Bio Bekijk alles van Han van der Horst Word fan

Han van der Horst

Han van der Horst Historicus

13 augustus 2010 Reageer (17) 557 x bekeken Economie RSS

De consument is een konijn dat zich dood houdt

Nu de zaken weer een beetje op gang komen en we weer durven te plannen scheppen politici nieuwe onzekerheid

In het park zit Misty, mijn shetland sheepdog, graag achter de konijntjes aan en op dinsdagavond kreeg zij er uiteindelijk een te pakken. Het konijn maakte onwijkende bewegingen die door Misty briljant werden gepareerd. Tenslotte hield de prooi zich dood. Er zat geen beweging meer in. Aangezien ik een weke stedeling ben haalde ik mijn hondje weg, voordat er bloed zou vloeien. Misty likte nog een paar minuten haar lippen af. Achter mij zag ik hoe het konijn weer tot leven kwam en in de struiken verdween.

Het leek, zo blijkt uit de CBS-cijfers over de Nederlandse economie van vrijdag, de Nederlandse consument wel. Het gaat helemaal niet zo slecht , maar de consument gaf nauwelijks meer uit en dat kwam vooral omdat we van de winter met zijn allen de kachel hoger hebben gezet. Ook hebben bepaalde fiscale faciliteiten bevorderd, dat meer automobilisten dat dure oude barrel voor een nieuw maar zuinig exemplaar hebben verruild. .
Wij consumenten zitten dus stil. We verroeren ons niet. We houden ons dood net als dat konijn. We zijn verstijfd, want we voelen een hete adem in onze nek en we weten dat er ergens vlijmscherpe tanden blikkeren. Wie is dan Misty?

Misty is de Nederlandse politiek. Die doet de laatste maanden niet veel anders dan de consumenten de stuipen op het lijf jagen. De politiek weet ons precies op de gevoelige plek te raken.

Nederlanders streven naar vastigheid. Dat is er in een proces van eeuwen ingeslepen. Niet voor niets is in de Gouden Eeuw hier te lande het verzekeringswezen zo'n  beetje uitgevonden. We houden niet van risico's in dit land. We willen ze afdekken. We houden er ook van onze toekomst te plannen. We willen weten waar we aan toe zijn. Anders worden we huiverig. Dan verstijven we. Daarom willen Nederlanders ook altijd hypotheekrente voor jaren en jaren vastzetten. In andere landen gokt men liever op een laagblijvende marktrente. En precies op het stuk van die zekerheid schept de politiek angst en vrees. We waren ons al wezenloos geschrokken van de kredietcrisis die ons vertrouwen in banken en verzekeringsmaatschappijen van de ene dag op de andere ernstig ondermijnde. Nu de zaken weer een beetje op gang komen en we weer durven te plannen scheppen politici nieuwe onzekerheid. Het begon met de discussie rond de hypotheekrenteaftrek. Zolang daarover onzekerheid bestaat, durven de meeste Nederlanders geen huis te kopen, want dan kunnen ze geen behoorlijke voorspelling te maken van de kosten.

Na de verkiezingen hebben de betrokkenen bij de kabinetsformatie dit stokje overgenomen. Op het moment is het in handen van PVV, CDA en VVD. Zij hanteren het met verve. De consumenten weten dat er achttien miljard bezuinigd gaat worden en dat harde en pijnlijke maatregelen niet van de lucht zullen zijn. Hoe ze in hun portemonnee worden getroffen, blijft in het duister, want de onderhandelingen vinden in het diepste geheim plaats. Niemand weet wat precies voor hemzelf wordt bekokstoofd, maar dat het niet mis zal zijn, dat maken alle betrokkenen graag duidelijk.

Aan het eind van deze week stelde de VVD de fiscale faciliteiten voor zuinige auto's ter discussie. Dit zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de autoverkopen, want je weet nu niet meer wat je overkomt. Wordt het afschaffen van die faciliteiten straks ingeboet als bezuiniging? De Nederlandse Bank, Spuit 11 op het Frederiksplein, deed ook een duit in het zakje (vreemde metafoor in het kader van dit stuk, maar goed), die Spuit 11 deed een duit in het zakje door mee te delen dat hij overwoog vanwege de lage rentes een verlaging van de pensioenen af te dwingen.

Kortom: We kunnen op geen enkele manier voorspellen wat ons in het kader van fiscale maatregelen of bezuinigingen te wachten staat. Dat maakt het welhaast onmogelijk om een betrouwbare planning te maken voor onze eigen financiële toekomst Wat moet je doen? Je springt als een angstig konijn heen en weer, maar steeds weet Misty je bij te houden. Iedere keer blikkeren die tanden wéér voor je neus. De politiek maakt ons bang en daarom verroeren wij ons niet, daarom zijn wij consumenten konijnen die zich dood houden.

Laatste Reacties (17) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Gerwin van Eersel, za 14 augustus 2010 18:32 Reageer op Gerwin

    Gerwin

    Het is allemaal waar je hier schrijft, en de onduidelijkheid helpt zeker niet mee om consumenten weer te laten gaan besteden. Realiseer je ter relativering wel dat de weg van crisis naar hoogconjunctuur normaalgesproken altijd start met groeiende export en eindigd met groeiende consumentenbestedingen. Er is voorlopig nog niets byzonders aan de hand.

  • uitgeschreven uitgeschreven, za 14 augustus 2010 18:29 Reageer op uitgeschreven

    uitgeschreven

    De economie, de autoverkopen, blijheid als alles weer bergop gaat. Ofte wel als we weer steeds meer gaan consumeren.

    Ben ik nou zo gek of hoe zit het? Het lijkt wel alsof we het de meest normale zaak van de wereld vinden om met een Januskop door het leven te gaan.

    Want het is diezelfde bergop-richting die de noodzaak creëert tot meer grondstoffen opgebruiken, meer vervuilen van lucht en milieu, van het niet meer voor onze eigen kinderen mogen zorgen omdat de economie ons nodig heeft en voor het maken van dingen die we eigenlijk al op een veel te korte termijn weer wegsmijten.

    Maar als verslaafden lopen we te roepen dat we echt van die drugs af willen maar zodra de toevoer door wat voor reden dan ook even een klein tikkeltje gestagneerd dreigt te raken zijn we allemaal in een staat van totale paniek alsof ons leven onmiddellijk gevaar loopt.

    Zo'n crisis als die we net hebben doorstaan (?) of nog meemaken had een prachtig hulpmiddel kunnen zijn om samen met elkaar af te spreken dat we gewoon eens op moesten houden met veel van onze werkkracht in zinloze dingen te stoppen, en dus ook alleen maar duurzame producten te maken waar we echt een flinke tijd mee zouden kunnen doen. Vanzelfsprekend hoort daar dan ook een vorm van herverdeling van werk bij zodat we allemaal gelijkmatig wat minderen, zowel qua consumptie als qua werktijd om zodoende niet alleen een schonere (lees iets minder snel vervuilende) wereld te krijgen maar er ook nog een waarbij we weer leren genieten van dingen die niet met een draadje naar het stopcontact of een batterijtje gaan.

    Maar nee, die creativiteit is ons niet gegund, we leuteren alweer over de consument, de al dan niet optrekkende economie, en al dat soort mooi klinkende maar uiteindelijk rampen opleverende dingen.

    Kennelijk moet er eerst echt een ramp van enorme proporties gebeuren. Of in elk geval zulke dramatische veranderingen dat we weer een grote volksverhuizing krijgen of zo. Winterswijk lag ooit aan zee, misschien moeten we het maar niet erg vinden als dat al binnen een paar eeuwen weer zo is.

  • Jeroen `Hendriks, za 14 augustus 2010 16:42 Reageer op Jeroen

    Jeroen

    Mag ik dit opvatten als een pleidooi voor behoud van de hypotheekrenteadtrek ?

  • Peet Van Velzen, za 14 augustus 2010 17:57 in reactie op Jeroen `Hendriks Reageer op Peet

    Peet

    Zo lijkt het wel.

  • Jo Wekker, za 14 augustus 2010 22:43 in reactie op Peet Van Velzen Reageer op Jo

    Jo

    Zo is het ook. Han weet als geen andere dat afbreuk aan de HRA desastreus zal zijn voor de NL economie.

  • Phoenix van Milete, za 14 augustus 2010 16:11 Reageer op Phoenix

    Phoenix

    "Kortom: We kunnen op geen enkele manier voorspellen wat ons in het kader van fiscale maatregelen of bezuinigingen te wachten staat. Dat maakt het welhaast onmogelijk om een betrouwbare planning te maken voor onze eigen financiële toekomst Wat moet je doen? Je springt als een angstig konijn heen en weer, maar steeds weet Misty je bij te houden. Iedere keer blikkeren die tanden wéér voor je neus. De politiek maakt ons bang en daarom verroeren wij ons niet, daarom zijn wij consumenten konijnen die zich dood houden."

    Tja. Deze angstige konijnen zijn diegene die er vanuit gaan dat de overheid verantwoordelijk is voor hun welzijn en welvaart. Dat is ze ook door de soicaal democratie jaren aangepraat, en de linkse goegemeente
    vind nog steeds dat sociaaal maatschappelijke problemen door de staat dienen te worden opgelost.
    Je hebt ook mensen die nog steeds geloven dat je zelf verantwoordelijk bent. Deze mensen houden gewoon de hand even op de knip totdat duidelijk wordt wat de gevolgen zijn van het nwe beleid.

    De domme angstige konijntjes hebben nooit beseft dat in een democratie de overheid weleens van kleur zou kunnen verschieten en dat het daarom niet verstandig is om er op te vertrouwen dat de staat altijd voor je blijft zorgen.
    Als de sociaal democratie echt sociaal was geeft en humaan dan had ze mensen strek gemaakt en verantwoordelijk ipv zwak en afhankelijk.

  • Han van der Horst, za 14 augustus 2010 18:26 in reactie op Phoenix van Milete Reageer op Han

    Han

    Nou, van links tot rechts menen zo ongeveer alle Nederlanders, dat de overheid een grote rol speelt bij hun persoonlijke welvaart. Die gedachte is - schat ik - echt gemeengoed geworden tijdens de eerste wereldoorlog. Toen heeft onder leiding van de liberale minister Treub (overigens een van mijn helden) de staat een steeds grotere greep op de economie genomen. Dat was in de eerste dagen van de oorlog noodzakelijk om een kredietcrisis te bezweren en daarna om de productie op gang te houden, om de voedselvoorziening zo ruim mogelijk te houden en tenslotte om de neutraliteit te handhaven, want de oorlogvoerende mogendheden accepteerden geen zakelijke deals die in hun ogen de vijand in de kaart konden spelen. Sindsdien stelt in Nederland de publieke opinie de overheid verantwoordelijk voor de sociaal-economische gang van zaken. Voor die tijd was dat niet tot veel minder het geval. Men verwachtte toen niet zoveel van de overheid. En hoe je het ook wendt of keert: de rol van de overheid is ook cruciaal, want van een nachtwakersstaat is al een eeuw of wat nergens ter wereld sprake meer.

    Het is niet eerlijk om de sociaaldemocratie van dit alles de schuld te geven. Als er bijvoorbeeld iemand veel rechtstreekse ingrepen heeft gedaan van het soort dat wij hier bespreken, dan was dat bijvoorbeeld de antirevolutionaire socialistenvreter Hendrikus Colijn.
    Ik wijs er tenslotte op dat de verzorgingsstaat grotendeels tot stand is gekomen gedurende christelijk-liberale kabinetten. De grote architecht was bijvoorbeeld de katholieke politicus Gerard Veldkamp.

  • Peter van Eck, za 14 augustus 2010 10:46 Reageer op Peter

    Peter

    Het is één grote kliek van kapitalistische belangenverstrengeling.
    Of beter: door een kleine, machtige, kliek. Onzichtbaar voor de meesten van ons. Dáárom is het niet toevallig dat de DNB juist nú met dit onzalige voorstel komt; het is bekokstooft.
    De tendens is al jaren hetzelfde: meer liberalisering.
    Daar hebben, uiteindelijk, alleen de groten wat aan. Niet het midden- en nog minder het kleinbedrijf. Het kapitaal zorgt zo goed voor zichzelf, over de ruggen van het kiezersvee.
    Open democratie? Ammehoela!

  • Teun de Beuker, za 14 augustus 2010 01:50 Reageer op Teun

    Teun

    Ik verstijf elke dag wel een keertje Han!

  • Piet Paaltjes, vr 13 augustus 2010 20:18 Reageer op Piet

    Piet

    Er valt weinig meer uit te geven voor de gepensioneerden omdat hun pensioenuitkering bevroren is. Behalve natuurlijk het ING pensioenfonds die, met behulp van Wouter, wel financieel geholpen werd.
    Natuurlijk is de consument voorzichtig, ik zou het woord bang zeker niet noemen, omdat gebleken is dat de overheid een risicovolle partner is. Hypotheekaftrek geleuter, vervallen subsidies voor isolatie en energie vermindering, duidelijk hogere prijzen voor dagelijkse boodschappen en zichtbaar hogere winsten bedrijven en banken plus bonussen en te hoge salarissen semi-overheidsinstellingen doen daar ook geen goed aan. De consument wacht af. En ze heeft gelijk.

  • Ruud Wiemer, za 14 augustus 2010 12:13 in reactie op Piet Paaltjes Reageer op Ruud

    Ruud

    [...Er valt weinig meer uit te geven voor de gepensioneerden omdat hun pensioenuitkering bevroren is. Behalve natuurlijk het ING pensioenfonds...]

    Het is klinkklare onzin wat je stelt. De pensioenuitkering van de ING gepensioneerden zijn weldegelijk bevroren.
    Dit is een misselijk makende verdraaiing van de feiten.

  • Rob Geurtsen, vr 13 augustus 2010 18:30 Reageer op Rob

    Rob

    beste Han
    jouw column is passend en niets verhullend. De achterliggende gedachte van het verhaal is dat het goed met de economie gaat als we weer meer geld gaan uitgeven, en dat geld moet via de consument uitgegeven worden.

    Voor de Nederlandse economie is dat niet wat we willen. Wat we nodig hebben is dat de laagste inkomens voldoende te besteden hebben voor een leefbaar en respectable leven. iedereen met een beetje okay leven kan beter sparen.
    Sparen betekent dat het vermogen groei dat we in het financiële wereldperspectief als rijk land te boek blijven staan en gemakkelijk mee kunnen draaien om de dingen te doen die we willen (bijvoorbeeld lenen op de kapitaal markt).

    Bijna alles wat we consumeren is geld wat terecht komt bjuiten Nederland, effectief rendement voor de Nederlandse economie is veel te laag.

    Wel is het goed om te zorgen dat bedrijven, desnoods via overheidsbestedingen, klussen kunnen doen en zo geld verdienen en met grotere (financiële) vrijheid op zoek kunnen gaan naar andere ondernemende plannen en die uitvoeren.

    Voorlopig sparen we niet ongeremder en maffer dan ooit tevoren. Het idee dat hoe meer we consumeren hoe beter het gaat heeft juist de crises veroorzaakt, en misschien is het je ontgaan, veel consumeren is niet handig voor het milieu (in meest brede zin).

    De regering heeft onder bezielende leiding van Bos en Donner mee geholpen de voorwaarden te scheppen dat de terugval niet te groot en blijvend zou zijn. Overigens meer dan voorwaardenscheppend en dempen van gevolgen kan de overheid niet, de economie is dusdanig open dat bijna alle effecten die wij merken ontstaan door factoren buiten ons land en buiten het bereik van de overheid.

    Doen alsof de overheid het dode konijn is, of misschien wel dat hondje van jou die zich door zijn baas en het niet dode konijn laat foppen, helpt niet echt. Het lijkt alsof er krachten en mensen met leiderschapskwaliteiten nodig zijn om een ingewikkelde wereld te versimpelen en problemen op te lossen.

    Is dat niet waarom populisme werkt en waarom we nu de PVVD hebben?

  • Johannes Zeilstra, vr 13 augustus 2010 23:23 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Johannes

    Johannes

    Rob, het geld wat we uitgeven komt terecht in de waardeketen, waar zowel het midden en klein bedrijf deel van uitmaken, als de multinationals.
    Dus consumeren is wel degelijk goed voor de economie, anders verdwijnt het midden en kleinbedrijf.
    De motor van onze economie.
    De keuze die we met ons allen gemaakt hebben is deze vorm van economie, die alleen maar kan floreren bij groei, en ons dus overlevert aan een grillige toekomst.
    Aangejaagd de laatste 40 jaar door krediet verstrekking, wat impliceerde dat de hoeveelheid aan consumenten goederen (vaak gerelateerd aan welvaart) per hoofd van de bevolking een enorme vlucht heeft genomen.
    Maar, dat de hoeveelheid aan kapitaalgoederen per hoofd van de bevolking is afgenomen, en vaak vertegenwoordigd wordt door negatief kapitaal. (zie hypotheken en PL voor auto's )
    Het is onze keuze, of we gaan op deze manier door, de keuze voor deze economie die alleen maar kan floreren bij groei van consumptie, en doormiddel van kredieten te financieren, of we kiezen voor een heel andere economie, waarbij we het consumentisme opgeven.
    Het probleem van keuze 2 is het wegvallen van de drang naar innovatie, die heel vaak gestuurd wordt door marktdenken.
    Maar zei ooit niet eens George Orwell (ja hij is altijd socialist gebleven) dat innovatie eindig is, en dus ook de vrije markt ?
    Om het in de woorden van Sloterdijk te zeggen:
    Een ieder in deze vrije markt economie kan consumeren wat vroeger alleen de elite kon, maar we kunnen nog steeds niet bezitten wat de elite heeft.
    Sterker nog, steeds minder mensen bezitten een steeds groter gedeelte van de kapitaalgoederen op deze aarde.
    Een grote denkfout die dagelijks gemaakt wordt is dat mensen het verkrijgen van consumptie goederen, die een heel snelle afschrijving hebben, en derhalve geen reeele waarde vertegenwoordigen , gelijk stellen aan rijkdom en welvaart.

  • Rob Geurtsen, za 14 augustus 2010 18:24 in reactie op Johannes Zeilstra Reageer op Rob

    Rob

    Beste Johannes,

    hier enig commentaar, weliswaar laat, maar overdacht:

    -- consumeren is wel degelijk goed voor de economie, anders verdwijnt het midden en kleinbedrijf. De motor van onze economie. ---
    Blijkt niet uit de cijfers. In Duitsland is het midden- en kleinbedrijf de motor van de economie terwijl binnenlandse bestedingen nog steeds nauwelijks stijgen. Het is de export die de economie op gang helpt.

    --- De keuze die we met ons allen gemaakt hebben is deze vorm van economie, die alleen maar kan floreren bij groei, en ons dus overlevert aan een grillige toekomst. ---

    Mee eens, die keuze is begrijpelijk en vloeide voort uit de 2e wereldoorlog en de wereldwijde groei van economiën en de behoefte aan opbouwen en genieten.
    Dat groei gefinancierd wordt door kredieten die zich gemakkelijk terugbetalen via groei en inflatie maakt dat groei noodzaak wordt. Krimpende economie lijkt dan een crisis, terwijl het welvaartsniveau wel daalt. De vraag blijft t.o.v. wat.
    Het groei-beeld domineert ons denken en ervaren. Dat is pas tunnel-visie, maar wel realiteit.

    Je geeft mooi aan hoe we zijn gaan geloen dat groei moet omdat anders creativiteit en innovatie driegen te verdwijnen.

    De strijd tegen kapitaal is enerzijds een verkapte strijd voor consumentisme, ik heb te weinig kennis van Marx, en vraag me af hoe hij dit verdisconteerd heeft, anderzijds kwamen er nieuwe kapitaalbezitters.

    Zo vindt ik de ruzie die Apple (heeft) gaat krijgen met aandeelhouders en anderen fasinerend. Apple zit op een ongelofelijk grote kas en het is de gewoonte dat dit geld via dividenden etc. uitgekeerd wordt of geinvessteerd wordt in vernieuwing, etc.

    Mijn Oma zei vroeger: Ik sal maar zeggen, blijf maar sûnnig.

  • Johannes Zeilstra, za 14 augustus 2010 19:30 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Johannes

    Johannes

    Beste Rob, dank voor je antwoord.
    Het lijkt me wel eens zinnig om hier een polemiek over te starten, een heel interessante materie.
    Nee, mijn antwoord was niet op Marx geinspireerd, maar op Galbraith en Earl, economen die de bedrijfskunde centraal hebben staan.
    Inderdaad, gezien de nalatenschap waar we allen verantwoordelijk voor zijn, zullen we keuzes moeten maken.
    Wordt economie een doel, of een middel.
    De geschiedenis zal een oordeel over ons vellen.

  • Orang Hutan, za 14 augustus 2010 04:53 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Orang

    Orang

    U schreef het. Ik denk het.

  • S. Prozac, vr 13 augustus 2010 17:29 Reageer op S.

    S.

    Is het de politiek? Ik denk eerder dat het door de media komt, in binnen- en buitenland.Net als vele andere problemen in de maatschappij, men kan wel raden wat.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven