vr 25 mei 2012
Bio Bekijk alles van Jasper Van Dijk Word fan Abonnement
20 september 2011 Reageer (36) 628 x bekeken Economie
De tijdbom van de nieuwe schoolstrijd
De nieuwe klassensamenleving is gebaseerd op opleidingsniveau
De nieuwe klassenstrijd is een schoolstrijd. Hoe hoger je opleiding, hoe beter je maatschappelijke positie. En hoe meer armoede je van huis uit kende, hoe lager je opleiding. Steeds meer leven hoog- en laagopgeleiden in verschillende werelden. In bepaalde wijken heeft de segregatie zelfs een kleur gekregen. We spreken niet voor niets van zwarte en witte scholen. Deze tweedeling fungeert als een tikkende tijdbom. Radicaal ingrijpen is nodig om de kloof te dichten.
Het advies Nieuwe ronde, nieuwe kansen van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO), illustreert deze ontwikkeling. De nieuwe klassensamenleving is gebaseerd op opleidingsniveau. Bovendien is sociale stijging op de maatschappelijke ladder niet langer vanzelfsprekend. Er is sinds kort zelfs sprake van sociale daling. Bijna 20% van de mannen jonger dan veertig, haalt niet meer het opleidingsniveau van de ouders.
Sociale stijging is steeds meer afhankelijk van sociaal kapitaal, zo blijkt uit het advies. Wie meer deelneemt aan sociale activiteiten, zoals sport en cultuur, heeft meer kans om een hogere opleiding af te ronden. Jongeren uit de beter milieus hebben meer sociaal kapitaal. Hoe armer de ouders, hoe minder sociaal kapitaal. Zo wordt de oude klassenstrijd nieuw leven ingeblazen.
Toegankelijk onderwijs
Om de kloof tussen hoog- en laagopgeleiden te dichten, is goed en toegankelijk onderwijs een eerste voorwaarde. De overheid dient daar garant voor te staan omdat particulier onderwijs onbetaalbaar is voor lagere inkomens. Helaas laten recente bewindslieden het volledig afweten. Oud-minister Plasterk gaf het collegegeld voor de tweede studie vrij. Daardoor kost een tweede studie al gauw 10.000 euro.
Staatssecretaris Zijlstra doet er met harde bezuinigingen nog een flinke schep bovenop. De studiefinanciering voor masterstudenten wordt afgeschaft. Wie langer dan één jaar uitloopt op zijn studie, betaalt een boete van 3.000 euro. Studeren wordt een zaak van de elite, waardoor de kloof zich verdiept.
Rellen in Londen
Om de kans op sociale stijging zo groot mogelijk te maken, is het noodzakelijk dat de overheid een brede toegang tot het onderwijs waarborgt. Maar dat is niet genoeg. De reeds bestaande kloof tussen hoog- en laagopgeleiden is daarmee niet weg. Een kloof die zich uit in segregatie op scholen en in wijken. Ik noem dit een tijdbom omdat de sociale samenhang verdampt als we in het dagelijks leven niets meer met elkaar te maken hebben. Dan is het ieder voor zich met als resultaat geweld. Zie de rellen in Londen.
Om de nieuwe schoolstrijd te bestrijden, zijn radicale maatregelen nodig. Dat betekent fors investeren in toegankelijk onderwijs en een grondige aanpak van de segregatie. Via een systeem van dubbele wachtlijsten - op basis van opleidingsniveau van de ouders - maken we een eind aan de tweedeling in het onderwijs. Alle scholen nemen een evenredig deel van achterstandsleerlingen op. Scholen die niet meewerken, verliezen hun bekostiging. In wijken komt een actief beleid van woningtoewijzing, eveneens op basis van opleidingsniveau. Het zijn ingrijpende maatregelen, maar ze voorkomen wel dat de samenleving verder uiteenvalt.
Dit artikel is eerder verschenen in Trouw
Laatste Reacties (36) Reageer Reacties in wachtrij: 0
-
Archie Bunker, di 20 september 2011 20:48 Reageer op Archie
....Hoe hoger je opleiding, hoe beter je maatschappelijke positie.....
Het is maar wat je beter noemt.
Er zijn nog zat mensen te vinden, die er graag een lager salaris voor over hebben om met hun handen te kunnen werken om niet de hele dag achter een bureau te moeten zitten. -
Jim Peeters, di 20 september 2011 14:21 Reageer op Jim
Ik snap dit soort type berichten nooit zo
er zit altijd zo'n hautaine gedachte achter dat je met alleen mbo minder waard bent, terwijl de meerderheid van de Nederlanders dit heeft.
In Nederland is het onderwijssysteem zo geregeld dat iedereen naar zijn kunnen zijn maximum opleidingsniveau kan halen (uitgezonderd de niet westerse allochtonen vanwege slechte opvoeding, maar die lopen ook al in) -
Eline W, wo 21 september 2011 10:39 in reactie op Jim Peeters Reageer op Eline
Het gaat er om dat iedereen naar zijn kunnen moet presteren. En dat de positie van je ouders daarin geen rol moet spelen.
-
Andy P, di 20 september 2011 13:56 Reageer op Andy
Hmmm dat is maar goed ook, we hebben arbeiders te kort, iedereen voelt zich te goed om bepaald werk te doen i.v.m. de genoten opleiding.
-
gijs verkouteren, di 20 september 2011 14:28 in reactie op Andy P Reageer op gijs
Is het gebrek aan handwerkers een reden waarom alleen nog het broed van vermogenden op kosten leden, ook minvermogende, gemeenschap mogen studeren ?
Wel 50.000 E belastingvoordeel krijgt wanneer iemand zijn broed een "dure" studie wil laten doen.
1. Nut - en -noodzaak- geen criterium.
2. Meeste ouders hebben geen 50000E voor belastingvrijstelling.
3. Studeren voor mindervermogenden altijd al moeilijk. "Langstudeerders" misleiden term nu velen ernaast moeten werken.
Aangezien jij vermoedelijk grote botterik bent, maakt jou niks uit. -
gijs verkouteren, di 20 september 2011 14:48 in reactie op gijs verkouteren Reageer op gijs
Daarenboven, we hebben al genoeg hoogopgeleide gevaarlijke gekken. Immers al die 1000-en jaren dat miljarden mensen hoger onderwijs genoten is de wereld nog steeds net zo primitief als stenen tijdperk.
Echter zie niet in waarom het recht van meervermogenden, om op kosten gemneeschap ook minvermogenden, hun broed te laten studeren. Soms wel 10 jaar ... -
Piet de Geus, di 20 september 2011 14:29 in reactie op Andy P Reageer op Piet
Er is vooral een tekort aan geschoolde arbeiders. Het probleem zijn de ongeschoolden: daarvan komen er per jaar tientallen procenten meer op de arbeidsmarkt dan waar plaats voor is.
-
Bas Grootel, di 20 september 2011 12:57 Reageer op Bas
De schrijver weet blijkbaar niet dat Europa heeft bepaald dat alleen nog inkomens tot 33.000 euro bruto per jaar een sociale huurwoning mogen krijgen. De segregatie zal alleen maar toenemen.
-
Eline W, di 20 september 2011 17:04 in reactie op Bas Grootel Reageer op Eline
Waarom moeten mensen die meer verdienen in een sociale huurwoning wonen dan?
-
Evert van Vliet, di 20 september 2011 11:54 Reageer op Evert
Onderwijs is 'slechts' onbetaalbaar omdat er in duiten wordt 'onderwezen' inplaats van pure wetenschap.
-
Evert van Vliet, di 20 september 2011 10:49 Reageer op Evert
Niet dat het me verbaasd hoor maar weer wordt er met geen woord gerept over de 'inhoud' van het 'onderwijs'.
-
Eline W, di 20 september 2011 10:25 Reageer op Eline
Ik vraag me af of studeren echt onbetaalbaar is voor kinderen uit een arm gezin. Het stelsel van aanvullende studiefinanciering bestaat nog steeds. Bestaat het probleem er niet meer uit dat kinderen van laagopgeleiden minder gestimuleerd worden door hun ouders? Waarbij er natuurlijk ook een erfelijke factor speelt.
Er zijn heel veel ding dingen mis in het onderwijs, waarvan in mijn ogen dit de minst erge is. Natuurlijk, toegankelijk onderwijs is belangrijk maar zolang we een stelsel van studiefinanciering hebben en iedereen krijgt waar hij recht op heeft valt die toegankelijkheid wel mee. Wat wel een groot gevaar is is dat mensen in bepaalde groepen het belang van studeren niet inzien en het daarom niet gaan doen
Dat collegegeld voor die tweede studie is zo absurd dar ik het niet onder zou willen brengen bij maatregelen die armen treffen. Niemand kan dit betalen. Voor een master natuurkunde gaat het zelfs over 12.000 per jaar, dus die 10.000 als maximum is een beetje optimistisch. -
R. Rokvok, di 20 september 2011 19:50 in reactie op Eline W Reageer op R.
"Natuurlijk, toegankelijk onderwijs is belangrijk maar zolang we een stelsel van studiefinanciering hebben en iedereen krijgt waar hij recht op heeft valt die toegankelijkheid wel mee. "
De stufi is sinds de invoering flink achtergebleven bij de kosten. -
Eline W, wo 21 september 2011 08:25 in reactie op R. Rokvok Reageer op Eline
Klopt, maar er bestaat hoe pijnlijk ook de mogelijkheid te lenen. Hierdoor kan iedereen studeren. Het gevaar dat bestaat is alleen dat ouders het nut van studeren niet inzien.
Mijn punt is vooral dat er voor zoveel zaken in het hoger onderwijs extra geld nodig is dat dit momenteel geen prioriteit heeft.
Vergeet niet dat er ook nog zoiets is als aanvullende studiefinanciering. -
R. Rokvok, wo 21 september 2011 09:34 in reactie op Eline W Reageer op R.
Studenten lenen tegenwoordig veel te veel. Je kunt ernaast gaan werken maar ook dat wordt ontmoedigd en niet aangeraden.
De enorme bedragen die ermee gepaard gaan schrikken de kinderen uit de lagere klassen terecht af. Die nemen dat risico niet. -
Eline W, wo 21 september 2011 10:09 in reactie op R. Rokvok Reageer op Eline
Het verdient zich vrijwel altijd terug, en als dat niet het geval is hoef je niet te betalen. Ik ben ook geen voorstander van lenen, maar lenen is beter dan niet studeren. Voorlichting geven daarover moet al veel op kunnen lossen.
Daarbij is het aantal studenten dat leent voor anderen doeleinden dan hun studie ook heel erg hoog. Ik heb als thuiswonende student met nauwelijks en sociaal leven wel makkelijk praten, maar toch. Ik heb het idee dat heel veel mensen uit huis gaan om van hun ouders af te zijn en er dan niet bij nadenken watvoor financiële gevolgen dit heeft. -
Piet de Geus, di 20 september 2011 10:23 Reageer op Piet
"Er is sinds kort zelfs sprake van sociale daling. Bijna 20% van de mannen jonger dan veertig, haalt niet meer het opleidingsniveau van de ouders."
En hoe zat dat vroeger dan met kinderen van hoogopgeleiden? Zonder die cijfers zegt dit helemaal niks. Hoe lager opgeleid de bevolking, des te groter de kans op sociale stijging onder de kinderen. Hoe hoger opgeleid de bevolking, des te groter de kans op sociale daling.
Je zult dus over de jaren moeten kijken hoe groot de sociale stijging en daling is geweest bij kinderen waarvan de ouders in dezelfde sociale groep zitten. Anders is dit slechts holle retoriek. -
YggY ..., di 20 september 2011 11:34 in reactie op Piet de Geus Reageer op YggY
Anders is dit slechts holle retoriek.
=============
Ja het is een artikel geschreven door iemand van de SP en dan deugt het bij voorbaat al niet.
Toch ? -
Piet de Geus, di 20 september 2011 13:41 in reactie op YggY ... Reageer op Piet
Fijn dat je het weer zonder argumenten voor je partij opneemt, want we moeten natuurlijk zo weinig mogelijk drempels opwerpen.
"dan deugt het bij voorbaat al niet"
Wie heeft het gehad over niet deugen? Ik wijs er alleen op dat de noodzakelijke gegevens ontbreken om e.e.a. te kunnen beoordelen. Voor blinde volgers is dat uiteraard geen bezwaar, voor mensen die het objectief willen beoordelen wel. -
R. Rokvok, di 20 september 2011 11:35 in reactie op Piet de Geus Reageer op R.
"En hoe zat dat vroeger dan met kinderen van hoogopgeleiden? Zonder die cijfers zegt dit helemaal niks. Hoe lager opgeleid de bevolking, des te groter de kans op sociale stijging onder de kinderen. Hoe hoger opgeleid de bevolking, des te groter de kans op sociale daling.
Je zult dus over de jaren moeten kijken hoe groot de sociale stijging en daling is geweest bij kinderen waarvan de ouders in dezelfde sociale groep zitten. Anders is dit slechts holle retoriek. "
Dat heet intergenerationele mobiliteit (ouders hebben opleidingsniveau C, wat heeft het kind?). Ik snap uw redenatie maar het gaat uit van de aanname dat er een plafond en bodem bestaat aan opleidingsniveau (oftewel: als je aan het plafond zit kun je alleen maar vallen en aan de bodem enkel omhoog). In principe hoeft het dus ook niet zo te zijn dat de intergenerationele mobiliteit tendeert naar het negatieve wanneer de opleidingsniveau van de bevolking aan de hoge kant zit.
Je ziet ook dat een aantal landen een hoger opgeleide bevolking kennen dan Nederland. In tegenstelling tot Nederland neemt daar de intergenerationele mobiliteit (nog) niet af. -
Piet de Geus, di 20 september 2011 13:39 in reactie op R. Rokvok Reageer op Piet
"Ik snap uw redenatie maar het gaat uit van de aanname dat er een plafond en bodem bestaat aan opleidingsniveau"
Maar dat bestaat ook. Als alle ouders universitair geschoold zijn, is opwaartse mobiliteit onmogelijk en de kans op 20% neerwaartse mobiliteit reëel, zonder dat dat zorgen hoeft te baren. -
R. Rokvok, di 20 september 2011 19:48 in reactie op Piet de Geus Reageer op R.
"Maar dat bestaat ook. Als alle ouders universitair geschoold zijn, is opwaartse mobiliteit onmogelijk en de kans op 20% neerwaartse mobiliteit reëel, zonder dat dat zorgen hoeft te baren."
Eerst even aangenomen dat er een plafond en bodem bestaat: het plafond is in ieder geval nog lang niet bereikt. Waar in Finland ruim 35% hoger opgeleid is (HBO+) haalt Nederland net aan de 20%. Zweden schijnt zelfs de 40% aan te tikken. Als het plafond nog niet is bereikt (dat is een aanname mijnerzijds) dan betekent zo'n getal wel iets (ipv 'niets'). Bij alle getallen toegepast op de sociale werkelijkheid is het zo dat ze pas betekenis krijgen wanneer ze worden neergezet in een context.
U heeft uiteraard gelijk dat een getal vollediger kan. Het kan worden omgezet in een verhouding, worden herleid naar een cohort en vergeleken met een eerder genomen 'snapshot'. Maar zoals u vast wel weet is dit een klassieke zwakte van 'links'. Het opdreutelen van getallen zonder betekenis (reality based community). George Bush grapte niet voor niets naar Al Gore: "u heeft naast het internet ook de rekenmachine uitgevonden".
In dit stuk wordt een getal wél van een (persoonlijke) betekenis voorzien. Het appelleert aan het breed gedeelde gevoel dat het vooruitgangsgeloof definitief is verdwenen, en nog het meest bij bepaalde 'klassen' (het was reeds 20 jaar aan het kraken en verdwijnen maar nu is het echt weg). De kinderen zullen het niet meer beter krijgen dan 'ons' (wie dat 'ons' moge zijn). Een element van dit geloof was dat we met zijn allen steeds intelligenter worden. Daardoor krijgen we betere banen, worden we rijker, inlevender en kunnen we ook het land organisatorisch goed inrichten zonder dat kortzichtige, primitieve emoties de overhand krijgen. Het sloot aan bij het door Rawls verwoordde beeld van een maatschappij waarbij in de loop van de tijd iedereen, op alle vlakken, beter af is. Deze trein is helaas vooral bij de lagere klassen ontspoord geraakt, en dat getal illustreert dat.
Het plafond waarnaar u verwijst bestaat alleen in praktische zin. In het huidige stelsel is de universiteit inderdaad het plafond. Één van de functies van het onderwijs is echter het schiften van kwaliteiten. Deze behoefte blijft bestaan wanneer iedereen een universitair diploma bezit. Je ziet dus o.a. om die reden liberal arts colleges ontstaan, honours programma's ontspringen en daar houdt de differentiatie niet bij op: in sommige vakgebieden is een proefschrift ook een soort van 'diploma'.
Het plafond verschuift net zoals de bodem verschuift. Was je vroeger 'dom' wanneer je, net als 60% van Nederlanders, niet kon lezen en schrijven, nu ben je dom wanneer je geen werkwoorden kan vervoegen.
Op intelligentie bestaat geen plafond. De functie van de universiteit is niet ontoevallig navenant veranderd. Vroeger werden studenten puur en alleen klaargestoomd voor onderzoek, tegenwoordig is de praktische kant belangrijker. Niet iedereen kan tenslotte een baan vinden als wetenschapper. En voordat deze hervorming plaats vond had men in 1870 opeens behoefte aan een HBO (de eerste universiteiten daarentegen dateren van de 16e eeuw). Ze kwamen er achter dat een groot deel van de bevolking behoefte had aan een praktische opleiding op niveau. Het plafond was verschoven, totdat de omgevormde universiteit het nieuwe plafond bleek te zijn.
Hetzelfde zien we bij de onderkant. 100 jaar geleden lag op de middelbare school voor het plebs enkel de nadruk op lezen, schrijven en misschien rekenen, nu krijgt men een heel pakket.
Het punt is: het praktische plafond verschoof steeds mee omdat op intelligentie geen plafond bestaat. Er is in theorie niets dat opleidingen ervan weerhoudt om mee te verschuiven met het demografische profiel van de bevolking. Hetzij door nieuwe opleidingen op te richten, hetzij door nieuwe instellingen op te richten, hetzij door datgene wat al bestaat te hervormen tot iets onherkenbaars.
Dat dit de laatste 30 jaar niet is gebeurt doet mensen misschien geloven dat als je op de berg/plafond zit (de universiteit) je zoon enkel naar beneden kan vallen maar dat zit toch iets anders in elkaar. Derhalve is deze statistiek niet zo vanzelfsprekend en een logisch gevolg van een natuurwet als het lijkt. -
Piet de Geus, wo 21 september 2011 02:41 in reactie op R. Rokvok Reageer op Piet
"Het plafond waarnaar u verwijst bestaat alleen in praktische zin. In het huidige stelsel is de universiteit inderdaad het plafond."
En laten de metingen waaruit die 20% sociale dalers voortkomt nu zijn gebaseerd op die praktijk. Dat is dus waar je vanuit moet gaan. Zelfs zaken als het dalende niveau van de opleidingen hoef je niet te verdisconteren.
"Maar zoals u vast wel weet is dit een klassieke zwakte van 'links'. Het opdreutelen van getallen zonder betekenis (reality based community)."
Klopt. Maar bij rechts zie ik het toch echt even vaak, want die hebben ook niet allemaal evenveel met cijfers.
"In dit stuk wordt een getal wél van een (persoonlijke) betekenis voorzien. Het appelleert aan het breed gedeelde gevoel"
En dat is nu juist mijn bezwaar: er wordt een volslagen uit de context losgetrokken feitje gebruikt om fact free in te spelen op de onderbuik. Ik heb een hekel aan die gemakzucht en dat populisme. Geef me gewoon de data erbij opdat ik kan beoordelen wat de waarde van die bewering is. (En ook dan kan ik er nog wel relativeringen aan toevoegen.)
Maar gezien wat je mag verwachten, neem ik genoegen met de ruwe data: wat is het opleidingsniveau van de ouders en wat dat van de kinderen. Want hoe je ook rekent, het blijft staan dat hoe hoger het opleidingsniveau des te groter de statistische kans dat je kind dat niet haalt. -
R. Rokvok, wo 21 september 2011 11:26 in reactie op Piet de Geus Reageer op R.
"En laten de metingen waaruit die 20% sociale dalers voortkomt nu zijn gebaseerd op die praktijk. Dat is dus waar je vanuit moet gaan."
Zeker, maar dat plafond hoeft zoals gezegd niet statisch te zijn. Dat het de laatste decennia daar wel naar tendeert doet er niks aan af. Voor die tijd werden de plafonds steeds verlegd en als dat gebeurt dan zou het zo maar kunnen dat een zoon van een doctorandus het uiteindelijk qua papiertje hoger schopt dan zijn pa.
"Zelfs zaken als het dalende niveau van de opleidingen hoef je niet te verdisconteren."
Maar als dat zo is dan is dat getal van 20% alleen maar schrikbarender. Het zou immers makkelijker moeten zijn dat het nageslacht hetzelfde papiertje behaalt.
"Klopt. Maar bij rechts zie ik het toch echt even vaak, want die hebben ook niet allemaal evenveel met cijfers."
Een JK de Jager gister bij P&W is een prima voorbeeld.
"En dat is nu juist mijn bezwaar: er wordt een volslagen uit de context losgetrokken feitje gebruikt om fact free in te spelen op de onderbuik. Ik heb een hekel aan die gemakzucht en dat populisme. Geef me gewoon de data erbij opdat ik kan beoordelen wat de waarde van die bewering is. (En ook dan kan ik er nog wel relativeringen aan toevoegen.)"
De data krijg je idd niet maar het rapport wordt genoemd. Voor een politicus is dat al heel wat ;)
"Maar gezien wat je mag verwachten, neem ik genoegen met de ruwe data: wat is het opleidingsniveau van de ouders en wat dat van de kinderen. Want hoe je ook rekent, het blijft staan dat hoe hoger het opleidingsniveau des te groter de statistische kans dat je kind dat niet haalt. "
Zoals gezegd zijn bevolkingen steeds intelligenter geworden (o.a. door didactische ontwikkelingen, organisatorische ontwikkelingen en hygiëne). Opleidingen groeiden daarin mee. Daar komt bij dat volgens u identieke opleidingen in niveau zijn gedaald. -
Eline W, di 20 september 2011 12:58 in reactie op Piet de Geus Reageer op Eline
Het is ook behoorlijk eenzijdig, hoeveel procent heeft een opleidingsniveau hoger dan vader?
-
Piet de Geus, di 20 september 2011 13:49 in reactie op Eline W Reageer op Piet
"hoeveel procent heeft een opleidingsniveau hoger dan vader?"
Bij universitair geschoolde vaders zal dat op nul procent liggen. Het punt is natuurlijk dat hoe hoger opgeleid de bevolking is, des te minder ruimte is er voor opwaartse mobiliteit. Ook als iedereen alle mogelijke kansen krijgt. Tevens zal de neerwaartse mobiliteit automatisch toenemen.
Je zult in het ideale geval moeten weten hoe de verdeling van de bevolking over de opleidingsniveaus is in de meest ideale situatie: als alle kansen worden benut. Vervolgens kun je beoordelen of we naar die situatie toe bewegen, er vanaf bewegen of hem bereikt hebben.
Het simpele feit dat er 20% sociale dalers zijn zegt in ieder geval helemaal niets, al kun je er een zekere rampspoed mee suggereren. -
Eline W, di 20 september 2011 14:12 in reactie op Piet de Geus Reageer op Eline
Is waarschijnlijk wel te vinden. Maar daar heb ik nu geen tijd voor.
-
Piet de Geus, di 20 september 2011 15:05 in reactie op Eline W Reageer op Piet
Daar hoef jij geen tijd voor te maken: dat had Jasper Van Dijk moeten doen of zijn assistent. Of de redactie van Trouw had hem erop moeten wijzen alvorens dit stuk te publiceren.
-
Eline W, di 20 september 2011 17:03 in reactie op Piet de Geus Reageer op Eline
Dat weet ik, maar ik ga dit soort dingen altijd doen als studieontwijkend gedrag.
-
Piet de Geus, wo 21 september 2011 02:43 in reactie op Eline W Reageer op Piet
"ik ga dit soort dingen altijd doen als studieontwijkend gedrag"
Dan kan ik je een hand geven. Ik doe het als werkontwijkend gedrag. Nou ja, meer als ik even moet wachten op wat resultaten van computerbewerkingen of antwoorden op mailtjes waarmee ik verder aan de slag moet. -
Semolina Pilchard, di 20 september 2011 10:06 Reageer op Semolina
Heb het verhaal niet helemaal gelezen, wegens haast, maar ik wil alleen melden dat een goede opleiding gene garantie is voor succes. Wacht. dat is nu wel een heel open deur. Ik bedoel te zeggen: wie geen corporate shit wenst te eten, niet wil likken naar boven en trappen naar beneden, zich niet in de langzaam draaiende ambtelijke tredmolen wil begeven, verdient alsnog niet al te veel.
-
R. Rokvok, di 20 september 2011 09:41 Reageer op R.
"Armoede leidt vaak tot lagere opleiding
Dieneke De Ruiter − 08/09/11, 16:28
De meeste kinderen die opgroeien in armoede ontworstelen zich hieraan op latere leeftijd, meldt Maurice Guiaux van het SCP. Dat is goed nieuws. Maar alertheid over sociale stijging blijft gewenst, want nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen dreigen deze winst alweer teniet te doen.
Is de bevinding van het SCP in tegenspraak met wat de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) eerder dit jaar beweerde in zijn advies Nieuwe ronde, nieuwe kansen, namelijk dat de mogelijkheden tot sociale stijging afnemen en dat zich een nieuwe klassenmaatschappij aftekent? Het mag duidelijk zijn dat de SCP-studie Voorbestemd tot achterstand? inzicht geeft in de afgelopen 25 jaar en dat de RMO vooruitkijkt, naar de toekomst. Zoals beide instanties zeggen, bieden de successen van het verleden (er is volop gestegen) geen garantie voor het heden. Interessanter is echter om te laten zien dat de publicaties elkaar vinden in het feit dat opleiding de grote voorspeller is van maatschappelijke posities. Hoe zit het precies? Om dat uit te leggen is het nuttig om de relatie tussen armoede en opleiding nader onder de loep te leggen.
Armoede geeft door uitsluiting grotere kans op lagere opleiding
Guiaux gaat in zijn studie uitgebreid in op de relatie tussen armoede en opleiding. Opleiding en armoede staan in wisselwerking met elkaar: meer armoede geeft een grotere kans op (let op: een grotere kans betekent niet dat het onontkoombaar is) een lagere opleiding, en een lagere opleiding vergroot de kans op armoede. Dat laatste is eenvoudig uit te leggen: mensen met een lagere opleiding verdienen vaak minder, hebben vaker tijdelijke contracten en worden vaker dan hoger opgeleiden geconfronteerd met(tijdelijke) werkloosheid. Geen wonder dat zij ook meer kans lopen om in armoede te leven. De eerste relatie is lastiger uit te leggen: armoede geeft een grotere kans op een lagere opleiding. Het SCP geeft aan dat die relatie via twee hoofdroutes tot stand komt: via sociaaleconomische hulpbronnen en via gezondheidsproblemen. Ik ga hier in op de eerste hoofdroute omdat deze voor de vergelijking met het RMO advies, het meest relevant is.
Waarom hebben kinderen die in armoede opgroeien een grotere kans om een lagere opleiding af te ronden dan kinderen die niet in armoede opgroeien? Hulpbronnen spelen een cruciale rol. Het is niet meer - zoals in de oude klassenmaatschappij - dat er een directe pijl is van 'arm als kind' naar 'arm als volwassene'. Nee, het selectieproces is indirecter en daardoor minder zichtbaar geworden. Kinderen die opgroeien in armoede zijn vaker sociaal uitgesloten: zij zijn minder vaak lid van sportverenigingen, spelen minder met klasgenootjes en slaan verjaardagen over. Door deze uitsluiting verwerven zij minder sociaal kapitaal. Het is dit kapitaal dat belangrijk is voor het volgen van een hogere opleiding. En hoe lager de opleiding, hoe groter de kans dat kinderen in armoede ook als volwassene in armoede zullen leven.
Niet afkomst maar opleiding is cruciaal voor armoede
Hoe verhoudt die bevinding zich tot het RMO-advies? Het advies wijst er op dat sociale stijging heeft plaatsgevonden en dat de samenleving meer open is geworden. Van directe overerving van maatschappelijke posities is geen sprake meer. De relatie tussen afkomst en opleiding is echter niet geheel doorbroken: die is er nog altijd, zij het minder sterk en minder zichtbaar. Ze loopt via hulpbronnen, zoals ook het onderzoek van Guiaux laat zien. Die hulpbronnen zijn van groot belang voor het opleidingsniveau en het is uiteindelijk het opleidingsniveau dat een belangrijke voorspeller is van de maatschappelijke positie. Guiaux en de RMO wijzen er dus beide op dat opleiding en niet afkomst, cruciaal zijn voor het doorbreken van een leven in armoede.
Daarom moeten we alert blijven op de openheid van onderwijs
Maar de RMO maakt nog een extra stap. Wat betekent het dat opleiding zo dominant is geworden voor het verwerven van betere (zowel ten opzichte van de ouders als gedurende de levensloop) maatschappelijke posities? Wij wijzen er op dat juist omdat opleiding het centrale verdelingscriterium is geworden, we alert moeten blijven op de openheid van het onderwijs. We kunnen niet tevreden en opgelucht ademhalen omdat veel kinderen aan armoede zijn ontsnapt: nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen kunnen er voor zorgen dat hun kansen in het onderwijs afnemen.
De RMO wijst er op dat dergelijke ontwikkelingen zich aftekenen. Denk bijvoorbeeld aan particuliere instellingen die kinderen trainen voor de Cito-toetsen, kinderen van hoog en laag opgeleide ouders die steeds vaker gescheiden naar school gaan, en dat voor toetreding tot de arbeidsmarkt naast het onderwijsdiploma veelal aanvullende competenties gevraagd worden, bijvoorbeeld een stage in het buitenland of bij een gerenommeerd bedrijf. Voor kinderen die opgroeien in armoede zijn dit problematische ontwikkelingen: het vraagt om extra financiële middelen, een extra inzet van sociale netwerken, en om extra kennis van het onderwijssysteem. Nu we uit het onderzoek van Guiaux weten dat kinderen die opgroeien in armoede minder sociaal kapitaal hebben, omdat ze minder met vriendjes spelen, geen lid zijn van een sportvereniging enzovoort, wordt onze vraag alleen maar meer prangend. Als deze kinderen op moeten boksen tegen een achterstand in sociaal kapitaal, dan is het zeker problematisch als deze groep zich in de toekomst meer en meer geconfronteerd ziet met belemmeringen in het onderwijssysteem die samenhangen met dat kapitaal. Guiaux's onderzoek laat zich daarom niet alleen lezen als een positief verhaal over wat er is bereikt, maar ook als een extra reden tot de alertheid waartoe de RMO oproept.
Dieneke de Ruiter is als adviseur werkzaam bij de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling."
http://www.trouw.nl/tr/nl/6704/Sociale-Vraagstukken/article/detail/2897313/2011/09/08/Armoede-leidt-vaak-tot-lagere-opleiding.dhtml -
Joop Schouten, di 20 september 2011 10:44 in reactie op R. Rokvok Reageer op Joop
'Guiaux's onderzoek laat zich daarom niet alleen lezen als een positief verhaal over wat er is bereikt, maar ook als een extra reden tot de alertheid waartoe de RMO oproept.'
Gelukkig is Jasper alert. -
ELDERLY PEOPLE, di 20 september 2011 09:05 Reageer op ELDERLY
Dat valt wel mee hoor. Iedereen kan nog gewoon studeren, ook als je ouders het minder breed hebben. Maar minder breed in NL is nog altijd heel fatsoenlijk als je rondkijkt in Europa (laten we maar even niet verder kijken), en de toegankelijkheid van het onderwijs is voor alle lagen van de bevolking. Wel is het zo dat voor extraatjes meer betaald moet worden (dat heb je bij verzekeringen ook). Wat is daar mis mee? Waarom moet dat door al die burgers gefinancierd worden, dat die paar mensen twee studies voor een prikkie moeten volgen?
Doe die actiepet maar weer af. -
R. Rokvok, di 20 september 2011 10:01 in reactie op ELDERLY PEOPLE Reageer op R.
"ook als je ouders het minder breed hebben. Maar minder breed in NL is nog altijd heel fatsoenlijk als je rondkijkt in Europa"
Allicht denkt u dat de 'armen' hier rijker zijn dan de 'armen' in België, Frankrijk, Duitsland en Denemarken maar weet u ook dat de huisvestingskosten en studiekosten vele malen hoger zijn? -
Eline W, di 20 september 2011 10:29 in reactie op ELDERLY PEOPLE Reageer op Eline
Iets meet betalen is misschien redelijk, maat nu is het zo dat het volledig onbetaalbaar is. Met de huidige bedragen kan je het net zo goed verbieden.
opiniemakers
-
Mei Li Vos Directeur Orangegas en publicist
Bio -
Ivan Wolffers Hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur VU
Bio -
Ewout Klei Politiek historicus
Bio -
Boris van der Ham Tweede Kamerlid D66
Bio -
Brecht van Hulten presentatrice Kassa
Bio
Populair
-
De échte keuze van Samsom
Media verdraaien uitspraken van PvdA-leider over voorkeur voor SP
7914 x bekeken Korte Scan
Reageer (353) Politiek Twitter -
Kamermeerderheid voor ESM
UPDATE: PvdA eist extra garanties ... Stemming volgt morgen
7559 x bekeken Korte Scan
Reageer (553) Economie Twitter -
Volkskrant wil Joop verbieden
Hoofdredacteur: 'Joop is directe concurrent van onze opiniepagina' ... Joop-verbod moet lezers naar VK-site drijven
5809 x bekeken Korte Scan
Reageer (194) Media Twitter -
Peiling: Sap ruim aan kop
Update: Het GroenLinks-dilemma op het podium: Bevlogenheid versus bedachtzaamheid ... EenVandaag: 77 procent GroenLinks-leden kiest voor Sap
5582 x bekeken Korte Scan
Reageer (130) Politiek Twitter -
'SP smijt deur dicht voor GroenLinks'
[VIDEO] SP-voorzitter Jan Marijnissen wil volgens Limburgse krant niet meer samenwerken met GroenLinks ... Nieuws ook door andere media overgenomen … SP-woordvoerder ontkent … Frans Timmermans was aanwezig en bericht op Facebook: 'dat Jan Marijnissen de deur naar GroenLinks keihard dichtsmeet. Was ik niet met hem eens' ... Marijnissen: Met Dibi aan het roer is links GroenLinks voorbij
5137 x bekeken Korte Scan
Reageer (249) Politiek Twitter -
Het Joop-verbod van de Volkskrant
Francisco van Jole Apart: Voor de tweede keer in korte tijd is er in de Tweede Kamer gepleit voor het verbieden van Joop.
3504 x bekeken Korte Scan
Reageer (92) Media Twitter -
Bam! GroenLinks in frontale botsing met 21e eeuw
Partijvoorzitter Weening legt uit dat Dibi officieel ongeschikte kandidaat is maar dat leden hem toch mogen kiezen ... Kelder legt archaïsch denken bloot ... CDA nu moderner dan GroenLinks
3453 x bekeken Korte Scan
Reageer (44) Politiek Twitter -
De Hond peilt: Heftige electorale schommelingen
VVD-achterban niet blij met lenteakkoord ... Dibi kost GroenLinks zetels ... PvdA en PVV profiteren ... Geen meerderheid voor 'Kunduz-coalitie' ... Europa en euro zullen belangrijke rol spelen op 12 september
3420 x bekeken Korte Scan
Reageer (186) Politiek Twitter -
GroenLinks pakt forens hard
Update: GroenLinks legt uit: Arme mensen betalen voor dure leasebakken van de rijken ... GroenLinks-Tweede Kamerlid Ineke van Gent verdedigt Lenteakkoord: Dan ga je maar dichter bij je werk wonen
3182 x bekeken Korte Scan
Reageer (274) Economie Twitter -
D66 wil 40-urige werkweek terug
D66-Tweede Kamerlid Wouter Koolmees in Buitenhof: Een officiële vrije dag opgeven levert ook economisch voordeel op
3128 x bekeken Korte Scan
Reageer (171) Politiek Twitter

