De Joop, al uw nieuws en opiniesOpinies

Laatste Reacties (14) Reageer Reacties in wachtrij: 0

• Marcel Buné, do 26 november 2009 15:19 Reageer op Marcel

  

  Interessant en prikkelend om zo iets ongrijpbaars als 'de tijdgeest' eens op een andere manier te duiden en te verklaren. De gangbare manier om naar de tijdgeest te kijken, is middels die bekende slinger die van de ene naar de andere kant zwaait, daarbij soms te ver doorschiet maar uiteindelijk altijd weer de tegenpool bereikt.
  De visie van Kniesmeijer om de tijdgeest te zien als een soort van cyclus met duidelijk te onderscheiden fasen met daarbij behorende kenmerken, waarbij die fasen heel goed vergeleken kunnen worden met de bekende seizoenen, komt op mij over als een verassende nieuwe invalshoek. Op deze manier lijken soms onbegrijpelijke ontwikkelingen zoals de veranderde maatschappelijke houding ten aanzien van fenomenen als de kraakbeweging, homo-emancipatie, pedosexualiteit ed, beter verklaard te kunnen worden.
  Mij spreekt deze manier van kijken naar de maatschappelijke ontwikkelingen, waarvan de tijdgeest de concrete weerslag vormt, erg aan en ik ben dan ook zeker nieuwsgierig naar het boek van Kniesmeijer. Benieuwd wat hij daarin nog meer te vertellen heeft en naar de meer uitgebreide uitwerking van zijn gedachtegoed

• tom kniesmeijer, do 26 november 2009 14:14 Reageer op tom

  

  Dank voor alle reacties, positief en negatief. Misschien ben ik voor hen niet duidelijk genoeg geweest? Meer informatie kun je in ieder geval vinden op http://www.deseizoenenvandetijdgeest.nl
  Voor hen die twijfelen: mijn boek maakt aannemelijk dat de tijdgeest, de dominerende trant van denken en handelen binnen de samenleving, zich ontwikkelt via een steeds terugkerend en herkenbaar patroon. Dat betekent dus dat de ontwikkelingen binnen de cultuur voorspelbaarder zijn dan we denken. Zo om de vijf jaar slaat de tijdgeest om. En dus de manier waarop mensen zich uiten in de media, de muziek, kunst, een film, of de politiek.
  
  Door 50 jaar cultuurgeschiedenis onder de loep te nemen kwam ik erachter dat je het patroon achter de zich ontwikkelende tijdgeest uitstekend kunt beschrijven aan de hand van seizoenen. Lente, zomer, herfst en winter wisselen elkaar in een vaste volgorde af. En zo gaat het ook met de tijdgeest. Om de vijf à zes jaar schuift de tijdgeest een seizoen op. Dat biedt dus allerlei mogelijkheden, niet alleen om onze huidige winterse tijdgeest in een kader te plaatsen, maar ook om een aanstormende lente eerder te herkennen!

• sjors sen, wo 25 november 2009 16:49 Reageer op sjors

  

  Leuk die culturele en politieke golven. Alleen is het wetenschappelijk allang bewezen dat de golven iets langer zijn dan deze goede man weer probeert te geven. Verder is het vast een leuk verhaal dat mensen graag willen horen en daarom graag willen geloven.

• Rutger Coucke, do 26 november 2009 00:49 in reactie op sjors sen Reageer op Rutger

  

  "? wetenscahppelijk allang bewezen ?"
  Door wie, wanneer en waar?
  Wetenschappelijk bewezen is een uitgeholde term als het niet onderbouwd kan worden.

• Ed Kniesmeijer, wo 25 november 2009 12:42 Reageer op Ed

  

  Een interessant verhaal! Ik ben benieuwd naar meer voorbeelden van een naderende culturele lente. Persoonlijk snak ik naar wat meer openheid en vooral creativiteit en oplossingsgerichtheid in het publieke debat. Zo'n Wilderse winter gaat je niet in je kouwe kleren zitten. Het zal wel even wennen zijn voor politiek en media. Een goed voorbeeld was het interview met Tofik Dibi bij Pauw en Witteman. Komt hij (eindelijk!) eens met het verfrissende idee om luid en duidelijk zijn eigen werkelijkheid op de agenda te zetten, is de reactie van P&W: ja, maar je kunt Wilders toch niet negeren? Wat wordt hier nu genegeerd?

• Job Polak, ma 23 november 2009 20:45 Reageer op Job

  

  Voor een kersttoespraak is ie idd wel grappig, maar het slaat natuurlijk nergens op.
  
  Kijk dan naar politieke krachtverhoudingen, beginnetjes van een sociale beweging en de mogelijkheden/moeilijkheden die het heeft zich te ontwikkelen - in binnen én buitenland. De stand van de economie enz.

• Lin kser, zo 22 november 2009 17:54 Reageer op Lin

  

  Verstandig dat Kniesmeijers boek al volgende week uitkomt. De houdbaarheid van zijn publicatie is immers beperkt, aangezien de grote omwenteling al volgend jaar moet plaatsgrijpen.
  
  Wel handig dat de auteur de broedplaatsen niet met naam en toenaam noemt ("Kleine groepjes rustelozen die weer vooruit willen, komen elkaar steeds meer tegen in hippe verzamelgebouwen."). Zo kan hij achteraf altijd beweren dat het bij kleine groepjes is gebleven en zij zich nog steeds ophouden op de niet nader genoemde locaties.
  
  Overigens is het cyclische denken de geschiedschrijving niet vreemd, maar dan hebben we het wel over een historiografisch genre dat zijn beste tijd al lang achter zich heeft liggen. Kniesmeijer schijnt te denken dat de seizoensmetafoor nog niet aan geldigheid heeft ingeboet In feite is de cyclische geschiedschrijving, onder andere beoefend door Machiavelli, een wetenschappelijk model waar geen historicus meer waarde aan hecht.
  
  Kniesmeijer ís dan ook geen historicus, maar waagt zich wel aan een cultuurtypologie, die kennelijk gepaard gaat met bovennatuurlijke verschijnselen, zoals het aaneensmeden van scherven, voortgebracht door de herfst. Ziet hij dakpannen sneuvelen door de najaarsstorm?
  
  Intussen meent hij dat 'het verhaal' werkelijk iets anders is dan een eufemisme voor holle retoriek. Ook Obama heeft, nog voor zijn aantreden, een vijand van buiten gekozen, in dat opzicht verschilt hij weinig met Reagan. De Amerikanen leven in toenemende mate in een oorlogseconomie. Voor wie tot de onderklassse of verarmde middenklasse hoort en zijn kinderen niet of nauwelijks te eten kan geven, zal het een worst zijn met welk verhaal de crisis op de burger wordt afgewenteld. En dan hebben we het over 17 miljoen kinderen in het land dat Kniesmeijer kennelijk als ons grote voorbeeld wil beschouwen .... Was hilft da Freiheit, es ist nicht bequem. Nur wer im Wohlstand lebt, lebt angenehm! (Bertolt Brecht).

• eric bredekom, zo 22 november 2009 17:40 Reageer op eric

  

  Leuk, weer eens een beetje hoop voor vernieuwend Nederland. Kunnen we vanaf nu regelmatig een update krijgen van die nieuwe lente? Van die iman wist ik bijv, helemaal niet..!

• Pieter van der Weijden, zo 22 november 2009 17:12 Reageer op Pieter

  

  Het is mooi dat men de stugge houding doorbreekt in de meanstream.
  Ben ook blij met de positieve reacties. En hoop dat deze vorm van observeren is wat meer gewaardeert zou kunnen worden,
  zodat we globaal gezien een wat versere kijk krijgen over wat onze geest te bieden heeft.
  Groet Pieter

• ---Merhamet ---, zo 22 november 2009 12:48 Reageer op ---Merhamet

  

  Hee, dit zou eigenlijk de kersttoespraak van Bea moeten zijn! Wat een heerlijk stuk om te lezen zeg. Ik geniet van iedere woord die geschreven staat. Wat heerlijk nieuws op de zondag. Ik heb weer helemaal zin om aan het werk te gaan.
  
  Laat maar komen die revolutie!....door de winter heen, maar volgend jaar.... Eindelijk een positief geluid. Ik hoop dat de komende winter de tandeknarsende pessimisten zo tegen de lente een nieuw gevoel van behagen zal brengen...Ik hoop dat we een punt vinden waarin in het ondenkbare denkbaar wordt en ik hoop dat we volgend jaar met z'n allen dichter bij elkaar kunnen komen zodat we het met z'n allen kunnen vieren. Tjah... We zullen het zien.
  
  En al zou hier niks van terecht komen, ik geniet heerlijk van dit opiniestuk. Wat een verademing om over positieve impulsen te lezen.
  
  (En D66 doet het inderdaad wel goed denk ik. Een hele horde vrienden van mij zijn de laatste weken lid geworden. )

• Remko Kortink, zo 22 november 2009 12:35 Reageer op Remko

  

  Op zich een mooi verhaal en visie van tijdsgeest waar ik me goed in kan vinden. Ik vraag me alleen af op de schrijver ook een idee heeft of er cycli in zitten (vaste patronen van de seizoenen in jaren). Daarnaast ben ik nieuwsgierig of dit uniforme golfbewegingen zijn of dat deze verschillend zijn op bijv. politiek, maatschappij, cultuur etc.
  
  Dan nog dit, is de herfst niet gewoon de uitersten, die overeind pogen te blijven aan hun eigen ontwikkelde beeldvorming door stelligheden te verkondigen waarbij de middelen belangrijker zijn dan de doelen en daardoor de uitersten op elkaar gaan lijken. Gevolg winter, de massa wordt moe van schreeuwen en modder smijten en ?draaikonten? vieren hoogtij.
  
  Ik heb dan een beetje de angst dat we mogelijk toch noch in sommige situaties in Nederland in de winter net zitten (de acties van huidige Kabinet waar weinig massaal protest op wordt gegeven en alleen maar klaagzang en verzuchting). Maar mogelijk zijn er ook lichtpuntjes die toch mogelijk toch tot een lente aanzetten; steeds vaker hoor je opmerkingen en commentaar over het onbegrijpelijke formuleren van bijv. de heer Balkenende om zo zijn positie veilig te stellen of stilletjes zijn ideeën, wetten, plannen uitgevoerd te krijgen.
  
  Voor de naam de heer Balkenende zijn er nog wel meer namen te plaatsen maar ik zelf vind dit toch wel een boegbeeld in deze wijze van werken van draaikonten en de uiting van behoudenheid of zelf nog erger de roep om nostalgie en de wens om de tijd terug te draaien.
  
  Dus?. Als we open, onconventioneel, oplossingsgericht durven te denken en dit vooral te uiten in plaats van passief te klagen bereiken we mogelijk eindelijk weer tempraturen boven nul (en een vertrek van draaikonten op politiek en andere vlakken?).

• Isdit Mynlant, zo 22 november 2009 11:58 Reageer op Isdit

  

  Voor de zekerheid Van Dale erbij gepakt: tijdgeest = de trant van denken en handelen in een bepaalde tijd. Of anders gezegd: het is idioot om over seizoenen van de tijdgeest te spreken. De paragnost Kniesmeijer is het kennelijk niet met zichzelf eens, want hij heeft geregeld over de tijdgeest van de seizoenen.
  
  1966 - waarom niet 1963? - laat hij uit de lucht vallen, terwijl je ook kunt beweren dat, indien je zoals Kniesmeijer impliciet zegt dat 'de' cultuur = 'de' samenleving = 'de' muziek = een muzieksoort, de omwenteling in 1966 zijn oorsprong heeft in 'Move it on over'. Dit is het eerste rock 'n roll nummer dat door een blanke is opgenomen (nadat Afro-Amerikanen de rock 'n roll hadden uitgevonden). Move it on over is door Hank Williams geschreven en opgenomen in 1947. Het jaar 1966 is bijna 20 jaar voorbereid door met name Hank Williams, Chuck Berry, Elvis Presley en Buddy Holly. Met behulp van veel alcohol en zeker niet met LSD. De 'uitvinding' van de rock 'n roll is zelfs voor de Beatles belangrijker geweest dan hun eigen Sgt. Pepper. Hoewel deze geschiedschrijving niet geheel onzinnig is, is het mijn mening niet, en ze hoeft vooral geen beroep te doen op de periodiek aan Kniesmeijer voordoende wonderbaarlijke openbaringen.
  
  Van Dale's verklaring van tijdgeest is overigens misleidend. Dat wat men tijdgeest noemt, is niet veel meer dan een verzameling van min of meer samenhangende gedachten en daden die door een groep mensen voor de waarheid wordt versleten, terwijl andere mensen doorgaan met hun eigen ideologie die niet het stempel 'tijdgeest' krijgt. Elke tijd heeft zijn geesten. Aan de ene kant blowde einde jaren zestig een tijdgeest zich suf, aan de andere kant verruimde zich een tijdgeest door de EO op te richten. Weer een andere tijdgeest klapte voor de misdadige bombardementen op Noord-Vietnam en Cambodja.
  
  De gedachte dat je een tijdvak kan beschrijven aan de hand van één tijdgeest en dat één tijdgeest de motor van de geschiedenis is, is volkomen onzinnig. Tijdgeest is niets anders dan een ander woord voor ideologie.
  
  Kniesmeijer verschilt slechts van het oude vrouwtje op de kermis die in haar glazen bol de toekomst leest, dat zij er veel minder geleerd over doet, en in gewone mensentaal spreekt. Waarom zou ik niet moeten geloven dat in 2012 de wereld vergaat, maar wel dat in 2010 zich een voorschouw van het paradijs openbaart?

• Zeer Voornaam, zo 22 november 2009 11:31 Reageer op Zeer

  Heel goed.
  Wel een beetje een lang stuk om te vertellen dat volksgevoel in golvende seizoenen gaat.
  
  
  "Sprookjes zijn opvallend populair; het zijn bij uitstek moralistische vertellingen. Er is altijd de goede maar eenzame held die zijn persoonlijke geluk opoffert om de wereld te redden, na een moeizame strijd tegen de slechteriken."
  Huh? Sprookjes gaan over volwassen worden, niet over het kwaad bestrijden.
  Peter Pan, Sneeuwwitje, Assepoester, zijn een aanvaarden van de hormonen. Belle en het Beest is het aanvaarden dat schoonheid van binnen zit. Hans en Grietje het vinden van je plek in de wereld.
  Ze redden de wereld niet, ze komen erachter wie ze zijn.
  Minder naar Disney kijken en de oude sprookjes erbij halen is hier het devies.
  Dat kinderen tegenwoordig worden meegetrokken in Harry Potter volwassen cultuur is weer een heel ander onderwerp.