Bio Bekijk alles van Pieter Hilhorst Word fan

Pieter Hilhorst

Pieter Hilhorst Politicoloog

14 december 2011 Reageer (9) 538 x bekeken Wereld RSS

Europese zelfknechting

Over de droomsancties van Rutte en Merkel: Verhoorde gebeden zijn vaak de ergste nachtmerries

Zelfbinding kan een vorm van vrijheid zijn. Wie, zoals Odysseus, vreest dat hij tegen een bepaalde verleiding niet bestand is, kan zich beter aan de mast vastbinden. De Europese leiders presenteren hun nieuwste plannen graag als een geslaagde vorm van zelfbinding. Het verschil tussen Odysseus en de Europese leiders is alleen dat hun zelfbinding niet voortkomt uit zelfkennis, maar uit wantrouwen jegens anderen.

Ze willen zo graag dat andere landen (lees: de potverteerders uit het zuiden) geen forse begrotingstekorten meer hebben, dat ze bereid zijn om ook zichzelf die verplichting op te leggen. Vervolgens wordt over dit verlies aan vrijheid luchtig gedaan. Rutte zegt in feite dat hij toch niet van plan was om bij de mast weg te gaan en dat die ketenen hem daarom niet kunnen boeien.

Veel criticasters betwijfelen of de zelfbinding wel effectief is. Van een automatische straf bij overtreding van de afspraken is geen sprake. De Britten hebben ook voorkomen dat de Europese commissie maatregelen kan nemen tegen de zondaar.

De onderlinge afspraak gaat de vorm krijgen van een internationaal verdrag buiten de bestaande Europese verdragen om. Bij overtreding van de afspraken kan het ene land een ander land zelfs aanklagen bij het Europese Hof. Maar als geen van de andere landen klaagt dan kan een lidstaat nog steeds ongestraft van de mast wegwandelen.

Deze criticasters willen liever nog hardere afspraken en garanties. Dat is op zich begrijpelijk. In het verleden zijn afspraken over de maximale schuld en het maximale tekort weinig waard gebleken. Ze willen politici daarom buiten spel zetten door automatische sancties af te spreken. Maar verhoorde gebeden zijn vaak de ergste nachtmerries.

Wat zou er zijn gebeurd als in 2008 de regels hadden bestaan die nu ingevoerd dreigen te worden? Had Ierland dan ongestraft zijn banken kunnen redden? Had Nederland ongestraft ING te hulp kunnen schieten en ABN Amro kunnen nationaliseren? Ik betwijfel het. Misschien moet de commissie De Wit zich daar eens over buigen. Dan kunnen ze niet alleen terugkijken op de vorige crisis, maar ook vooruitkijken naar de volgende.

Zelfbinding is slim als je weet welke verleiding dreigt en welk gevaar opdoemt. Maar die zelfbinding helpt niet alleen om een bekende fout te voorkomen, maar beperkt ook de mogelijkheid om een onbekend gevaar af te wenden.

Een collectieve keuze voor fiscale zelfbeperking helpt bijvoorbeeld de economische groei niet vooruit. Integendeel. De landen in de periferie zijn eerst de mogelijkheid kwijt geraakt om hun munt te devalueren en nu mogen ze ook geen tekort meer hebben. Wat kunnen ze dan nog wel doen om hun economie te stimuleren?

In een fiscale unie als de VS krijgt een staat die in de problemen zit steun uit Washington. Maar in Europa kan dat niet. Het zou helpen als bij een economische neergang sterke landen hun tekort laten oplopen om de groei te stimuleren in de zwakke landen. Maar volgens de nieuwe regels zitten alle landen in een fiscaal keurslijf.

De nieuwe regels werken daarom sterk pro-cyclisch. Ze verscherpen de recessie. De maatregelen leiden dan ook niet tot een herstel van de concurrentiekracht van Griekenland. Voor de Grieken lijkt Merkel nog het meest op een dierenarts die een zwaan met een verlamde vleugel helpt door ook de nog wild rondzwaaiende vleugel te verlammen. Dan kan het beest nog steeds niet vliegen, maar kan het in ieder geval de dierenarts niet meer verwonden.

De logica achter de in Europa afgesproken zelfbinding is dan ook niet economisch maar politiek. Merkel heeft het idee dat ze extra garanties voor de schulden van de perifere landen alleen aan haar kiezers kan verkopen als die landen geen nieuwe schulden meer kunnen maken. Om de eigen achterban te paaien, stelt ze zich meer op als een moralist die de perifere landen de les leest dan als een pragmaticus die de perifere landen in staat stelt om via economische groei uit de problemen te komen. Uit electorale redenen kiest ze ervoor om het speelveld van politici op het nationale niveau drastisch in te perken. Maar als de zelfbinding echt keihard is, dan geldt dat keurslijf ook voor het eigen land.

De ironie is dus dat om de nationalistisch gezinde kiezers te vriend te houden, de nationale beleidsvrijheid wordt ingeperkt en dat gebeurt ook nog eens zonder de zeggenschap van burgers op Europees niveau te versterken. Om de kiezers te plezieren wordt de macht van de kiezer dus beperkt. Dat is geen zelfbinding, maar zelfknechting.

Deze column verscheen in de Volkskrant

Laatste Reacties (9) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Piet Devries, do 15 december 2011 09:19 Reageer op Piet

    Piet

    Hoezeer het euro systeem kraakt mag er uit blijken dat ook de kredietwaardigheid van Frankrijk afgewaardeerd gaat worden.
    http://fr.news.yahoo.com/le-gouvernement-prépare-la-france-à-la-perte-172358581.html

  • Anja Lodewijks, wo 14 december 2011 14:11 Reageer op Anja

    Anja

    Het bankensysteem in de Eurozone staat op instorten nu grote kredietverstrekkers door hun activa heenraken, die nodig zijn om vitale geldstromen open te houden.

    Senior analisten en handelaren waarschuwden voor dreigende bankfaillissementen als de top bedoeld om de Europese crisis op te lossen niet tot een oplossing zou leiden, die de bezorgdheid over de financiering van de banken zou afzwakken.

    De Europese Centrale Bank gaf toe dat het gesprekken had gevoerd over het verstrekken van financiële noodhulp voor banken in de regio, die het zwaar hebben, maar financiele experts in London menen, dat een "collateral crunch" aanstaande is.

    "Als iemand denkt, dat dingen beter gaan, dan begrijpen ze gewoon niet hoe ernstig de problemen zijn. Ik denk dat er binnen enkele weken een grote bank failliet zou kunnen gaan", aldus een leidinggevende van een in Londen gevestigde grote internationale bank.

    Veel banken, waaronder een aantal Franse, Italiaanse en Spaanse kredietverstrekkers, zijn door veel van de aanvaardbare vormen van zekerheden heen, zoals Amerikaanse staatsobligaties en andere liquide middelen, die gebruikt worden om korte termijn leningen te financieren en zijn gedwongen om hun toevlucht te nemen tot het uitlenen van hun goud reserves om de toegang tot dollars te houden.

    "Het systeem kraakt. Er is een grote hoeveelheid stress", zegt Anthony Peters, een strateeg bij Swissinvest, wijzend op de sterk stijgende interbancaire rente tarieven.

    Harry Wilson, The Telegraph
    http://zaplog.nl/zaplog/article/het_bankensysteem_in_de_eurozone_staat_op_instorten

    Een reactie:

    Moraal van dit verhaal: geld/goederen van klanten van financiële instellingen worden massaal naar Londen gestuurd vanuit de hele wereld, om daar te worden ge're-hypothecated' om voor gewin van de financiële instelling geld/transacties/weddenschappen aan te gaan. In de UK schijnt geen wettelijke limiet te bestaan voor deze re-hypothecation. Het IMF schat dat US banken vóór Lehman zo'n 4 biljoen aan liquiditeiten genereerden op die manier, terwijl er maar 25% echte onderliggende goederen zijn (grotendeels goederen van klanten die van niets weten). Deze 'shadow banking' geldstroom is flink aan het instorten. Daar kan geen centrale bank tegenaan printen.

    Door het Reuters artikel over MF Global, de uitwerking door Zero Hedge en het Internet worden steeds meer klanten, waaronder veel boeren die doodnormaal hun oogst wilden hedgen, bewust dat hun veilig gewaande rekeningen bij financiële instellingen (waaronder effectenhandelaren) volledig onveilig zijn. Het feit dat Corzine (CEO van MF Global) nog geen handboeien draagt en dag in/dag uit ondervraagt wordt over waar het missende geld is, geeft aan hoezeer de toezicthoudende instanties (SEC, CFTC) met hun handen in het haar zitten.

    Verlies van vertrouwen in het financiële systeem is het laatste wat het systeem kan gebruiken. It's happening.

  • Hugo Freutel, wo 14 december 2011 13:47 Reageer op Hugo

    Hugo

    Helder artikel, de begrotingsdiscipline automaat komt NL duur te staan.
    Als puntje bij paaltje komt is er nog geen bereidheid schulden en een bankrekening te delen in de muntunie. De onzichtbare transformatie van een handelsunie naar een pseudo politieke unie is gevaarlijk.

  • Joop Schouten, wo 14 december 2011 11:29 Reageer op Joop

    Joop

    We stormen dus met de handen op de rug gebonden naar de afgrond.
    ...
    Wie of wat houdt de wenselijke scheiding tegen die tussen de derivaten markten en de reële economie aangebracht moet worden?

  • Zjen Zen, wo 14 december 2011 11:44 in reactie op Joop Schouten Reageer op Zjen

    Zjen

    Diegenen die dit verrotte systeem in gang gezet hebben voor eigen gewin Joop. En dat is al lang geleden.
    Men maakt heel slim met metaforen , mythes en symboliek misbruik van de onbewuste en verdrongen wensen van de mens om ze er toe te verleiden te doen wat ze bij volle verstand NOOIT zouden doen.

    En dat is alles vernietigen wat van waarde is. ook hun eigen kroost als het er op aan komt. In een totaal idiote oorlog bijvoorbeeld.

    Als we niet snel leren dat alle kinderen op de wereld ONZE kinderen zijn dan weet ik niet waar dit kan eindigen.

  • Opinius Media, wo 14 december 2011 17:56 in reactie op Joop Schouten Reageer op Opinius

    Opinius

    citaat: "We stormen dus met de handen op de rug gebonden naar de afgrond."

    Yep en het kapitalistisch zooitje de chronisch verdwaasde politici staan en erbij en kijken er naar.
    O het was een wonder
    't was geen wonder
    boven wonder
    dat het eeuwenoude verraad aan menselijkheid.
    geschiedt
    uit de net zo eeuwenoude psychopathische illusie der seniele Almacht waar sommige zich in wanen.
    En wel met zo'n overtuiging dat het "gepeupel" hen daarin enkel volgden.
    waardoor zij telke keren vrij massaal pijnlijk eindigen ,
    inderdaad geboeid met de handen op de rug (hoe vaak nog ) de afgrond in donderstralen.
    o het was een wonder..

  • W.J. v/d Straat, wo 14 december 2011 11:02 Reageer op W.J.

    W.J.

    De 'ironie' grijpt nog wel wat verder om zich heen: Waar de (nog relatief) rijke Europese landen willen dat de zuidelijke staten "meer op ons gaan lijken", zal voor een groot deel van de samenleving het omgekeerde gebeuren.

    Wij zullen gaan lijken op landen als Griekenland en Portugal, waar het verschil tussen rijk en arm, tussen macht en onmacht veel groter is. Dat is het resultaat van de ingezette koers, waarbij degenen die zichzelf ontzien slechts druk zijn, zo weinig mogelijk last van de (toekomstige) armen en machtelozen te hebben.

  • Mark Sinops, wo 14 december 2011 10:41 Reageer op Mark

    Mark

    Binnenkort zullen alle Europeanen zich verenigd tegen Brussel keren.

  • Joaquim Campesino, wo 14 december 2011 11:47 in reactie op Mark Sinops Reageer op Joaquim

    Joaquim

    "Brussel" is helaas gewoon onze eigen leiders. U roept dus geheel terecht op tot revolutie.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven