Bio Bekijk alles van Mark Levels Word fan

Mark Levels

Mark Levels Socioloog

28 oktober 2012 Reageer (13) 913 x bekeken Politiek RSS

Vluchten de kiezers nu naar de flanken?

Onze resultaten maken inzichtelijk dat die angst niet noodzakelijkerwijs gegrond is

Politiek bedrijven is afwegingen maken. De twee partijen die op het moment coalitiebesprekingen aan het houden zijn weten hoe moeilijk die afwegingen kunnen zijn. Want hoewel VVD en PvdA het er gauw over eens waren dat de assurantiebelasting omhoog gaat en de basisbeurs vervangen wordt door een sociaal leenstelsel, lagen er lang nog genoeg punten ter tafel waarover de twee partijen het fundamenteel oneens zijn. Om maar wat te noemen: het ontslagrecht, de WW en de hypotheekrenteaftrek. En aangezien de twee formerende partijen geen zoutloos compromiskabinet willen maar “elkaar iets gunnen”, ligt uitruilen voor de hand. Bijvoorbeeld: wij willen de hypotheekrenteaftrek beperken, en in ruil daarvoor mogen jullie de duur van de WW verkorten.

Maar welk pakket aan maatregelen zou er eigenlijk volgens de kiezer genomen moeten worden? Om dit te onderzoeken lanceerden wij tijdens de laatste verkiezingen de Politieke Weegschaal. We vroegen gebruikers van deze online stemhulp een keuze te maken tussen een aantal sterk vereenvoudigde verkiezingsprogramma’s. Op deze programma’s stonden zeven grote begrotingsposten: hypotheekrenteaftrek, de basisbeurs, hoogte van het eigen risico, de duur en hoogte van de WW, duurzame energie, de kilometerheffing en de drie-procentnorm. De programmapunten over deze begrotingsposten werden ontleend aan de verkiezingsprogramma’s van de verschillende partijen, maar door de methodiek waren deze punten niet direct aan een partij te koppelen. Hierdoor werd uitgesloten dat gebruikers hun keuze voor een programma lieten beïnvloeden door vooringenomenheid, hun (vermeende) politieke voorkeur of andere niet-inhoudelijke overwegingen. Kiezers werden daardoor gedwongen tot het maken van een zuiver inhoudelijke keuze tussen de verschillende programmapunten.

De Politieke Weegschaal is door 5000 mensen ingevuld, die in totaal zo’n 148.000 verkiezingsprogramma’s kregen voorgelegd. Gebruikers moesten meerdere malen tussen drie programma’s kiezen, en kregen daarna te zien in welke mate hun eigen voorkeuren overeenkwamen met de standpunten van de verschillende politieke partijen. Omdat het hier om politiek geïnteresseerde internetgebruikers gaat, zijn jongeren, hoger opgeleiden en mannen oververtegenwoordigd. Door de antwoorden te wegen naar bekende bevolkingskenmerken zijn de gegevens die we op deze manier hebben verzameld desondanks leerzaam over de inhoudelijke afwegingen die kiezers maken, als ze gedwongen worden tot het maken van deze afwegingen.

Allereest kunnen we iets zeggen over wat mensen in het algemeen van de voorgelegde politieke plannen vinden. Zo vinden kiezers een sociaal leenstelsel een slecht idee, en behouden ze liever de basisbeurs. Ook het behouden van de huidige WW-duur en -hoogte wordt verkozen boven het verkorten en verlagen van de WW. Aan de andere kant, aangezien men ook in overgrote meerderheid wil dat het tekort in 2013 onder de drie procent van het nationaal inkomen komt, ziet men wel in dat er ergens op bezuinigd moet worden. Het beperken van de hypotheekrenteaftrek en het inkomensafhankelijk maken van het eigen risico zijn dan de meest gewenste maatregelen, die brede steun vinden onder de deelnemers. Het geleidelijk afschaffen van de hypotheekrenteaftrek is overigens niet gewenst.

Met de verzamelde data kunnen we ook uitspraken doen over welke onderwerpen mensen belangrijk vinden, en over hoe ze de begrotingsposten ten opzichte van elkaar prioriteren. Hier blijkt, dat kiezers best bereid zijn tot het uitruilen van standpunten. Want ook al wil men de basisbeurs het liefst behouden, toch kiest men zonder problemen voor een sociaal leenstelsel als daarmee voorkomen kan worden dat het eigen risico voor iedereen verhoogd moet worden.

De zorg is overigens met afstand het meest belangrijke programmapunt. Kiezers lijken het erg belangrijk te vinden dat de individuele zorgkosten niet voor iedereen verder omhoog gaan en ze willen het liefst dat het eigen risico inkomensafhankelijk wordt. Hun stemgedrag in de Politieke Weegschaal suggereert dat ze bereid zijn tot verregaande uitruil om dit te bewerkstelligen. De hypotheekrenteaftrek is een belangrijke kandidaat voor deze uitruil. Hoewel het onderwerp jarenlang een politiek taboe is geweest, blijkt dat kiezers het onderwerp veel minder belangrijk vinden dan de zorg. Het minst belangrijke van de voorgelegde onderwerpen is overigens de invoer van de kilometerheffing. Alhoewel kiezers deze maatregel liever niet ingevoerd zien, vinden ze dit onderwerp het minst belangrijk. Ze hebben er geen problemen mee om de heffing in te voeren om, bijvoorbeeld, te voorkomen dat de duur of hoogte van de werkloosheidsuitkering beperkt worden.

Tijdens de laatste verkiezingen heeft een ongekend groot deel van de kiezers een strategische stem uitgebracht: niet zozeer vóór de VVD, maar tégen de PvdA, en vice versa. Het is daardoor onduidelijk welke electorale gevolgen al te sterke uitruil van posten zal hebben. Te veel toegeven aan de onderhandelingstafel kan beide partijen bij de volgende verkiezingen op een electorale afstraffing komen te staan. De angst bestaat dat teleurgestelde kiezers de volgende keer weer terugkeren naar de flanken, of met de voeten zullen stemmen. Onze resultaten maken inzichtelijk dat die angst niet noodzakelijkerwijs gegrond is. Politiek is afwegingen maken. Kiezers snappen dat best. Sterker nog, als het nodig is, doen ze het zelf ook.

Mark Levels schreef dit stuk samen met econoom Roxanne Korthals.

Laatste Reacties (13) Reageer Reacties in wachtrij: 0

  • Klaas Zunderdorp, ma 29 oktober 2012 17:24 Reageer op Klaas

    Klaas

    Voorlopig valt er niets te vluchten (net als in dat liedje). De lastenverlichting van de VVD wordt doorgevoerd, alleen echte werkers zijn belangrijk en de rest gaat de tekorten opbrengen. Zo heb ik het nieuws van de afgelopen dagen/uren gelezen. En inderdaad we zijn op een enorme manier bij de neus genomen door de PvdA.
    O ja, ik ben socialist dus per definitie op de flanken aangezien er maar 1 socialistische partij aan de verkiezingen deelneemt. Maar met een vaste 10% van de kiezers achter zich moet er nog heel wat gebeuren voor er op sociaal gebied iets verbetert. Als de rechterflank van de VVD nog groter wordt hou ik wel mijn hart vast.

  • Evert van Vliet, ma 29 oktober 2012 12:00 Reageer op Evert

    Evert

    Op naar de volgende coalitus interruptus dan maar.

    Politiek is en blijft een religieuze aandoening, verwachten dat er door wc-eenden iets anders dan wc-eenden zullen worden aangeprezen (laat staan getolereerd e/o vice versa) is op z'n zachts een 'beetje' naïef.

    Waarom mag ik eigenlijk niet gewoon mondiaal samen!!werken!!! met individuen die zinnigheid en realiteitszin zonder vaandels nastreven?

    'volk*'sverlakkerij is schering en inslag, zoveel is duidelijk.

    *uitverkorenen uitgezonderd.

  • R. Hartman, ma 29 oktober 2012 15:48 in reactie op Evert van Vliet Reageer op R.

    R.

    Waarom mag ik eigenlijk niet gewoon mondiaal samen!!werken!!! met individuen die zinnigheid en realiteitszin zonder vaandels nastreven?

    wie bepaald dan wat er onder zinnigheid valt? En grenst jouw verlangen aan realiteitszin?

  • Megan F., ma 29 oktober 2012 05:24 Reageer op Megan

    Linkse of rechtse politiek.. het zijn allemaal oplichters (sorry dat ik het zo moet benoemen). Tijdens de verkiezingen heb ik ze geen moment gehoord over de afschaffing van de zorgtoeslag. En de beperking van bestaande HRA zou door de VVD NIET worden doorgevoerd. En meteen na de verkiezingen hoplaaa.. toch wél doorgevoerd. Dat is je reinste oplichterij.. anders kan ik het niet noemen!

    En is het weer precies zoals ik altijd al denk dat het is: de politiek geeft NIKS om jouw, ze geven alleen maar om hun eigen status en positie en verheerlijken zich zelf als ze met het toverstafje mogen zwaaien. Maar ze geven helemaal niks om het volk.. HELEMAAL NIKS!!

  • s b, ma 29 oktober 2012 12:08 in reactie op Megan F. Reageer op s

    s

    Democratie betekend niet dat u uw zin krijgt en ook niet dat een partij zijn zin perse krijgt. Ik adviseer u gewoon te leren omgaan met een democratie en niet in sprookjes te geloven.

  • Joop Schouten, zo 28 oktober 2012 22:11 Reageer op Joop

    Joop

    Neoliberaal gebrainwaste mensen vind je in meerderheid op de zogenaamd rechter en mensen die sociaal nadenken in meerderheid op de zogenaamde linker flank. Beide bevatten helaas veel onderbuikers.
    Verder zie ik onze politiek als één met een gevaarlijk hoog performance-gehalte en daarom als volksverlakkerij en is daarom de moeite niet waard om in kaart te brengen.

    Sorry.

  • R. Hartman, ma 29 oktober 2012 16:34 in reactie op Joop Schouten Reageer op R.

    R.

    "Verder zie ik onze politiek als één met een gevaarlijk hoog performance-gehalte en daarom als volksverlakkerij en is daarom de moeite niet waard om in kaart te brengen."

    Je had niet beter kunnen verwoorden dat je jezelf superieur acht ten opzichte van anderen. Je ziet de politiek op een bepaalde manier en daarom bepaal jij maar even dat het niet de moeite waard is om in kaart te brengen.

  • Joop Schouten, ma 29 oktober 2012 16:52 in reactie op R. Hartman Reageer op Joop

    Joop

    Yep.
    Ik wil niet dat mijn leven wordt bepaald door politici die zich denken te kunnen verantwoorden met inhoudsloos uiterlijk vertoon en toneelspelletjes, gesouffleerd door mannetjesmakers en slippendragers.
    Opzouten met die gasten.

  • R. Hartman, di 30 oktober 2012 13:43 in reactie op Joop Schouten Reageer op R.

    R.

    maar ondertussen bepaal jij wel dat een onderzoek niet de moeite waard is.

    Dat maakt jou minstens net zo erg.

  • Bert Bachstra, di 30 oktober 2012 13:43 in reactie op Joop Schouten Reageer op Bert

    Bert

    Je kunt natuurlijk ook neo-liberaal zijn en toch sociaal nagedacht hebben. Maar tot een andere conclusie zijn gekomen dan dat jij doet. En dat hoeft niet meteen met de onderbuik gedaan te zijn.

    En het spijt me wel Joop maar de opmerking: "politiek als één met een gevaarlijk hoog performance-gehalte en daarom als volksverlakkerij" is weer zo vaag en algemeen dat het er verder niet toe doet. Mooi dat je het vindt maar dat is het. Ik vind gras groen bijvoorbeeld. De honger in de wereld is een ernstig probleem. Rusland is een groot land. Op de Noordpool is het koud.

  • Jan van Rongen, zo 28 oktober 2012 20:52 Reageer op Jan

    Jan

    "De Politieke Weegschaal is door 5000 mensen ingevuld, die in totaal zo’n 148.000 verkiezingsprogramma’s kregen voorgelegd".

    Dat is ongeveer 30 programma's per persoon. Lijkt me een beetje veel --- of worden PUNTEN uit programma's bedoeld? Kan dit dan wat beter geformuleerd worden? En waar kunnen we die politieke weegschaal vinden?

  • Henk de Beer, zo 28 oktober 2012 20:41 Reageer op Henk

    Henk

    Die electorale afstraffing zorgt erop een dag voor dat de kiezer zichzelf onbewust gaat straffen (einde democratie, vrijheid) Vooral als die kiezer voor het blok staat te kiezen tussen twee kwaden, aan de ene kant een partij die een absoluut aantal zetels kan bereiken (VVD of SP), aan de andere kant een radicale partij op de flanken (SP of PVV) De kiezer heeft niets te kiezen, wordt door omstandigheden geforceert een keuze te maken uit vele kwaden. Er is nog een uitweg, vluchten naar het niets (niets doen) of blanco stemmen of toch maar weer terug naar het CDA, D66 of nog kleiner (ook dat moet weer niet te massaal gaan gebeuren, kan men alsnog absolute macht in handen krijgen op een dag, want daar stevent die hele politieke proces op af, je ziet het al steeds verder ontwikkelen door heel Europa.

  • Hjalmar Hoort, zo 28 oktober 2012 21:43 in reactie op Henk de Beer Reageer op Hjalmar

    Hjalmar

    Deze stelling acht nemend: wat is uw alternatief?

 

Reageren

Registreren Wachtwoord vergeten

opiniemakers

Populair

Scroll naar boven Scroll naar boven