel’ zijn.

Een harde, maar rake typering voor mensen die door een deel van de samenleving alleen als last en kostenpost wordt gezien, en die men makkelijk de schuld voor hun misère in de eigen schoenen schuift. In Balkenende’s geliefde VOC metafoor: de slaven die niet productief zijn.

De scheiding tussen rendabelen en onrendabelen wordt helaas al jong gemaakt. Als kinderen op grond van twijfelachtige criteria eenmaal tot probleemgeval, lid van de verkeerde bevolkingsgroep of bewoner van de verkeerde buurt zijn bestempeld raken ze gemakkelijk steeds verder verstrikt in een ‘vangnet’ dat hen tot onrendabele volwassene voorbestemd. Wie eenmaal als toekomstige onrendabele bestempeld is komt moeilijk nog boven. Doorstromen van lagere naar hogere onderwijstypen, is bijvoorbeeld steeds moeilijker geworden. En helaas… juist in de route van toekomstige onrendabelen wordt niet effectief geïnvesteerd.

Nederland is koploper in het opgeven van kansarme jeugd aan het worden, met gigantische schooluitval in de laagste onderwijsniveaus, dramatische kaalslag in het speciaal onderwijs, disfunctionerende jeugdzorg en jeugd GGZ en onvoldoende functionerende Justitiële Jeugdinrichtingen. Alleen in opsluiten (en separeren) van jongeren maken we een ongeëvenaarde spurt naar de top van de wereldranglijst...

Waarom gebruik ik voor al die kwalijke zaken het woord ‘vangnet’? “Een vangnet is toch juist goed voor die arme onrendabelen? Het grootkapitaal heeft die arme onrendabelen toch hun vangnet afgenomen?” denkt u wellicht als sociaal voelende en weldenkende joop.nl lezer. Ik weet het nog zo net niet. Natuurlijk: veiligheid, woonruimte, voedsel, steun, hulp, opvang, zorg, liefde, aandacht, dat is allemaal essentieel. En ja, het is beschamend dat die basale beschaving zo onder druk is komen te staan in een van de rijkste, gezondste, veiliste en best opgeleide landen van de wereld. Maar het is een beetje te makkelijk om te denken dat de problemen daarmee opgelost zijn.

Vangnetten voor jeugdigen kunnen helaas –en zonder dat iemand dat wilde– tot ‘vang-net’  verworden. Wie mensen tot hulpbehoevend slachtoffer bestempelt loopt het gevaar hen de moed, hoop en vertrouwen te ontnemen dat ze zelf iets kunnen. De goedbedoelde indicatie voor zorg blijkt een label dat niet meer af te schudden is en ouders en leerkrachten al bij voorbaat de moed doet opgeven. “Mijn zoon heeft ADHD hé? Dus een hoge opleiding zal het niet worden” Het speciaal onderwijs dat een kind gaat volgen blijkt zo zwaar gekort dat de kwaliteit ´zeer zwak´ is en de leerling nooit meer aansluiting vindt bij de arbeidsmarkt. De residentiële behandeling in een groep van jongeren met gedragsproblemen blijkt hun criminaliteit alleen maar te vergroten, doordat zij elkaar negatief beïnvloeden. De tips van de goedbedoelende ex-verslaafde voor een schoolklas blijken alleen meer verslaving te veroorzaken. Helaas zijn er voorbeelden te over uit wetenschappelijk onderzoek waarbij ingrijpen in de levens van kinderen met de beste bedoelingen uiteindelijk leidde tot verergering van de problemen die men wilde verlichten. En nog helazer: veel van die bewezen schadelijke ingrepen zijn in Nederland nog steeds gangbaar of worden met veel poeha ingevoerd. Zomaar een paar voorbeelden: Ex-criminelen voor de klas, tuchtscholen, detentie, Glenn Mills natuurlijk, en niet te vergeten menige pil bij psychische stoornissen.

Eigenlijk doet de beschrijving van onrendabelen de kinderen in zo’n vang-net tekort. Kinderen worden niet alleen ‘onrendabel’ doordat zij (zoals de documentaire info zegt) “een groep mensen (zijn) die vanwege de wieg waarin ze geboren zijn, of een tekort aan intellectuele bagage of andere vaardigheden, aan de rand van samenleving leeft”, en omdat “niet iedereen getalenteerd, intelligent en gehaaid is”. Dat suggereert dat het alleen gaat om mensen met een onverbeterlijke beperking, die we alleen moeten opvangen en verzorgen. Nee.

Sommige kinderen worden, met de beste bedoelingen, door ons onrendabel gemaakt. Door ze vroegtijdig af te schrijven, door alleen (minimaal) voor ze te zorgen en niet te investeren in wat ze wel kunnen, door ze niet op hun individuele niveau uit te dagen, en vooral, doordat we meestal geen idee hebben of wat we met de beste bedoelingen aan zorgsystemen en vangnetten voor hen maken hen uiteindelijk ook helpt. Mensen tot slachtoffers van een onsolidair systeem bestempelen is niet genoeg. Om te voorkomen dat we kwetsbare jongeren van de wal in de sloot helpen moeten we nagaan welke hulp daadwerkelijk helpt.

Misschien een goed begin om de kennis die we daar al over hebben te gaan gebruiken? Politici die zich willen bijscholen zijn van harte welkom.

PS. Mw. Miriam Sterk (CDA) is hiervoor leerplichtig.

 

Bram Orobio de Castro is vrijdagavond 27 november te gast in het televisie programma 'Eigen schuld, dikke bult' dat om 20.50 uur wordt uitgezonden op Nederland 2.

Laatste Reacties (9) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • lieke meester, ma 30 november 2009 02:36 Reageer op lieke

    lieke

    De groep onrendabele is natuurlijk veel groter en er zijn meer namen voor bedacht ,zo noemt Donner ze , mensen met een vlekje . Het gaat niet alleen om jonge mensen , ook de ouderen of mensen met een WAO inkomen vallen onder de groep waar het in de tabellen die getoond werden over ging . Zoals ik al eerder hier ergens schreef val ik binnen deze groep mensen. Ik heb ervaren dat er weinig tot niets voor de onrendabele gedaan wordt , men is afgeschreven , men doet er niet meer toe . Globaal worden we geacht geen verstand te hebben ,geen doel meer te hebben , geen deel meer te nemen aan de maatschappij en we drijven de prijzen voor de zorg op. We krijgen elke maand een doekje voor het bloeden maar als er in economische Nederland iets aan de hand is , wordt er aan dat doekje getrokken als of er genoeg ruimte is er een deel van af te trekken . De mensen met een vlekje , hoe bedenkt iemand het en meer nog, hoe kan men op zondag ochtend in de kerk het onze vader bidden . Oja , Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schuld . De onrendabele mens is gekwetst en financieel uitgekleed . Ik ben bang voor de toekomst nu in het komend jaar de energie prijs , de eigen risico bijdragen voor ziekte kosten , de ziekte kosten zelf , om hoog gaan . Het doekje wordt steeds kleiner en er zijn maar een paar mensen die het zien . Van mij mogen hier nog tien , twintig stukjes worden geschreven over de ONRENDABELE , WE DOEN ER TOE. we willen deel nemen aan het leven , willen het warm hebben , gezond kunnen eten en v oor de winter willen ook wij een goede jas hebben. Dat we nu onrendabel zijn wil zeggen dat we plaats hebben gemaakt voor de werkende mens.

  • Rinse Appel, vr 27 november 2009 20:27 Reageer op Rinse

    Rinse

    De Onrendabelen toont aan hoe het ons kan vergaan, indien we ongeschikt zijn om mee te draaien in de huidige maatschappij. Er zijn voldoende hoogopgeleide mensen, die aan de zijlijn staan. Niet vanwege hun intellectuele capaciteit, maar om redenen variërend van sociale begaafdheid tot politieke overtuiging.

    Het lijkt misschien verder van ons vandaan verwijderd, dan het in werkelijkheid is. Een dramatische wending in je leven kan leiden tot een diepe val. Denk aan een scheiding, financiële ~ of gezondheidsproblemen.

  • Wie is U?, vr 27 november 2009 09:59 Reageer op Wie

    Wie

    Bedunkt dat al veel te veel is geinvesteerd in deze teloorgang. Op links groeide de hulpinstantiebureau`s de grond uit. Waar het werkelijk aan ontbreekt is de juiste opvoeding. De basis van normen en waarden begint in de opvoeding. Of je nu fabrieksarbeider wordt of bankdirecteur. We kunnen niet allemaal de koning van Egypte worden. Hoeft ook niet. Je moet een gezond en sterk basispakket krijgen van je ouders. Even mijn voorbeeld. Mijn moeder kwam al vroegtijdig bij de nonnen, zij was twee jaar oud en haar moeder stierf zeer jong. Al grootgebracht tussen de strenge nonnen kreeg zij de volgende lijfspreuk mee; "bent streng maar goed voor je kinderen". Vanuit deze gedachten ben ik groot gebracht en raadt het alle ouders aan. Je krijgt er veel voor terug. Zie ik nu ook bij mijn zoon. Je kunt allemaal zielig gaan doen en de overheid als ruggesteun gebruiken, uiteindelijk moet je het toch zelf doen. Maar door de verkeerde opvoeding van de nieuwe generatie (ook mijn leeftijdgenoten, ik ben 42 jaar) glijdt deze maatschappij helemaal naar een niveau van een criminele staat. Toch doen ze ons steeds geloven dat alles in kruiken en kannen is. Zo ook de heer van bovenstaand stukje.

    "in een van de rijkste, gezondste, veiligste en best opgeleide landen van de wereld". zegt deze beste man?

    Is dat wel zo, deze zin wordt altijd maar uitgesproken door de zo trotse Nederlander. Ik ben niet meer zo trots op dit Nederland. We zijn de weg kwijt en kunnen deze niet meer terugvinden. Ouders begin bij jezelf. En al deze eindeloze preken, inclusief van ondergetekende worden door de on-rendabele nauwelijks of nooit gelezen. Wat vinden zij er zelf van? De jeugd wordt vanaf zijn geboorte door 14 personen opgevoed behalve door de ouders.

    Begrijpelijk te noemen als je van een generatie komt uit de jaren '70, '80 en '90tiger jaren. De welvaart heeft toen een impuls gekregen die zijn weerga niet kent. Die "Over The Top" welvaart moest eens omvallen. Nu in tijden (vanaf de invoering van de euro) graait iedereen naar geluk wat geld heet, dat is niet voor iedereen weggelegd, dus krijgen wij een scheve maatschappij, ouders doen er dan ook alles aan om die welvaart van vóór die tijd te behouden met alle gevolgen van dien! Kinderen voedden zichzelf op zonder enige kennis van normen, waarden, verdraagzaamheid, tolerantie, beleefdheid, algemene kennis en ontwikkeling voor doorgroei in de maatschappij om op eigen benen te kunnen staan. Daar komt bij dat de nieuwe cultuur verder afstaat van de cultuur zoals wij hem beleven en deze groep als grootste on-rendabelen beschouwt kan worden. Zolang wij deze wond nog niet kunnen helen, moeten we waken voor nieuwkomers. Richt eerst je valse hond af voordat je een nieuwe aanschaft, voordat je weet is de tweede ook vals!

  • Rinse Appel, vr 27 november 2009 20:28 in reactie op Wie is U? Reageer op Rinse

    Rinse

    Links heeft sinds de jaren tachtig bijgedragen aan de uitvoering van een rechts beleid. De verzorgingsstaat is omgebogen naar een Angelsaksisch model met een teruggetreden overheid. Meer rechts beleid betekent een verdere liberalisering.

  • Kees Maf, vr 27 november 2009 09:06 Reageer op Kees

    Kees

    Als ik me niet vergis is dit nu alweer het vijftiende topic over 'onrendabelen' in een week of twee tijd. Beetje overdone. In de vorige topics is alles wel zo'n beetje gezegd.

  • Joop Schouten, vr 27 november 2009 14:08 in reactie op Kees Maf Reageer op Joop

    Joop

    Wat mij betreft gaat dit door tot de Premier publiekelijk er eindelijk eens zijn eigen mening over geeft. Gezien zijn welbekende duikgedrag en afwijkende antwoorden vol algemene lege frasen en drogredenen kan dit nog wel even duren. Als het zover komt weten we misschien wat er werkelijk in z'n hoofd omgaat. Dat wordt hoogstwaarschijnlijk prijsschieten.

  • Rob van Koot, za 28 november 2009 23:36 in reactie op Kees Maf Reageer op Rob

    Rob

    Goed punt Kees viel mij ook al op.

  • Peter van Liempd (ets: Vladimir Komarek), vr 11 december 2009 22:56 in reactie op Kees Maf Reageer op Peter

    Peter

    Nog lang niet kees

  • F.G. de Orang Hutan, vr 27 november 2009 08:27 Reageer op F.G.

    F.G.

    Een humaan lichtpuntje dit pleidooi, een politiek "links" ideaal ook.

    Het vraagt voor alles wel een omturning van het denken in budgetten naar het intermenselijk omgaan met concrete mensen.

    Is de politiek van links tot rechts daar rijp voor ?
    Rechts zal alleen maar blij zijn als de desbetreffende "probleemjongeren" de belastinbetaler niets hoeven te kosten.
    En "links" is nog veel te veel met budgetten in de weer.

    Jammer dat het christelijke middenveld inmiddels zo geerodeerd is.
    Hier waar ik woon, in een land in ontwikkeling zie ik met eigen ogen wat zo'n middenveld voor probleemjonger (honger, gehandicapt, thuisloos) en hun toekomst kan betekenen.

 

Reageren

Populaire opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven