-
Dit is een maatregel waar ik me in kan vinden en die voorziet in een vacuüm: een aanvullende richtlijn voor een veel voorkomende situatie waarin ook op een moment dat de patiënt niet meer aanspreekbaar is, toch zowel aan de arts als aan de patiënt recht kan worden gedaan.
En dat is meteen wat me opvalt (en eigenlijk ook stoort) aan de reacties tot dusverre: dat er wel steeds gesproken wordt over de wenselijkheid van "de regie over mijn eigen dood" of zelfs "ik wil zelf kunnen besluiten wanneer ik euthanasie wil plegen" - maar dat er bij euthanasie (en daar hebben we het hier over, niet over de pil van Drion) altijd iemand moet zijn die het wil, kan en mag doen. Onder zorgvuldige voorwaarden en volgens een zorgvuldig protocol waaraan zowel arts als patiënt gebonden zijn en waardoor zowel de patiënt als de arts beschermd zijn.
Ik wil er een krachtig pleidooi voor houden om als het gaat om medisch-ethische vraagstukken, zoals in dit geval euthanasie, altijd zowel de positie en het belang van de patiënt als die van de arts in het oog te houden en in de discussie te betrekken. De patiënt is geen consument die te allen tijde recht op euthanasie kan eisen. De wet geeft dat ook aan: dat een patiënt mag vragen om euthanasie, maar het niet kan eisen. En geen enkele arts is iemand 'die het wel even op bestelling komt doen'. het is nooit een 'u vraagt, wij draaien'. Het is ook voor betrokken artsen, anesthesisten en verpleegkundigen iets wat behoorlijk in- en aangrijpend is.
Ik ben het overigens niet eens met Erik, die de verruimde wetgeving (of euthanasie in het algemeen?) eng vindt en vindt dat het weinig meer met geneeskunde te maken heeft. Ik heb het hele proces helaas twee maal van zeer nabij meegemaakt en in beide gevallen kon de arts niets geneeskundigs meer doen om de kwaliteit van leven in stand te houden. Laat staan te verbeteren. Ook niet met palliatieve sedatie. En in beide gevallen stelde hij zijn geneeskundige kennis en handelen na zorgvuldige afweging in dienst van het verzoek van de patiënt, het werkelijk ondraaglijk geworden lijden te bekorten. Dat kan alleen een arts en het is zonder enige twijfel geneeskundig handelen.
Bij euthanasie gaat het altijd om ondraaglijk en onomkeerbaar terminaal lijden. En bovendien, en dat wordt wel eens vergeten, om een consistente doodswens. Iemand die heeft aangegeven onder bepaalde omstandigheden euthanasie te willen, maar geen consistente doodswens heeft, zal niet worden tegemoetgekomen. Het argument van K.B. dat er altijd sprake zou moeten zijn van een expliciet ja-woord op het moment supreme impliceert dat er dus in die casus tevoren geen sprake is geweest van een consistente doodswens. In dat geval is het onwaarschijnlijk dat zo'n patiënt überhaupt euthanasie zou krijgen.
Waar ik van schrik is van de suggestie die Eline Wieldraaijer doet: "Over het algemeen kost mensen in leven houden heel veel geld, waarom zou je dan mensen die niet willen leven in leven houden, de mensen leiden onnodig, en het kost geld dat je beter kan besteden aan mensen die nog wel willen leven."
Euthanasie gaat over terminaal lijden. We hebben het hier niet over mensen die niet meer wíllen leven, maar voor wie het leven onleefbaar is geworden. De Nederlandse wetgeving is in een langdurig en zorgvuldig proces tot stand gekomen.
Het kostenaspect, de waarde van (het behoud van) een mensenleven uitgedrukt in geld, heeft daarbij geen rol gespeeld. En terecht, want dat is een totaal ander onderwerp. En bovendien een zeer gevoelig en heikel onderwerp. Want wie bepaalt wanneer welke mensen de samenleving te veel geld gaan kosten? De artsen? De politiek? De samenleving? De verzekeraars? Nu de kosten voor de gezondheidszorg bijna niet meer zijn op te brengen zie je deze discussie al hier en daar geniepig de kop opsteken. En daar moeten we zorgvuldiger mee omgaan dan de kort door de bocht-oplossing van Eline. Vind ik.
Wat ik jammer vind is dat er hier twee discussies vrolijk door elkaar fietsen. Het wetsvoorstel gaat over euthanasie bij ondraaglijk en onomkeerbaar lijden. De NVVE heeft daarnaast een totaal andere medisch-ethische discussie opgestart over wat zij noemen 'voltooid leven'.
Ik zie dat bij voorkeur als twee gescheiden discussies, omdat het risico niet denkbeeldig is dat als je ze door elkaar haalt, de euthanasiewetgeving opnieuw ter discussie wordt gesteld. Dat kan de bedoeling niet zijn.
Overigens heb ik ook het burgerinitiatief van de NVVE ondertekend. Maar wel met voor mezelf de restrictie dat het eisen van hulp bij levensbeëindiging wat mij betreft (net als bij euthanasie) geen recht moet zijn, maar het recht om een dergelijk verzoek te mogen doen. En met de tweede restrictie dat ook dit een discussie moet zijn waarin het belang van artsen meegewogen moet worden. Ook politiek gezien is dat belangrijk. Om die reden heb ik een amendement van die strekking ingediend bij het vaststellen van het partijprogramma van de PvdA dit voorjaar. Dat amendement is door het congres overgenomen. En daar was ik blij om. Want alleen zo kom je op een zorgvuldige manier tot beleid en wetgeving.
-
Euthanasie gaat over terminaal lijden. We hebben het hier niet over mensen die niet meer wíllen leven, maar voor wie het leven onleefbaar is geworden. De Nederlandse wetgeving is in een langdurig en zorgvuldig proces tot stand gekomen.
Hier sla je de plank even mis, want het gaat om "uitzichtloos" lijden, dat is overigens een vergissing die ook vaak door buitenlandse media wordt uitgedragen. Overigens begrijp ik je zorgen op vele punten en de verantwoordelijkheid die toch altijd op de schouders van de artsen komt te rusten.
Ik haal vaak de pil van Drion (weet ook wel dat dit een controversieel onderwerp is) maar zo'n oplossing ontlast de arts wel van zijn zware verantwoordelijkheid. Natuurlijk kunnen we als wij het nodig vinden gebruik maken van de "schotse methode" maar dat is zo onmenselijk dat we daar nog lang niet aan toe zijn.
Waardig sterven laat overigens nog heel veel mogelijkheden over die je in eigen hand kunt nemen zonder dat je anderen daarmee belast. We zullen toch moeten wennen aan de "eigen wil" van de mens, maar niet toelaten dat zij hun toevlucht moeten zoeken tot voor de trein, van een gebouw springen of je voor een auto werpen. Ik moet daar niet aan denken.
Ik haal overigens hier geen 2 onderwerpen door elkaar, maar deze onderwerpen zijn nauw met elkaar verbonden.
Bedankt voor je uitvoerige betoog, ik heb het met waardering en begrip gelezen
-
[Hier sla je de plank even mis, want het gaat om "uitzichtloos" lijden,]
Je hebt gelijk. In de praktijk komt het in de meeste gevallen neer op terminaal lijden, maar ik had dat preciezer moeten formuleren.
In alle gevallen waarin gesproken wordt over euthanasie, betreft het een situatie waarin aan artsen een verzoek wordt gedaan een levensbeëindigende medische handeling te verrichten. Dat betreft dus zowel de al in wetgeving vastgelegde euthanasie, als het burgerinitiatief van de NVVE dat vraagt of de criteria mogen worden verruimd en ook 'voltooid leven' een criterium mag zijn om om hulp bij sterven te vragen. Juist omdat het hier niet alleen om de patiënt gaat, maar ook om de arts die de hulp biedt, heb ik hierboven aangedrongen op een discussie die niet alleen over de belangen en positie van de verzoeker gaat.
Parallel daaraan loopt inderdaad de al veel langer door Huib Drion en medestanders (niet alleen in Nederland) aangedragen discussie dat er een pil beschikbaar zou moeten zijn waarmee iemand autonoom en zonder anderen ermee te belasten zijn leven op een fatsoenlijke manier zou moeten kunnen beëindigen op een zelfgekozen moment. In dat geval is er geen tussenkomst van een arts, en dat bedoelde ik met dat dat in mijn beleving een andere discussie is of moet zijn.
Wat ik graag nog wil toevoegen is dit: er is een wereld van verschil in het uitspreken en formeel regelen van het verzoek om te mogen sterven als het lijden maakt dat je over grenzen heengaat die je niet acceptabel vindt - en het bepalen van het moment dat die grenzen daadwerkelijk zijn bereikt. Ik heb nu een aantal keren meegemaakt dat die grenzen als ze realiteit worden, flexibeler en minder hard zijn dan in het verzoek tevoren is aangegeven. En zo hoort het ook. Als het er echt op aankomt ligt het moment dat het echt niet meer draaglijk is vaak verder dan de patiënt van tevoren aangaf en voor zichzelf acceptabel vond. Vandaar dat artsen meewegen dat er een consistente doodswens moet zijn. En zolang die er niet is, alles in het werk zullen stellen om de kwaliteit van leven te bewaken. En dan kan er tegenwoordig medisch en verpleegkundig gesproken heel veel, daar mogen we echt dankbaar voor zijn.
De reden dat ik het een goede zaak vind dat de regelgeving wordt verruimd heeft te maken met die consistente doodswens. Nu mag een arts daaraan niet meer tegemoet komen als de patiënt niet meer aanspreekbaar is. Straks kan dat wel.
Wat ik verwacht is dat de discussie met name zal gaan over (vormen van) dementie. Hoe bepaal je dan als arts namelijk of iemand die van tevoren heeft aangegeven het niet acceptabel te vinden weg te zakken in dementie, op het moment dat dit echt gebeurt werkelijk uitzichtloos lijdt? En een consistente doodswens heeft? Ik bezoek regelmatig een vriendin die toen ze nog helder was het onder geen beding acceptabel vond om de controle over haar geest te verliezen. Ze heeft dat ook geregeld, dat ze dan hulp bij sterven zou krijgen. Maar als ik eerlijk ben, vind ik haar geen moment ongelukkig in de staat waarin ze nu is. Ze zingt, ze heeft plezier met medebewoners, ik krijg niet de indruk dat ze uitzichtloos lijdt. Ook al heeft ze geen besef meer wie ik ben en wie zij is. En dat proces van wegglijden is ook voor haar zo geleidelijk gegaan dat er geen aanwijsbaar moment is geweest voor haar waarin ze zei: en nou is het genoeg, jongens, ik wil nu graag weg mogen.
(Met excuses voor de lange lappen die ik hier zit te fabrieken, maar ik ben ervan overtuigd dat er veel te weinig plaatsen zijn waar we met elkaar van gedachten wisselen over dit moeilijke onderwerp en grijp de gelegenheid daarom heel graag aan. Niet in de laatste plaats voor mijn eigen gedachtevorming.)
-
Beste Clara,
Ik heb je reacties over de verruimde regels voor euthanasie met veel interesse gelezen. Ik zou hierover graag met je in contact willen komen. Je kunt me bereiken via m.prins@wegenernieuwsmedia.nl
Met vriendelijke groet,
Monique Prins
-
Redactie oprecht bedankt voor de fotowisseling.
-
Ik erger me kapot aan het bijgaande fotootje. Had de redactie nou niet iets langer kunnen zoeken en een realistische foto kunnen plaatsen, een die laat zien hoe het écht gaat ? Ik heb er zelf (helaas) met m'n neus bovenop gezeten, maar zó gaat het echt niet hoor.
[Reactie van Joop.nl: We hebben inmiddels een andere foto geplaatst.]
-
Ik krijg er nog lang geen Hiep Hiep Hoera gevoel bij, met een kop als 'euthanasieregels verruimd'. Een detaillistische verandering is niet echt baanbrekend het wordt pas echt wat wanneer ik zelf kan besluiten of ik nu of morgen of desnoods volgende week euthanasie wil plegen.
Ik wil graag zelf bepalen hoe en wanneer ik eruit stap.
-
, do 17 juni 2010 12:59
in reactie op YggY ...
Reageer op
Don't worry, Yggi.
Ze doen het beslist niet wanneer je in een eerder, aanspreekbaar stadium hebt aangegeven wat je in noodgeval wel of niet wilt.
Wanneer jij hebt aangegeven dat je in een onomkeerbaar coma wel wilt vertrekken, doen ze dat.
Wanneer je aangeeft dat ze alles moeten blijven proberen, ach, dan houden ze je nog wel een tijdje in leven.
Elke dag een gietertje water en het plantje leeft rustig door.
-
Moeilijk moeilijk.
Euthanasie kan inderdaad een humane oplossing zijn, maar ik heb toch het idee dat er altijd sprake zou moeten zijn van een expliciet ja-woord van de patiënt zelf op het moment van de toepassing, of hij/zij het nou wel of niet van tevoren heeft afgesproken met de arts. Het is immers een onomkeerbaar besluit, dus dan zou van de patiënt ook verwacht kunnen worden dat hij/zij er op het laatste moment toch van afziet.
De argumenten "voor" vallen echter ook niet te onderschatten, dus dan moet ik concluderen dat dit een van de kwesties is waarbij ik persoonlijk simpelweg geen concreet standpunt kan innemen.
-
Ja, wat als de patiënt zijn beslissing niet meer duidelijk kan maken en daarvoor altijd heeft aangegeven dat hij het wel wil. Mensen die hun beslissing niet meer duidelijk kunnen maken leiden altijd erger dan mensen die die dat nog wel kunnen. Dit is bij dementie ook het geval, zodra de mensen zover heen zijn dat ze hun beslissing miet meer duidelijk kunnen maken is het te laat en moeten ze maar doorleven. Kan de patiënt zijn beslissing nog wel duidelijk maken dan is hij nog niet ver genoeg heen.
Over het algemeen kost mensen in leven houden heel veel geld, waarom zou je dan mensen die niet willen leven in leven houden, de mensen leiden onnodig, en het kost geld dat je beter kan besteden aan mensen die nog wel willen leven.
-
Geweldig!!! en zo zou het ook moeten bij dementie, als de patiënt vooraf al heeft aangegeven dat hij in dat stadium niet meer verder wil leven.
Dit geldt overigens ook voor ouderen die iedereen om zich hebben zien wegvallen en genoeg hebben van het leven.
Voor deze categorie moet een goede professionele hulp zijn die onder strikte voorwaarden een waardig einde voor deze patiënten moeten kunnen regelen.
Mijn hoop is nog altijd gericht op de pil van Drion, zodat je niemand hoeft te belasten met jouw levenseinde.
Het is schokkend om te zien dat hier geen oplossing voor is.
Laten we hopen dat het burger initiatief wat is genomen om op dit gebied, tot een oplossing te komen, snel op de politieke agenda komt!!!
-
Rob Geurtsen, do 17 juni 2010 12:20
in reactie op Hans van der Helm
Reageer op Rob
Beste Hans,
Je schrijft: "Mijn hoop is nog altijd gericht op de pil van Drion, zodat je niemand hoeft te belasten met jouw levenseinde."
Als er familie is dan belast je anderen altijd met je levenseinde. Bij het leven hoort een levenseinde. Daar niet mee om willen of kunnen gaan, is niet uniek. De Drion pil is echter geen oplossing voor dit soort vraagstukken.
Je statement lijkt op je kop in het zand steken, of het kind dat in de tent verborgen zit, en omdat hij zijn vriendjes of mama niet kan zien kan doen alsof hij ook niet gezien en gehoord wordt, ik zie jullie niet, dus ik ben er niet.
Gelukkig is het leven iets complexer en socialer.
-
Ik denk dat je mij niet goed begrijpt, maar ik draag al jaren mijn wilsbeschikking om mijn hals dat ik niet gereanimeerd wil worden en zo ook mijn echtgenote. Onze euthanasie-papieren liggen bij de huisarts en mijn nageslacht is terdege ingelicht hoe wij en wanneer wij ons leven beëindigd vinden. Wij zijn zeer nuchter en mijn nageslacht zal met onze wensen gewoon rekening dienen te houden.
Wij zijn natuurlijk op een leeftijd waarop dit meer speelt dan bij de derde generatie. Voor mij blijft de pil van Drion "de" oplossing om ook niet de anderen daar mee te belasten maar het gewoon zelf in de hand te houden. We zullen zien hoe je er over denkt als je mijn leeftijd heb bereikt.
-
Nog even ter aanvulling, de niet reanimeren penning met foto, geboortedatum, naam en handtekening aan een halsketting, is een officiële uitgave van de NVVE (Nederlandse Vereniging voor( vrijwillige Euthanasie) tegenwoordig vrijwillige levensbeeindiging). Bovendien door de staatssecretaris van Volksgezondheid als een officiële wilsbeschikking erkent. Wij zijn overigens al ruim 20 jaar lid van de NVVE dus deze aanvulling is voor ons weer een klein beetje vooruitgang.
-
Zjen Zen, do 17 juni 2010 17:28
in reactie op Hans van der Helm
Reageer op Zjen
Ik ben ook al 15 jaar lid en niet zozeer vanwege mijn eigen leeftijd maar uit principe.
Zoals de zaken er nu voor staan ga ik tzt zelf regelen wanneer en hoe ik vertrek en deze jas van vlees uitdoe.
-
Zo zijn wij ook begonnen, want wij houden graag de regie over ons leven maar ook het beëindigen daarvan.
Ik zou de formulieren wel alvast invullen en afgeven bij de huisarts en met hem overleggen want voor je het weet lig je in coma na een ongeluk.
Je weet een ongeluk ligt in een klein hoekje.
Als je aan het begin van ieder jaar even een briefje naar je huisarts stuurt, dat je nog steeds achter je beslissing staat, kunnen ze nooit zeggen dat het te lang geleden is dat je de formulieren hebt getekend.
-
Rob Geurtsen, vr 18 juni 2010 01:07
in reactie op Hans van der Helm
Reageer op Rob
Beste Hans
het is duidelijk dat de suggestie dat je anderen niet met je levenseinde wilt lastig vallen bij mij op onbegrip viel. Ik weet zeker dat als mijn moeder besluit uit het leven te stappen, met of zonder Drion pil, mij dat ook zou raken. Dat is hartstikke zeker.
In dat opzicht heb ik bedoeld dat we niet alleen staan. Zoals je het geregeld hebt en vooral uitgebreid besproken met potentiële nabestaanden is klasse.
Overigens heb ik de initiatieven van de NVVE tot nu toe altijd ondersteund.
Bedankt voor je verhelderende reacties.
-
You're welcome, Rob!
Ik begrijp dat mijn eerste opmerking vragen opriep maar in ons gezin werd er van jongs af aan over gesproken. Onze beiden zoons weten en wisten hoe we er over denken en stemmen geheel in met de weg die we kiezen. Ik denk dat als je in je gezin "de dood" niet verzwijgt en het ziet als de enige zekerheid in je leven, er al veel problemen worden opgelost.
Ik raad ook altijd mensen aan om in een vroeg stadium te beginnen om over dit, toch wel moeilijke onderwerp, te praten zodat je later niet voor het blok wordt gezet.
Een fijne dag.
Hans
-
Eng, arts gaat dus bepalen zonder verificatie met de patient.
Heeft weinig meer met geneeskunde te maken.
-
Ik denk niet dat je het moet zien als eng. Na heel lang in de gezondheidszorg gewerkt te hebben, ben ik blij dat de arts nu wettelijk beter kan ingrijpen ( vaak door palliatieve pijnbestrijding zoals dat heet) op het moment dat 'de kwaliteit van leven' van een dodelijk zieke patient niet meer bestaat. De logische sentimenten en emoties hebben er in het verleden nog al eens voor gezorgd dat het ondragelijke lijden verlengd werd op verzoek van degenen die niet in dat bed lagen, allemaal goed te begrijpen, maar dan moet iemand toch de medische knoop doorhakken. Wanneer patienten erg achteruit gaan, is er bij opname nog (indien mogelijk) een gesprek met de patient en met familie of naasten. Niemand doet zoiets 'zomaar". Het is goed dat de de regelgeving is aangepast, had al veel eerder gemoeten. Ondragelijk lijden zoals ik dat nog frequent tegen kom is mensonterend. Je kunt dan ook het beste de zaken bij voorbaat regelen, voor het geval dat.....
-
Uitstekende ontwikkeling!
Ik erger me al jaren aan de conservatieve opvatting dat euthanasie niet humaan zou zijn. Het tegendeel is het geval.
-
Een welkome verandering. Voor menig ouder en kind relatie verandert hierdoor het nodige. Als er al openheid en instemming is met de wens rond euthanasie van de ouder, dan is deze wijziging welkom, alhoewel kinderen en andere familie iets meer buitenspel komt te staan. Goed overleg ruim van te voren en regelmatig met elkaar de standpunten, visies en gevoelens rond dit onderwerp checken wordt des te urgenter. Familie is NIET MEER per se of ALTIJD de hoeder van het euthanasie belang van de persoon die voor euthanasie kiest.
Voor familie die moeite heeft met het euthanasie en denkt invloed te kunnen hebben, is die mogelijkheid minder geworden.
Er zit een addertje onder het gras... ik lees de richtlijn dusdanig dat er bij coma (geen ondraaglijk lijden) geen sprake mag en kan zijn euthanasie.
Klopt dat?
-
Daar zal toch wel een richtlijn voor zijn en een uitgangspunt, een medisch dossier met de achtergronden geeft daar toch inzicht in? Coma is ook een vaag begrip....
