Bio Bekijk alles van Marcia Luyten Word fan

Marcia Luyten

Marcia Luyten journalist

03 juni 2010 Reageer (4) 357 x bekeken Wereld RSS

De witte blik

Onze blik op Afrika wordt gaandeweg minder wit.

David van Reybrouck schreef zijn geweldige Congo, een geschiedenis met een bedoeling: hij wil af van de eurocentrische geschiedschrijving over Congo.

Zijn verhaal over Afrika’s machtige, mythische middenland begint dan ook niet met de komst van Henry Morton Stanley, de Britse ontdekkingsreiziger die in de jaren 1870 als eerste witte het evenaarswoud in ging, er aan de andere kant levend weer uitkwam en zo het pad baande voor 75 jaar Westerse overheersing en uitbuiting. Van Reybroucks geschiedenis begint 90 duizend jaar eerder, aan het Albertmeer. Ook de toekomst van Congo ligt ver van Europa: in China.

Van Reybrouck geeft Congo – en daarmee Afrika – iets van zijn eigen geschiedenis terug. En hij is niet alleen. Vorig jaar deed generatiegenoot Andrew Rice hetzelfde, maar dan voor Oeganda. In The teeth may smile but the heart does not forget – eveneens prachtig geschreven, zoekt hij aan de hand van een politieke moord het spoor terug naar Oeganda’s verleden.

Ook al laat Rice zijn verhaal wel beginnen bij de komst van de eerste witte, hij daagt het doorsnee westerse perspectief op Afrika’s ontwikkeling uit. Zo laten beide schrijvers zien dat stammen nooit besloten groepen waren; dat werden ze nadat de witte man ze met zijn antropologie en zijn administratie fixeerde.

Dave Eggers, nog een einddertiger, schreef een belangrijk boek over de burgeroorlog in Zuid-Soedan (Wat is de Wat?). Door het vluchtverhaal van Valentino Achak Deng te boekstaven als een autobiografie, laat ook hij Afrika zien van binnenuit.

Precies dat is het project van een nieuwe generatie literaire non-fictie schrijvers: Afrika laten zien van binnenuit. De Britse journalist Michela Wrong hoort daar bij, net als de Nederlandse filmer Renzo Martens. Zich bewust van het blanke perspectief en de vervormingen die dat geeft, zoeken ze naar een andere lens.

Is dat dan een zwarte blik? Of benadert dat ‘zwarte perspectief’ juist weer het Europese – nogal wat Afrikanen laten hun officiële geschiedenis beginnen bij de eerste missionaris in een gebied, zo ingrijpend was de kolonisatie wel. En ineens, tikkend aan deze column, zie ik het grote project dat al langer als een vage wolk boven mijn laptop hangt.


De witte blik verscheen in Internationale Samenwerking juni 2010


Lees hier de hele recensie van David van Reybrouck Congo, een geschiedenis in NRC Handelsblad

Laatste Reacties (4) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • De Hydrograaf, wo 07 juli 2010 23:59 Reageer op De

    De

    het zijn de blikken uit de ogen die het masker kleurt - dat had Fanon ons toch al geleerd?

  • uitgeschreven uitgeschreven, ma 07 juni 2010 23:47 Reageer op uitgeschreven

    uitgeschreven

    Toen ik klein was, mochten we het woord zwarten niet gebruiken, dat werd racistisch gevonden. Vorige generaties spraken van "die zwartjes in Afrika". We kregen terecht ingeprent dat NIEMAND zwart is, maar dat mensen allerlei schakeringen van bruin vertonen. We dienden het nette woord te gebruiken, dat "negers' luidde.

    Dat alles moest ineens overboord gegooid worden omdat uit Afrika stammende mensen in de Verenigde Staten zich plotseling "black" gingen noemen. Het duurde even, maar uiteindelijk werd het hier overgenomen en moesten we plotseling zeggen wat vroeger als zijnde racistisch verboden was: we spraken van zwarte mensen.

    Op zich heb ik daar weinig problemen mee, een ieder heeft het recht om zo genoemd te worden als hij of zij dat wil. Maar wat me enorm tegen de borst stuit is dat "politiek korrekte" mensen daar dan meteen weer een nieuwe dwang aan toe menen te moeten voegen, namelijk door ons als "witten" te betitelen.

    Ik ben niet wit, en zal dat pas worden na mijn dood als alle bloed in mijn lichaam zijn kleur verloren heeft. Ik vind het nog steeds een verschrikkelijk naar begrip waarmee men ons steeds meer op probeert te zadelen. Net als in de VS waar het beschaafde woord voor blanke mensen "Caucasians" is meen ik dat ook wij het recht hebben om niet met een soort karikatuur-naam gezegend te worden.

  • ron de boer, ma 07 juni 2010 10:29 Reageer op ron

    ron

    Het zijn nog steeds witte mensen. die proberen als een zwarte te kijken.

  • Horkie Bongers, do 03 juni 2010 16:29 Reageer op Horkie

    Horkie

    De UNESCO heeft al rond 1990 in een groot project de hoofdlijnen van de Afrikaanse geschiedenis voor zover die op dat moment bekend was, vastgelegd in een achtdelige serie "General History of Africa" (meer dan 6000 bladzijden). Zes van de acht delen gaan over de geschiedenis van voor 1880, vier over de geschiedenis van voor de zestiende eeuw. Twee van de laatste vertrouwen natuurlijk ook op arabische bronnen, dus zijn evenzeer afhankelijk van een "witte" optiek, maar dan wel beoordeeld door wetenschappers die zich bewust zijn van hun methodiek. De serie heeft een goede literatuurlijst, en is uitermate geschikt als startpunt voor een zo goed mogelijke geschiedschrijving van welk deel van de Afrikaanse geschiedenis dan ook.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven