Bio Bekijk alles van Brechtje Paardekooper Word fan

Brechtje Paardekooper

Brechtje Paardekooper Columnist

04 april 2010 Reageer (21) 721 x bekeken Leven RSS

Christelijke kerken moeten afstand nemen van reacties Paus

Seksueel misbruik door kerkelijke gezagsdragers kan desastreus zijn, juist door de positie die de kerk in levens inneemt. Voor kerken die nog wel bij de tijd zijn, is het moment gekomen om zich krachtig uit te spreken tegen de manier waarop de Roomse Kerk ook nu nog daarmee om meent te moeten gaan.

Deze Paaszondag sprak de Paus traditiegetrouw het Urbi et Orbi uit ('voor de stad en voor de wereld'). Met geen woord repte hij over het seksueel misbruik van kinderen dat in kerkelijke instellingen in zoveel landen plaatsvond en dat de afgelopen tijd wereldwijd aan het licht is gekomen.

Tijdens de Goede Vrijdagviering in Rome waarbij de paus aanwezig was, heeft de priester die voorging berichten over seksueel misbruik binnen de katholieke kerk, op één lijn gesteld met antisemitische uitingen. De manier waarop de Rooms-Katholieke Kerk omgaat met deze misstanden, roept wereldwijd verontwaardiging en waarschijnlijk ook verdriet bij de slachtoffers op.

In alle kritiek op de houding van de Rooms-Katholieke Kerk ten aanzien van het kindermisbruik dat in haar gelederen in grote getale voorkwam en massaal is toegedekt en in de doofpot gestopt, ontbreekt één ding. Dat is niet vreemd, gezien vanuit een geseculariseerde maatschappij, waarbij we eigenlijk nauwelijks nog weten wat geloof is. Maar het lijkt me wel belangrijk. Dat is de vraag: wat heeft misbruik door juist die kerkelijke gezagsdragers, voor effect?

Geloof is meer dan het onderschrijven van een simpele canon, en het hanteren van enkele strikte gedragsregels. Geloof is -idealiter- ook zingeving. Het geeft richting aan je leven, en aan wie je wilt zijn. Het geeft houvast bij levensvragen, moed bij crises. Zingeving kan wel zonder religie - je hoeft niet letterlijk te geloven in iets 'hogers' om bezig te zijn met de wereld, je plaats erin, en de richting die je wilt gaan. Maar een levende religie kan niet zonder zingeving: dan wordt het een dor geloofstelsel dat ten dode is opgeschreven.

Over de gevolgen van trauma door seksueel misbruik zijn boeken vol geschreven. Overlevenden kampen vaak de rest van hun leven met de gevolgen: ze hebben vaak moeite met relaties en seksualiteit en leiden aan depressies. De nu voorliggende gevallen van misbruik door dienaren van de Kerk zijn nog eens extra schadelijk - onder meer doordat het misbruik hier plaatsvond door erkende autoriteiten, die door iedereen in hoog aanzien gehouden werden en als dé morele maatstaf gezien werden. De jonge slachtoffers moeten zich vreselijk eenzaam gevoeld hebben, omdat niemand hun verhalen wilde of -durfde- te geloven. Maar er zit nog een extra dimensie aan. Je zou het in onze geseculariseerde maatschappij, op het eerste gezicht ontdaan van religie, haast vergeten: geloof en zingeving gaat over datgene wat je drijft en hoop geeft, over wie je bent en wie je wilt zijn. Daarin gekwetst worden, kan desastreuze gevolgen hebben.

Er is een andere beroepsgroep die zich bezig houdt met dezelfde thematiek. Dat is de psychotherapie. Voor psychotherapeuten gelden zeer strikte regels en een stevige beroepscode. En die gaat niet alleen over dat misbruik niet mag. Die gaat ook over het inherente machtsverschil tussen cliënt en therapeut: de ene vaak -tijdelijk- hulpbehoevend, de ander de autoriteit. Ze gaan over de materie waar therapie over gaat: gevoelens, herinneringen, dromen, hoop, teleurstelling. Zaken die zeer wezenlijk zijn voor het functioneren van een mens. Binnen de praktijk van de psychotherapie gaat het dus om essentiële levensvragen, en daarom gelden strikte gedragsnormen: vertrouwelijkheid, een respectvolle manier van omgaan. En als het goed is, loopt de cliënt uiteindelijk de praktijk weer uit - niet dat het leven beter is geworden, of de jeugd minder getormenteerd, maar wel met meer inzicht, met nieuwe realiteitszin, met nieuwe hoop.

Ook de Kerk houdt zich bezig met de ziel van een mens: met wat hem of haar drijft, zin geeft. En daar gaat het grotendeels over diezelfde vraagstukken als de psychotherapie. En onderschat niet hoeveel mensen zingeving een belangrijk aspect van hun leven vinden; vaak ook in religieus verband. Een in 2006 verschenen rapport toont de WRR aan, dat in Nederland driekwart van de mensen mensen levensbeschouwing een belangrijk aspect van hun leven vinden. Daarvan noemt ruim een kwart zich niet religieus, maar wel min of meer humanistisch; ruim de helft van de bevolking noemt zich spiritueel: 26% daarvan is christelijk; nog eens 26% noemt zich ongebonden spiritueel. De WRR concludeerde dan ook dat religie wel degelijk nog steeds een belangrijke plaats inneemt; alleen niet meer in een dergelijk maatschappelijk georganiseerd verband als vroeger. Hoeveel van die mensen die seksueel misbruikt zijn in kerkelijke instellingen, hebben nu letterlijk niets meer om in te geloven? En hoe erg is dat? Als je ziet hoeveel mensen wèl één of andere vorm van levensbeschouwing aanhangen, dan denk ik dat het heel erg kan zijn.

Voor de Roomse Kerk is het al eeuwen te laat. Waar de psychotherapie laat zien hoe je helend kunt werken met het innerlijk, met de ziel zo je wilt, daar heeft de Heilige Roomse Kerk de andere kant laten zien: dat zij precies datzelfde heeft gebruikt als basis voor ongebreidelde macht. Want wie de ziel en de levens van mensen stuurt - en dat deed de Roomse Kerk tot in détail- heeft meer macht dan enig politicus of gezagsdrager dan ook. En daar is het de Kerk om te doen. Dat lijdt, zeker na deze reacties, geen twijfel meer.

Voor de kerken die nog wel bij de tijd zijn en die zingeving nog wel serieus nemen, is het tijd om zich te bezinnen. Wie werkt met zingevingsvragen en daarin een vertrouwenspositie geniet, kan een mens maken of breken. Het is tijd om nog eens te kijken naar gedragsregels en beroepscodes. Maar het is zeker tijd om zich zeer, zeer krachtig uit te spreken, niet alleen tegen het misbruik, maar ook tegen de manier waarop de Roomse Kerk ook nu nog daarmee om meent te moeten gaan.

Laatste Reacties (21) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • cengiz solak, wo 07 april 2010 10:04 Reageer op cengiz

    cengiz

    Volgens mij staat het geloof hier niet ter discussie, maar het tuig dat er misbruik van maakt.

  • Franc de Ronde, di 06 april 2010 16:50 Reageer op Franc

    Franc

    Moet ik mij als lid van de Protestantse Kerk in Nederland distancieren van de R-K kerk, terwijl wij op plaatselijk niveau prima samenwerken met R-K pastores en parochianen? Vanwaar die fixatie op de persoon van de Paus (is daar wellicht een psychotherapeutische verklaring voor?), en tegelijkertijd het paternalisme vanuit Rome afkeuren?
    Ik vraag me af of het zo heilzaam is voor al die nederlandse katholieken om te beweren dat hun geloof niet meer bij de tijd is. Wanneer mevr. Paardekooper het belang van zingeving (met of zonder religie) inziet, waarom sluit ze dan niet aan bij de integere, zelfkritische en evenwichtige geluiden die er, zeker binnen de Nederlandse, R.K.-kerk wel degelijk klinken. Of wil ze die liever niet horen?

  • Mostafa Mouktafi, ma 05 april 2010 21:18 Reageer op Mostafa

    Mostafa

    Bouw naast alles kerken een politie bureau, een OM afdeling, een instantie voor kinder misbruik en dan ben je klaar. Uit de kerk zelf komt nooit een actie dus uit de regeling en de samenleving.
    Trouwens, hoe zit het met de synagogen en imam's,want bij de imams weet ik het zeker, er zijn ook imam's die kiunderen misbruiken, maar ja! dat is nog taboe.

  • Rob van Es, ma 05 april 2010 19:28 Reageer op Rob

    Rob

    Het volgende wil ik onder Uw aandacht brengen.

    Een uitspraak van Anton Constandse luidt: De mensen zijn in onze cultuur seksueel uitgehongerd.

    Meer informatie, zie http://home.planet.nl/~rwvanes

    Groeten,

    Rob van Es

  • Gerwin van Eersel, ma 05 april 2010 18:24 Reageer op Gerwin

    Gerwin

    Wat een tautologie in die kop!

    Behalve dat, niet eens met je stuk. Veel beter om de kerk niet te wijzen op zaken die ze handiger kunnen doen. Laat ze in Rome vooral zo doorgaan met het langzaam ondermijnen van het kerkelijk gezag. Dat kan de wereld alleen maar helpen langzaam tot inzicht te komen.

  • Irma Noord, ma 05 april 2010 12:52 Reageer op Irma

    Irma

    Jammer dat mijn reactie niet geplaatst is.

    Ik denk dat mensen zich niet moeten bemoeien met een club, vereniging, instituut waar ze geen lid van zijn. Wel moeten we voorkomen dat in dergelijke clubs, verenigingen of instituten criminele activiteiten plaatsvinden.

    Wanneer leden van de katholieke kerk vinden dat de paus excuses moet aanbieden kunnen ze hem dat vragen. Niet-leden hebben niks te eisen. Wanneer het katholieken niet bevalt hoe de paus omgaat met de duizenden misbruikte kinderen dan staat het ze vrij het instituut katholieke kerk te verlaten.

  • Rouane Rabbit, ma 05 april 2010 13:29 in reactie op Irma Noord Reageer op Rouane

    Rouane

    ---[Niet-leden hebben niks te eisen.]---

    Dat klopt, maar het hebben van een mening over deze kerkzaken en die mening uitspreken is natuurlijk gewoon toegestaan. Ik hoop dat je dat met me eens bent?

  • anton withagen, di 06 april 2010 17:04 in reactie op Rouane Rabbit Reageer op anton

    anton

    Waarom zijn die katholieken en is die kerk nu verbaasd? Misbruik is er altijd geweest.Dat was een publiek geheim. Broeder Mattheus 1e klas (1950) Sint Jozef school Bergen op Zoom, die mij liet nablijven zat ook in mijn kruis. Heb er niks aan overgehouden, sterker nog voor mij was het het definitieve einde van mijn roomse leven en de oplossing van het probleem. De clerus blijft hardleers Let maar op: het schaamteloos bagatelliseren van het misbruik gaat nog jaren onverdroten voort. .

  • Joost Henze, di 06 april 2010 21:40 in reactie op anton withagen Reageer op Joost

    Joost

    Ook ik ben misbruikt, zelfs met geweld verkracht. Dat is nu bijna 40 jaar geleden en dat werd doodgezwegen. Kon er met niemand over praten en heb alles zelf moeten verwerken, maar ik zie geen enkele reden om daar nu opeens over te gaan zeuren. Kan er gelukkig tegenwoordig makkelijk over praten en heb er geen frustraties aan overgehouden, maar omdat ik op een Don Bosco internaat heb gezeten en in het "Oudleerlingen Gastenboek" sta ben ook ik benaderd door Nova, Netwerk en RTV utrecht, uiteraard iedere medewerking geweigerd. Slachtoffers kunnen tegenwoordig op veel plaatsen terecht met hun problemen, maar aandacht in de media zoeken vind ik meer een vorm van zelfbevrediging.

  • Brechtje Paardekooper, ma 05 april 2010 16:37 in reactie op Irma Noord Reageer op Brechtje

    Brechtje

    Souvereiniteit in eigen kring, hmmmm dacht het niet. De invloed van de kerk strekt zich immers verder uit dan alleen haar eigen organisatie. Er zijn nog steeds scholen en instellingen van katholieke signatuur. Gesubsidieerd vanuit belastinggeld, dus dat is alvast één reden om ons er wèl mee te bemoeien.

    Kerken bemoeien zich daarnaast- vanuit hun signatuur- met het maatschappelijk debat en met de politiek. Nogal uitgebreid zelfs. Ook daarom mag ik me met hen bemoeien.

    En er is zoiets als fatsoen. Ik denk dat de Kerk alle fatsoensnormen heeft overschreden en nog overschrijdt. Kindermisbruik is simpelweg een misdaad, die ze onder de pet heeft gehouden. Als een organisatie ver de grenzen van de wet overschrijdt, mag je haar er ook op aanspreken.

  • Irma Noord, ma 05 april 2010 21:19 in reactie op Brechtje Paardekooper Reageer op Irma

    Irma

    Of je moet het anders zien en voorkomen dat de kerk invloed heeft op scholen. Artikel 23 is achterhaald en had allang afgeschaft moeten worden. Kleine kinderen indoctrineren (welk geloof dan ook) doen mensen maar in hun eigen tijd en van hun eigen geld.

    Dat de katholieke kerk zich kan bemoeien met ons maatschappelijk leven laten we zelf toe, maar we geven ze geen gezag in ons maatschappelijk leven. Het staat eenieder vrij de suggesties van de kerk te negeren. Onze Openbare Ministeries moeten hun werk kunnen doen, ook in de kerken.

    Als jij hier echter alle christelijke kerken opdraagt afstand te nemen van de reacties van de paus, ben je net zo fout als de kerken. Dan leg je ze jouw mening op en ik vind dat de leden dat zelf bepalen. Aangezien de katholieke kerk niet democratisch is, heb je dus 2 keuzes: instemmen met de ellende die ze aanrichtten of uit de kerk stappen.

    Ja Rouane, een mening hebben mag, maar op deze toon de kerken menen te moeten vertellen hoe ze zich moeten gedragen, daar ben ik het niet mee eens. Jaren geleden heb ik me reeds laten uitschrijven. De katholieke kerk waar ik mee opgevoed was leek wel de PvdA, hun woorden zeiden iets totaal anders dan hun daden. Ze zijn helemaal niet vergevingsgezind en menslievend (ik voel de klap aan mijn hoofd van de pastoor nog, ik was nog maar 7 jaar), ze leven helemaal niet in armoede, integendeel, ze leven al helemaal niet in kuisheid (dat was al jaren voor dit schandaal bekend), en zo kan ik nog wel even doorgaan. Ik ben uitgeschreven, wilde daar niet bij horen. De mensen die nu nog katholiek zijn keuren het blijkbaar goed. Dat is aan hen.

  • Rouane Rabbit, ma 05 april 2010 23:40 in reactie op Irma Noord Reageer op Rouane

    Rouane

    ---[De mensen die nu nog katholiek zijn keuren het blijkbaar goed. Dat is aan hen. ]---

    Ik ben het met je eens Irma, dat een katholiek geen standpunt hoeft weer te geven wat betreft de zaken die de kerk betreffen. We hebben immers vrijheid van levensovertuiging, en iedereen mag geloven wat hij wil, zelfs als dat illegaal is.

    Maar zoals Brechtje weergeeft, als je katholieke school bestuur, die belasting geld ontvangt daarvan hebben mensen recht op hun standpunt betreffend bepaalde zaken.
    Een politieke partij, die mag een geheime agenda hebben, maar in onze democratische opvattingen verwachten we toch transparantie wat betreft de opvattingen van politieke partijen.

    Ik neem aan dat jij dit een goede zaak vindt.

    Ik weet wel wie je beschermt, dat proef ik tussen de regels door, maar ik kan er best naast zitten.
    Ik denk dat jij de mensen beschermt die in de katholieke godsdienst vrede vinden. Dat zijn veel mensen, vooral ouderen. Die vinden het vreselijk wat de kerk overkomt, maar die vinden toch ook dat pastoor nog steeds de katholieke normen en waarden mag prediken. Die mensen vinden dat de katholieke kerk nog steeds waardigheid en respect verdient.

    Ik ben dit met je eens.

    Het is nogal onzinnig om mensen die gelukkig te zijn in een bepaald geloof, en die mensen doen met hun geloof geen vlieg kwaad, om die mensen hun geloof te beschadigen door uitspraken af te dwingen over zaken waar die mensen part noch deel aan hebben.

    Daarnaast, katholieke kerken kunnen geen afstand doen van Rome. De kerk is geen democratische organisatie, maar een organisatie gebaseerd op een autoritaire godsdienst. Ik vind dat een dergelijke godsdienst verbieden mensen, vooral ouderen, onnodig ongelukkig maakt.

  • Samanya Mawusi, ma 05 april 2010 23:58 in reactie op Irma Noord Reageer op Samanya

    Samanya

    ''De mensen die nu nog katholiek zijn keuren het blijkbaar goed.''
    Denkt u dat echt? Allemaal?
    U schuift ze nogal wat in de schoenen.

  • Rouane Rabbit, ma 05 april 2010 10:49 Reageer op Rouane

    Rouane

    Katholieke kerken kunnen geen afstand nemen, protestante kerken hebben dat 450 jaar geleden gedaan

  • Andy P, ma 05 april 2010 09:41 Reageer op Andy

    Andy

    Voor ik me met deze discussie bemoei wil ik kwijt dat kinder misbruik in alle gevallen onacceptabel is en in geen geval goed te praten is.

    In de jaren 80 is het naar boven gekomen dat dit bij staats internaten e.d. ook voor kwam en dat is door de regering met het grootste gemak weg gewuifd. Ook in protestante kerken e.d. kwam dit voor, daar hoor je ook niets over, alleen de Katholieke kerk wordt hier voor (terecht) keihard aangepakt. Wat echter niet terecht is, is dat alleen deze kerk hiervoor wordt aangepakt.

    De Katholieke kerk heeft 2 grote problemen waardoor deze zaak heel moeilijk ligt.

    Het celibaat.
    Dit lokt veel gefrustreerde mensen die "foute" gevoelens hebben in tijden dat afwijkende voorkeuren maatschappelijk gezien niet geaccepteerd werden. Zij probeerden via het celibaat deze gevoelens te ontlopen hetgeen niet altijd lukte.

    Biegtgeheim.
    Door dit biegtgeheim is het onmogelijk zaken naar buiten te brengen, hoe erg dit ook is. Hier is door de loop van de eeuwen heen door gelovigen en niet-gelovigen graag mis/ge-bruik van gemaakt.

    In de tijd waar we over spreken is het probleem dat personen in een bepaalde positie al een instituut op zich waren. Of het nu gaat om een pastoor/broeder, dominee, leerkracht begeleider op een internaat of wat dan ook. Als kind kon je, als je problemen had met 1 van deze instituten nergens terecht ook al had je gelijk. De positie was onaantastbaar.

    Dit probleem is nog veel groter dan de Katholieke kerk, maar wordt behandeld alsof het alleen een probleem is van deze kerk. Door alleen maar de Katholieke kerk aan te pakken wordt het complete probleem genegeerd.

    Wat nu wel het geval is dat de Katholieke kerk het enige instituut is die er (noodgedwongen) wat mee doet. Het heeft nu zo veel stof doen opwaaien dat er pas echt een reactie kan komen als er een overzicht is van de grootte van het probleem. Andere instanties zoals andere kerken en regeringen houden zich angstvallig stil in de hoop dat de storm niet bij hun terecht gaat komen.

  • Greet Tokkie, zo 04 april 2010 23:36 Reageer op Greet

    Het is al enige tijd een clichebeeld dat paters jongetjes misbruiken.
    Maar daar is natuurlijk helemaal niks van waar, want de paus zegt dat het niet zo is.
    Simpel toch?
    Daarom ben ik atheist.

  • kees van eck, zo 04 april 2010 21:05 Reageer op kees

    kees

    Deze opinie (artikel) had wel wat beknopter, to the point, gekund (laatste alinea komt wat laat).

    De gestelde vraag ''wat heeft misbruik door juist die kerkelijke gezagsdragers, voor effect?'' voor meerdere uitleg vatbaar. Het gaat, dacht ik, om het effect op de kerk (andere kerken moeten zich distantiëren) niet op de slachtoffers. Alinea 'Geloof is' en 'Over de gevolgen' brengen de lezer op een verkeerd spoor.

    Hoewel de facto door 1 man geleid, gaat het me ook wat ver om dé RK over 1 kam te scheren.

  • Brechtje Paardekooper, ma 05 april 2010 09:01 in reactie op kees van eck Reageer op Brechtje

    Brechtje

    Ik ben blij dat jij mijn eindredacteur niet bent, want dan was het toch een heel ander artikel geworden dan ik beoogde. ;-)
    Maar ik begrijp dat je de kluts kwijtraakte onderweg?
    Ik denk dat schade aan je vermogen tot zingeving ook een ernstig gevolg kan zijn van misbruik, al denken wij daar niet aan, geseculariseerd als we zijn. En daar mogen andere kerken wel eens wat over zeggen.

  • kees van eck, ma 05 april 2010 11:15 in reactie op Brechtje Paardekooper Reageer op kees

    kees

    Zeker. Misschien hebben ze een reden om zich er niet in te mengen?

  • max 58, zo 04 april 2010 19:35 Reageer op max

    max

    Misschien moest je eerst eens de bijlage van Huub Oosterhuis in de Volkskrant lezen, dit weekend. Dan begrijp je precies waarom de katholieke kerk zich momenteel in de rol van slachtoffer plaatst, in plaats van de rol van dader cq. organisator/opdrachtgever daarvan. En "dus" zijn zij in gevaar: niet door hun daden cq. hun onveranderde mores, waardoor ze zelf slachtoffers blijven maken, maar omdat ze zich juist scharen tijdens momenten van " aanvallen/kritiek" achter Jezus: dié werd toch ook vervolgd? Menig spindokter zal zich de vingers aflikken bij zoveel slimheid... Alhoewel: wat doet Jack de Vries eigenlijk anders....

  • Piet de Geus, zo 04 april 2010 19:12 Reageer op Piet

    Piet

    Kerken die nog wel bij de tijd zijn? Bedoel je misschien de linkse kerk?

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven