Bio Bekijk alles van Jeroen Mirck Word fan

Jeroen Mirck

Jeroen Mirck Oud-redacteur van Joop.nl

30 januari 2010 Reageer (18) 1016 x bekeken Kijknou Print artikel RSS MSN Reporter NUjij eKudos Hyves LinkedIn Google

Avatar, een sociaal experiment

Het is interessant dat een film aanzet tot filosofische beschouwingen, maar dat maakt het nog geen goede film.

Deze week heb ik een sociaal experiment gedaan: ik ben naar de filmhit Avatar gaan kijken zonder ook maar iets van de film te hebben gezien of gelezen. Geen trailer, geen filmfragmenten op tv of YouTube, geen recensies, geen interviews met regisseur James Cameron. Ik heb me louter gebaseerd op wat mijn kennissen erover zeiden, op Twitter of in het niet-virtuele leven. Gek genoeg leverde me dat bijna alleen maar waardeoordelen op ("Topfilm!"), maar zelfs na actief doorvragen werd me nog altijd niet duidelijk wat ik nu eigenlijk precies van Avatar moest verwachten. Dus ging ik redelijk blanco naar de bioscoop.

Natuurlijk had ik nieuwsberichten gelezen over de film: dat hij alle filmrecords breekt en prijzen wint, dat de Amerikaanse conservatieven er boos over zijn en fans er soms zelfs depressief van worden, dat inheemse volken zich erin herkennen en dat 3D-films dankzij Avatar steeds populairder worden. Toch zei dat alles me nog altijd vrij weinig over de film zelf.

Avatar is het verhaal van het inheemse volk der Na'vi dat de paradijselijke planeet Pandora bewoont. Een aardse ruimteploeg, die meer weg heeft van een militair commandoteam, wil gebied opeisen vanwege een uiterst waardevolle grondstof. Om informatie in te winnen en de Na'vi te paaien, betreedt Jake Sully hun wereld. Niet in zijn eigen (verlamde) gedaante, maar virtueel verplaatst in een gekloond Na'vi-lichaam, oftewel als reusachtig blauw natuurmens. Eenmaal geïnfiltreerd bij de Na'vi wordt Sully uiteraard verliefd en kiest hij partij voor dit primitieve natuurvolk, dat van de kaart dreigt te worden gevaagd door de agressieve aardse agressor.

Tot zover het verhaal. Gek genoeg vertelden slechts weinigen me dit over de film. Het ging vooral over de 3D-ervaring, de mooie Pandora-wereld, de lieve inheemse bevolking en de westerse territoriumdrift. Dat vond ook ik een interessante onderlaag, maar graag was ik gewaarschuwd dat dit alles een nogal eendimensionaal verhaal van Goed tegen Slecht oplevert. Heel erg Hollywood, met Lion King-achtige muziek om inheemsheid te suggereren. Een beetje kitsch zelfs. Mooie kitsch, maar toch. Dat waardeoordeel bleef uit.

Misschien was ik wel op het verkeerde been gezet door visiestukken die her en der over Avatar zijn verschenen. Ze gaan niet werkelijk over de film zelf, maar over welke achterliggende gedachten er in de film schuilen of eruit te distilleren zijn. Zo schrijft psycholoog Tom Kniesmeijer op Joop.nl dat Avatar een 'icoon van de tijdgeest' wordt:

"Avatar is zo’n film die met terugwerkende kracht over tien jaar tot icoon van een kantelende tijdgeest benoemd zal worden, zoals The Matrix tien jaar geleden voer voor filmfilosofen werd. Maar er is nóg een interessante laag: Avatar plaatst de emancipatie van het virtividu op de maatschappelijke agenda."

Het is interessant dat een film aanzet tot filosofische, maatschappelijke of culturele beschouwingen. Dat heeft regisseur Cameron knap voor elkaar gekregen. Tegelijk sleept hij me zeker mee in zijn artificieel geconstrueerde wereld, maar laat de overdaad aan special effects en het voorspelbare Hollywood-einde me na de aftiteling onbevredigd achter in mijn bioscoopstoel. De visie die opiniemakers en al dan niet virtuele vrienden de film hebben toegedicht, levert meer voer voor discussie op dan een echt goede film.

De volgende keer lees ik toch weer eerst filmrecensies voordat ik een bioscoopkaartje koop. Social media hebben de traditionele recensent nog altijd niet overbodig gemaakt. Die vertelt me nog steeds andere dingen dan vrienden of filosofen. Of is het slechts een kwestie van tijd dat vrienden, filosofen en recensenten samensmelten tot hetzelfde virtividu?

Laatste Reacties (18) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Max Veenstra, wo 03 februari 2010 14:07 Reageer op Max

    Max

    Ik vind het werkelijk vreemd dat er hier allerlei "beschouwingen" en dergelijke uit deze film worden gedestilleerd. Ik vond het een werkelijk één grote cliché, en laat ik het zo zeggen: naar mijn idee was het verhaal om de effecten heen gemaakt. Dus waarom maak je zo'n film? "Omdat het kan." (O ja, en het is de duurste en meest opleverende film ooit)

    Pauperfilm.

  • Le Chuck, wo 03 februari 2010 22:47 in reactie op Max Veenstra Reageer op Le

    Le

    een zo'n succesvolle film/product wegzetten als "pauperfilm" simpelweg omdat die vol met clichés zit is m.i. wel wat kort door de bocht. Jij vindt het een pauperfilm.
    Dat is mooi want films kunnen we als individuen beoordelen.
    Zoals reeds door mij betoogd Avatar is een "dure" (zo niet veel te dure) publieksfilm.
    M.a.w. speelt op safe, om daar dan heel veel woorden aan vuil te maken waarom die film juist niet zou deugen is daarom ook een beetje hypocriet. Immers de film is niet gemaakt voor een kritisch publiek maar voor de massa, anders verdient zo'n vehikel ook nooit z'n productiekosten terug. Avatar is een achtbaanrit die je of waardeert om z'n technisch vernuft, of afschuwelijk vindt vanwege de 3d hype en het matige verhaaltje.
    Ga dan niet naar commerciele films.

  • Le Chuck, ma 01 februari 2010 20:48 Reageer op Le

    Le

    Oh leuk, laten we eens heel veel tekst gaan wijden aan waarom een "gehypte film" toch minder voorstelt dan de rest van de wereld blijkbaar denkt.
    Daarnaast, Jeroen, je spreekt je zelf tegen... als je echt blanco naar een film gaat dan had je ook nieuwsberichten vermeden, gillend weggelopen als vrienden er iets over roepen en ga zo maar door..

    Je waardeoordeel over het sfx vehikel van mijnheer Cameron is dus deels wel degelijk gebasseerd op de hype die er heerst over Avatar.

    Maar laten we ook gewoon eerlijk zijn, Avatar is wat het is. Namelijk een Special Effects spektakel wat met maar een doel is gemaakt.. Visueel spektakel.
    Als je daarvoor gevoelig bent dan heb je een prachtavond en ach dat vehaal kende je toch al (Pochahontas van Disney, Dances with Wolves).
    Heb je daarnaast niks met dergelijke films en verwacht je meer ... ga dan vooral niet..
    Vergeet ook niet dat een film met een geraamd productiebudget van tussen de 250 en 300 miljoen dollar erg op safe moet spelen om zo de massa te bereiken (en daarmee geld te verdienen)

    Overigens gaat de analogie met The Matrix voor mij ook niet op. De films zijn vergelijkbaar als het gaat om baanbrekende special effects (bullet time en een verfrissend gebruik van 3d effecten). Maar daar stopt het. The Matrix had een duidelijk diepere laag en klopte ook meer qua verhaal. Waar The Matrix last van heeft is van de abominabel slechte vervolgen.
    Door het filosofische geneuzel in die twee films zijn we vergeten wat de kwaliteiten waren van het origineel.

    Avatar lijkt een tijdsgebonden agenda te hebben door de vergelijking met avatars in onze tijd (sociale netwerken, world of warcraft.. etc), maar doet hier verder vrij weinig mee. De film had makkelijk ook eerder gemaakt kunnen worden, als de special effects toereikend waren (ja mijnheer Cameron, we geloven u marketing gebabbel).
    The Matrix is daarentegen veel meer tijdsgebonden en veel meer een film die je kunt plaatsen in de late jaren negentig.

    Al met al is Avatar gewoon een spektakel film die als zo vaak een beetje tegenvalt, wel fantastische beelden laat zien en die er wel voor zal zorgen dat we straks altijd met zo'n achterlijk brilletje op naar een film gaan kijken (en vrolijk daar ook nog een toeslag voor betalen). Dat zal later de erfenis van deze film blijken te zijn.

  • cor veenbrink, zo 31 januari 2010 01:38 Reageer op cor

    cor

    Een andere demensie "The day that Johnny take his gun" Wie o wie kent deze film? Een Amerikaans soldaat in de Vietnam oorlog komt beetje bij beetje er achter wat hij nu mist en wat zijn drijfveren waren om in Vietnam te vechten en daarbij tot shokkerende conclusies komt. De gehele film in zwart-wit waarin je een romp ziet met een laken eroverheen en een kapje. De realiteit van vroeger is in kleur. Een heel sobere film, maar zo aangrijpend dat je adem verstokt. Met het verhaal van deze film heb ik toen die tijd m'n kennissen aan het denken gezet van wat is nou de waarde van strijd en je eigen leven.
    Film is uitgebracht in de 70ér jaren . Bij navraag heeft niemand mij kunnen vertellen waar en door wie deze film is uitgebracht.
    Reacties corveenbrink@hotmail.com

  • Jan van Ginkel, ma 01 februari 2010 17:17 in reactie op cor veenbrink Reageer op Jan

    Jan

    Volgens mij heb je het over "Johnny Got His Gun" (1971), . Maar deze film gaat niet over de Vietnam-oorlog, maar de eerste wereldoorlog (boek stamt uit de jaren 30). Het interesse in het verhaal en de reden om de film te maken was natuurlijk wel de Vietnam-oorlog ...

  • Oscar Bens, zo 31 januari 2010 01:06 Reageer op Oscar

    Oscar

    Het International Filmfestival Rotterdam is op dit moment trouwens bezig. Tien dagen lang films uit alle hoeken van de wereld die tot nadenken stemmen. Misschien leuk om in ieder geval 1 artikel hieraan op Joop te schenken?

    Zou in ieder geval wat variatie geven na die twaalf artikelen over Avatar.

  • Jeroen Mirck, ma 01 februari 2010 14:56 in reactie op Oscar Bens Reageer op Jeroen

    Jeroen

    Je wordt op je wenken bediend, Oscar. Vandaag een opiniestuk van Nico Haasbroek over het IFFR:
    http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/voorspelbaar_gezeur_over_iffr/

  • Oscar Bens, di 02 februari 2010 01:31 in reactie op Jeroen Mirck Reageer op Oscar

    Oscar

    Bedankt :-)

  • Jan Stroomer, za 30 januari 2010 23:32 Reageer op Jan

    Jan

    Een parallel met 'The Matrix' lijkt mij toch wel valide: Beide zijn een klassieke Hollywood-stervehikel met als ster de special effects en, ook heel klassiek, een flinterdun verhaal.

  • R Veldman, zo 31 januari 2010 19:59 in reactie op Jan Stroomer Reageer op R

    R

    nee het verhaal van de matrix boeide wel een beetje
    er zat ook wat vaart en spanning in
    dat ontbrak hier volkomen

    avatar was gewoon pulp van de onderste plank.

  • Sto Lat, ma 01 februari 2010 21:17 in reactie op R Veldman Reageer op Sto

    Sto

    Nee, het verhaal van Avatar boeide mij wel
    er zat ook wat vaart en spanning in
    dat ontbrak volkomen bij de Matrix

    De Matrix was een voorbeeld van pulp van de onderste plank.

  • R Veldman, di 02 februari 2010 15:33 in reactie op Sto Lat Reageer op R

    R

    ehm.....nietus ;D

  • Ton evertsen, za 30 januari 2010 18:02 Reageer op Ton

    Ton

    is een film die door meer mensen dan welke dan ook gezien wordt niet per definitie een goed film omdat hij blijkbaar in een behoefte voorziet

  • Zingende Zaag, za 30 januari 2010 22:20 in reactie op Ton evertsen Reageer op Zingende

    Zingende

    Precies, dus naar analogie is ... André Rieux?

    Nee, dan toch maar Depeche Mode, Smashing Pumpkins, Bach, Maria Callas, Bjork, Mahler e.v.a.

  • Zjen LinksMensch, za 30 januari 2010 15:57 Reageer op Zjen

    Zjen

    Ik dacht dat ik de film wilde zien maar na alle gehyp er omheen is me de zin vergaan.

  • Zingende Zaag, za 30 januari 2010 15:46 Reageer op Zingende

    Zingende

    Filosofisch beschouwen in 3D

    Ook ik zat Avatar-blanco in de bioscoop na een heerlijk Italiaans etentje met een gezellige tafelpartner. Heel ontspannen de bios in, waarbij het vooruitzicht van een uur of 3 film kijken niet automatisch aanlokkelijk is. Knellende kleding en schoenen zijn uit den boze.

    Is een film een goeie film wanneer je risicoloos een half uurtje weg kunt dutten om vervolgens de draad weer direct op te pakken? Niet dat ik wegdutte, maar stel.

    Behalve de prachtige effecten, die erg snel wennen, is het vooral in het laatste half uur een 'tearjerker' van jewelste, waarbij het Poetic Justice gehalte parallel aan de inzet van tomeloos geweld naar maximaal wordt opgevoerd. Snap nu ook hoe je met pijl en boog een volwassen Apache helikopterkloon van de tig-ste generatie uit de lucht haalt. Net allemaal té voor mijn gevoel.

    Heeft zo'n film dan niettemin de basis in zich voor allerlei filosofische, maatschappelijke en culturele beschouwingen? Ik vind het allemaal wat ver gezocht. Misschien is de aanzet tot de FMC-beschouwingen wel gewoon dé nieuwe marketingtruc bij de release van een film.

    Dan staat ons overigens nog veel onzin te wachten, en niet alleen op het witte doek, maar vooral ook er na, wanneer het gordijn weer gesloten is.

  • Jan Stroomer, za 30 januari 2010 23:24 in reactie op Zingende Zaag Reageer op Jan

    Jan

    "Is een film een goeie film wanneer je risicoloos een half uurtje weg kunt dutten om vervolgens de draad weer direct op te pakken?"

    Een half uur is wel veel, maar bij Kubricks juweel '2001' kun je ook af en toe wegdommelen zonder veel verhaal te missen.

  • Joeri Kassenaar, zo 31 januari 2010 01:10 in reactie op Jan Stroomer Reageer op Joeri

    Ligt er een beetje aan waneer je indut. En dan noem je mee ook een trage film...

 

Reageren

Populaire opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven