Bio Bekijk alles van Harrie Verbon Word fan

Harrie Verbon

Harrie Verbon Hoogleraar Openbare Financiën

21 mei 2010 Reageer (19) 977 x bekeken Economie RSS

CPB plakt waardeoordelen op verkiezingsprogramma's

Het CPB zegt dat de doorrekeningen van het CPB gebaseerd zijn op onafhankelijke en objectieve economisch wetenschappelijke kennis. Dat is een overschatting van de kennis die de economische wetenschap oplevert

Ook zo genoten van het mediacircus rond de CPB doorrekening van de verkiezingsprogramma’s? Nou, ik niet. Ik verbaas me er over dat een instelling zo vrijelijk zijn eigen waardeoordelen mee kan laten wegen bij de analyse van politieke voorstellen. U en ik doen dat ook, natuurlijk, maar wij worden er niet voor betaald en het CPB wel.

Het CPB zegt dat de doorrekeningen van het CPB gebaseerd zijn op onafhankelijke en objectieve economisch wetenschappelijke kennis. Dat is een overschatting van de kennis die de economische wetenschap oplevert. Zo gaat het CPB er vanuit dat als de belasting verlaagd wordt de economische groei toeneemt. Dat komt, omdat aangenomen wordt dat als mensen meer verdienen ze harder gaan werken, of dat de vakbonden dan lagere looneisen gaan stellen omdat er netto toch al meer overblijft. Dat is wat de standaard economische theorie zegt, Er zijn inmiddels tonnen studies waaruit blijkt dat mensen vaak heel anders op financiële prikkels reageren als de standaard theorie aanneemt. Veel mensen reageren helemaal niet op veranderingen in belastingen, of op een verkeerde manier.

Nog een ideologisch gekleurde aanname is dat mensen harder gaan werken of meer hun best gaan doen een baan te vinden als de uitkeringen verlaagd worden. Ook hier is het empirische bewijs flinterdun. Al meer dan dertig jaar worden in Nederland de uitkeringen op achterstand gezet. Als we het CPB zouden moeten geloven, zou inmiddels geen mens meer structureel werkloos kunnen zijn. De werkelijkheid is anders, zoals we weten.

De ideologie van het CPB betekent inmiddels dat rechts beleid wordt beloond, en links beleid wordt gestraft in de doorrekening. De VVD die uitkeringen en belastingen wil verlagen krijgt van het CPB 400.000 banen erbij, terwijl het voorgestelde beleid van de SP die het omgekeerde doet als de VVD, namelijk uitkeringen en belastingen verhogen, volgens het CPB tot een verlies van een kleine 100.000 banen in de komende jaren leidt.

Kijkt u maar eens naar figuur 2.5 in het CPB-rapport, daar ziet u dit allemaal gebeuren. Tot uw verbazing ziet u ook dat Groen Links volgens het CPB vice kampioen banen maken is. Is GroenLinks dan rechts geworden? Nee hoor, dit is het Kees Vendrik-effect. Kees Vendrik, scheidend Kamerlid voor GroenLinks, staat er om bekend een groot kenner van de CPB-modellen te zijn. Hij heeft ongetwijfeld stiekem uitgerekend welke maatregelen het 'goed' gaan doen in de doorrekeningen van het CPB en toch niet al te rechts te worden. Groen Links geeft dus een forse lastenverlichting (banen, banen), maar laat daar niet uitkeringen, maar bedrijven voor opdraaien. Dit laatste kost maar een heel klein beetje werkgelegenheid in de CPB modellen.

Politieke partijen in Nederland die hun verkiezingsprogramma’s door het CPB laten doorrekenen en een mooi werkgelegenheidseffect voor hun programma willen krijgen, moeten of rechts worden, of een Kees Vendrik in hun gelederen opnemen. Met de economische of politieke werkelijkheid heeft dit inmiddels niets meer te maken.

Harrie Verbon is hoogleraar Openbare Financiën aan de Universiteit van Tilburg

Laatste Reacties (19) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Joop Schouten, vr 21 mei 2010 23:25 Reageer op Joop

    Joop

    Het hele CP'B 'concept denken' riekt naar vriendjespolitiek..
    --------------------
    Sommige belangen zijn nu nog zichtbaarder geworden en blijken 'ondeelbaar' te zijn.
    De belangen van 'het zakenleven' contra 'haar' werknemers 'De wegwerpbedienden', de in potentie Onrendabelen van de toekomst. De mannen, vrouwen en kinderen die ongewild moeten bedelen aan de deuren van 'De Staat'.
    --------------------
    Wij zijn de staat. Dus wat doen we er aan?
    Miljoenen mensen laten kreperen onder de knoet van Rechtse Regenteske Boekhouders of 'De Smart' draagbaar te verdelen?
    --------------------
    Het wordt dus kiezen voor Nederland aan de Rijn of Nederland aan de Hudson.

  • Rob Geurtsen, za 22 mei 2010 01:32 in reactie op Joop Schouten Reageer op Rob

    Rob

    Het Nederland aan de Rijn,
    kent geen minimum-loon (Duitsland).
    kent een conservatieve vakbond die slechts voor haar leden opkomt.
    kent net als in Amerika het streven naar flexibiliteit van de inzet van 'werkers', die leid tot de noodzaak van twee banen om financieel fatsoenlijk te kunnen leven.
    kent een beleid dat altijd getoetst wodt aan financiële modellen en niet ideëen.

    Regenteske boekhouders dat is gevolg van de manier van het dominante denken in onze wereld. Hoe bewijs je je gelijk als je niet kan inspireren?
    Jouw Hudson is niet veel erger dan jouw Rijn. Hollanders waren altijd aan de monding en de beste handelaren, slimme leugenaars die niet altijd kregen wat ze wilden.

    Machtspolitiek... ? ... het moet soms mee zitten.

  • Joop Schouten, za 22 mei 2010 15:16 in reactie op Rob Geurtsen Reageer op Joop

    Joop

    Hoi Rob. Mooie aanvulling.
    Ik dacht echter niet aan Duitsland maar de VS.

  • Irma Noord, vr 21 mei 2010 19:05 Reageer op Irma

    Irma

    Waardeoordelen zijn toch ook voor iedereen verschillend?
    Het CPB heeft toch nergens gezegd dat het VVD-programma het beste is? Met het VVD-programma, als het onveranderd zou worden uitgevoerd, zou de economie in 2040 weer op peil zijn. Dat er ondertussen meer dan 800.000 Nederlandse kinderen van honger omvallen boeit niet, dat heeft het CPB niet berekend.

    Gewoon gezond verstand gebruiken en eens naar de ellende om je heen kijken. Dan stem je vanzelf SP.

  • J van Ginkel, vr 21 mei 2010 16:50 Reageer op J

    J

    Hoewel Verbon gelijk heeft dat politieke partijen het model nu zo langzamerhand wel moeten kennen en hun programma dus aanpassen aan het model om er zo goed mogelijk uitkomen, moet hij toch de stelling "Met de economische of politieke werkelijkheid heeft dit inmiddels niets meer te maken" iets beter onderbouwen. Ja, de berekening van het aantal banen dat per procent lagere belastingdruk wordt in gecalculeerd is waarschijnlijk de empirrische economische kennis iets te ver doorgetrokken, maar te doen alsof het allemaal uit de dikke duim komt is ook een `mythe'.
    Economie doet aan onderzoek en heeft empirische gegevens, die deels op basis van statistische methodes, tot voorspellingen kunnen leiden. voorspellingen hoeven niet per definitie uit te komen (kijk naar het KNMI) maar hebben wel veel meer inhoud dan een blinde gok. Bij de economie zijn vaak veel parameters maar beperkt bekend - en komen ook soms onverwachte zaken zoals een vulkaanuitbarsting - roet in het eten gooien, maar bepaalde trends horen bij bepaalde omstandigheden ... met een ruime foutmarge .. maar toch. Het idee dat het net zo goed precies de andere kant op kan gaan is niet echt waar.
    Als Verbon zijn eigen column zou geloven tot het punt van economie - ik zou niet weten wat er uitkomt, dan zou hij zijn eigen leerstoel ook ter beschikking moeten stellen .. en zover zal hij wel niet willen gaan.

  • Zeer Voornaam, vr 21 mei 2010 14:11 Reageer op Zeer

    Erg goed stuk van Verbon. Misschien zelfs nog een stukje te ingewikkeld.

    Er wordt net gedaan als of mensen die een uitkering krijgen niet willen werken. Wat een grote onzin is want mensen met een uitkering zijn door hun basen ontslagen, als ze ontslag hebben genomen krijgen ze immers geen uitkering. Ze hadden werk, maar hun baas zag niet hoe hij zijn bedrijf winstgevend kon houden( of zijn eigen bonus op peil kon houden ) met die werknemer erbij. Met meer werkelozen is er per saldo dus minder werk. Het is niet zo dat er voor diegene die ontslagen werd de volgende dag een ander wordt aangenomen.
    Dan is er dus: Wat voor 'n werk wil iemand doen? Of kan die doen. Er zullen van wel mensen zijn die jaren hebben gewerkt, en dan besluiten een kind te krijgen en dan nooit meer van plan zijn om weer te gaan werken. Hun lasten zijn misschien niet zo hoog, of niet hoog genoeg om iedereen in het gezin te laten werken. Bovendien kost een kind op het dagverblijf misschien wel net zoveel als wat zij in haar baantje kan verdienen. Ja dan helpt het wel om de uitkering te verkorten, ware het niet dat ze toch al niet meer kreeg dan dat haar in de eerste plaats in haar werkende periode is afgenomen. ( maar goed de directeur van het UWV moet ook op vakantie kunnen, en niet op Terschelling )

    De bijstand dan. De bedoeling van de bijstand is om mensen uit mijn vuilnisbak te houden. En dat wou ik graag zo houden. Ik heb in India gezien wat er gebeurt als er meer dan 10 mensen in een stad onder de bijstand komen. Misschien hebben sommige nog wel tale of two cities of zo gelezen. Dankzij huidige opleidingsbeleid leer je dadelijk net zoveel op straat als op school en krijg je in de bak meer te eten dan thuis, lijkt me een prima voedingsbodem om je kinderen weer zakkenrollen te leren. En aangezien de politie met het huidige budget mensen op straat gaat zetten ( haha, in de WW, niet op patrouille. En met maar een jaar WW dus binnen de kortste keren omgeschoold naar asperge steker. Hogere HR kapitaal vernietiging dus. En dat voor wat we een kennis economie zouden willen noemen, ziek zijn ze bij de VVD ) brengt dat onveiligheid en onvrede. Fijn de staatskas op orde, alleen wel weer terug naar de middeleeuwen.

    Afijn, het CPB heeft een financieel doorrekenmodel, net zo'n model als dat de economen die de crisis niet zagen aankomen hebben. Jammer dat daar zoveel waarde aan wordt gehecht.

  • Tim Tim, vr 21 mei 2010 14:53 in reactie op Zeer Voornaam Reageer op Tim

    Tim

    Gelukkig heeft Rutte de kamer en het kabinet in 2007 al gewaarschuwd voor de dreigende crisis die zou overwaaien uit Amerika. Hebben ze bij de VVD duidelijk dus wel de juiste economen zitten.

    Ik ben het overigens wel met u eens dat mensen in de WW wel graag aan het werk willen, mensen in de bijstand ben ik iets minder zeker van. Zeker gezien het marginale verschil tussen een bijstandsuitkering en een netto salaris voor de lage inkomens. Gelukkig dan ook maar dat de VVD de arbeidskorting verhoogd zodat mensen geld extra te besteden hebben als ze gaan werken.

    Mag ik u er verder aan herinneren dat GL het beperken van de WW tot 100% 1 jaar volmondig steunt. Na 1 jaar mag je bij GL voor het minumumloon bij de gemeente gaan werken.
    http://standpunten.groenlinks.nl/ww

  • Tim Tim, vr 21 mei 2010 14:08 Reageer op Tim

    Tim

    Het bedroevende is dat mensen eerst lopen te schreeuwen om het hardst dat het CPB de bezuinigingen van de VVD gaat afkeuren, volledig fileren zelfs. Er klopt namelijks niets van de plannen van de VVD, totaal onuitvoerbaar die worden direct afgeschoten door de grote rekenmeesters van het CPB.

    Vervolgens worden de plannen doorgerekend, komen GroenLinks en de VVD er resp. links en rechts duidelijk het beste uit (maar duimen dat die er samen uitkomen) en dan zijn de mensen van het CPB natuurlijk ineens de grote boosdoeners.

    Elke partij heeft vrijwillig zijn progamma ingeleverd bij het CPB en heeft kunnen invullen wat ze willen. Dit is hun oordeel, deal with it. Of zoals de PvdA, verander je programma als blijkt dat je eerste versie niet goed genoeg was.

    Wat overigens de enigste redding nog is voor CDA en PvdA is het publiek overtuigen dat de economie niet het enigste thema moet zijn tijdens de verkiezingen, ben benieuwd of ze dat gaat lukken.

  • Leo van Loo, vr 21 mei 2010 13:05 Reageer op Leo

    Leo

    Wil meneer Verbon beweren dat als we de belastingen verhogen, dat mensen dan meer gaan werken? Betwijfel ik ten zeerste. Natuurlijk zijn er kanttekeningen te plaatsen bij de economische modellen die het CPB gebruikt, maar het zou wel eerlijker zijn als dhr. Verbon toe zou geven dat een gigantische meerderheid van alle economen ervan overtuigd is dat belastingverlaging waarschijnlijk beter is voor de werkbereidheid dan belastingverhoging. Maar natuurlijk is het niet de enige factor. Ook ontslagbescherming speelt een rol.

    Ik denk dan ook niet dat linkse partijen moeten gaan roepen dat het CPB ongelijk heeft. Daar hebben ze nl. geen enkel bewijs voor. Als ik links was, dan zou ik zeggen dat ik een andere keuze maakte. De VVD mag voor de hoogste economische groei zorgen, daar wordt wel een prijs voor betaald in de vorm van grotere ongelijkheid en minder welvaart aan de onderkant. Dat lijkt me een reële afweging, waar partijen over van mening kunnen verschillen en waar kiezers tussen kunnen kiezen. Maar ik zou geen enkele partij geloven die zegt dat zijn plannen op alle punten beter zijn. En meer groei, en meer welvaart voor iedereen, en beter milieu etc etc. Dat is goedkope verkiezingspraat.

  • Zjen Zen, vr 21 mei 2010 13:21 in reactie op Leo van Loo Reageer op Zjen

    Zjen

    Beste Leo;
    DIT ==========Zo gaat het CPB er vanuit dat als de belasting verlaagd wordt de economische groei toeneemt. Dat komt, omdat aangenomen wordt dat als mensen meer verdienen ze harder gaan werken, of dat de vakbonden dan lagere looneisen gaan stellen omdat er netto toch al meer overblijft. Dat is wat de standaard economische theorie zegt, Er zijn inmiddels tonnen studies waaruit blijkt dat mensen vaak heel anders op financiële prikkels reageren als de standaard theorie aanneemt. Veel mensen reageren helemaal niet op veranderingen in belastingen, of op een verkeerde manier. ===========

    is wat Verbon zegt.

    Waar heb jij het nu over?

  • Piet Knollema, vr 21 mei 2010 14:34 in reactie op Leo van Loo Reageer op Piet

    Piet

    Dat zou geloofwaardig klinken denk je?
    Eerst je programma door laten rekenen en als de uitkomst je niet goed uitkomt zeggen dat de berekeningen niet kloppen?
    Alle overige partijen moeten de kiezers er van zien te overtuigen dat het door het VVD-programma misschien wel goed gaat met de economie van dit land. Maar niet met de meeste inwoners in dit land. En zeker niet met de minst draagkrachtigen.
    Kortom dat de VVD gewoon een asociaal programma heeft dat alleen goed uitpakt voor de mensen die het toch al goed hebben.

    Zegt het voort, zegt het voort!

  • Rob Geurtsen, vr 21 mei 2010 13:05 Reageer op Rob

    Rob

    Dit soort analyses commentaren tot in detail vileren, dat is wat ik in de nederlandse media in ieder geval uitgebreid mis.

    Kan in de debatten nog een leuk punt worden. CPB bashen om Cohen met een mond vol tanden te laten staan.

    Oh Job, wat verwachten we veel van je vanavond. AUB scoor een paar punten.

  • Hans van der Helm, vr 21 mei 2010 13:01 Reageer op Hans

    Hans

    Ik loop al heel lang op deze aardkloot rond en kijk nooit naar verkiezingsprogramma's want als er een regering gevormd moet worden dan gaan ze op de grote hoop, worden geschud en komt er een regeringsprogramma gebaseerd op de kleur van de trouwe honden ogen.
    Voor mij zijn de beginsel[programma's van veel meer belang, dan weet ik welk wereldbeeld de partij voor zich heeft.
    Toen ik op 23 jarige leeftijd mocht gaan stemmen heb ik ze allemaal doorgenomen en gekeken welke het beste bij mijn wereldbeeld paste.
    Zo ben ik tot mijn beslissing gekomen ook al voldeed die partij maar voor 80% aan mijn verwachtingen.
    In de loop der jaren zijn natuurlijk deze beginselprogramma's aangepast aan de tijd maar nog steeds vind ik voor 80% mijn wereldbeeld bij de partij die ik door dik en dun heb gesteund met mijn stem.
    Van verkiezingsprogramma's wordt je niet wijzer!!!
    Het rapport van het CPB kan zo in de prullenbak want geen van de voorspellingen komt uit.

  • YggY ..., vr 21 mei 2010 12:41 Reageer op YggY

    YggY

    Begrijp ik nu goed dat er hier wordt gesteld dat een politiek programma zo wordt opgesteld dat het resultaat dus moet zijn dat het CPB het positief gaat beoordelen en als ik dat dan goed begrijp dan wordt het mij als kiezer onmogelijk gemaakt om op een partij te kiezen vanwege hun partijprogramma want er is al heftig mee gemanipuleerd, zeg maar geknoeid.

    Hetzelfde effect treedt ook op bij de stemwijzer waarbij de antwoorden van de partijen meer moeten lijken op wat zomaar een kiezer wenst dan dat het daadwerkelijk de visie van een partij weergeeft.

    Het kan natuurlijk ook gewoon zo zijn dat ik het niet snap.

  • kees van eck, vr 21 mei 2010 13:50 in reactie op YggY ... Reageer op kees

    kees

    Je snapt het prima! Alle begrippen en sommetjes met grote korrels nemen. Dat zouden politieke partijen ook moeten doen als ze geloofwaardig willen zijn... Wie durft? Ik wel...

    Ik roep even iets (zoals gezegd: ik weet niets van economie;):
    1. politiek schept (in de letterelijke betekenis van het woord) geen banen, hooguit randvoorwaarden of begrenzingen, bijvoorbeeld door uitkeringen stop te zetten of 2. de toekomst van het nederlandse onderwijs wordt eerder door onderwijzers en de keuze van ouders/kindere bepaald dan door de politiek 3. de politiek is al 30 jaar bezig de files op te lossen, zonder enig resultaat 4. voorspellingen van economische groei tot 2 cijfers achter de komma autistisch, zeker voor een exportland pur sang (hoe bepaal je hoeveel je kunt aflossen op de staatsschuld?) 5. je kunt dus net zo goed zeggen: als nu de schuld 6% van het bnp is, stoppen we acuut met werken, zodat beide op 0 uitkomen...:))

  • kees van eck, vr 21 mei 2010 11:39 Reageer op kees

    kees

    Ik weet niets van economie, maar ik herinner me nog dat het CPB er in 2008 procenten naast zat, toen zich 'ineens' een economische crisis aandeed. Iedereen wist dat de opbouw van schulden vroeg of laat zou leiden tot een tekort aan geld. In de economie speelt psychologie (vertrouwen) een grote, oncalculeerbare, rol... dit heeft kennelijk niet veel met logica te maken: Merkel roept iets, waarom roept ze iets, is er meer aan de hand? Zoland een economisch model er niet in slaagt dergelijke factoren mee te laten wegen, stelt 'economie als wetenschap' niet zo heel veel voor.. zeg ik als leek;) Het CPB, stop ermee! Een prima bezuinigingspost!

  • Stefan de Neef, vr 21 mei 2010 12:59 in reactie op kees van eck Reageer op Stefan

    Ik denk dat als wij met zijn allen (dat doen we nu dus) dit soort berekeningen serieus nemen zal dat zelfs de democratie schaden, maak je stem-keuze op basis van deze CPB berekeningen en je stemt in principe gewoon willekeurig -of in ieder geval op de partij die het meest rekening houdt met de doorrekeningen van het CPB.

    Toch zou het prachtig zijn als dit soort berekeningen wel zouden kloppen, met dit soort gegevens wordt je steeds minder leek en kan je (MEDE hierdoor) wel kiezen op wat jij denkt/vind dat de goede oplossing is.

    Het CPB doet niet alleen politiek economische berekeningen, ik snap dat 'Het CPB, stop ermee! Een prima bezuinigingspost'!' en grap is, maar ze zijn op zich best handig hoor =)

  • Zjen Zen, vr 21 mei 2010 11:38 Reageer op Zjen

    Zjen

    Ik stond op het punt om bij een ander artikel hier op JOOP te gaan reageren maar brak dat af.
    Ik brak dat af omdat ik vastliep door een tekort aan parate kennis en argumenten.
    En nu vind ik dit nieuwe, net geplaatste artikel van Verbon, die precies zegt wat ik wilde zeggen;

    ===Politieke partijen in Nederland die hun verkiezingsprogramma's door het CPB laten doorrekenen en een mooi werkgelegenheidseffect voor hun programma willen krijgen, moeten of rechts worden, of een Kees Vendrik in hun gelederen opnemen.====

    Dit laatste , daar ging het me om;
    == Met de economische of politieke werkelijkheid heeft dit inmiddels niets meer te maken .=====

    Daar zat mijn ongeloof in. Ik zag werkelijk niet meer hoe het in godsnaam kan gebeuren dat die enorme bezuinigingen die er "nodig" zijn moeten uitpakken als een onvermijdelijke natuurramp voor de laagste inkomens en mensen in een uitkering.
    Ik dacht; er klopt iets niet...er klopt iets heel erg niet als dit de uitkomst steeds weer is.
    Economie en economische doorrekeningen van het CPB zijn gebaseerd op een aanname, een visie, een mythe...en omdat de regels van die mythe steeds weer als feitelijke objectieve waarheid gepresenteerd worden en gebruikt worden komt de rekening steeds weer terecht bij de minst draagkrachtigen.

    De studie economie is aan een volledige herziening en herijking toe.
    Het CPB is toe aan een volledige herziening en verandering.

  • Huub Geluk, vr 21 mei 2010 11:27 Reageer op Huub

    Huub

    Dat is natuurlijk oud nieuws, ik kan me zelfs een stuk met dezelfde strekking van de vorige verkiezingen herinneren. Uit onderzoek van oa Maurice de Hond blijkt ook dat kiezers op partijen kiezen die geheel andere standpunten hebben dan zij zelf. Mensen willen kennelijk graag voorgelogen worden.
    Ik vind het overigens wel verbazingwekkend dat het CPB kennelijk niet op de hoogte is van de betrekkelijkheid van haar eigen berekeningen. Ze geeft in de media zelf een erg hoog waarheidsgehalte aan het gokwerk. Want dat is het eigenlijk, en ook nog eens op basis van verouderde vooroordelen.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven