Bio Bekijk alles van Roel Berghuis Word fan

Roel Berghuis

Roel Berghuis vakbondsbestuurder FNV Bondgenoten

06 januari 2011 Reageer (9) 608 x bekeken Economie RSS

Een spoorboekje voor de toekomst van NS en ProRail

Er spelen meer zaken dan vastgevroren wissels en in sneeuw vastgelopen treinen, die óók besproken en opgelost moeten worden

Door alle winterperikelen is de discussie over de (re)organisatie van het spoor (opnieuw) leven in geblazen. De Tweede Kamer heeft de directies van de in haar ogen falende NS en ProRail op het matje geroepen. Op 20 januari aanstaande zullen verschillende spoorpartijen door de Vaste Kamercommissie voor Infra en Milieu gehoord worden. Ook FNV Spoor mag en zal haar zienswijze geven. Het is te hopen dat de ontmoeting met de spoorbedrijven een gelijkwaardig gesprek wordt en niet ontaardt in een eenzijdige politieke schrobbering, want de ontstane situatie is zeker ook het gevolg van eerdere onnavolgbare Haagse besluiten. Waar NS en ProRail vooral behoefte aan hebben, is dat de politiek hen helpt bij het opstellen van een duidelijk spoorboekje voor de toekomst van het spoor. Met een hoofdrol voor integraliteit.

Nederland is niet het enige land dat gebukt gaat onder problemen als gevolg van een stevige winter. Ook de ons omringende landen hebben er mee te kampen. En onze spoorwegen zijn al evenmin de enige vervoerssector die wordt getroffen door hevige sneeuwval en vrieskoude. Ook partijen als Schiphol en Rijkswaterstaat worden geconfronteerd met lastig toegankelijke start- en landingsbanen en autowegen. Maar waarom richten de frustraties van politiek en publiek zich nu vrijwel uitsluitend op NS en ProRail? Dat zal iets te maken hebben met het managen van verwachtingen (het spoor zou helemaal ‘winterklaar’ zijn, aldus NS en ProRail), maar ook met de macht die met name de politiek op het spoor wil hebben, maar niet krijgt.

De gebeurtenissen geven alle reden om na te denken over een nieuwe fundamentele reorganisatie van het spoor, maar voor ondoordachte besluiten moet gewaakt worden. Er spelen meer zaken dan vastgevroren wissels en in sneeuw vastgelopen treinen, die óók besproken en opgelost moeten worden.

In de eerste plaats heeft de spoorsector behoefte aan rust en duidelijkheid. Er dient een einde te komen aan de onrust en de onduidelijkheid die is ingezet met het besluit om marktwerking toe laten op het spoor en de daarmee gepaard gaande versnippering van taken en verantwoordelijkheden. Een eerste stap richting rust en duidelijkheid kan worden gezet door uitvoering te geven aan het besluit van het vorige kabinet om de concessie voor het gehele hoofdrailnet opnieuw onderhands aan NS te gunnen. Ons advies is dit principebesluit op korte termijn te laten accorderen door de Staten Generaal om vervolgens met NS prestatieafspraken te maken over de invulling van de contractvoorwaarden voor de periode 2015-2025. Het kabinetsvoornemen om de spoorsector daarbij 160 miljoen euro te laten korten, past natuurlijk in het geheel niet in de huidige situatie. Het besluit om het hoofdrailnet aan NS te gunnen zal niet alleen een gunstige uitwerking hebben voor politiek en publiek, maar ook voor de vele duizenden spoormedewerkers.

Zekerheid over de continuïteit zal de betrokkenheid van de medewerkers vergroten en geeft ruimte om fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden af te spreken. Onzekerheid zet bedrijven aan tot uitholling van arbeidsvoorwaarden en verschraling van kwaliteit en veiligheid voor personeel en reizigers. Dat kan het openbaar vervoer zich niet permitteren.

Een tweede stap richting rust en duidelijkheid kan worden gezet door aan te sturen op meer integraliteit. Het besluit tot vergaande splitsing van de vroegere NS is fnuikend geweest voor het functioneren van het spoorsysteem. Vervoer, infrabeheer en onderhoud zijn logistieke processen die dusdanig met elkaar verweven zijn dat een probleem in de ene functie de andere functies infecteert. Door de scheiding ontbreekt de noodzakelijke coördinatie in de spoorsector. De recente discussie over het uitnemen van wissels is een goede illustratie. ‘Drastisch in snoeien’ zegt ProRail; ‘voorzichtig aan’ reageert NS. Wij begrijpen dat het opnieuw integreren van NS en ProRail een ingrijpende operatie is met de nodige risico’s. Dit neemt niet weg dat het een wenselijke stap is, waarbij de uitvoering van een dergelijk besluit veel zorgvuldigheid vraagt. Het op korte termijn integreren van de verkeersleiding en de informatievoorziening is gewenst.

Het toekomstige spoorboekje van een geïntegreerde NS en ProRail voorziet uiteraard ook in versterking van de aansturing. Nu gebeurt de aansturing nog via drie lijnen: contractafspraken in de concessies, uitoefenen van het aandeelhouderschap en extern toezicht. Dit raamwerk voldoet, maar de invulling schiet tekort. De aandeelhoudersrol beperkt zich te veel tot het financiële beleid. Het formuleren en effectueren van een strategische visie is noodzakelijk. In onze opvatting dient een bij voorkeur geïntegreerd spoorbedrijf zich te richten op het Nederlandse openbaar vervoer, inclusief de internationale lijnen van en naar ons land. De ambitie om een Europese speler te worden dient geen enkel publiek belang.

Ook versterking van het externe toezicht is nodig, met name het economische toezicht. De Vervoerskamer van de NMa dient meer bevoegdheden te krijgen, onder meer rond tariefbepaling en de toegang tot de infrastructuur voor andere vervoerders. Met uitbreiding van de bevoegdheden van de Vervoerskamer kunnen bovendien de nadelen van samenvoeging van de NS en ProRail worden ondervangen.

De onderhoudsmarkt mag al evenmin vergeten worden. Het klein onderhoud en storingsherstel zijn in het verleden  uitbesteed en geprivatiseerd. Ruim tien jaar na dit besluit is deze markt nog altijd onevenwichtig. Dit heeft grote risico’s, omdat de storingsorganisatie een beschikbaarheidfunctie is met een hoog publiek afbreukrisico. Schaal en continuïteit zijn nodig om zekerheid en kwaliteit te kunnen leveren. Uitbesteding van strategisch onderhoud kan alleen op basis van langdurige samenwerkingsrelaties en de daarbij passende contracten. Nu ligt vanuit ProRail te veel nadruk op het bevorderen van concurrentie en prijsdruk in deze markt. Dit leidt tot onzekerheid bij aanbieders en uiteindelijk tot kwaliteitsverlies. De rijksoverheid heeft als opdrachtgever van ProRail en NS belang bij gezonde marktverhoudingen. Dit betekent gedoseerde concurrentie, waarbij innovatie en stabiliteit geborgd worden. Rijkswaterstaat lijkt daar beter in te slagen dan ProRail.

Onze oproep aan de politiek om de organisatie van de spoorsector fundamenteel tegen het licht te houden vergt een zorgvuldige oordeelsvorming. Dit vraagt van de politiek enige bescheidenheid vanwege de beroerde ‘trackrecord’ in deze. De mislukte hervormingen in de jaren negentig zijn voor een belangrijk deel toe te schrijven aan ondoordachte besluiten van de politiek. Meer recent heeft de politiek bij de evaluatie van de spoorwegwetgeving in 2009 nagelaten de organisatie in het spoor kritisch tegen het licht te houden. Achteraf gezien niet alleen een gemiste kans, maar ook schadelijk voor de spoorsector.

Laatste Reacties (9) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Pieter Pan, vr 07 januari 2011 13:02 Reageer op Pieter

    Pieter

    Ik wil toch ook even een lans voor het NS personeel breken.

    Het schijnt dat de treinpunctualiteit van de NS de op een na hoogste
    van Europa is, op Luxemburg ( dat maar een zeer klein net heeft) na.

  • Joris Driepinter, vr 07 januari 2011 12:25 Reageer op Joris

    Joris

    Hoeveel zou het opleveren als iedereen gewoon weer met de kerntaak aan de gang zou gaan ipv bedrijfje te spelen...
    Alleen al het onderling rekeningen sturen voor geleverde diensten
    moet inclusief de controle miljoenen kosten.
    Het spoor is geen bedrijf, het is een onderdeel van de infrastructuur
    die ook aan de commerciële vervoersector diensten aanbied.

    Het is werkelijk te zot voor woorden dat daar 6 of meer bedrijven van gemaakt zijn die allemaal op zichzelf staan terwijl ze voor 100% van elkaar afhankelijk zijn en samen voor 100% van de staat.
    En dan het woord pro gebruiken…

    pro bovenleiding
    pro rails aanleggen
    pro wisselbeheer
    pro ict
    pro finance
    pro treinpersoneel
    pro gebouwenbeheer
    pro communicatie overheid
    pro stationsrestauratie
    pro klantcommunicatie
    pro inkoopmanagement
    pro schoonmaak
    pro logistiek beheer
    pro treinonderhoud

    Het is nog een wonder dat je geen callcenter in Bangladesh aan de lijn krijgt als je de klantenservice belt…. alhoewel?

  • Zeer Voornaam, vr 07 januari 2011 16:02 in reactie op Joris Driepinter Reageer op Zeer

    klantenservice?
    Hebben ze die dan?

  • Jeroen van Arkel, vr 07 januari 2011 11:22 Reageer op Jeroen

    Jeroen

    Fijn dat ze mee mogen denken, de FNV, maar die gaan toch over de werkomstandigheden van personeel ed.? Als we iedereen laten meedenken over hoe een bedrijf geleid moet worden, krijg je democratie, wel eerlijk niet de beste methode. Verder is polderen net zo, aardig en vriendelijk maar niet echt werkbaar.

    Ik zou zeggen, de directie en midden kader eruit, mensen aannemen die een beschaafd salaris krijgen, en een bonus, die beschaafd is als er iets bereikt wordt en een korting en ontslag als er gefaald, wordt. en dan datgene aanhouden wat hier onder staat: Treinen laten rijden en niet denken over de marketing van de client!!

    Echt die goedmakerjtes van de directie afgelopen dagen. Alsof je in je vrije tijd met een kortingskaart, voor 2.5 euro gaat tienertoeren als goedmaker nadat je je gezin weer hebt bereikt na langer in de trein te hebben gezeten, dan je je gezin hebt gezien die dag.

    Wat en rare mensen, maar het zullen ook wel mensen zijn die EN een riem EN bretels (rode) dragen. Of overhemden met korte mouwen en veel pennen erin. Geschikt om technische dingen te doen, niet om leiding te geven.

  • Joris Driepinter, vr 07 januari 2011 11:00 Reageer op Joris

    Joris

    Beste Roel,

    Ik wens je heel veel succes met de kamercommissie op 20 januari.
    Het zal vast een leuke dag worden op kantoor bij de groot en enig aandeelhouder.

    Ik zou woorden als; zorgvuldig, concurrentie, markt, borging en afbreukrisico niet gebruiken.
    Voor deze missie past eerder; gezond verstand, denk ff na, taakstellend, dienstverlenend, algemeen nut, gebruikersbelangen, ondergeschikt, uitvoeringsorganisatie, staatsbedrijf, kostenpost.

    Alleen al het idee dat de reiziger een klant is en dat verwachtingen van die klant management nodig heeft, geeft al aan hoever het denken van de organisatie van het padje is geraakt.
    Het spoorbedrijf moet voldoen aan zijn kerntaak, met treinen rijden op aangegeven tijden. Al het overige aan bedrijfsprocessen moet die kerntaak ondersteunen.
    Om met de wijze woorden van J.Cruijff te spreken “dat is simpel, dat weet je”.

  • Hein van Leeuwen, vr 07 januari 2011 10:02 Reageer op Hein

    Hein

    Enerzijds een traditioneel vakbondsverhaal waarin het vasthouden aan bestaande concepties weer eens de boventoon voert. Anderzijds een vinger op de plek waar het pijn doet: de politiek die een grote verantwoordelijkheid heeft in het besluit om tot privatisering over te gaan, zonder stil te staan bij de mogelijke gevolgen.

    Inderdaad, waarom zou je een falende organisatie moeten belonen met een hoofdconcessie onder het mom van: laten we dat besluit nu eerst maar nemen, dan komt het wel goed?

    Om nu gelijk over te gaan op Duits of Frans concessieschap gaat ook wat ver, niet in de laatste plaats omdat die het in eigen land niet veel beter doen.

    Ik stel vast dat de minister de directies van ProRAil noch de NS, de wacht heeft aangezegd, dus er moet iets meer aan de hand zijn waardoor de minister wat behoedzaam opereert. De Tweede Kamer daarentegen doet hard zijn best om aandeelhouder oude stijl te spelen door de verontwaardiging over de geleverde prestaties vooral in een electoraal perspectief te plaatsen. Ergens moet toch de winst worden gehaald, nietwaar?

    In de ijver om maar vooral te privatiseren heeft Nederland weer eens voorop willen lopen om, net als bij de Post, niet na te denken over consequenties door geen scenario's te ontwikkelen, maar gewoon een daadkrachtig, maar desastreus besluit te nemen en de boel ontvlecht.

    Dat organisaties streven naar een eigen identiteit om hun bestaansrecht waar te maken is gemakshalve uit het oog verloren.
    De vakbond doet dat overigens hier ook in aanloop naar de hoorziting van 20 januari, het gaat iedereen dus om profilering in plaats van erkenning dat er iets grondig fout gegaan is in de besluitvorming en vooral dat er onvoldoende is nagedacht over het HOE, laat staan het WAAROM.

  • Ton evertsen, vr 07 januari 2011 09:07 Reageer op Ton

    Ton

    dus wat je zegt is A een falende organisatie moet je belonen met een lange termijncontract

    bij organisaties die slecht in elkaar zitten is samenvoegen een optie, lijkt me ook een slecht idee

    er moet gewoon een aanbesteding komen, waarbij kwaliteit boven prijs gaat. Anderzijds is het naïef om te gaan roepen dat je problemen kan oplossen door niet te korten, blijkbaar heeft me met het huidige geld al niet al te veel bereikt, misschien is het wel juist een goed idee om de duitsers of fransen het eens te laten proberen

  • Pieter Pan, vr 07 januari 2011 11:40 in reactie op Ton evertsen Reageer op Pieter

    Pieter

    Nee,

    wat hij zegt is dat als je de kwaliteit van de geleverde dienst wil verbeteren, het voor de hand liggend is om juist meer te investeren.
    Dat lijkt me geen slechte gedachte.

  • Ton evertsen, vr 07 januari 2011 11:59 in reactie op Pieter Pan Reageer op Ton

    Ton

    er is wel geïnvesteerd maar vooral in de prestige projecten hsl en betuwelijn, dat is voor politici /bestuurders nu eenmaal sexyer , dat is de reden ook voor het "privatiseren"van de ns, immers anders had men nu om het aftreden van een staatsecretaris of minister geroepen, die kan nu wijzen naar de ns/prorail en is niet politiek verantwoordelijk

    De simpelste manier waarop ns kan investeren is naar de beurs gaan, nu zijn alle aandelen in handen van de staat. Prorail kan dat wat minder.

    Maar het is niet alleen investeren, de houding en instelling van het personeel van top tot bodem is ook belabberd

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven