vr 25 mei 2012
Bio Bekijk alles van Marcia Luyten Word fan Abonnement
22 oktober 2010 Reageer (20) 1408 x bekeken Wereld
Effectieve ontwikkelingshulp: Leer eerst de realiteit van Afrika
Joop-debat: Grote kans dat de gebruiker van een Blackberry in hekserij gelooft.
Welk kabinet wilde ontwikkelingssamenwerking niet hervormen? Na Jan Pronk moest het roer steeds om: begrotingssteun voor goed bestuur (Herfkens), versterken maatschappelijk middenveld (Van Ardenne) en de ‘ontwikkelingsindustrie op de schop’ (Koenders).
Onder regie van staatssecretaris Ben Knapen moet de hulp “fundamenteel herzien en gemoderniseerd”. Het doel is “zelfredzaamheid” in ontwikkelingslanden door “van hulp naar investeren” te gaan. En, voorspelbaar, de effectiviteit moet omhoog.
Daar staat het belangrijkste woord uit dit deel van het regeerakkoord: effectiviteit. Hoe effectief de hulp zal zijn, hangt helemaal af van de uitvoering.
Maar uitvoering is taai en niet erg sexy. Liever richten politici en beleidsmakers zich op ideeën. Je kunt de grachten dempen met alle paradigma’s om Afrika erbovenop te helpen: het moet via de staat, het moet via de civil society, het moet via de markt, het moet via millenniumdoelen of via capaciteitsopbouw, het moet via investeringen, via financiële diensten, oftewel ‘inclusive finance for development’ (prinses Máxima).
In werkelijkheid loopt veel vast in de rode aarde. Afrika’s realiteit is weerbarstig. Bouw een weg voor 20 jaar en na 5 jaar is-ie gatenkaas. Politieke systemen mogen lijken op een parlementaire democratie, de macht gehoorzaamt de wetten van de patronage. Waar wij witten onder zwarte armen solidariteit veronderstellen, heerst in werkelijkheid veel achterdocht en jaloezie. Grote kans dat de gebruiker van een Blackberry in hekserij gelooft. Met andere woorden, arme Afrikaanse samenlevingen draaien op een ander besturingssysteem. Een goed idee in Den Haag is waardeloos, soms zelfs schadelijk voor Afrika. Ontwikkeling is werk in uitvoering.
De hervorming van ontwikkelingssamenwerking wordt nu geënt op het uitstekende WRR-rapport “Minder pretentie, meer ambitie”. Dit rapport wijst de goede richting. Maar zonder doorleefde kennis van Afrikaanse samenlevingen komt je nergens. Dan wordt ook met een mooi rapport in de hand geen meter vooruitgang geboekt. Drie tips voor de nieuwe staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking:
1. Ga een maand onder een mangoboom zitten
De grote mangoboom is in Afrika het hart van de gemeenschap. Daar is het palaver, daar worden liefde en lijden besproken. Uiteindelijk valt of staat Afrika’s ontwikkeling met de overtuigingen en praktijken van het dorp. (Zie ook Est-ce que l’Afrique a besoin d’un program d’ajustement culturel?) Vergeet een maand de papierwinkel die het ministerie is. Zonder begrip van binnenuit wordt het moeilijk om succes te boeken. Het gaat om wat Yale-hoogleraar James Scott metis noemt; door ervaring gegroeide en moeilijk overdraagbare ervaringskennis van hoe systemen werken. Over Azië heeft u die kennis zelf vergaard. Voor wat Afrika betreft, moet u eerst ervaren wat u niet begrijpt. Vervolgens kunt u zoeken naar mensen met de juiste kennis en ervaring. Let op. Denk niet: die kennis heeft het ministerie wel in huis. Veel diplomaten slagen erin jaren in Afrika te wonen zonder dat ze Afrika goed snappen. Omdat ze nooit onder die boom zijn gaan zitten.
2. Verlies uzelf niet in sexy nieuwe modewoorden
Herfkens had governance, Koenders failed states. Dergelijke buzzwords leiden de aandacht af van waar het echt om gaat: het vermijden van de perverse effecten die onze hulp vaak heeft. Succes wordt geboekt door fouten te maken, daar vervolgens snel van te leren en de uitvoering bij te stellen. Daarvoor moet je wel bovenop die uitvoering zitten. Kritisch evalueren is de alledaagse praktijk van succesvolle hulp; zowel op de rode aarde als op het ministerie.
3. Benoem goeie mensen.
Volg het credo van gezaghebbende managementboeken als Good to Great: Eerst wie dan wat. Een verbetering van de hulp is geen kwestie van geld maar van kwaliteit. Zet op cruciale plekken goeie mensen neer. Lever desnoods bij premier Rutte 50 miljoen extra in, en beding 100 goeie nieuwe mensen van buiten.
4. Verlustig u niet aan de markt
Het belangrijke inzicht dat de markt efficiënte mechanismen genereert en dat investeringen de weg naar ontwikkeling wijzen, mag niet leiden tot de mantra dat ‘de markt’ Afrika zal redden. Evenmin moet ontwikkelingshulp worden uitgeleverd aan het Nederlandse bedrijfsleven. Economische groei leidt in Afrika niet automatisch tot breedgedragen ontwikkeling. Hier ontstaat juist een rauw soort kapitalisme waar Marx zijn vingers bij zou aflikken. Rijken worden rijker, armen raken hopeloos achterop. In dat andere besturingssysteem werkt de klassieke trickle down niet. Ik zag in Oeganda prachtige voorbeelden waarin het goeie van hulp (gunstige voorwaarden, coaching) samengaan met de disciplinerende werking van zakelijke arrangementen. Op dat snijvlak zag ik de grootste vooruitgang.
Marcia Luyten gaat dinsdag 26 oktober om 11:45 live op Radio 1 in De Gids FM in debat met Paul Hoebink, hoogleraar ontwikkelingssamenwerking.
Over de perverse effecten van Nederlandse hulp lees: Gratis onderwijs en gezondheidszorg zijn slecht voor Oeganda, NRC Handelsblad 21 maart 2009
Laatste Reacties (20) Reageer Reacties in wachtrij: 0
-
Hauw Nio, za 27 november 2010 14:40 Reageer op Hauw
Ook ik vind , net als Han, het een goed artikel van Marcia, waarbij het gekissebis er tussendoor beter laten voor de (eigen)wijsheid van de schrijver.
-
Koen Guiking, zo 31 oktober 2010 12:52 Reageer op Koen
Sinds ik de artikelen van Marcia gelezen heb, ben ik weer veel aan het nadenken over ontwikkelingshulp. Op mijn zoektocht naar antwoorden kwam ik onder andere een interview tegen met een voormalige Malinese minister van cultuur dat ik jullie (als er nog mensen zijn die dit al wat oudere artikel lezen) niet wil onthouden.
http://www.isonline.nl/2006/02/17/malinese-activist-voor-herwaardering-van-de-afrikaanse-cultuur/
Hoofdboodschap: de manier waarop het westen zich ontwikkeld (heeft) is niet de manier voor Afrika. Wat dan wel? Daar moeten de Afrikanen zelf over nadenken. De laatste alinea geeft goed weer waar 'm de crux zit.
Sinds het einde van de Koude Oorlog is het westerse systeem (liberalisme) leidend. Bijna de hele wereld is daar in mee gegaan. En voor veel landen werkt dat (op de korte termijn) fantastisch. Toch moeten wij begrijpen en accepteren dat er landen zijn die liever niet mee willen. Maar dat doen we niet. Met de beste bedoelingen en zonder te beseffen hoeveel schade we aanrichten introduceren we er systemen die niet stroken met lokale leefwijzen. Wij willen gewoon handel drijven, net als vroeger met onze spiegeltjes. Maar we zijn te opdringerig. We brengen toch rijkdom? Sorry, sommigen willen geen spiegeltjes, hoe mooi ze voor ons ook mogen blinken.
Helaas zien sommige landen slechts één manier om aan de greep van het hebzuchtige liberale westen te ontkomen: de grenzen sluiten. Dat is erg jammer. Uiteraard falen die compleet afgezonderde staatjes (Zimbabwe, Noord-Korea, Cuba). En bovendien vinden wij het rare snuiters want ze willen niet meedoen. We begrijpen er niks van. En, zoals altijd met alles wat anders is (al is het nog zo'n klein groepje), we worden er bang van. Dus we zullen ze nooit met rust laten. Erg triest. -
Hugo Freutel, wo 27 oktober 2010 09:16 Reageer op Hugo
Een zeer praktische opvatting van Marca Luyten over OSW gebaseerd op de gebruiken, kansen en manco's van de doelgroep: Afrika in deze.
Ik meen dat er veel meer verantwoording over OSW moet worden afgelegd, in getallen. investeringen, wat lukt wel en wat lukt niet en wat zijn de gevolgen voor gevoerd beleid. Het liefst door de Rekenkamer als "buitenstaander" en niet door het ministerie dat OSW verzorgd.
Hulpverlening met afweergeschut valt tegenwoordig ook onder OSW en dat vind ik een zeer kwalijke ontwikkeling. -
Joop Schouten, di 26 oktober 2010 08:55 Reageer op Joop
Dit goede stuk stuk sluit goed aan bij het boek van Linda Polman De Crisis Karavaan:
De bevolkingen van zo'n vijftig landen zijn de afgelopen jaren slachtoffer geweest van oorlog, genocide, hongersnood. Humanitaire hulp – neutraal, onpartijdig en onafhankelijk – wordt dan beschouwd als een menselijke plicht. Nog nooit waren er zo veel hulporganisaties als tegenwoordig. Een karavaan van NGO's, met in hun voetspoor popsterren, acteurs, politici en journalisten, trekt over de planeet, van crisisgebied naar oorlogszone. De humanitaire hulpverlening is een industrie geworden, waarin organisaties met elkaar strijden om een zo groot mogelijk aandeel. Miljarden euro's per jaar gaan erin om. Van duizend organisaties per crisis kijken we niet meer op. En ze gaan door met helpen, ook als strijdende partijen hun geld en goederen rechtstreeks laten verdwijnen in de oorlogskassen. Waarom krijgen sommige landen hulp met bakken tegelijk, terwijl andere het moeten doen met de restjes? Waarom zijn de resultaten vaak zo schamel? Waarom worden de hulporganisaties maar zo zelden ter verantwoording geroepen? Waar houden humanitaire beginselen op ethisch te zijn? In De crisiskaravaan analyseert Linda Polman op even trefzekere als onthutsende wijze de zin en de moraal van de internationale humanitaire hulpverlening.
Bron:
http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Crisiskaravaan
Linda's site:
http://www.lindapolman.nl/#/home -
hans detorenkraai, za 30 oktober 2010 11:45 in reactie op Joop Schouten Reageer op hans
Geachte heer schouten even op schrijver reageren zondermeer goed maar in de laatste alinia schrijft u: "De crisiskaravaan analyseert Linda Polman op even trefzekere als onthutsende wijze de ZIN en de moraal van de internationale humanitaire hulpverlening". Had daar geen ONZIN moeten staan?
-
Joe Speedboot, ma 25 oktober 2010 18:04 Reageer op Joe
Uitstekend stuk, ik zou willen dat politici net zo genuanceerd over dit onderwerp zouden denken!
-
Koen Guiking, ma 25 oktober 2010 11:01 Reageer op Koen
Afrika verklaren aan mensen thuis, in het westen, langs maatstaven die voor hen begrijpelijk zijn. Altijd lastig. Maar Marcia doet dat heel goed, met name in dat artikel dat op 21 maart 2009 in NRC Handelsblad verscheen (waar onder haar bijdrage een link naartoe staat). Nederlanders, met hun oneindige geloof in De Economie, kregen een verhaal voorgeschoteld van Oegandezen die niet leven via ons systeem: met z'n allen werken (tot ons 65e levensjaar of liefst nog langer) opdat De Economie altijd blijft groeien.
Uit het westerse oogpunt is ontwikkelingshulp het stimuleren van De Economie in ontwikkelingslanden. Daarin falen we al hopeloos, want het merendeel van het geld dat wij uitgeven aan ontwikkelingshulp komt weer in onze eigen economie terecht. We sturen namelijk westerse goederen en mensen die kant op. We houden dus onze eigen mensen aan het werk. Past prima in onze visie op de wereld. Werkgelegenheid creeren voor onszelf en De Economie laten groeien.
In Afrika gelden andere systemen. Niet je baan bepaalt wie je bent, maar de groep of stam waar je bij hoort. Het kapitalisme rukt wel enorm snel op (in zijn rauwste vorm, zoals Marcia zo mooi zegt), maar nog steeds zijn de stam, de voorouders, veel belangrijker dan De Economie. Het bezitten van een Blackberry, BMW 3-series, MacBook zijn enorm belangrijk om te laten zien dat het goed met je gaat. En als je weer terugkomt in je dorp wil je graag laten zien dat het goed met je gaat door zo veel mogelijk alcohol te kopen voor iedereen en een koe te laten slachten waar iedereen heerlijk van kan smullen. Maar gezamenlijk investeren in De Economie? Nee, dat niet. Zeker niet als de leider van je land bij een andere stam hoort. Want die trekt zijn eigen stam natuurlijk voor bij het besteden van belastinggelden. Natuurlijk. De eigen stam komt eerst. Zo werkt het al duizenden jaren. Waarom zou dat nu ineens veranderen? Omdat je samen in één land woont waarvan de grenzen 125 jaar geleden (!) aan een tekentafel in Europa zijn getrokken? Tuurlijk niet. Dat zou absurt zijn.
De ontwikkeling die wij in het westen doormaken is trouwens helemaal niet houdbaar. Dus of dat de ontwikkeling is die Afrika zou moeten doormaken? Onze overweldigende rijkdom is gebaseerd op fossiele grondstoffen. Die gaan een keer op. Intussen is en wordt er een hoop bloed vergoten in het grondstoffenrijke Afrika omdat men het daar niet eens kan worden over wie die grondstoffen toebehoren, maar intussen komen de westerse (en Chinese) bedrijven het gewoon weghalen. Ze sluiten eerlijke deals, geld in ruil voor grondstoffen. En geld is alles. Maar ze sluiten deals met landen. Kunstmatige landen, waarbinnen niet alle burgers gelijk behandeld worden, want allemaal afkomstig van een andere stam.
Wat dan wel? Hoe zorg je dat er in Afrika voldoende gezond voedsel en schoon drinkwater is dat daarover in ieder geval nooit gevochten hoeft te worden? Woestijnen vol leggen met zonnepanelen om waterzuiveringsinstallaties te laten draaien en kunstmest te produceren? En dat alles laten beheren door de African Union? Dat laatste lijkt me een goede stap. Alle staten (hoe onnatuurlijk die ook tot stand zijn gekomen in 1885) samen laten nedenken over de African Renaissance, werkt veel beter dan vanuit het westen bedenken hoe dat werelddeel zich moet ontwikkelen. En als ze hulp nodig denken te hebben bij het uitvoeren van die plannen, dan mogen ze dat natuurlijk altijd vragen.
Je kunt ook wereldwijd alle grenzen open gooien. Dan kunnen mensen kiezen in welk land, met welk systeem, ze willen wonen. Kun je eindeloos landhoppen. In ieder land ben je altijd welkom, mits je je aan de daar geldende regels houdt. (Hier is dat vooral belasting betalen. Dat vinden wij erg belangrijk. Je mag komen, maar dan moet je wel meedokken.)
(Ironisch genoeg verscheen het artikel over de Oegandezen die lui zijn geworden door gratis gezondheidszorg en onderwijs (in NRC Handelsblad) op de dag dat de wereldwijde beurzen hun dieptepunten bereikten. Ons geloof in De Economie heeft echter ook toen niet gewankeld. Natuurlijk niet. Onze hele levenswijze is gewijd aan het in stand houden van De Economie. Het is onze God. We zouden niet weten wat we anders met ons leven moeten dan geld verdienen. Geld, één eenheid waarin alles uitgedrukt kan worden. Dat maakt het makkelijker om beslissingen te nemen, want je kunt perfect vergelijken wat verscheidene ingrepen kosten en (nog belangrijker) opleveren. Een systeem waar wij aan gewend zijn en heel goed mee kunnen leven. Maar niet overal werken ze met zo'n systeem. Ook andere systemen veranderen niet direct als het een keer helemaal fout gaat. Net zo min als wij ons systeem hebben aangepast.) -
Han van der Horst, do 28 oktober 2010 10:57 in reactie op Koen Guiking Reageer op Han
Ook dit is een eersteklas stuk.
-
Hucacim Hamsini, za 23 oktober 2010 13:16 Reageer op Hucacim
Prima vanuit het hart geschreven Marcia maar niets nieuws onder de zon voor deze ontwikkelingswerker die zich al 30 jaar bezig houdt met ontwikkelingssamenwerking en 10 jaar in de Afrikaanse dorpen heeft gewerkt.
Na 30 jaar is het mij toch vooral duidelijk geworden dat het westen, inclusief Nederland, helemaal niet zo begaan is met die arme landjes.
Eerst denken we aan onszelf en dan doen we wat ontwikkelingshulp (met nadruk géén samenwerking) voor de goede sier.
Rutte, Verhagen en Wilders gaan dat de komende tijd openlijker aanpakken, maar eigenlijk was het ten tijde van het CDA en de PVDA ministers ook niet veel anders.
It is all about GREED.
Kijk maar eens op http://kweliauuwongo.blogspot.com -
*** *, di 26 oktober 2010 14:04 in reactie op Hucacim Hamsini Reageer op ***
" Eerst denken we aan onszelf en dan doen we wat ontwikkelingshulp (met nadruk géén samenwerking) voor de goede sier. "
Welk leider van een volk zou eerst een ander volk helpen, voordat hij zijn eigen volk geholpen heeft?
Eigen volk eerst. Zo is het. Klinkt heel fasistisch maar in de praktijk is het niet anders. Mocht die leider eens een keer een goed voorbeeld willen stellen en inderdaad eerst een derdewereldland gaan helpen, zou hij in NL verketterd worden. -
*** *, di 26 oktober 2010 15:18 in reactie op Hucacim Hamsini Reageer op ***
Zodra de regering van NL en het bedrijfsleven van zowel het 3e wereldland als in dat van NL samenwerken, dan verwacht ik goede ontwikkelingen. Bedrijven willen namelijk winst maken, iets terugkrijgen. Dat zullen ze niet doen zonder goede investeringen waar ze toekomst in zien. Zodra de bedrijven iets terugkrijgen (de winst) zullen de investeringen toenemen en de lonen, werkgelegenheid omhoog gaan.
In Kenya heb ik een keertje meegemaakt dat de helft van de " main road" van Nairobi naar Mombasa door de regering van Kenya (met ontwikkelingshulp) gefinancierd zou worden. De andere helft door Shell. Het volgende jaar kwam ik weer en zie daar het resultaat: Shell was al klaar en de regering van Kenya was " iets" aan het doen.
Het mooie was dat sommige dorpelingen waar de weg doorheen ging het heft zelf in handen hadden genomen om de kuilen weg te werken. Een kleine vergoeding vragend natuurlijk aan de gebruikers van de weg.
Mijn punt is, bedrijven (met natuurlijk goede bedrijfsethiek) zorgen er wel voor dat het af komt als ze er zelf beter door kunnen worden. Shell had namelijk die weg naar Mombasa nodig voor hun vervoer van olie. -
Hucacim Hamsini, wo 27 oktober 2010 17:32 in reactie op *** * Reageer op Hucacim
Hoe zit dat ook alweer met Shell in Nigeria?
Zodra bedrijven niet in het gareel worden gehouden door sterke regeringen, doen ze stiekeme dingen die God en/of Greenpeace niet kunnen behagen.
Zo zal het ook gaan met ontwikkelingssamenwerking onder Rutte/Verhagen/Wilders. Veel vrij spel voor NL bedrijven met weinig voorwaarden vanuit de apenrots in Den Haag. In Afrika worden deze bedrijven met open armen ontvangen door de zakkenvullers en geen strobreed in de weg gelegd zolang ze maar de zakken vullen. Wie wordt daar beter van? Vooral de NL bedrijven en de zakkenvullers. Is dat de bedoeling? Rutte/Verhagen/Wilders zitter er niet mee. Als die kansloze migranten maar tegengehouden worden aan de grens.
Dat doet me denken aan de BBC film "De Mars", waarin er door hongerigen in naar ik meen Sudan werd gezegd: "Watch us die". Veel kijkplezier toegewenst. -
Pieter Pan, za 23 oktober 2010 11:46 Reageer op Pieter
Een goed artikel.
Ik vind dat de VN harder moet ingrijpen in dictaturen in Afrika. Als het agadium ' eerst de poppetjes dan het project ' leidend wordt dan zouden dus eerst alle corrupte staatshoofden aangepakt moeten worden.
Waarom gebeurt dit niet?
Waarom blijven we dweilen met de kraan open? -
Oer koendoe, za 23 oktober 2010 04:11 Reageer op Oer
Ontwikkelingshulp maakt in de regel landen armer en tegenstellingen groter. Dit artikel geeft een richting aan die mij veel meer aanspreekt. Goede hulp in combinatie met zakelijke arrangementen. Het lieve moet van de hulp af. Armoede is keihard, ontwikkelingshulp moet dat ook zijn.
-
- -, za 23 oktober 2010 10:37 in reactie op Oer koendoe Reageer op -
Oer schreef: Ontwikkelingshulp maakt in de regel landen armer en tegenstellingen groter.
Nonsens, dit, goed geschreven, artikel geeft juist aan dat ontwikkelingshulp een land niet armer maakt maar door gebrek aan know-how en ervaring met de praktijk, de hyrarchie. Vandaar de terechte oproep om eerst eens 'letterlijk', en terecht, van het land te proeven. Dit laatste kan ik iedereen aanbevelen. Na Turkije, Syrie, Jordanie, nu zel aanbeland in Afrika; Egypte.
Goed geschreven artikel, geeft stof tot nadenken maar eerst even een duik nemen in de rode zee :-) -
Jan Bakker, za 23 oktober 2010 01:58 Reageer op Jan
"Uiteindelijk valt of staat Afrika’s ontwikkeling met de overtuigingen en praktijken van het dorp."
Het blijven tribale samenlevingen, zelfs in redelijk welgestelde steden (dat zagen we nog in Kenia bij de laatste verkiezingen). Structurele verbeteringen in de leefomstandigheden zijn niet te verwezenlijken zonder het tribalisme uit te bannen, maar a) begin er maar eens aan en b) dat zal letterlijk niet zonder slag of stoot gaan want het is een oude traditie die bepaalde mensen veel macht heeft gegeven, dus wie heeft er zin in Irak 2.0, of Vietnam 3.0, zo u wilt? -
Ouwe Rukkers, za 23 oktober 2010 01:42 Reageer op Ouwe
Leuk en aardig, maar kunt u het geschrevene ook vertalen naar beleid? Wat is uw statement? Moeten we nu wel of niet meer geld naar de arme landen sturen? Waarom moeten we onder een boom gaan liggen? Wat wilt u nu hoe wij over u denken? 'Goh, zij begrijpt de Afrikaanse ziel, lig slechts onder een boom, en je bent een met hen?' Moeten we nu ook met zijn allen op djembeles? Ik hou maar op, ik verval in cynisme met mijn dronken harses.
-
Rouane Rabbit, za 23 oktober 2010 01:35 Reageer op Rouane
Er is geen continent dat meer geld heeft gekregen dan Afrika. Al zestig jaar lang worden er totaal honderden, duizenden miljarden dollars ingestopt, en het is nog steeds een bittere ellende in veel landen. Alleen in 2008 werd er 120 miljard aan ontwikkelingshulp gegeven. Dit is onafhankelijk van de noodhulp.
De ontwikkelingshulp is derhalve volstrekt een ongeloofwaardig gebeuren dat blijkbaar niets oplost. Ik denk ook dat het de bedoeling is dat het niets oplost. Het is excuusgeld en het is geld om de machthebbers pro Westen te houden. Nu komt China erbij, die hebben onze strategie overgenomen, maar zo mogelijk, nog cynischer. -
Jan Bakker, za 23 oktober 2010 18:02 in reactie op Rouane Rabbit Reageer op Jan
Go Rouane, het is zeldzaam maar deze keer zijn we het met elkaar eens.
-
Han van der Horst, za 23 oktober 2010 00:11 Reageer op Han
Dit is verreweg het verstandigste artikel over ontwikkelingshulp van de hand van een Nederlander, dat ik de laatste tien jaar heb gelezen.
Dit is een doordachte en weloverwogen uitspraak.
opiniemakers
-
Mei Li Vos Directeur Orangegas en publicist
Bio -
Ivan Wolffers Hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur VU
Bio -
Ewout Klei Politiek historicus
Bio -
Boris van der Ham Tweede Kamerlid D66
Bio -
Brecht van Hulten presentatrice Kassa
Bio
Populair
-
De échte keuze van Samsom
Media verdraaien uitspraken van PvdA-leider over voorkeur voor SP
7937 x bekeken Korte Scan
Reageer (354) Politiek Twitter -
Kamermeerderheid voor ESM
UPDATE: PvdA eist extra garanties ... Stemming volgt morgen
7570 x bekeken Korte Scan
Reageer (553) Economie Twitter -
Volkskrant wil Joop verbieden
Hoofdredacteur: 'Joop is directe concurrent van onze opiniepagina' ... Joop-verbod moet lezers naar VK-site drijven
5852 x bekeken Korte Scan
Reageer (194) Media Twitter -
Peiling: Sap ruim aan kop
Update: Het GroenLinks-dilemma op het podium: Bevlogenheid versus bedachtzaamheid ... EenVandaag: 77 procent GroenLinks-leden kiest voor Sap
5590 x bekeken Korte Scan
Reageer (130) Politiek Twitter -
'SP smijt deur dicht voor GroenLinks'
[VIDEO] SP-voorzitter Jan Marijnissen wil volgens Limburgse krant niet meer samenwerken met GroenLinks ... Nieuws ook door andere media overgenomen … SP-woordvoerder ontkent … Frans Timmermans was aanwezig en bericht op Facebook: 'dat Jan Marijnissen de deur naar GroenLinks keihard dichtsmeet. Was ik niet met hem eens' ... Marijnissen: Met Dibi aan het roer is links GroenLinks voorbij
5139 x bekeken Korte Scan
Reageer (249) Politiek Twitter -
GroenLinks pakt forens hard
Update: GroenLinks legt uit: Arme mensen betalen voor dure leasebakken van de rijken ... GroenLinks-Tweede Kamerlid Ineke van Gent verdedigt Lenteakkoord: Dan ga je maar dichter bij je werk wonen
3744 x bekeken Korte Scan
Reageer (321) Economie Twitter -
Het Joop-verbod van de Volkskrant
Francisco van Jole Apart: Voor de tweede keer in korte tijd is er in de Tweede Kamer gepleit voor het verbieden van Joop.
3605 x bekeken Korte Scan
Reageer (94) Media Twitter -
Bam! GroenLinks in frontale botsing met 21e eeuw
Partijvoorzitter Weening legt uit dat Dibi officieel ongeschikte kandidaat is maar dat leden hem toch mogen kiezen ... Kelder legt archaïsch denken bloot ... CDA nu moderner dan GroenLinks
3453 x bekeken Korte Scan
Reageer (44) Politiek Twitter -
De Hond peilt: Heftige electorale schommelingen
VVD-achterban niet blij met lenteakkoord ... Dibi kost GroenLinks zetels ... PvdA en PVV profiteren ... Geen meerderheid voor 'Kunduz-coalitie' ... Europa en euro zullen belangrijke rol spelen op 12 september
3420 x bekeken Korte Scan
Reageer (186) Politiek Twitter -
D66 wil 40-urige werkweek terug
D66-Tweede Kamerlid Wouter Koolmees in Buitenhof: Een officiële vrije dag opgeven levert ook economisch voordeel op
3129 x bekeken Korte Scan
Reageer (171) Politiek Twitter

