Bio Bekijk alles van Jasper Van Dijk Word fan

Jasper Van Dijk

Jasper Van Dijk Tweede Kamerlid SP

03 juni 2010 Reageer (12) 309 x bekeken Economie RSS

Aftershocks

De eenzijdige focus op economische groei blijkt veel te beperkt. Een hoog BNP zegt echter niets over de inkomensverschillen binnen een land. 

Aan de vooravond van de verkiezingen is het goed om stil te staan bij mogelijke alternatieven. We weten sinds enkele jaren dat het neoliberalisme failliet is.

Het neoliberalisme heeft het westen na de val van de muur bijna twintig jaar gedomineerd. Het leidde tot een economische crisis die zo heftig is, dat ieder weldenkend mens inziet dat het anders moet. De heilige vrije markt was toch niet zo heilig. De vraag is hoe het dan wel moet.

In het boek Aftershocks (WRR, 2009) geven 25 wetenschappers en politici hun visie op de nieuwe situatie. Ze delen allemaal één mening: het moet anders. De eenzijdige focus op economische groei blijkt veel te beperkt. Het enige doel daarvan is een zo hoog mogelijk Bruto Nationaal Product (BNP). Een hoog BNP zegt echter niets over de inkomensverschillen binnen een land en het zegt niets over de wijze waarop zaken geproduceerd worden. Lange files, vuile industrie, werkende armen en de 24-uurseconomie zijn goed voor het BNP, maar ze zijn niet goed voor de bevolking.

De auteurs van Aftershocks dringen aan op een uitbreiding van de meetinstrumenten van economen. Naast economische groei, moet ook gekeken worden naar factoren als welzijn, duurzaamheid, gezondheid en opleiding. Deze zaken zijn wellicht minder makkelijk meetbaar dan de groei van het nationaal inkomen, maar het zou kortzichtig zijn als we ons daarom maar beperken tot het BNP. We zouden in een mum van tijd in een nieuwe crisis storten.

Als de nieuwe regering meer nadruk legt op welzijn en duurzaamheid, dan kan dat ertoe leiden dat het BNP iets afneemt. In ruil daarvoor krijg je wel een schoner milieu, betere zorg, meer hoger opgeleiden en kleinere inkomensverschillen. De 24-uurseconomie zal plaatsmaken voor meer vrije tijd, en bovenal komt een eind aan het superkapitalisme waarbij de belastingbetaler uiteindelijk voor de schade mag opdraaien. Als linkse partijen dit alternatief krachtig naar voren brengen, valt er op 9 juni werkelijk wat te kiezen.

Laatste Reacties (12) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Sylvia Stuurman, di 13 juli 2010 19:24 Reageer op Sylvia

    Sylvia

    Heel goed!
    Als het Centraal Plan Bureau zaken doorrekent, gaat het over maximalisatie van het BNP.
    Maar dat is helemaal niet wat je wilt optimaliseren; wat je wilt optimaliseren is het welbevinden, het geluk van de inwoners van een land.

    Dan moet je inderdaad andere zaken gaan meten dan geld (en dan wordt economie opeens een veel moeilijker vak).

    De economie van het geluk.
    http://www.nrc.nl/opinie/article1732792.ece/Maak_de_burger_niet_rijker,_maar_gelukkiger
    http://www.nrc.nl/opinie/article1732625.ece/De_economie_van_het_geluk

  • Je Moeder, di 13 juli 2010 19:00 Reageer op Je

    Je

    Wie is die 'belastingbetaler' in dit stuk?
    Juist ja, de mensen die ook daadwerkelijk geld in het laatje brengen. De mensen met hogere inkomens dus.
    Het communisme werkt niet, dat is al bewezen.

  • R P, wo 23 juni 2010 19:44 Reageer op R

    R

    Niemand heeft hier economie geleerd?
    Je maakt mooi het onderscheid tussen welvaart in enge zin en welvaart in ruime zin.
    In enge zin is puur gemeten in geld. En ruime zin is ook vrije tijd, millieu, gezond enz er bij genomen.
    Mensen die snachts werken in de 24 uur economie willen dat toch gewoon? Als je geen vrienden hebt.. boeiend het verdient extra goed!
    Als mensen niet willen werken in een 24 uur economie, als mensen een beter millieu willen komt dat vanzelf. Het is geen gevangennis he.... als je niet wil werken snachts werk je gewoon lekker overdag. Je kan kiezen tussen een goed loon en minder vrije tijd, of je neemt meer vrije tijd en minder loon.
    Wat de schrijver van dit artikel is zijn mening volledig opleggen aan anderen. Dat is een kwadelijke zaak! Hij wil geen 24 uur economie, nou boeiend ik wel. En als ik dat werk doe, wat maakt het jou dan uit dat ik dat doe? Linkse partijen moeten juist niet aan de macht komen!!
    Leg je mening niet op aan anderen, geef mijn vrijheid om te werken wanneer ik wil. Bedankt!

  • Simon Broerse, vr 04 juni 2010 13:19 Reageer op Simon

    Simon

    Het probleem is, dat wij helemaal geen meester meer zijn over het wereldwijde economische systeem, dat geheel autonoom zijn eigen gang gaat. Dat komt, omdat het kapitaal daarheen gaat, waar de grootste winsten te behalen zijn. Wij willen meer welzijn, maar dat kan niet, omdat we moeten concurreren met opkomende landen als India en China. De welvaart te behouden, die er nu is, dat is al moeilijk genoeg, laat staan, dat we ook nog wat aan welzijn kunnen doen. Langer werken, grotere onzekerheid (gemakkelijker ontslag, kortere WW etc) worden ons opgedwongen door de markt, maar doen een aanslag op ons welzijn. Verder worden de laatste grondstoffen verspild aan alle mogelijke rotzooi, waar niemand op zit te wachten. (de behoeften worden gecreëerd met behulp van enorme reclame en marketing-budgetten) Wat er geproduceerd wordt en waar, wordt bepaald door winstmaximalisatie en niet door de behoeften van mensen.
    Uiteindelijk is de oorzaak, dat de wereldeconomie het terrein is van private ondernemingen en nauwelijks van regeringen.
    Het wordt hoog tijd, dat regeringen afspraken gaan maken, wat en waar er geproduceerd gaat worden (en ook wat er niet geproduceerd moet worden !) Alleen dan kan er wat orde gebracht worden in de chaos, die onverbiddelijk leidt tot uitputting van onze aarde. Dan kunnen we welzijn helemaal vergeten.

  • Zjen Zen, vr 04 juni 2010 13:44 in reactie op Simon Broerse Reageer op Zjen

    Zjen

    ===Het probleem is, dat wij helemaal geen meester meer zijn over het wereldwijde economische systeem, dat geheel autonoom zijn eigen gang gaat====

    Wij zijn altijd meester over wat we geconstrueerd hebben.
    Eigen keuzes maken kan heel goed kijk maar naar de Scandinavische landen en Singapore over vernieuwing van de verzorgingsstaat.

    http://www.ser.nl/nl/publicaties/overzicht%20ser%20bulletin/2006/mei%202006/01.aspx

  • Simon Broerse, vr 04 juni 2010 15:37 in reactie op Zjen Zen Reageer op Simon

    Simon

    Als wij willen kunnen we meester zijn, maar dan moet wel de overheid op veel (economische) punten het voortouw nemen.
    Voorbeeld: Nederland is natuurlijk bij uitstek het land waar de fabricage van windmolens ter hand genomen had moeten worden. Dat had een geweldige industrie op kunnen leveren, ook voor de export. Geen marketing meer nodig ! Als particulier initiatief dat niet oppikt, dan moet de overheid dat kunnen doen. Maar wij hebben nu eenmaal een overheid, die alles aan de markt wil overlaten. Heeft ook met de EU te maken.
    Als we alles in Nederland zelf konden produceren wat we nodig hebben, zouden we naar een economie van het genoeg over kunnen
    stappen. Nu dat niet zo is, moeten we onze goede diensten of producten kunnen 'ruilen' met het buitenland voor spullen die we zelf niet hebben. Onze regering zou zich erg moeten toeleggen op het stimuleren van diensten en productie waar we goed in zijn. Via een investeringsbank bijvoorbeeld.
    Dit alles zou ook binnen Europees verband kunnen: Europa als continent, waar in overleg de productie wordt geregeld, op basis van de behoeften.

  • Simon Broerse, vr 04 juni 2010 17:12 in reactie op Zjen Zen Reageer op Simon

    Simon

    ''Wij zijn altijd meester over wat we geconstrueerd hebben."

    Dus de kredietcrisis en de eurocrisis, het klmaatprobleem, de voedselcrisis etc. zijn volledig beheersbaar ?
    Wat een optimist ben jij, Zen ! Wel vreemd, dat veel mensen en landen dan zo in de ellende zitten, dat had dus allemaal voorkomen kunnen worden.

  • Zingende Zaag, do 03 juni 2010 13:05 Reageer op Zingende

    Zingende

    "Lange files, vuile industrie, werkende armen en de 24-uurseconomie zijn goed voor het BNP, maar ze zijn niet goed voor de bevolking. "

    Wie in Nl vindt dat lange files, een vuile industrie, werkende armen enz goed zijn voor het BNP? Schiet de heer Van Dijk hier niet voorbij in zijn verkiezingsrethoriek? Bovendien kijk eens goed naar wat we al gerealiseerd hebben?

    Onze industrie behoort tot de schoonste van Europa. Dat weten we omdat de stroom gerecycled materiaal elk jaar toeneemt, de lucht schoner is dan ooit, dat in de rivieren weer bijzondere vissen zwemmen en dat grootschalige bodemsanering de problemen uit de jaren 50 tot en met 80 grotendeels heeft opgelost.

    Al die milieumaatregelen maken dat het begrip zure regen nooit meer in het nieuws is, dat boeren tegenwoordig halve milieuaccountants zijn om van andere overheidsregels nog maar te zwijgen. En, laat daar geen misverstand over bestaan, dat was ook nodig, maar is nu wel doorgeschoten.

    Datzelfde geldt voor alle andere onderwerpen die de heer Van Dijk noemt. Waar successen te melden zijn komt dat door goede, transparante overheidsregulering in combinatie met een goede handhaving. Waar het fout gaat ontbreekt het daaraan in combinatie met bestuurlijke zwakte of zelfs onwil.

    Dat we nog steeds van die lange files hebben heeft vooral te maken met het gegeven dat onze weginfrastructuur marginaal gegroeid is tov de jaren 80, terwijl het verkeersaanbod zo ongeveer verdrievoudigd is. Voorzover het wegverkeer het milieu belast, dan is ongeveer eenderde te wijten aan de gemankeerde infrastructuur. U kunt dat zelf eenvoudig testen: 1 op hoeveel rijdt uw auto als u kunt doorrijden, en hoeveel is dat in de file? Daar zit al snel 15 tot 25% tussen, als onnodige milieubelasting. Tel daarbij de tijd op dat uw auto stil staat en motor langer draait en u komt op ongeveer een derde.

    Die noodzakelijke infrastructuur is overigens al wel drie maal betaald door de weggebruikers, maar de middelen zijn voor heel andere politieke doelen besteed.

    Met tweederde overheidsaandeel in de literprijs van benzine heeft de overheid niks te klagen, met een fiscale druk in de top 3 van europa ook niet. Er komt dus meer dan voldoende geld binnen.

    Als ik deze boodschap van de SP goed beluister, dan is het net alsof er nog niks geregeld is, we amper betalen voor wat echt nodig is, en dat we rabiaat misbruik maken van natuur, mensen, middelen en creativiteit. Die voorstelling klopt van geen enkele kant.

    Het tegenovergestelde geldt eerder. Er is genoeg, zo niet te veel geld voor onderwijs en zorg beschikbaar, maar het wordt verkeerd besteed.
    Met een overhead van tussen de 30 en de 40% is het onderwijs te veel met eigen stokpaardjes bezig, het 'not invented here syndrome", en een lerarenkorps dat deels beroerd is opgeleid, dus boven hun macht staat les te geven en een grote kans heeft de eindstreep niet te halen.

    Daar komen leerlingen aan te kort, en het interesseert eigenlijk niemand van de onderwijsdirecties. Blinkende, liefst enorme gebouwen, prachtige visies, heel 'drukke', intern gerichte bestuurslagen hebben wel prioriteit. Er is onvoldoende externe productie (van veelal dubieuze kwaliteit), waarin eerst gesaneerd moet worden voor er ook maar een euro extra richting deze improductieve kolossen gaat.

    Van de PVDA hoeven we vwb ondewijs niks te verwachten. De heer Plasterk heeft ons zijn priotiteiten laten zien en vooral gewezen naar zijn CDA staatsecretaris als boosdoener.

    Gaat de SP wel het verschil maken? Ook niet. De SP mist de politieke alliantie (lees linkse meerderheid) om dit waar te maken. Met de PVDA en de SP wil het niet, en met de andere politieke partijen kan het niet door programmatische verschillen. Geen enkele teller komt nu op de benodigde 75 zetels uit. Een stem op de SP is in deze constellatie een verloren stem. Soms is het beter voor 'second best' te gaan.

  • Joop Schouten, do 03 juni 2010 12:03 Reageer op Joop

    Joop

    Een effect van bezuinigingen.
    Ingezonden brief:

    Ik heb alle politieke leiders een brief geschreven
    Ik ben vader en partner van een zoon en vrouw die lijden aan een erfelijke stofwisselingsziekte. Een progressieve ziekte die niet via een dieet is op te lossen. Enkele jaren geleden heb ik mijn carrière grotendeels moeten beëindigen om de zorg voor hen op mij te kunnen nemen. Dit wordt bekostigd via een persoonsgebonden budget (pgb) en hoewel dit geen vetpot is, zijn we er gelukkig mee.

    Begin dit jaar ging het pgb omlaag. Bittere pil maar we overleven het wel, iedereen moet immers inleveren.

    Nu blijkt dat er nog verder gesneden gaat worden en dat wij onder het bijstandsniveau komen en ik buitenshuis werk moet zoeken. Ik zal overdag zorg moeten inkopen, waarvoor ik niet genoeg geld meer heb. Het moment dat ik mijn zoon en vrouw naar een instelling moet brengen, komt dan erg dichtbij.

    Wij krijgen te maken met bezuiniging na bezuiniging en onze situatie wordt steeds nijpender terwijl anderen koste wat het kost ontzien worden.
    Ik heb alle politieke leiders een brief gestuurd. De VVD was de enige die iets liet horen, één regel, dat ze spoedig zouden reageren, nu al twee weken geleden.

    Rik Zwiers


    Volkskrant 03-06-2010, pagina 20

  • J van Ginkel, do 03 juni 2010 12:01 Reageer op J

    J

    Het lijkt alsof men ervanuit gaat dat Nederland en de nederlandse economie in een vacuum opereert. Zonder een bepaald BNP - gerelateerd aan het BNP van andere landen - worden de regering en maatschappij een heleboel middelen ontnomen om welvaart, welzijn en duurzaamheid zelfs maar in stand te houden.
    Neoliberalisme is een stroming die te weinig toezicht toeliet, en daar moet nodig wat aanmgedaan worden. Dat neemt niet weg dat bepaalde economische wetmatigheden blijven gelden. Hoewel de markt en marktwerking niet heilig zijn - en toezicht en bijsturing verdienen - blijft overeind dat tot nu toe geen beter werkend alternatief is gevonden! Alle andere pogingen zijn door de eeuwenh heen in rampspoed (en vaak nog grotere inkomensverschillen!) geeïndigd.

    Dus ja, meer toezicht en DOORDACHTE regelgeving, maar ook innovatie en oog voor het BNP. Want dat BNP moet wel alles betalen wat we aan `leuke' dingen willen.

  • Zjen Zen, do 03 juni 2010 11:17 Reageer op Zjen

    Zjen

    De discussie of we welvaart of welzijn willen laait steeds weer opnieuw op.

    De balans sloeg door naar welvaart, koste wat kost.

    Nou, we weten nu wat dat kost. Een neoliberaal tranendal voor de lagere inkomens en een hemel op aarde voor de kapitaalkrachtigen.

    Misschien kunnen we nu een echte balans zoeken tussen welvaart en welzijn.
    En/En en niet Of/Of.

  • Piet de Geus, vr 04 juni 2010 16:01 in reactie op Zjen Zen Reageer op Piet

    Piet

    "Misschien kunnen we nu een echte balans zoeken tussen welvaart en welzijn."

    Het mooie is dat iedereen daar alvast voor zichzelf mee kan beginnen. Als degene die voor meer welzijn gaat niet zeurt dat die toch ook graag een stuk wil van de koek van degenen die voor welvaart gaan, zul je niemand horen klagen. En andersom: als degenen die voor welvaart gaan dat op een schone manier doen, zonder het welzijn van anderen aan te tasten, heeft ook niemand iets te klagen.

 

Reageren

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven