Bio Bekijk alles van Corine de Ruiter Word fan

Corine de Ruiter

Corine de Ruiter Hoogleraar Forensische psychologie

20 maart 2010 Reageer (13) 938 x bekeken Leven RSS

Complex Rooms-Katholiek misbruik

Amerikaans onderzoek ontzenuwt de mediahype dat het celibaat de oorzaak is van kerkelijk misbruik.

Met belangstelling volg ik de berichtgeving en de diverse opiniestukken in de kranten over het seksuele misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk, in het bijzonder binnen de jongensinternaten. Natuurlijk dient dit seksueel grensoverschrijdende gedrag scherp veroordeeld te worden. Maar nog belangrijker vind ik dat we inzicht krijgen in de oorzaken ervan, zodat het in de toekomst voorkomen kan worden.

In diverse media is het celibaat als oorzaak aangegeven. Dat is echter een veel te simpele voorstelling van zaken. We weten immers dat ook in niet-Katholieke gesloten instellingen seksueel misbruik van jeugdigen met regelmaat plaatsvindt. Ook wordt regelmatig gewezen op de rol van machtsmisbruik: er is immers sprake van een ongelijke machtsverhouding tussen paters en de aan hen toevertrouwde kinderen.

Al deze verklaringen zijn maar een deel van een zeer complexe puzzel, en ik hoop dat Wim Deetman als leider van het onderzoek naar deze kwestie van te voren advies zal inwinnen bij degenen die in het buitenland leiding hebben gegeven aan vergelijkbare onderzoeken. In de VS heeft het John Jay College of Criminal Justice het Amerikaanse onderzoek naar misbruik door priesters uitgevoerd en alle onderzoeksrapporten zijn openbaar.

Wetenschappelijk onderzoek in de Verenigde Staten heeft al de nodige kennis opgeleverd om de mediahype dat het celibaat de oorzaak is van het misbruik effectief te ontzenuwen. Er zijn een aantal andere aanwijsbare risicofactoren. Een groot percentage van de priesters die kinderen misbruikten waren zelf in het verleden misbruikt. Een aantal leed aan depressies, persoonlijkheidsstoornissen en problemen met overmatig middelengebruik. Ook in de psychoseksuele ontwikkeling van priesters/paters liggen mogelijke antwoorden. Velen van hen gingen in het verleden op jonge leeftijd naar het seminarie voordat ze volledig waren uitgerijpt. Voor een deel van deze mannen leidt zo’n institutionele omgeving tot verdere vertraging in hun sociaal-emotionele en psychoseksuele ontwikkeling.  Bij hun intreding in de orde of hun wijding tot priester als ze midden- of eind twintig zijn, zijn deze mannen fysiek en intellectueel volwassen, maar sociaal-emotioneel vaak veel jonger.

Daar komt nog bij dat de Rooms-Katholieke Kerk (vrijwel) niets aan seksuele voorlichting- c.q. opvoeding deed binnen de seminaries. Maar misschien nog wel belangrijker is het taboe binnen de kerk op de behoefte aan lichamelijke intimiteit en aanraking. Die behoefte aan tederheid is zelfs meer primair dan de seksuele behoefte. Het heeft me altijd verbaasd dat de biecht wordt afgenomen in een hokje waar priester en gelovige elkaar niet kunnen zien, laat staan kunnen aanraken. Terwijl vergeving en troost voor de meeste mensen toch sterk verbonden zijn met fysieke aanraking door de trooster. Als mensen niet worden aangeraakt, elkaar niet mogen aanraken, kan het zijn dat seksueel misbruik het kanaal wordt waardoor die behoefte aan aanraking bevredigd wordt.

In de VS heeft men in verschillende centra al ruime ervaring met therapie voor priesters die zich schuldig hebben gemaakt aan seksueel misbruik. Daarin staat het leren aangaan van gezonde, niet-seksuele intieme relaties met volwassenen centraal.  De achtergebleven sociaal-emotionele ontwikkeling wordt op gang gebracht. Maar eigenlijk is preventie nog veel essentiëler natuurlijk. Dat kan door opleiding en voorlichting over dit onderwerp binnen kerkelijke instanties, door psychologische screening van priesters, paters en fraters en door als kerk regelmatig consultaties over dit onderwerp te houden met deskundige psychologen.

Laatste Reacties (13) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Albert Hofmann, di 23 maart 2010 00:14 Reageer op Albert

    Albert

    Het is eigenlijk heel simpel, net zo simpel als bij andere vormen van verkrachting en aanranding. Je blijft met je poten van iemand af als hij/zij dat niet wilt, zeker bij kinderen.
    Dat geldt ook voor mensen die onder het mom van een geloof (in welke vorm dan ook) vieze dingen doen en hun macht en vertrouwen misbruiken.

  • Marthijn Uittenbogaard, ma 22 maart 2010 20:31 Reageer op Marthijn

    Marthijn

    Mensen als Corine de Ruiter zijn eigenlijk de nieuwe paters en pastors. Zij vervullen steeds meer de opvoedkundige rol, met name bij 'probleemgevallen'. Alleen hebben ze er de ballen verstand van. De pedagogische industrie ziet kinderen steeds meer als producten in plaats van als mensen.
    In een Netwerk-reportage lagen kinderen ooit op een schoolplein op elkaar en deden (met kleren aan) een beetje de geslachtsdaad na. Deskundige Corine de Ruiter keurde het meteen zeer af en pleitte voor een onderzoek en therapie waar nodig. Wie is hier nou ziek?
    Geef kinderen de vrijheid, laat ze kind zijn, geef ze aandacht liefde maar ook privacy en rust zo nu en dan, luister naar ze en grijp alleen in als er echt dingen mis gaan.

  • Corine de Ruiter, di 23 maart 2010 04:29 in reactie op Marthijn Uittenbogaard Reageer op Corine

    Corine

    Ik denk dat u een andere Corine de Ruiter hebt gezien bij Netwerk. Ik was het in elk geval niet.

  • Paul Dekkers, ma 22 maart 2010 09:16 Reageer op Paul

    Paul

    Mijn eerste reactie tijdens het lezen was dat, zoals zo vaak als het om kindermisbruik gaat, de focus weer zo sterk op de dader ligt. Maar ergens is dat ook wel iets wat je mag en moet verwachten van een forensisch psycholoog. Toch is het wel iets wat in mijn ogen zou moeten veranderen, die focus op de dader. Als je slachtoffers hoort praten, dan benadrukken zo met grote regelmaat dat het zo bevrijdend is erover te praten, dat dat voor hen het belangrijkste is. Maar als ze willen praten, kan dat vaak alleen in een op wraak beluste omgeving, die geen oog of oor heeft voor wat het slachtoffer voelt. Alsof een slachtoffer makkelijker zal praten als mensen zich uitgebreid afvragen wat een dader beweegt of hoe een dader gruwelijk gemarteld zou moeten worden......
    Maar los daarvan, vind ik het artikel bijzonder, vergevingsgezind en begripvol, wat ergens wel goed is, aangezien er niks meer ongedaan gemaakt kan worden en de nadruk dus moet liggen op voorkomen. Los van de vraag of het een gedeeltelijke oorzaak is, kan het celibaat opheffen geen oplossing zijn, je wilt toch niet dat daders gezinnen gaan stichten, met hun eigen kinderen binnen handbereik? Als er al vrouwen zijn sexueel contact willen met een man die zijn behoeftes altijd bij kinderen heeft gezocht.
    Het gaat om mensen die overduidelijk geen behoefte hebben aan een gelijkwaardige sexuele relatie. Wat volgens mij ook deels verklaard waarom zulke mensen altijd op zoek zijn naar een soort gezagsfunctie, zoals leraar, priester of agent.
    Belangrijker dan het kijken naar daders lijkt het mij om meer aandacht te hebben voor slachtoffers, de drempels om te praten moeten worden verlaagd. Bijvoorbeeld het voortdurend benadrukken dat daders wellicht zelf ook zijn misbruikt, maakt het voor mannelijke slachtoffers vaak al veel moeilijker om te praten, net zoals de vaak aanwezige nadruk op gewelddadige wraak, of het gefilosofeer over wat een dader beweegt. Dat we er zo min mogelijk over willen horen is logisch, maar dat is geen reden om voor slachtoffers zoveel mogelijk drempels op te werpen.
    Waarom zijn daders voor velen toch zo interessant en is de interesse in slachtoffers vaak zo beperkt?

  • Dik Brix, zo 21 maart 2010 18:06 Reageer op Dik

    Dik

    Ter aanvulling op wat ik hieronder schreef:

    Corine de Ruiter is in haar artikel duidelijk verklarend en zelfs vergevingsgezind gericht.
    En richt zich vooral op de paters, fraters en priesters binnen de organisatie, met al hun mogelijke afwijkingen en oplossingen daarvoor.

    Ik denk echter dat het niet zo veel uitmaakt of religieuze organisaties nu beschadigde mensen aantrekken of dat die op de lange duur gezonde mensen beschadigen, met alle consequenties van dien.

    Het gaat om de niet-menselijke, of beter gezegd onmenselijke dogma's, waar alle religies van uitgaan. Om de ontkenning van de eigenheid, van de eigen waarde van de mens.
    Om de ontkenning van de vrije keuze van de mens.
    Om de exclusiviteit die zij voorstaan, om de dreiging met hel en verdoemenis, zij het nu of in het hiernamaals, indien niet aan de eisen van de religie wordt voldaan. Om de hiërarchie binnen de ijzeren wetten van die organisaties, waarin mensen met 'hogere' functie aan hun onderdanen kunnen voorschrijven wat zij moeten geloven, hoe zij moeten leven.
    Met als culminatie de paus, die als opvolger van Petrus en spreekbuis van zijn god de ultieme waarheid zou preken.

    Hoe kan je als forensisch psycholoog je alleen richten op de mensen binnen die organisatie, zonder de oorzaak, namelijk de religieuze organisatie, de religie zelf, ter sprake te brengen?
    Hoe kan je de vraag stellen hoe de functie-eisen en de selectieprocedure kunnen worden aangepast? Want hoe zou je de selectie die een god wenst kunnen uitleggen en invullen?
    Hoe kan je een 'cursus' geven om die mens te modelleren naar en voor te bereiden op de eisen en verboden van een god?
    Een onmogelijke opgave.

    Misschien een idee dat Corine de Ruiter zich eens verdiept in het verhaal van Eva.
    God had verboden om te eten van de appels uit de boom der kennis. Logisch, want kennis is een gevaar voor elke religie, zoals voor elke dictatuur.
    Dat wisten ze al 'in den beginne', duizenden jaren geleden.
    Het is niet voor niks dat elke dictatuur, in welke vorm dan ook, naast de seksuele verboden altijd het vergaren van kennis beperkt.
    Want het stellen van vragen, waarmee kennis begint, kan de dictatuur zelf, de religie zelf, ter discussie stellen. En dat mag niet. Het basisprincipe van elke religie is gehoorzaamheid.

    Maar Eva dacht: ?Je kan me wat? en nam een flinke hap.
    De huidige mensheid teert in zijn ontwikkeling, in alle kennis die wij hebben vergaard, nog steeds op die ene hap. En dan staat er nog een boom vol met appels: wie weet waar we kunnen uitkomen.
    In feite is de vrouw Eva door deze rebelse daad de échte verlosser van de mensheid geweest.
    Het is ook niet voor niks dat 'verloskundigen' al duizenden jaren vrouwen waren.

    Maar de religieuze schrijvers (allemaal mannen) riepen de 'Wrake Gods' over de mensheid uit en zadelden ons op met een eeuwige schuld en schaamtegevoel, om te voorkomen dat Eva's idee ooit vaste grond zou krijgen. Voor alle zekerheid werd er vervolgens een man naar voren geschoven (Jezus of Mohammed, afhankelijk van het geloof) als verlosser en redder van de mensheid. Waarmee Eva definitief buiten spel werd gezet.

    Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat de huidige grote religies, met al hun invloed op wetgeving en politiek, nog steeds met dit verhaal van schuld, schaamte en gehoorzaamheid uit de voeten kunnen, met deze basale ontkenning van de waarde van de vrouw, van kennis als redding.
    Privé geloof kan troost, steun en richting aan een mens bieden en helpen in ontwikkeling.
    Een religie als georganiseerd geloof kan dat nooit.

  • Zingende Zaag, zo 21 maart 2010 11:01 Reageer op Zingende

    Zingende

    Er zijn talloze terreinen waar we een actieve controlerende rol van de overheid accepteren - zelfs vanzelfsprekend vinden - in het belang van volksgezondheid, veiligheid en milieu.

    Voor even zovele terreinen accepteren we voor dat belang een zekere mate van 'inbreuk' in onze privacy. Het doel maakt de inzet van deze middelen verantwoord. Zonder die controle zou NL op belangrijke onderdelen een stuk onveiliger zijn.

    Wat mij enorm tegen de borst stuit is dat de Nederlandse politiek de slachtoffers van seksueel misbruik door priesters nagenoeg volledig aan hun lot heeft overgelaten, en dat nog steeds doet.

    Er is geen terrein in de NL samenleving waar we slachtoffers zo massaal overlaten aan het particuliere initiatief en/of de individuele weerbaarheid, als in het geval van seksueel misbruik door priesters.

    Met name van de confessionele politieke partijen als CDA en CU - die zich vooral in verbiedende zin - en dan ook vooral nog voor niet-gelovigen - bekommeren over het (ongeboren) leven, zou je daar toch en heel andere houding verwachten.

    Door het gedurende vele tientallen jaren de andere kant op kijken
    zijn deze politieke partijen m.i. moreel medeverantwoordelijk voor het misbruik op deze schaal. Men wist het, of kon het weten; men keek en kijkt de andere kant op.
    In die zin is het mechanisme hetzelfde, zowel binnen de instellingen waar het misbruik plaats vond en vindt, als in de NL-politiek.

    In het belang van de huidige en toekomstige slachtoffers is een actief overheidsingrijpen dringend noodzakelijk.

  • clara legêne, zo 21 maart 2010 01:31 Reageer op clara

    clara

    Twee opmerkingen:
    In de discussie dat het celibaat de veroorzaker zou zijn van het misbruik van kinderen (en vergeet de volwassenen niet!) en dus de boosdoener is, wordt voorbijgegaan aan het feit dat het heel goed zo zou kunnen zijn geweest dat jonge 'niet uitgerijpte mannen'' (zoals Corine ze noemt) die onzeker waren over hun seksuele geaardheid en die onzekerheid nergens konden bespreken of beleven, bewust kozen voor een in hun ogen veilig en onbesproken leven als priester, als kloosterling, als celibatair. Bekijk je het op die manier, dan wordt het ineens een ander verhaal. Een verhaal dat niet gaat over het celibaat of de kerken, maar over de seksuele onmacht en benauwdheid van de samenleving in de vorige eeuw.
    De vraag die daaruit voorkomt is, of het nu zoveel beter is. En hoeveel beter de samenleving het vandaag wil laten zijn.

    Mijn tweede opmerking gaat over de verbazing van Corine over de biecht, waarover ik op mijn beurt stomverbaasd ben. Biechten gaat en ging niet, nooit, over door de ander getroost willen worden, of over een ontmoeting met de man achter het gordijn. Biecht is geen gebeuren waar intimiteit een rol bij speelt of moet spelen. Te biecht gaan, Corine, gaat bij nou juist bij uitstek over de anonimiteit van degene bij wie je te biecht gaat. Biechten is geen therapie, biechten is een sacrament. Dondert niet wie er dienst heeft in de biechtstoel, als het maar een 'gediplomeerde' is. Zoals je ook geen intieme relatie hoeft of wenst te hebben met de chirurg die je opereert. Als je hem als chirurg maar kunt vertrouwen. Of je therapeut, als je maar weet dat hij goed is in zijn vak.

    Corine de Ruiter heeft er dus weinig van begrepen en roept in mijn ogen meer nutteloze vragen op dan ze beantwoordt. Ze ziet de geestelijke bij wie je te biecht gaat als mens en niet als vertegenwoordiger, gezagsdrager, van een kerk, een macht. Als iemand die die macht, juist omdat hij anoniem is, ook gemakkelijk kan misbruiken. En daarmee staat haar bijdrage voor mij helaas op te veel losse schroeven.

    Want juist als gevolg van die geanonimiseerde, geritualiseerde en geïnstitutionaliseerde kerkelijke macht in de vorige eeuw zijn de voor zowel daders als slachtoffers verschrikkelijke dingen gebeurd die vandaag ter discussie en morele beoordeling staan. We willen nu mensen die anoniem deel uitmaakten van dat instituut als persoon, als individu ter verantwoording roepen. In het besef dat je als gelovige eigenlijk een instituut ter verantwoording roept dat tegelijkertijd van je vraagt als gelovige het leergezag van dat instituut te allen tijde te erkennen.
    En vandaag liet de paus weten zover niet te willen gaan dat hij als hoofd van de kerk de verantwoordelijkheid over het handelen van zijn gediplomeerden erkent. Hij betuigt alleen als hoofd van zijn kerk zijn spijt dat het is gebeurd. Een gemiste kans, waar de kerk niet mee weg zal komen.

    Maar de samenleving van toen, met al zijn angsten en onbespreekbare zaken, met name over seksualiteit, kun je dus niet meer ter verantwoording roepen helaas. Je kunt er alleen maar van willen leren door goed te luisteren naar de slachtoffers en naar de daders. Laten we daarmee dan vandaag beginnen.

  • Dik Brix, za 20 maart 2010 22:20 Reageer op Dik

    Dik

    Het misbruik is het gevolg van de dogma's van religies:

    Elke religie, zoals ook elke staatsdictatuur, oefent macht uit over haar onderdanen door verboden op de seksuele vrijheid, door die vrijheid zoveel mogelijk in te perken.
    Simpel principe: als je de mens controleert in zijn meest privé uiting, heb je die mens helemaal. Het celibaat is daar een extreme uiting van.

    Ik denk echter niet dat het celibaat de oorzaak is van kindermisbruik in de katholieke kerk, want gebeurt ook in andere kerken.
    Het is een gevolg van macht van de dader en afhankelijkheid van het slachtoffer. Zoals ook elke pooier daar gebruik van maakt.

    Ik denk wel dat het schuldprincipe (de mens als zondaar), dat ook aan elke religie ten grondslag ligt, de mogelijkheid van misbruik binnen religies bevordert: overtreding van de seksuele verboden creëert schuld.
    Dat schuldbewustzijn, dat de slachtoffers, de 'zondaars' dus, per definitie met zich meedragen en natuurlijk op zichzelf betrekken, maakt het uiterst moeilijk zich tegen dat misbruik te verweren. Dat creëert de macht van de dader.

    Dat schuiven met schuld is de kern van elke religie.
    De daders zijn door hun hiërarchische positie binnen de kerk, 'goedgekeurd door god', niet aanspreekbaar op hun gedrag. Zij zijn al 'verlost' of 'uitverkoren', hoe je het noemen wilt.

    Vandaar dat de kerken dit misbruik altijd hebben verzwegen: het past niet in de opvattingen van de leer. Erkenning van het misbruik zou de basis, de dogma's van de kerk, hebben aangetast.

  • Stan B., za 20 maart 2010 23:51 in reactie op Dik Brix Reageer op Stan

    Stan

    "Zij zijn al 'verlost' of 'uitverkoren', hoe je het noemen wilt." Als de mensen waarop hier gedoeld wordt dit werkelijk menen, is dit, zonder dat ik dit hier verder behoef uit te leggen, in strijd met hun eigen christelijke leer. Ik hoop dat deze kwestie er toe zal leiden dat georganiseerde religie in een breder verband geplaatst zal worden onder de noemer van psychische afwijken en aberraties, waar deskundige hulpverlening voor geboden moet worden. Het pausdom als instituut zal ongetwijfeld omvallen, en het katholicisme zal net als de andere georganiseerde religies imploderen, maar dit is reeds een langer durend proces.

  • Max 58, za 20 maart 2010 18:16 Reageer op Max

    Max

    In de 70er jaren, werkend in de jeugdhulpverlening in Amersfoort, werd ik af en toe geconfronteerd met, zoals dat toen heette, " wegloopsters" uit de bible-belt van de Veluwe: ik geloofde mijn eigen oren niet. Verhalen over misbruik door Ouders/Ouderlingen, Predikanten... de overeenkomst met allochtone meiden die misbruikt werden was, achteraf, vooral dat ze bang waren hun hele sociale systeem te verliezen. Want dát was de straf voor " aangifte"+ alles wat daaruit zou volgen: uitgekotst door iedereen die ze lief was. In de 70er jaren was incest nog geen Hype, en werd er zelfs in onderlinge besprekingen ( intervisie) " moeilijk" over gedaan: als zo'n meisje er voor koos, tóch terug te gaan: wat konden wij dan nog doen? Incest was toen nog een " klacht-delict": het slachtoffer moest zélf aangifte doen, anders was de politie gedwongen haar terug te brengen naar de ouders ( dus naar de dader).
    Wat ik hiermee wil zeggen, is dat dit katholieke misbruik niet alleen beperkt was tot de katholieke kerk, maar vooral plaatsvond in zeer gesloten gemeenschappen, die " het recht" ook nog aan hun zijde wisten. Waarmee ik niet gezegd wil hebben, dat dit enige vorm van excusering van de hier aan de orde zijnde praktijken ook maar enigszins wil vergoeilijken. Maar wél dat er klaarblijkelijk rond sexualiteit nog een heleboel bespreekbaar dient te worden gemaakt: ook nu nog!, alvorens we als mens, met alle driften, verlangens en motieven op een beetje normale manier met elkaar kunnen verkeren.

  • YggY ..., za 20 maart 2010 16:38 Reageer op YggY

    YggY

    Dat het celibaat verantwoordelijk is voor de seksuele afwijking van sommige gelovigen gaat mij inderdaad ook iets te ver maar er is een maar. Een paar jaar geleden is er binnen de gereformeerde wereld ook het nodige te doen geweest over seksueel misbruik bij kinderen. Niet de oorzaak maar wel een belangrijke reden voor afwijkend seksueel gedrag ligt in de opvoeding van streng gelovigen. Zolang er binnen de katholieke en gereformeerde wereld zo krom wordt geredeneerd over het hebben van seksuele gevoelens per individu zolang zal seksueel misbruik ook plaatsvinden.

    Het celibaat is daarvoor niet verantwoordelijk want ander was er veel meer seksueel misbruik.

  • Joop Schouten, za 20 maart 2010 16:30 Reageer op Joop

    Joop

    Bedankt Corine.

  • vanessa s., za 20 maart 2010 16:18 Reageer op vanessa

    vanessa

    Dank U. Gelukkig iemand hier die zaken eens in perspectief zet.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven