Bio Bekijk alles van Melle van den Berg Word fan

Melle van den Berg

Melle van den Berg redacteur De Speld

27 juli 2010 Reageer (29) 1339 x bekeken Media RSS

De onmogelijke spagaat van de nieuwe media

Vrijwel iedere journalist is tegenwoordig actief op Twitter om daar als eerste op te pikken wat er speelt. Die zucht naar snelheid zorgt voor uitglijders

Het tempo van de nieuwsgaring en -verspreiding is anno 2010 moordend hoog. Van journalisten wordt verwacht dat zij altijd als eerste het nieuws brengen. In dienst van deze snelheid zijn alle middelen geoorloofd, en geboden. Tegelijkertijd worden media afgerekend op dezelfde kwaliteitseisen als voorheen. Deze spagaat zorgt regelmatig voor mediarellen die wat onwerkelijk aandoen en een zeer vluchtig karakter hebben, maar symptomatisch zijn voor de veranderingen in de nieuwscyclus.

Het mislukken van de onderhandelingen over PaarsPlus was voer voor de twitterandici van Nederland: op Twitter was zeker een half uur eerder dan in reguliere media bekend dat de onderlinge verstandhouding verdwenen was. Hetzelfde zal ongetwijfeld de komende weken gelden als er een doorbraak in de formatiegesprekken komt.

Eerder dit jaar, in de nacht van 19 op 20 februari 2010, volgden enkele miljoenen Nederlanders via Politiek 24, Nederland 1, RTL 4 en Twitter de onvermijdelijke ondergang van het kabinet Balkenende-IV. Media buitelden over elkaar om de eerste te zijn met nieuwe ontwikkelingen. Frits Wester, die eveneens als eerste over de Dordtse Milly berichtte, wist via Twitter en RTL 4 als eerste te melden dat het kabinet gevallen was en verstevigde zijn positie als frontrunner op het gebied van interactieve journalistiek. Achteraf moest de NOS zich verantwoorden voor het feit dat zij het bericht niet eerder had gebracht. Zo bevond de NOS zich tussen twee onwenselijke uitersten: De traagheid van ouderwets hoor en wederhoor (of gebruik maken van meerdere bronnen) was in dit geval simpelweg niet verenigbaar met de snelheid van een medium als twitter. Wanneer de NOS zich wel had laten leiden door twitterberichten, en dit bericht was onjuist gebleken, was de kritiek nog veel groter geweest.

Het internet en de vele vrij beschikbare nieuwsbronnen hebben de omloopsnelheid van het nieuws drastisch doen toenemen. Vrijwel iedere journalist is tegenwoordig actief op Twitter, om daar als eerste op te pikken wat er speelt. Het gebruik van het kwettermedium nam spectaculair toe na onder andere de vliegtuigcrash van Turkish Airlines vorig jaar, toen de eerste nieuwsgaring gebeurde door een aantal ‘burgerjournalisten’ die ter plaatse foto’s maakten en het laatste nieuws verspreidden.

Het blijft echter oppassen met burgerjournalistiek. Tijdens het afgelopen WK haalde columnist Luuk Koelman het nieuws met een artikel waarin hij in detail beschreef hoe hij het Algemeen Dagblad in het ootje nam met zelfverzonnen scoops. Hij meldde zich aan als John Janssens en wist een rel te fingeren tussen bondscoach Bert van Marwijk en zijn Japanse collega Okada, die zelfs leidde tot vragen aan de ‘betrokkenen’. Bij het AD werd wel getwijfeld aan het waarheidsgehalte, maar toch werd overgegaan tot plaatsing. Koelman vatte het incident zelf als volgt samen: “Nieuws breng je snel, dat is in 2010 veel belangrijker [dan feiten checken].” Ook Belgische media vielen op dat moment door de mand: zij hadden een jaar lang berichten van een verzonnen onderzoeksbureau (van de makers van Man Bijt Hond) overgenomen.

Een bijkomend fenomeen is dat de grens tussen objectieve en subjectieve nieuwsgaring steeds verder vervaagt. De kracht van een medium als twitter is de razendsnelle verslaggeving over rampen, ongelukken of andere gebeurtenissen, die als ‘objectieve nieuwsgaring’ beschreven kunnen worden. In zo’n geval is de ‘simpele’ vorm van nieuwsgaring afdoende, en vaak vele malen sneller en efficiënter dan wachten op een verslaggever ter plaatse. Echter, een andere categorie nieuws, vooral in de politieke arena, heeft een inherent duidend karakter. In de verkiezingscampagne ontstond een race om na de debatten als eerste ‘de winnaar’ van het debat te claimen, daarmee implicerend dat ook dit een eenvoudig objectief vast te stellen feit is. Deze constructie (X wint debat, Y laat kabinet vallen) gaat vervolgens zijn eigen leven leiden: In blogs en kranten wordt vervolgens groots uitgepakt met de victoriekrans of de zwart piet, vaak slechts gebaseerd op een vlugge ‘twitterronde’. Waar dit medium juist zeer geschikt is voor zaken die weinig interpretatie behoeven, zijn er andere soorten nieuws waar overhaaste rapportage nadelig kan werken.

Het voor- en nadeel van internetjournalistiek is dat het snel gaat en zeer democratiserend werkt. Niet eerder was de afstand tussen de nieuwsconsument en producent zo klein, en niet zelden blijkt de rapporterende burger een belangrijke bron van actuele informatie.  Het onderscheid tussen burgers en journalisten lijkt hiermee deels te verdwijnen. Foutieve beweringen op weblogs worden binnen de kortste keren door kenners van een vakgebied getoetst en verbeterd.

Maar op het moment dat de media nieuwe vormen van journalistiek toepast, moet er wel op worden gelet dat de wijsheid van de menigte geen verering van de amateur wordt. De klassieke functie van journalisten als ‘poortwachters’ naar informatie kan nu op talloze manieren worden omzeild. Aan journalisten de taak om zo goed mogelijk te filteren wat waar is en wat niet, en hun eigen standaarden hoog te houden. De meerwaarde van de gevestigde journalistiek is naar onze mening gelegen in inhoudelijke reflectie en betrouwbaarheid. Het gevecht om snelheid zal niet worden gewonnen, en het streven dat toch te doen zal ze juist verder marginaliseren.

De belangrijkste rol in het tijdperk van burgerjournalistiek is echter weggelegd voor de lezer. Om optimaal te kunnen profiteren van de snelheid en toegankelijkheid van de nieuwe media moet ook de lezer een meer zelfstandige, kritische rol aannemen. Hij moet bereid zijn berichtgeving met een korreltje zout te nemen, kritisch te zijn naar de bronnen die hem worden voorgeschoteld, en ook de bereidheid hebben om een journalist of redacteur die op zijn bek is gegaan die fout te vergeven.

Dit stuk is mede geschreven door Rogier Kievit. Melle van den Berg en Rogier Kievit zijn redacteur van speld.nl. Die website is gespecialiseerd in het fabriceren van nieuws en heeft vijf fact-checkers in dienst.

Laatste Reacties (29) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • vanessa s., do 29 juli 2010 20:32 Reageer op vanessa

    vanessa

    Naarmate politici meer liegen, beweren en manipuleren, is er een sterkere pers nodig. Duiding is een verkeerd woord, maar ontmaskering, controle, feiten en een helicopterblik zouden voorop moeten staan. Helaas gaat de journalistiek maar al te graag mee met voor de hand liggende borrelpraat. De digitale incontinentie op Twitter is maar een deel dat politici hanteren om de mistschermen om zich heen nog ondoordringbaarder te maken. De AOW discussie was een goed voorbeeld: iemand gilt aan de politieke bar dat 'het te duur wordt', en iedereen holt mee. Niemand kwam met de cijfers (die het omgekeerde aantonen).

  • Jan Dirk van der Borg, do 29 juli 2010 00:50 Reageer op Jan Dirk

    Jan Dirk

    Mooie analyse.

    Maar toch is het volgen van nieuws via Twitter de beste en leukste manier van snel nieuws volgen.

  • Rob Geurtsen, wo 28 juli 2010 12:36 Reageer op Rob

    Rob

    Heel veel mensen zien de meeste berichten als beschrijving van de werkelijkheid en niet van wat en journalist of krant hoorde en vindt.

    De duiding en objectiviteit bestaat helemaal niet. Onze neurologie en opvoeding maken dat we onze waarnemingen zelden ordenen naar waar of niet waar. Relevant is wat (on)bewust blijft hangen en raakt, of we daar veel invloed op hebben is nog maar de vraag.

    Dus nieuws wegen en selecteren is slechts mogelijk als daar gelegenheid en aanleiding voor is.

  • J van Ginkel, wo 28 juli 2010 12:07 Reageer op J

    J

    "De belangrijkste rol in het tijdperk van burgerjournalistiek is echter weggelegd voor de lezer. Om optimaal te kunnen profiteren van de snelheid en toegankelijkheid van de nieuwe media moet ook de lezer een meer zelfstandige, kritische rol aannemen. Hij moet bereid zijn berichtgeving met een korreltje zout te nemen, kritisch te zijn naar de bronnen die hem worden voorgeschoteld, en ook de bereidheid hebben om een journalist of redacteur die op zijn bek is gegaan die fout te vergeven"
    ..

    en DAAR zit hem nou net crux!! Dat is te veel gevraagd van het gemiddelde publiek. We zie het al met de oude media. Als het geschreven staat, dan zal het wel waar zijn. Als er eenmaal iemand ergens van beschuldigd is dan kan geen herroepping - zelfs wanneer die in heel uiterst uitzonderlijke gevallen op de voorpagina en met oprechtheid wordt gepubliceerd - de schade ehrstellen. Het idee blijft bij het overgrote deel van het publiek hangen dat waar rook is ook vuur is.

    En dat wordt met de nieuwe media, waar nog minder / NIET gecontroleerd wordt of men wel de werkelijkheid rapporteert en niet een verzinsel (bewust of onbewust), alleen maar erger. Mensen kijken niet naar twitter of andere media om vervolgens eens diep na te denken over het mogelijke waarheidsgehalte. Als er staat dat X een pedo is, dan gelooft iedereen het ...
    Nog afgezien van het feit dat hoor en wederhoor natuurlijk helemaal niet bestaan op twitterachtige media.

    Verder zijn de berichten - naast niet echt onderzocht of gecontroleerd - ook erg kort en moeten `pakkend' zijn. Dat de genuanceerde werkelijkheid daarvan het slachtoffer is is zo duidelijk als 1 +1 = 2.
    Verder neemt het aantal `journalisten' toe met deze media. Iedereen is zijn eigen parttime journalist en blogt en twittert er vrolijk op los (en eist alle rechten van een volwaardig journalist op). Ook dat maakt de betrouwbaarheid van de media alleen maar nog minder dan die nu al is.

    Met de nieuwe media komen we in een nog hyperigere wereld terecht, waarbij de werkelijkheid minder belangrijk wordt en `het geloof' belangrijker. De schade aan mensen en instituten zal toenemen en het vertrouwen afnemen. Dat valt helaas niet te voorkomen.

  • Kordotium -, wo 28 juli 2010 10:53 Reageer op Kordotium

    Kordotium

    Wist niet dat ze bij de speld ook serieuze stukken konden schrijven...en nog goed ook!

    Tenminste, als ik niet de sarcastische ondertoon mis ;)

  • Rob Hoveling, wo 28 juli 2010 02:43 Reageer op Rob

    Rob

    De equivalent van Twitter voor de traditionele media zijn de straat interviews. Wat vindt het volk!?! Een soort van Twitter, zonder dat je kunt ontvolgen/blocken etc. Als men daar nu eens mee ging stoppen en zelf ging duiden, dan keek / las ik nog wel eens...

  • G.B. Piranesi, di 27 juli 2010 21:46 Reageer op G.B.

    G.B.

    De Speld heeft nog nooit een hooiberg gezien.

    Geen onaardig stuk Melle. Wat mij betreft had je mogen tekenen met Melle van den Berg, betrokkene bij het nieuws. Dan was het een goed stuk geworden. Uit hoofde van jouw redacteurschap bij De Speld wordt het een vreemd artikel. Nieuwsgierig geworden naar De Speld heb ik jullie website bekeken. Om dat soort artikelen te fabriceren heb je geen internet, twitter of wat dan ook nodig. Als je amper een artikel per dag een moordend hoog tempo vindt dan is een carriereswitch aan te raden.

    Ben ik nu in de valkuil der parodie getrapt of is het artikel een webmarketingtrucje?

    De Speld mist eigen ballonnetje

  • Nico Hylkema, di 27 juli 2010 21:19 Reageer op Nico

    Nico

    Journalisten die zo hoog opgeven over de deskundigheid op twitter moeten hun eerste goede verhaal naar aanleiding van die deskundigheid nog schrijven. Twitter is - zoals kinderen zeggen - voor politici en ouwe wijven. De rest van de zo geroemde sociale media is voor veel doeleinden geschikt maar niet voor goede journalistiek. Koop een telefoon en gebruik email. En bovenal, ga er op uit en let niet te veel op wat anderen nieuwswaardig vinden. Als iedereen iets nieuws vindt, is het meestal kul of ligt het er zo dik bovenop, dat je het eigenlijk geen nieuws meer noemt.

  • D.Th. Lagewaard, wo 28 juli 2010 14:53 in reactie op Nico Hylkema Reageer op D.Th.

    D.Th.

    Helemaal mee eens. Politici doen aan Twitter omdat ze denken dat dan 'iedereen' ziet hoe actief en adrem ze wel niet zijn. Het journaille eromheen doet aan Twitter omdat ze denken daarmee echt nieuws uit politieke kringen denken op te pikken. Heel 'Bekend Nederland' doet aan Twitter omdat ze denken daarmee bekend te blijven. Jammer alleen dat zo'n beetje de rest van 'iedereen' (globaal 90% van de bevolking) helemaal niet aan Twitter doet en Twitter eigenlijk als pure onzin betitelt. En voor degene die tijdens de uitslagen uitzending na de verkiezingen een beetje op het Twitter element heeft gelet zal zijn opgevallen a) dat er via dat kanaal vooral geestelijke armoed naar buiten werd gebracht en b) het gelukkig zo weinig was dat de man aan de Twitter desk het ook eigenlijk niet meer zag zitten.

    Twitter. Weg ermee. Inclusief de Twitter van de dag op Joop! Veel te veel eer voor een mediocer medium.

  • Harry de Zomer, di 27 juli 2010 20:52 Reageer op Harry

    Harry

    Er is behoefte aan nieuwsduiding, want de consument verdrinkt momenteel in informatie, maar in plaats dat televisie- en dodebomenjournalisten in dit gat springen, trachten ze internet bij te benen.

  • Piet de Geus, di 27 juli 2010 21:02 in reactie op Harry de Zomer Reageer op Piet

    Piet

    "Er is behoefte aan nieuwsduiding"

    Je bedoelt toch hopelijk niet dat het journaal voortaan voorgelezen moet worden door een explicateur? ;)

  • Harry de Zomer, di 27 juli 2010 22:33 in reactie op Piet de Geus Reageer op Harry

    Harry

    Hahaha, absoluut niet. Ik doel op het ontwarren van hypes en het beantwoorden van de vragen: wat is er nu werkelijk gebeurd? En dan niet onwelvallige informatie zonder ze te hebben onderzocht achterwege laten. Verder is meegaan in hypes niet wenselijk. Kom ik wederom met het Damincident op de proppen; een sterk staaltje van 'nieuws' opkloppen. 'k Hoor de degene die de kranslegging versloeg nog zeggen: daar is de majesteit weer, ze staat fier vooraan. Even dacht ik in een bananenrepubliek te verblijven....

  • Hjalmar Hoort, di 27 juli 2010 21:18 in reactie op Harry de Zomer Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Of internet af te doen als onbelangrijk, onkundig, dom, niet salonfahig, fout, polariserend, een gevaar voor de samenleving, tendentieus, etc. etc. .... eigenlijk zeg maar 'everything but the kitchen sink'. Het devies luidt: hullie hullie, poeh wat hebben we het moeilijk bij de old skool media.

  • Harry de Zomer, di 27 juli 2010 22:40 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Harry

    Harry

    De Dode Bomen staren nog steeds met open mond naar sites als GS en proberen 'de reaguurder' te analyseren. Ze kunnen hun energie beter steken in het creëren van meerwaarde ten opzichte van blogs.

  • Piet de Geus, di 27 juli 2010 19:55 Reageer op Piet

    Piet

    Probleem met internet t.o.v. dode bomen is dat veel lezers de betrouwbaarheid minder goed kunnen beoordelen. Op papier zie je het verschil tussen een glossy, een weekblad, een dagblad, een folder van de kiloknaller en het gekopieerde verenigingsblaadje in een oogopslag. Op internet trek je een standaarthema uit je ontwerpprogramma, past de kleurtjes wat aan en het ziet er op het eerste gezicht professioneel uit. Je zult als lezer dus wat meer moeite moeten doen om de waarde van de bron in te schatten.

  • Ton evertsen, di 27 juli 2010 20:55 in reactie op Piet de Geus Reageer op Ton

    Ton

    blijkbaar niet want als je het boven leest drukken ook die regelmatig onzin af (en dan hebben we het niet eens over de dingen die men achteraf moet rectificeren )

  • Piet de Geus, di 27 juli 2010 21:07 in reactie op Ton evertsen Reageer op Piet

    Piet

    "blijkbaar niet want als je het boven leest drukken ook die regelmatig onzin af"

    Ik lees vooral voorbeelden van nieuws dat gemist wordt of later komt omdat er andere kwaliteitseisen gelden. Neemt niet weg dat er overal wordt misgekleund, maar die kans is bij een serieus medium een stuk minder groot dan bij die zogenaamde burgerjournalistiek, op opiniesites of bij twitterberichten.

  • Zeer Voornaam, di 27 juli 2010 19:13 Reageer op Zeer

    Och, een ziek kind dat z'n ouders en broer heeft verloren bellen om een scoop te kunnen hebben heeft niets met twitter te maken. Er is wel iets meer aan de hand dan een onmogelijke spagaat.

    Mensen willen niet meer voor nieuws betalen, daardoor gaan stoffige papieren redacties verhalen opleuken, jammer genoeg met sappigheid en niet met stijl. Dom, want glossies doen het juist steeds beter.
    Een 'Linda' doet het erg goed, gewoon een leuke mening goed verzorgt gebracht heeft marktwaarde, vreemd dat kranten dat maar niet willen weten.

  • Flipje Tiel, di 27 juli 2010 18:12 Reageer op Flipje

    Flipje

    De meeste internetters weten wel hoe je nieuws op waarde moet schatten, vaak veel beter dan professionele journalisten. En ze zijn (vaak) ook uitstekend in staat om het verschil tussen een feit en een mening te zien. Ze negeren het alleen graag als dat in hun straatje past.

    Wel grappig van dat Belgische onderzoeksbureau. Over het algemeen moet berichtgeving over je dat soort onderzoeken negeren, het betekent niets. Net zomin als die winnaar van een debat, of al die peilingen.

  • Tim Tim, di 27 juli 2010 17:54 Reageer op Tim

    Tim

    Hoe rechtser de berichtgeving wordt hoe subjectiever ze hier gevonden wordt.

  • Jan B, di 27 juli 2010 19:36 in reactie op Tim Tim Reageer op Jan

    Jan

    Dat is per definitie zo. Zo gauw politieke voorkeuren (rechts) een rol gaan spelen bij berichtgeving is die niet meer neutraal en dus subjectief. Dus inderdaad: hoe rechtser hoe subjectiever.

  • Hjalmar Hoort, di 27 juli 2010 20:23 in reactie op Jan B Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Waar Tim Tim denk ik op doelt is dat het blijkbaar omgekeerd evenredig opeens niet meer geldig is?

  • Jan L., di 27 juli 2010 21:12 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Jan

    Jan

    Men heeft de neiging berichtgeving die verder van het eigen denkbeeld afstaat als subjectiever te duiden. Zie je hier ook om de haverklap gebeuren.

  • Hjalmar Hoort, wo 28 juli 2010 11:50 in reactie op Jan L. Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Dat is precies waar ik op doelde ja.

  • Tim Tim, wo 28 juli 2010 12:03 in reactie op Hjalmar Hoort Reageer op Tim

    Tim

    en ik ook :) was even afwezig, dank dat je mijn belangen hebt waargenomen ;)

  • Rob Geurtsen, di 27 juli 2010 17:45 Reageer op Rob

    Rob

    Het idee dat de belangrijkste rol in de zogenaamd nieuwe media is weggelegd voor de 'lezer' en 'kijker', is een dramatische gotspe, een vrijbrief voor aanklooien voor mensen die een HBO opleiding hebben gevolg en zich journalist noemen.

    Media zullen een mix van snelheid en betrouwbaarheid moeten vinden die geheel en alleen afhankelijk is van de kwaliteit van de journalist en de uitgever waar ik het nieuws van hoor.
    Frits Wester zal ik kunnen geloven, Kievit en Van den Berg minder. Wat zij melden op hun briljante de Speld heeft het karakter van ironie etc. die een kritisch intelligent lezers vereist. De eisen die zij op De Speld aan het publiek gesteld worden één op één kopiëren naar massa-media kan niet.

    Bij nieuws en kranten-sites wil ik snelheid en reflectie, ik wil snelheid en hoor en wederhoor. Zo weet ik als lezer dat nieuws dat met snelheid is gekomen afkomstig is van het onbetrouwbare persbericht van een organisatie (incl. Algemene Zaken) of van één bron... en dat het mogeljk waar is maar niet per se. Checken kan ik dat zelf door te gaan kijken bij andere nieuwsbronnen.

    Neem nu de 1,2 of 1,4 miljoen bezoekers aan Duisburg, media die dat meldden waren snel, als diezelfde media een paar uur alter hetzelfde bericht nog steeds als actueel nieuws melden, verliezen ze betrouwbaarheid en geloofwaardigheid en worden ze (VOOR MIJ) irrelevant als serieuze nieuwsbron. Een korte blik op een kaartje kan laten zien dat dit onmogelijk is.

    In tegenstelling tot Kievits en Van den Berg geloof ik dat er een verschil zal blijven bestaan tussen snelle vlotte losse nieuwsberichten zonder al teveel diepang en en hoog broodje aap-gehalte (bijv. nu.nl en Telegraaf.nl) en sites die zowel snelheid als kwaliteit weten te combineren of gescheiden presenteren. Helaas is in Nederland/Europa nog te weinig aanwezig. Geen van de grotere media-outlets biedt dit. Ik hoop dat de revolutie bij de NRC dit kan veranderen, daarvoor is wel nodig dat de redactie van de krant met zijn vormgevingspoten van de website afblijft, en slechts leverancier van artiekelen wordt.

    Overigens vind ik de lopende nieuwsberichtenregel boven aan de pagina van Joop.nl, een mooie bron voor snel en gevarieerd nieuws.

  • D.Th. Lagewaard, wo 28 juli 2010 15:03 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op D.Th.

    D.Th.

    Waarde Rob,

    Uit je verhaal maak ik op dat je graag van minuut tot minuut op de hoogte wilt zijn van de laatste gebeurtenissen. Kennelijk kun je niet leven zonder. Nu maak ik gebruik van het aanbod van allerlei nederlandse en internationale aanbieders van nieuws om mij te voorzien van nieuwsalerts. En dus krijg ik heel veel nieuwsalerts in mijn mailbox.

    Punt is alleen dat er maar heel, heel weinig nieuwsalerts zijn waarvan ik denk dat ik geen seconde zou hebben kunnen leven zonder dit [inhoud van het nieuwsalret] te weten. Integendeel. 99.9% van al dit 'nieuws' is van het type 'zeilmeisje mag haar wereldreis gaan maken' of wacht dacht je van 'nederlands elftal moet in Parijs wachten op Shakira' of 'Joran van der Sloot toch per auto naar Lima'. Misschien jij wel, maar bij al dit soort nieuws zit ik niet te wachten op snelheid en reflectie. Zeker niet omdat het een het ander eigenlijk per definitie uitsluit.

    Maar ze zeggen wel eens: 'een kinderhand is gauw gevuld'.

  • Joop Schouten, di 27 juli 2010 17:33 Reageer op Joop

    Joop

    Ik vergeef je.

    : )

    Goed stuk.

  • Piet Paaltjes, di 27 juli 2010 17:30 Reageer op Piet

    Piet

    Internet is wel snel maar niet altijd betrouwbaar.
    Als gebruiker zul je daar doorheen moeten prikken.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven