Bio Bekijk alles van Ewout Klei Word fan

Ewout Klei

Ewout Klei Politiek historicus

27 december 2011 Reageer (14) 841 x bekeken Politiek RSS

De conservatieve verleiding van Bolkestein

Bolkestein hekelt intellectuelen, maar het intellectuele appel blijft nodig - als praktische politici er een zooitje van maken, de publieke opinie een gevaarlijke richting inslaat of er groot onrecht is waartegen geprotesteerd moet worden

Als je iemand bent van naam en faam, krijg je gemakkelijker een boek in grote getallen op de markt gepubliceerd dan als je een groentje bent. Dit heeft natuurlijk zo z'n voordelen. Iemand die zich al heeft bewezen, hoeft dat dit nog een keer te doen, en een uitgever loopt dan niet het risico, met een grote voorraad boeken opgescheept te blijven zitten. Als lezer weet je bovendien ook, dat het boek wellicht een zekere kwaliteit heeft, omdat de auteur in het verleden iets gepresteerd heeft, al dan niet op het gebied van boeken. Er zijn echter ook nadelen. Omdat de schrijver zich al bewezen heeft, is de uitgever minder kritisch en blijven kromme redeneringen en gemakzuchtige statements eerder staan, die anders niet werden geaccepteerd. Daarnaast loopt het boek van een gevestigde auteur het risico te weinig origineel te zijn. Schrijvers, of ze nu aan fictie of wetenschap doen, hebben vaak de neiging zichzelf te herhalen, vermoedelijk omdat de menselijke creativiteit bepaalde beperkingen kent, en als lezer word je bij een tweede of derde boek van dezelfde auteur eigenlijk nauwelijks meer verrast. Schrijvers kunnen dit alleen oplossen, door zichzelf opnieuw uit te vinden, of een geheel nieuw onderwerp op te zoeken.

Een paar maanden geleden verscheen 'De intellectuele verleiding' van voormalig VVD-leider Frits Bolkestein. Omdat ik het boek voor Sinterklaas had gevraagd, is deze recensie wat later dan die in De Groene Amsterdammer, Vrij Nederland, de Volkskrant en het NRC Handelsblad. 

Helemaal aan het begin van zijn boek vertelt Bolkestein ons, dat hij na het behalen van zijn doctoraalexamen in 1959 graag een proefschrift wilde schrijven over 'de antidemocratische intellectueel'. Het kwam hier echter niet van en Bolkestein koos voor een andere carrière, eerst in de handel en later in de politiek. Volgens Bolkestein was dit achteraf gezien wellicht een goede keus, ook omdat je volgens hem pas echt verstand hebt van politiek na vele jaren ervaring, in plaats van dat je als onbeschreven blad vanuit het niets zomaar allemaal dingen gaat beweren. Als politicus bleef Bolkestein zijn intellectuele kant koesteren: zijn optreden was deftig en erudiet en hij maakte ook tijd vrij om af en toe een leuk kritisch boek te schrijven. Pas na zijn pensioen pikte Bolkestein zijn oude plan weer op, en besloot hij om het boek over intellectuelen en de politiek te gaan schrijven. Het werd geen proefschrift maar meer een verzameling van politieke essays, met als rode draad de invloed van 'gevaarlijke ideeën' op de politiek.

Achteraf gezien denk ik dat Bolkestein een verkeerde keuze heeft gemaakt. Een proefschrift kan iets saais hebben, maar dwingt de auteur wel om heel nauwkeurig en nauwgezet aan het werk te gaan, elk argument goed te onderbouwen en geen overhaaste conclusies te trekken. Bolkestein koos anders. Hij spreekt tot ons niet als een wetenschapper maar als een elder statesman, om ons zo zijn grote wijsheid deelachtig te maken. Hij ontslaat zich op deze manier van de plicht om zijn apodictische argumenten goed te onderbouwen en in gaan op fenomenen die wat minder goed in zijn betoog passen, zoals het populisme van Geert Wilders en Martin Bosma, die het rechtse gedachtegoed van Bolkestein hebben geradicaliseerd. Het past niettemin wel een beetje bij Bolkestein, die in zekere zin neerkijkt op de universiteit waar men veel te weinig praktisch is en waar progressieve ideologieën als feminisme, multiculturalisme, neo-marxisme en postmodernisme welig tieren. De wijsheid van Bolkestein komt op mij soms nogal zeurderig over. Het is een vertoog van een oude man die vaak in herhaling valt en zijn eigen vooroordelen (ouderen zijn verstandiger dan jongeren, de vrije markt is heilig en het christendom is superieur aan de islam) als dogma's hanteert. Toch wil ik hiermee niet Bolkesteins boek helemaal afschrijven. Hij zegt echt verstandige dingen, vooral in de eerste helft van zijn verhaal.

Bolkestein laat zijn verhaal aanvangen in de achttiende eeuw, de tijd van de Verlichting. De veelgeprezen Rousseau, de auctor intellectualis van de moderne democratie, had totalitaire opvattingen over de volkswil en gunde minderheidsmeningen geen ruimte. De Duitse idealisten, waar Bolkestein nog kritischer over is, verwierpen de werkelijkheid an sich en plaatsten in plaats daarvan hun abstracte idealen op de troon. Zoals de radicale redeneringen van Rousseau resulteerden in de terreur van de Franse Revolutie, zo leidde een ongenuanceerde interpretatie van de categorische imperatief van Kant ("handel slechts volgens die stelregel waarvan u tegelijk kunt willen dat deze tot algemene wet wordt") tot de moord op schrijver August von Kutzebue door theologiestudent Karl Ludwig Sand. Sand en zijn medestanders noemden zich ‘De Onvoorwaardelijken’. Als iemand ten diepste was overtuigd van de juistheid van een bepaalde overtuiging, moest hij hier onvoorwaardelijk naar handelen. Von Kutzebue stond de door Sand gewenste eenwording van Duitsland in de weg, en moest daarom uit de weg geruimd worden. Abstracte idealen, vooral de ongenuanceerde gepopulariseerde varianten daarvan, kunnen levensgevaarlijk zijn. Bolkestein maakt hier zijn punt helemaal waar.

Negentiende-eeuwse Russische intelligentsia waren volgens Bolkestein in eerste instantie vooral naïef. Hij hekelt de narodniki, Russische studenten die zich onder de arme boeren gingen mengen, met als doel een revolutie te ontketenen. De boeren zaten hier echter niet op te wachten, in plaats van hooggestemde idealen wilden zij praktische voordelen, en brachten de revolutiezoekers aan bij de politie. De narodniki radicaliseerden, en vermoordden in 1881 tsaar Alexander II. Naïef waren ook de zogenoemde fellow-travelers uit de twintigste eeuw, linkse schrijvers uit het Westen die naar de Sovjet-Unie, China of Cuba reisden, zich door de plaatselijke communistische autoriteiten om de tuin lieten leiden en bij thuiskomst vol lof waren over de rode heilsstaat die ze zojuist hadden bezocht, een voorbeeld uit de verte. Bolkestein verliest in zijn beschrijving van de fellow-travelers zijn distantie, en beweert dat zij medeverantwoordelijk zijn voor de moorddadige en onderdrukkende regimes van Stalin, Mao en Castro. Hier overdrijft Bolkestein.

Sartre, Malraux en Mulisch hadden als geëngageerde schrijvers natuurlijk een zekere invloed op de publieke opinie in het Westen, maar op Westerse regeringen was hun invloed nihil. En ook al zouden Westerse regeringen protesteren, en dat deden ze soms wel degelijk, dan trokken de dictatoriale regimes zich hier toch niets van aan. Bolkestein probeert hier gewoon weer zijn grote gelijk te halen dat hij tijdens de Koude Oorlog inderdaad had, namelijk dat veel linkse politici en opiniemakers nogal naïef dachten over het communisme en geneigd waren om rode misdaden toe te dekken dan wel goed te praten. Bolkestein heeft gelijk, maar omdat hij er zo theatraal op blijft hameren, wordt het een beetje vervelend. Voor de nuance had Bolkestein in dit verband trouwens ook wel wat kunnen schrijven over de rechtse fellow-travelers, mensen die naar het Zuid-Afrika van de apartheid reisden, of naar Israël, en bewust oogkleppen op hebben gedaan om de onderdrukking van de zwarte bevolking respectievelijk de Palestijnen niet te hoeven zien.

Het tweede deel van Bolkesteins boek gaat over Europa, de Derde Wereld, het multiculturalisme en het feminisme. Bolkestein hekelt de progressieve denkers die al dan niet met goede bedoelingen dogmatisch een links gedachtegoed verkondigen, dat volgens Bolkestein een rampzalig politiek beleid tot gevolg heeft. Hij is met name kritisch als het gaat over de islam. Volgens Bolkestein is de islam objectief gezien inferieur aan het christendom, omdat in de islam vrouwen en minderheden nauwelijks rechten hebben, maar durven intellectuelen dit niet te benoemen vanwege de politieke correctheid. Bolkestein noemt een heleboel voorbeelden die de verraderlijkheid van de intellectuelen zouden moeten aantonen - het censureren van een afscheidsrede van een hoogleraar over antisemitisme onder moslims, het 'begrip' van godsdienstwetenschapper Karen Armstrong voor de aanslagen van 11 september en het protest van UvA-medewerkers tegen een lezing van de islamcriticaster Ayaan Hirsi Ali – maar verzuimt te vertellen dat elk incident leidde tot een publiek debat waar ook schrijvers en opiniemakers zich roerden die over deze zaken geen dogmatisch-linkse mening hadden.

Door zo te focussen op de negatieve kant van intellectuelen, die bij Bolkestein meestal links zijn, wordt voorbijgegaan aan de positieve invloed die intellectuelen op de politiek en de samenleving hebben gehad. De grote afwezigen in Bolkesteins boek zijn de dissidenten die zich inzetten voor vrijheid, gelijkheid en mensenrechten. Václav Havel, Jan Patočka, Alexander Solzjenitsyn, Ingrid Jonker, C.F. Beyers Naudé en Orhan Pamuk komen niet in zijn verhaal voor. Bolkestein noemt bovendien maar één keer Emile Zola, de Franse schrijver die in 1898 het artikel j’Accuse (Ik beschuldig) schreef en daarmee protesteerde tegen het Franse antisemitisme dat er de oorzaak van was dat de joodse officier Dreyfuss ten onrechte levenslang had gekregen (de zogenoemde Dreyfuss-affaire). In het publieke debat over Dreyfuss, dat na Zola's beroemde brief oplaaide, werd voor het eerst de term 'intellectuelen' gebezigd. Hieronder werden verstaan de schrijvers, hoogleraren, studenten en journalisten die zich publiekelijk achter Zola hadden gesteld, en vonden dat Dreyfuss vrijgelaten moest worden. Bolkestein noemt de kwestie in zijn boek, maar daar blijft het bij.

Ten slotte, wat moeten we nou met dit boek? Bolkestein heeft terechte kritiek op het abstracte idealisme van sommige intellectuelen, die met hun scheve voorstelling van de werkelijkheid meer kapot hebben gemaakt dan je lief is. Tegen deze intellectuele verleiding - die van dogmatisme, idealisme, naïviteit, radicalisme en bewuste blindheid - moet blijven worden gewaarschuwd. Deze denkhouding treffen we echter niet louter bij links aan, maar ook en steeds vaker bij rechts. Veel leden van de door Bolkestein zo gehekelde Lumpenintelligenz (intellectuelen van tweede en derde rang, zonder originele ideeën en ongenuanceerd) werken bij media als De Telegraaf, WNL, HP de Tijd, Metro en de radicaal rechtse opiniewebsites De Dagelijkse Standaard en Politant. Het citeren van Burke of De Tocqeville maakt je niet meteen tot een goede intellectueel.

De grootste conservatieve verleiding, waarvoor Bolkestein is bezweken, is een andere. Hij overwaardeert de status quo. Intellectuelen kunnen, omdat zij in tegenstelling tot beroepspolitici geen kaas hebben gegeten van de praktische politiek, de plank behoorlijk misslaan soms. Het intellectuele appel blijft echter nodig - als praktische politici er een zooitje van maken, de publieke opinie een gevaarlijke richting inslaat of er groot onrecht is waartegen geprotesteerd moet worden.
Belangrijk is wel dat intellectuelen, en dit is heel lastig soms, zich van de bestaande polarisaties moeten vrijmaken en met een onafhankelijke en frisse blik naar de werkelijkheid moeten kijken. Ook van denkers buiten je eigen wereldje kun je leren. De Lumpenintelligenz staat alleen open voor het eigen gelijk en waait mee met de waanwind van de dag, een echte intellectueel staat hier, ondanks een zekere mate van geëngageerdheid, boven.

N.a.v.: Frits Bolkestein, De intellectuele verleiding. Gevaarlijke ideeën in de politiek. Bert Bakker, Amsterdam 2011. ISBN 9789035136670

Laatste Reacties (14) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • vanessa s., do 29 december 2011 21:46 Reageer op vanessa

    vanessa

    Uitstekend stuk en fijn dat ik dat boek van Bolkestein nu verder niet hoef te kopen. Hoewel ik ongeveer recht tegenover B. sta in het politieke spectrum luisterde ik graag naar hem: een onafhankelijk denker aan de andere zijde. Zijn laatste optredens op tv lieten echter merken dat hij precies dat kwijt is wat hem tot een aantrekkelijk spreker maakte, zijn scherpte. Hij doet zichzelf van 10 jaar terug na en dat is nog erger dan iemand anders na proberen te doen.

  • Joop Schouten, do 29 december 2011 16:44 Reageer op Joop

    Joop

    Ik las dit net en leek mij een goede aanvulling.:

    Het liberalisme van na 1800 omarmde daarom ook de notie van de nationale staat. Niet uit nationalisme, maar vanuit het volstrekt juiste besef dat wij eerst dankzij de staat de sociaal-politieke orde kunnen realiseren die wij rechtvaardig en wenselijk achten. ‘L’ état, c’est nous’, om Lodewijk XIV te parafraseren; en wantrouwen tegen de staat is het wantrouwen van de eigen collectieve wil en daarmee ook het wantrouwen van de democratie zelf. Absolute voorwaarde is wel dat de democratische staat steeds in optimale conditie is. Juist daar valt tegenwoordig een wereld te winnen, want dat hebben we grandioos verwaarloosd. In ons land meer nog dan elders.

    Urgent werd daarmee de vraag naar de soevereiniteit die men zojuist aan de absolute vorst ontnomen had. Die vond men in de zogenoemde ‘soevereiniteit van de Rede’ – het begrip werd gemunt door de staatsman en politieke theoreticus François Guizot (1787-1874). Het idee was dat niemand kon beweren de Rede in zijn bezit te hebben en dat dat dus ook voor de soevereiniteit gold. Maar net als met de Rede moest je er wel altijd naar op zoek blijven. De politieke representatie is het beste instrument daarvoor. Geen enkele private partij – zelfs niet geheel het electoraat als de som van alle private partijen tezamen – kan daarom de soevereiniteit voor zich opeisen. De soevereiniteit is daarom een soort ‘lege plek’ in ons politieke systeem, om Claude Leforts terminologie te gebruiken. Alles draait erom, het is de bron van onze publieke, soevereine wil; maar niets en niemand kan/mag zich die ‘plek’ toe-eigenen. Aldus ontstond een haarscherpe scheiding tussen publiek en privaat, tussen staat/soeverein en samenleving. Het publieke domein werd radicaal ‘ontprivatiseerd’. Juist hier brak het scheppend liberalisme radicaal met feodalisme en Ancien Régime, waar je publieke bevoegdheden kon kopen en verkopen alsof het privaat bezit was. Het neoliberalisme kent alleen private belangen en wil dus terug naar het feodalisme. Het scheppend liberalisme ziet naar de toekomst en heeft het publiek belang daarbij als kompas.
    Het neoliberalisme is even naïef als gevaarlijk. Het is naïef omdat het de weinig plausibele metafysica aanhangt van de intrinsieke harmonie van alle (private) eigenbelangen.
    Van de gevaren ervan weten we alles sinds de kredietcrisis.

    ...

    Een stuk uit Frank Ankersmit's 'Voor de neoliberaal is het algemeen belang onzin ...voor de liberaal is het juist de kern'.
    Gepubliceerd: 3 januari 2009

  • Harry Moentezool, do 29 december 2011 17:39 in reactie op Joop Schouten Reageer op Harry

    Harry

    Welnee, daar klopt helemaal niets van.
    De neoliberaal bestaat immers niet!

    http://vorige.nrc.nl/opinie/article2183847.ece/De_ware_liberaal_is_een_realist

  • niek jansen, do 29 december 2011 10:53 Reageer op niek

    niek

    Ja Piet, je hebt gelijk, maar ik heb me een beetje moeten beperken in dit kader. De winnaars plegen geen oorlogsmisdaden en worden niet berecht. En aangezien Israel noch de V.S. het Intern. Stafhof in Den Haag erkennen kunnen zij ook overal in de wereld ongestraft hun gang blijven gaan. Hoeveel moorden heeft de Mossad al of niet i.s.m. met de CIA gepleegd ? Wat toch ook nog gezegd moet worden is de verwijdering van twee door democratische verkiezingen gekozen presidenten, nl. Mossadeq in Iran en Allende in Chili, door toedoen van de VS ,die vervangen werden door de wrede dictators,de Sjah en Pinochet. Zo ook worden de democratisch verkozen Hamas-leiders in Gaza niet erkend. Als het de belangen van de VS niet uitkomt, worden stelselmatig en voortdurend democratische principes opzij gezet.
    En Nederland in navolging van de VS steeds maar in paniek waarschuwen voor het moslemgevaar, Al Quaida etc., terwijl het grootste gevaar voor de wereldvrede de VS is.
    Slaap zacht Bolkestein en al die andere Nederlanders.

  • niek jansen, do 29 december 2011 05:52 Reageer op niek

    niek

    En hij vergeet natuurlijk helemaal, met Ewout Klei en rechts Nederland als het schoothondje van de VS, de moorddadige en imperialistiche onderdrukking van de VS in de wereld.
    Om maar weer eens het rijtje te noemen: het gebruik van atoombommen tegen de burger bevolking in WO2 en het stelselmatig bombarderen van alle japanse steden uitgezonderd Kyoto een 'eerste klas oorlogsmisdaad',de Koreaanse oorlog waar 1 millioen burgers het leven lieten, de oorlogen in Vietnam,Laos en Cambodja, die millioenen slachtoffers eisten en waar nog lang mensen zullen lijden aan genetische afwijkingen door het gebruik van het chemische wapen Agent Orange, de aktieve politieke en militaire steun aan de onderdrukkende dictatoriale regiems in Latijns Amerika in de Koude Oorlog periode, de invasies in Irak en Afghanisten die honderduizenden slachtoffers onder de burgerbevolking veroorzaakte, de geheime gevangenissen en martelpraktijken, de ontelbare moordaanslagen en interventies door de CIA over de hele wereld, de onvoorwaardelijke steun aan het gewelddadige en onderdrukkende regiem van Israel op weg naar de racistische staat Groot Israel, de oorlogsdreiging met Iran, verdacht van de aanmaak van nucleaire wapens terwijl Israel al lange tijd beschikt over 400 nucleaire lange afstandsraketten, gefinancierd door de VS. Het kruitvat in de wereld Israel zal niet worden aangestoken door Hamas of Iran maar door de VS!
    En de bevolking van de VS, zo dom en ongeinformeerd, waar 50% 'creationist' is, dwz. gelooft dat de wereld is ontstaan bij Adam en Eva en dat moet dan 'wereldleider' zijn! De christelijke fundamentalisten en de joodse lobby hebben de Amerikaanse buitenlandpolitiek gegijzeld, vele malen gevaarlijker dan het moslemfundamentalisme.
    Bolkestein en de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking zijn 'verstomd van oren, geest en ogen' (Heracleitos?).
    Wanneer komt er eens een politieke partij met de naam 'YANKEE GO HOME'?
    Dit alles is natuurlijk niet te vergelijken met de aantallen slachtoffers onder de regiems van Hitler, Mao en Stalin, maar dat waren ook geen liberale democratien en vijanden van alles wat democratisch was. Maar de VS hoort bij 'ons Westen' en pretendeert een morele democratische superioriteit in de wereld te hebben, maar functioneert in veel opzichten fascistisch, dus daar zouden wij in hetzelfde 'Westen' extra voor op onze hoede moeten zijn. Er is geen groter gevaar voor de wereldvrede dan de VS met Obama voorop die al bij voorbaat van het Nobel comite in Oslo de prijs voor de Vrede kreeg toegekend al direct bij zijn aantreden, de laaste blunder van het comite na de oorlogsmisdadiger Kissinger e.a. die prijs onterecht te hebben toegekend.

  • Piet Devries, do 29 december 2011 09:10 in reactie op niek jansen Reageer op Piet

    Piet

    Ik mis even het bombarderen van de Duitse burgerbevolking in de tweede wereldoorlog, met als hoogtepunt Dresden toen de oorlog bijna afgelopen was.
    Het deporteren van Russen die aan Duitse kant hadden gevochten, naar hun vrijwel zekere dood door Stalin, kon ook de schoonheidsprijs al niet verdienen.
    Zo zijn er nog wel een paar kleinigheden.

  • Jan B, wo 28 december 2011 15:25 Reageer op Jan

    Jan

    Ten slotte, wat moeten we nou met dit boek?

    Gewoon laten liggen. Het boek lijkt me louter een sublimatie van frustraties naar aanleiding van het feit dat Bolkestein zelf nooit de status van intellectueel toebedeeld heeft gekregen, hoe zeer de man hiervoor ook zijn best deed. Het zat er echter gewoon niet in en Bolkestein ging dus niet de geschiedenis in als de politieke visionair en theoreticus voor wie hij zichzelf hield. Uit rankune heeft de man nu de strijdbijl opgenomen onder het motto "if you can't join them beat them" (wellicht in de hoop dat een en ander ook nog een beetje verkoopt in een tijd waarin de zusterpartij van zijn eigen VVD ten strijde trekt tegen alles wat naar wetenschap en enige intellectuele standing ruikt). Echter, het resultaat van deze inspanning is daarmee waarschijnlijk alleen maar interessant als voer voor psychologen, voor een diepgaande historisch analyse van het onderwerp van het boek is namelijk een zeker intellectueel niveau vereist.

  • Harry Moentezool, wo 28 december 2011 10:13 Reageer op Harry

    Harry

    ---"Abstracte idealen, vooral de ongenuanceerde gepopulariseerde varianten daarvan, kunnen levensgevaarlijk zijn. Bolkestein maakt hier zijn punt helemaal waar."---

    Een treffende uitspraak omdat juist Bolkestein dit ook tav. zijn eigen overtuiging van de vrije markt zou moeten aantrekken. Nu na drie jaar crisis is de teneur onder de vrije markt-adepten dat wij nog nooit werkelijk vrij zijn geweest. Er zou een te grote publieke domein zijn, ontzagwekkende overheidsbemoeienis (misschien een punt waar ze terecht op kunnen scoren!) en een teveel aan solidariteit. De vrije markt heeft daarentegen nog nooit een kans gekregen zo redeneren zij en daarom zitten wij nu met de gebakken peren. De vraag dringt zich in het vervolg hiervan onherroepelijk op in hoeverre de vrije markt nu zelf eigenlijk een abstract ideaal is. Mochten deze lieden gelijk hebben in hun constatering dat er een te weinig aan vrije markt is, zou het dan niet zo kunnen zijn dat onze maatschappelijke werkelijkheid dat simpelweg niet toelaat? Zou een werkelijk vrije markt zoals de meer fervente aanhangers dat voor ogen hebben, een onbereikbaar ideaal zijn vergelijkbaar met de klasseloze maatschappij van de communisten? In de eerste plaats zullen al die neoliberale goeroes en hun volgzame aanhangers zich dat moeten afvragen. Of zal het -om het eigen gelijk staande te houden- voor Bolkestein toch nog moeilijker liggen gezien het feit dat hij van mening is dat er niet zoiets als een neoliberaal bestaat?
    Kennelijk bestaat er tav. die diepe rechtse overtuigingen heel wat conceptuele verwarring waar degenen die het aanhangen nogal gevaarlijk blind voor zijn.

    Tenslotte vraag ik mij wel af waarom in dit soort stukjes nogal eens lichtvaardig het verwijt van conservatisme gemaakt wordt om iemand te diskwalificeren. Mogelijk is de auteur niet zo bekend met het conservatisme en zou hij inzien -wanneer hij er wel bekend mee zou zijn- dat het een goedkoop 'argument' is om de ander in de hoek te drijven. Iemand betichten van conservatisme maakt op mij persoonlijk in elk geval weinig indruk.

  • Dr. Strangelove, wo 28 december 2011 11:19 in reactie op Harry Moentezool Reageer op Dr.

    Dr.

    "De vrije markt"

    vrije markten bestaan niet anders dan in theorie.

    zelfs een compleet gedereguleerde markt is niet vrij omdat de grote spelers haar domineren.

    het ideaal van een vrije markt benader je door haar juist te reguleren.

    monopoly heeft spelregels.

  • Piet Devries, wo 28 december 2011 08:51 Reageer op Piet

    Piet

    Bolkestein is mede verantwoordelijk voor de invoering van de euro en de daaruit voortkomende ellende.
    Verder is hij aanvoerder van de anti Islam club van de Leidse universiteit.
    Typisch een gevaarlijke intellectueel.

  • Dr. Strangelove, di 27 december 2011 23:39 Reageer op Dr.

    Dr.

    Als ik had meegeholpen om mijn land naar de kloten te helpen met mijn simplistische dogma's, zou ik ook op zoek gaan naar anderen die vergelijkbare fouten maakten.

  • Joop Schouten, di 27 december 2011 21:19 Reageer op Joop

    Joop

    Bedankt voor dit boekverslag/uittreksel. Heel grappig. Een zelfbenoemde intellectueel die zichzelf van zijn sokkel lult.

    ...

    Ik wist overigens niet dat uitgevers 'domme teksten' inhoudelijk kunnen en mogen weigeren.

    ...

    Ieder tijdperk kent zijn valse volksmenners en beulen. Het is zaak deze te ontmaskeren voordat ze nog meer kwaad stichten. Bolkenstein is daar niet in geslaagd.
    Hij lijkt me zo zelfingenomen, dat als hij in zijn spiegel kijkt het blonde gevaar achter zijn rug niet ziet staan (...).

  • de heer Meijerink, di 27 december 2011 19:49 Reageer op de heer

    de heer

    Frits lijkt, zo intrepeteer ik de teneur van het stuk, een lekker leesbaar boekje voor de happy-few van Zuid te hebben geschreven. Ik mis een uitgebreide vertelling hoe Frits, gezeten in zijn luie clubfauteuil, met de vingers achter de bretels met de amices causeert over de tempo doeloe.
    Hoe de marechaussee toen in de jaren 30 ('terecht, vrind'), middels venijnige charges, het gepeupel weer de huizen in mepte. ('niks samenscholen')
    Van inspraak werden ze toch alleen maar lui en door te leren lezen werden ze opstandig!

  • Johannes Zeilstra, di 27 december 2011 19:24 Reageer op Johannes

    Johannes

    Een heel stuk om op te reageren, teveel voor mij in ieder geval.
    Over Sartre, en de linkse beweging waar hij voor stond.
    Ja veel intellectuelen in die tijd keken niet kritsich genoeg naar wat er zich in China en de Sovjet Unie afspeelde.
    Maar daar mag nooit vergeten worden dat de informatie zoals die nu voorhanden is , er toen niet was. Men baseerde zich op abstracte gedachtes, omdat de praktijk en wat daar van bekend was niet beschikbaar was.
    Veelal waren die intellectuelen ook een product van de naoorlogse tijd waarin ze het falen van de westerse democratie zagen, (Spaanse burgeroorlog bijv.) en een alternatief probeerden te vinden.
    Toch , wat de heer Bolkestein niet ziet, en ook u vergeet, is dat er vanaf 1924 al een grote groep linkse intellectuelen waren die de Sovjet staat als een mislukt experiment zagen.
    Zelfs Trotsky zag het als een gedegenereerde staat.
    Maar zoals ik al zei, teveel om op te reageren, maar misschien brengt uw uitleg anderen ook tot een vorm van reflectie, want het zo goed beargumenteerde gelijk kan in de praktijk toch wel eens anders uitpakken.
    Hiermee doel ik op diegenen die vanuit een economische gedachte geredeneerd, zonder ook maar 1 vaststaand bewijs streven naar dat grote Europese ideaal.
    De geschiedenis heeft bewezen wat er met grote idealen gebeurd, ook al zijn ze nog zo intellectueel doorwrocht.

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven